Home Πολιτισμος Σπάνιες ταινίες – ντοκουμέντα του 20ου αιώνα έρχονται στο φως

Σπάνιες ταινίες – ντοκουμέντα του 20ου αιώνα έρχονται στο φως

Σπάνιες ταινίες – ντοκουμέντα του 20ου αιώνα έρχονται στο φως
Σύντομα θα κυκλοφορήσει σε όλο τον κόσμα σπάνιο κινηματογραφικό υλικό με τα γεγονότα ενός αιώνα που σφραγίστηκε από μεγάλες ταραχές. Στη φωτογραφία ο Adam Hawkes, ψηφιακός καλλιτέχνης.

Κινηματογραφικό υλικό από την ιδιωτική ζωή της οικογένειας των Ρομανόφ, που εκτελέστηκαν προτού η επανάσταση αλλάξει για πάντα τη Ρωσία, πλάνα από τα γκουλάγκ της δεκαετίας του 1930, την πολιορκία του Λένινγκραντ, την επική διαστημική πτήση του Γκαγκάριν, τις παραστάσεις του μπαλέτου Μπολσόι, καθώς και σπάνιες εικόνες από την πυρηνική καταστροφή του Τσερνόμπιλ, αλλά και χιλιάδες άλλα φιλμ βρίσκονται υπό την φροντίδα των Ρωσικών Κρατικών Αρχείων, και στεγάζονται σε ένα φυλασσόμενο βιομηχανικό συγκρότημα στα περίχωρα της χώρας.

Πρόκειται για έναν τεράστιο θησαυρό από φιλμ και βίντεο- απτά ντοκουμέντα της ιστορίας και του πολιτισμού της χώρας, από την εποχή των τσάρων μέχρι της διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Σχεδόν κανένα από αυτά -ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένων 138.000 ντοκιμαντέρ- δεν έχουν κυκλοφορήσει ποτέ στη Δύση. Σύντομα όμως, αυτό θα αλλάξει χάρη στον δυναμισμό και την αποφασιστικότητα ενός ανθρώπου: του Άντονι Γκουλντ.

Εξειδικευμένος διαμεσολαβητής 

Ο κ. Γκουλντ, το ζωηρό αφεντικό της RussiaTeleRadio Worldwide (RTRW) είναι το είδος του επιχειρηματία με ανθρώπινο πρόσωπο, παραπέμποντας σε άλλες εποχές, όταν οι επιχειρήσεις βασίζονταν περισσότερο στις προσωπικές σχέσεις παρά στα e-mail επικοινωνίας. Ξεκίνησε από 16 χρονών, ως εκπαιδευόμενος στην Kodak, για να γίνει στη συνέχεια επικεφαλής των επιχειρήσεων της εταιρείας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (ΚΑΕ), συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας. Ο 72χρονος σήμερα κ. Γκουλντ, είναι πλέον ειδικός στην ηλεκτρονική δικτύωση, έχοντας στη διάθεσή μια μεγάλη δεξαμενή από έργα μεγάλων και διαφορετικών σκηνοθετών από τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ μέχρι τον Μάικλ Γουίνερ, και όλων όσοι χρησιμοποίησαν προϊόντα της εταιρείας του. Πράγματι, τα χρόνια του πέρασε πίσω από το σιδηρούν παραπέτασμα θα μπορούσε να γίνουν ταινία όπως λέει ο ίδιος, σημειώνοντας ότι του ζητήθηκε να κατασκοπεύσει σε πέντε διαφορετικές χώρες και ότι συναγελάστηκε με την πολιτική ελίτ των χωρών της περιοχής.

«Όταν συναντάς έναν ηγέτη ή πρόεδρο με τη ρόμπα του – λέει γελώντας- έχεις μια εντελώς διαφορετική σχέση από ό, τι αν έχεις την ατυχία να τον συναντήσεις περιβαλλόμενο από τους ανθρώπους του μηχανισμού».

Δικαιώματα διεθνούς διανομής 

Όλα τα μοναδικά ντοκιμαντέρ θα κυκλοφορήσουν στη Δύση. Χάρη στον Άντονι Γκουλντ. Πηγή: Robin Mellor

Η Kodak προμήθευε την κλινική του Κρεμλίνου με τα φιλμ ακτίνων-Χ και εξοπλισμό για την ανάλυση αίματος, γεγονός που του έδωσε την ευκαιρία να συναντήσει όλους τους σοβιετικούς ηγέτες από τον Μπρέζνιεφ μέχρι τον Γκορμπατσόφ. Ο εγγονός του Μπρέζνιεφ μάλιστα τον επισκέφθηκε στην Αγγλία. Αναπτύσσοντας τέτοιες στενές σχέσεις μαζί μ’ ένα πλήθος άλλες τις οποίες σφυρηλάτησε στα 40 χρόνια εμπορικής δραστηριότητας στην περιοχή, σε συνδυασμό με μια βαθιά κατανόηση της ρωσικής επιχειρηματικής νοοτροπίας, κατάφερε να εξασφαλίσει για την RTRW τα διεθνή δικαιώματα διανομής του αρχείου.

Μετά την αποχώρησή του από την Kodak το 1994, ο κ. Γκουλντ ανέλαβε να βοηθήσει τις δυτικές εταιρείες, Tesco και Zara να ανοίξουν καταστήματα στις πρώην κομμουνιστικές χώρες της ΚΑΕ, αλλά είχε πάντα στο μυαλό του τις δυνατότητες αυτού του τεράστιου αρχείου, που το είδε για πρώτη φορά όταν κλήθηκε να εγκαταστήσει μέσα στο συγκρότημα ένα κινηματογραφικό εργαστήριο.

«Σκέφτηκα, πως πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να βγει έξω αυτό το υλικό και πως γνωρίζοντας τους κατάλληλους ανθρώπους, όπως και έκανα, δεν θα ήταν πάρα πολύ δύσκολο. Έτσι λοιπόν οκτώ χρόνια αργότερα, τον Ιούνιο του 2010, υπέγραψα τη σύμβαση καταβάλλοντας 600.000 λίρες Αγγλίας για τα νομικά έξοδα».

Η ενασχόληση με την περίπλοκη ρωσική γραφειοκρατία, γύρω από το αρχείο, ήταν μια πρόκληση, όπως επίσης ήταν και η προσπάθεια για αύξηση της αναγκαίας χρηματοδότησης από το Ηνωμένο Βασίλειο. Αρχικά, ο κ. Γκουλντ, πριν από την οικονομική ύφεση του 2008 έψαχνε για 14.000.000 λίρες, και βρήκε δύο κορυφαίες τράπεζες που ήταν πρόθυμες να δανείσουν. Όταν και οι δύο τράπεζες έκαναν πίσω, τότε αναγκάστηκε να τροποποιήσει τα σχέδιά του, στα οποία περιλαμβάνονταν και μια ξεχωριστή εγκατάσταση δίπλα στη σημερινή. Το νέο επιχειρηματικό του μοντέλο απαιτούσε έναν πιο μετριοπαθή προϋπολογισμό που σε συνδυασμό με τη συμμετοχή διαδικτυακών ιδιωτών και μικρών επενδυτών έφτανε στα 3.000.000 λίρες.

Λαμπρά μπαλέτα

Η συμφωνία προέβλεπε τη συμμετοχή με την πληρωμή ενός μικρού ετήσιου τέλους συν μια συμφωνία για τη χρήση του αρχειακού υλικού ανά λεπτό. Έχει ήδη ξεκινήσει την πρώτη του εμπορική επιχείρηση, αγοράζοντας τα δικαιώματα 11 παραστάσεων μπαλέτου από τις εταιρείες Μπολσόι και Κίροφ (νυν Μαριίνσκι), που έχουν φτιαχτεί εκ νέου για διεθνή διανομή. Η Sky Arts αγόρασε τις πρώτες πέντε παραστάσεις και τον Αύγουστο του 2013 μετέδωσε την πρώτη. Ήταν η παράσταση της Λίμνης των Κύκνων του 1976 με την θρυλική χορεύτρια των Μπολσόι, Μάγια Πλισέτσκαγια. Η Sky τις παρουσιάζει σήμερα στο πλαίσιο της σειράς: «Τα Μπολσόι που δεν είδαμε». Αυτές οι παραστάσεις κυκλοφορούν σε κασετίνες των 5 DVD με τίτλο «Συλλογή Ρωσικών Μπαλέτων»: Τόμος I.

Ο κ. Γκουλντ εκτιμά πως «πρέπει να περπατήσουμε πριν μπορέσουμε να τρέξουμε», παρόλο που η εμπορική αξία του μπαλέτου είναι σημαντική. «Δεν είναι μόνον η τηλεόραση. Οι κινηματογράφοι της χώρας αλλά και σ’ όλο τον κόσμο είναι πρόθυμοι να αγοράσουν αυτές τις ταινίες. Είναι απολύτως μοναδικές».

Το αναξιοποίητο δυναμικό του αρχείου είναι τεράστιο. Λαμβάνοντας υπόψη την πανταχού παρούσα απειλή της πειρατείας, ο κ. Γκουλντ με οδηγεί στο γραφείο του και μου δείχνει ένα δείγμα από τα πλούτη του Αρχείου, σ’ ένα σύντομο βιντεοκλίπ. Είναι εκπληκτικό!

Οι Ρομανόφ στο παιχνίδι 

Υπάρχουν προεπαναστατικά πλάνα του Τσάρου Νικολάου ΙΙ και της αυτοκρατορικής οικογένειας που παίζει τένις σε ένα ξύλινο γήπεδο, καθώς και λήψεις από μια εκδρομή για κολύμπι όπου στην άκρη φαίνεται στεναχωρημένος ο νεαρός τσάρος Αλεξέι, γιατί δεν μπορούσε να συμμετάσχει λόγω της αιμορροφιλίας. «Μοιάζουν με πλάνα από ιδιωτική κινηματογραφική λήψη, ενώ υπάρχουν ελάχιστες γρατσουνιές πάνω στο φιλμ. Έχουν προβληθεί μία ή δύο φορές και στη συνέχεια αποθηκεύτηκαν», σημειώνει ο κ. Γκουλντ.

Στο αρχείο υπάρχουν επίσης πλάνα από τα γκουλάγκ – στρατόπεδα συγκέντρωσης της δεκαετίας του 1930, σκηνές από την πολιορκία του Λένινγκραντ αλλά και το καταφύγιο του Χίτλερ στο Βερολίνο. «Το Αυτοκρατορικό Πολεμικό Μουσείο διαθέτει πολλά κινηματογραφικά πλάνα από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά δεν είναι ούτε ένα κλάσμα από όσα φυλάσσονται στο εκπληκτικό Σοβιετικό Αρχείο», εξομολογείται ο κ. Γκουλντ.

Ταινίες με άγνωστα εξαφανισμένα είδη ζώων όπως βίσωνες, σπάνια πλάνα από την καταστροφή του Τσερνόμπιλ και του διαστημικού προγράμματος της Ρωσίας βρίσκονται μαζί με πολλές όπερες, θεατρικά έργα, κινούμενα σχέδια και παιδικά δράματα, κι όλα αυτά είναι προσεκτικά καταγραμμένα σε χειρόγραφο κατάλογο. Υπάρχει ήδη έντονο ενδιαφέρον από κορυφαίους ιστορικούς και κινηματογραφιστές σε όλο τον κόσμο.

Ο κ. Γκουλντ πιστεύει ότι οι 47αρχειοφύλακες με πλήρη απασχόληση, οι περισσότεροι από τους οποίους έχουν εργαστεί εκεί όλη τους τη ζωή, είναι οι μόνοι που ξέρουν καλά πού κρύβονται όλοι οι θησαυροί. Όταν αυτό το υλικό έρθει στην επιφάνεια, το αποτέλεσμα θα μοιάζει με ανακάλυψη μιας αρχαίας σαρκοφάγου. Θα ρίξει νέο φώς σε διάφορες πτυχές μια πλούσιας, κι ενδιαφέρουσας κουλτούρας κρυμμένης στο παρελθόν για δεκαετίες, από το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου.

Πηγή: Robin Mellor