Επιστρέφουν ιδέες που θεωρούνταν περιθωριακές: Νέες μορφές συνδικάτων, φορολόγηση του κεφαλαίου αντί της εργασίας, βασικό εγγυημένο εισόδημα
Της Camilla Cavendish
Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται από τους δημιουργούς της ως η επόμενη μεγάλη επανάσταση της ανθρωπότητας. Οι επικεφαλής των τεχνολογικών κολοσσών υπόσχονται επιστημονικά άλματα, θεραπεία ασθενειών, νέα παραγωγικότητα και έναν κόσμο όπου οι μηχανές θα απελευθερώσουν τον άνθρωπο από τη ρουτίνα. Όμως έξω από τη Silicon Valley, όλο και περισσότεροι πολίτες βλέπουν κάτι πολύ διαφορετικό: Aπώλεια θέσεων εργασίας, ψεύτικο περιεχόμενο, παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, επιδείνωση ψυχικής υγείας και μια μικρή ελίτ που συσσωρεύει τεράστιο πλούτο και ισχύ.
Αυτό το χάσμα ανάμεσα στον τεχνολογικό ενθουσιασμό και τη δημόσια δυσπιστία αρχίζει να παίρνει πολιτικές διαστάσεις. Η ιστορική αναφορά στους Λουδίτες —τους εργάτες που στις αρχές του 19ου αιώνα κατέστρεφαν μηχανές επειδή απειλούσαν την εργασία τους— επιστρέφει σήμερα όχι ως γραφική ανάμνηση αλλά ως προειδοποίηση. Αν οι κυβερνήσεις δεν επιβάλουν όρια στην τεχνητή νοημοσύνη, η κοινωνική αντίδραση μπορεί να γίνει πολύ πιο επιθετική.
Οι φόβοι γύρω από την TN αυξάνονται σταθερά. Στις ΗΠΑ, μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης θεωρεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη υπονομεύει τις ανθρώπινες σχέσεις και αναπτύσσεται υπερβολικά γρήγορα. Στη Βρετανία, μόλις ένα μικρό ποσοστό πολιτών πιστεύει πλέον ότι η TN θα ωφελήσει συνολικά την ανθρωπότητα, ενώ πολλοί φοιτητές θεωρούν πιθανή ακόμη και κοινωνική αναταραχή λόγω της μαζικής καταστροφής θέσεων εργασίας.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι και βαθιά πολιτικό και ηθικό. Πολλοί πολίτες βλέπουν ότι η τεχνολογική μετάβαση σχεδιάζεται κυρίως προς όφελος των ίδιων των τεχνολογικών εταιρειών. Οι ίδιες εταιρείες που μιλούν για «σωτηρία της ανθρωπότητας» επενδύουν κυρίως σε καταναλωτικά προϊόντα, διαφημιστικά μοντέλα και αυτοματοποίηση λευκών κολάρων, αντί να κατευθύνουν την τεχνολογία προς συλλογικούς στόχους, όπως η καθαρή ενέργεια, η ιατρική έρευνα ή η βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών.
Ταυτόχρονα, οι κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται. Η ίδια η βιομηχανία αρχίζει να παραδέχεται ότι τα συστήματα TN μπορεί να γίνουν επικίνδυνα. Η απόφαση της Anthropic να περιορίσει την κυκλοφορία ενός προηγμένου μοντέλου της επειδή θεωρήθηκε υπερβολικά επικίνδυνο έδειξε πόσο κοντά μπορεί να βρίσκεται ο κόσμος σε σοβαρά ατυχήματα ή ανεξέλεγκτες χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, η αγορά εργασίας ήδη αλλάζει. Μεγάλες επιχειρήσεις ανακοινώνουν περικοπές χιλιάδων θέσεων στο όνομα της αυτοματοποίησης. Η Standard Chartered μίλησε ανοιχτά για αντικατάσταση «χαμηλότερης αξίας ανθρώπινου κεφαλαίου» με TN, προκαλώντας σοκ ακόμη και σε τμήματα του επιχειρηματικού κόσμου. Η συζήτηση δεν αφορά πλέον ένα μακρινό μέλλον αλλά μια διαδικασία που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, επιστρέφουν ιδέες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν περιθωριακές: Νέες μορφές συνδικάτων, φορολόγηση του κεφαλαίου αντί της εργασίας, ακόμη και βασικό εγγυημένο εισόδημα. Υπάρχουν επίσης φωνές που ζητούν άμεσους περιορισμούς σε εφαρμογές όπως τα αυτόνομα οχήματα, επειδή απειλούν εκατομμύρια επαγγέλματα χωρίς σαφές κοινωνικό όφελος.
Ένας ακόμη παράγοντας κοινωνικής έντασης είναι το ενεργειακό αποτύπωμα της AI. Τα data centers καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Στην Ιρλανδία ήδη απορροφούν πάνω από το ένα πέμπτο της συνολικής κατανάλωσης ρεύματος της χώρας. Στις ΗΠΑ, αρκετές πολιτείες εξετάζουν περιορισμούς στην επέκταση νέων data centers, καθώς αυξάνονται οι φόβοι για το περιβαλλοντικό κόστος.
Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι η τεχνολογική ελίτ μοιάζει να θεωρεί την κοινωνική αντίδραση είτε προσωρινή είτε αναπόφευκτη. Όμως η ιστορία δείχνει ότι όταν μεγάλες τεχνολογικές μεταβάσεις συνδυάζονται με ανασφάλεια, ανισότητες και αίσθημα απώλειας ελέγχου, οι κοινωνίες αντιδρούν βίαια. Οι νέοι «Λουδίτες» δεν θα είναι περιθωριακές ομάδες. Μπορεί να προέλθουν από τη μεσαία τάξη, τους εργαζομένους γραφείου, ακόμη και τους νέους πτυχιούχους που βλέπουν το μέλλον τους να συρρικνώνεται.
Η τεχνητή νοημοσύνη κινδυνεύει και από την ίδια την κοινωνία, αν οι πολίτες πειστούν ότι η τεχνολογική επανάσταση σχεδιάζεται χωρίς αυτούς και εις βάρος τους.
FT
K.Report.gr
