The Upper House Athens

Δευτέρα 11 Μαΐου

ώρα 18:30 

Η γκαλερί Artshot – Sophia Gaitani παρουσιάζει την ομαδική εικαστική έκθεση
με τίτλο «Ένας ανθισμένος κήπος στην καρδιά της Αθήνας», με επιμέλεια
της Λουίζας Καραπιδάκη, στον εμβληματικό art and taste χώρο
του The Upper House Athens στο roof του πολυκαταστήματος attica
και στο κοσμοπολίτικο στέκι των Αθηναίων Pasaji, στη στοά Σπύρου Μήλιου.
Η έκθεση  θα εγκαινιαστεί τη Δευτέρα 11 Μαΐου,
μόνον στο «The Upper House Athens», ώρα 18:30 .

«Οι δημοφιλείς χώροι του δροσερού «The Upper House Athens»

στον 6^ο όροφο του attica και το Pasaji, στη στοά Σπύρου Μήλιου,

αγαπημένο  κoσμικό και θεατρόφιλο στέκι των Αθηναίων, μεταμορφώνονται
σε έναν φανταστικό κήπο γιατί η τέχνη αναλαμβάνει τον ρόλο της φύσης
και δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός φυσικού κόσμου.

Τα επιλεγμένα έργα τέχνης, ζωγραφικής, γλυπτικής και κεραμικής,
δεν περιορίζονται σε μια απλή αναπαράσταση της φύσης, αλλά την ερμηνεύουν, την επανασυνθέτουν και την εμπλουτίζουν με φαντασία και συναίσθημα.
Κάθε καλλιτέχνης προσεγγίζει τον κόσμο των λουλουδιών μέσα από τη δική του οπτική, άλλοτε με ρεαλιστική ακρίβεια και άλλοτε με αφαιρετική ή συμβολική διάθεση, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο αισθητικό αποτέλεσμα.
Η εναλλαγή των χρωμάτων και των μορφών προσδίδει ζωντάνια και ρυθμό
στον περιβάλλοντα χώρο, ενώ οι λεπτομέρειες των έργων, πέταλα, σκιές,
υφές αποκαλύπτονται σταδιακά, ενθαρρύνοντας τον θεατή να παρατηρήσει πιο προσεκτικά. Έτσι, το Upperhouseathens δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος έκθεσης, αλλά ως μια βιωματική εμπειρία περιπλάνησης μέσα σε έναν διαρκώς ανθισμένο, φανταστικό κήπο, όπου η άνοιξη παραμένει ζωντανή και διαρκής»,
σημειώνει η Λουΐζα Καραπιδάκη, ιστορικός τέχνης, μέλος της ΑΙCΑ

Στην έκθεση συμμετέχουν οι εικαστικοί:

Μαρία Αποστόλου, Μαρία Ανδρέου, Σοφία Γαϊτάνη, Ανδρέας Γκάνας, Γιάννης Γαβαλάς, Gabriel Grama, Αργυρώ Διαμαντάκη, Ελένη Δελή, Αναστασία Δενδονάκη,

Βασιλική Ηλιακοπούλου, Κωνσταντίνα Καρλή, Μηνάς Καμπιτάκης, Αλεξάνδρα Κολλάρου, Τάνια Δρογώση, Κατερίνα Κασσαβέτη, Μιχάλης Κουντούρης, Ιωάννα Κωνσταντίνου,

Ελένη Καστρινογιάννη, Κατερίνα Κοκκινάκη, Ελενα Κυρκιλή, Δέσποινα Κατσώχη,

Γεωργία Μπλιάτσου, Ελένη Νικολάου, Σοφία Παπαδοπούλου, Γιάννης Παυλίδης,

Nίκος Παπουτσίδης, Αγγελος Παναγιωτίδης, Γιάννης Παυλίδης, Φίλιππος Παναγιωτίδης, Βαγγέλης Πολύζος, Μαρία Πάστρα, Θανάσης Ραχούτης, Παναγιώτης Σιάγκρης,

Φωτεινή Σκανδάμη, Αλέξανδρος Σπαθούλας, Γιώργος Συρίγας, Τερψιχόρη Τραχαλάκη,
Ερατώ Χατζησάββα, Νίκος Χρυσικάκης, Αγάπη Φεσατίδου-Ψαρράκη, Στάθης Φώτης.

The Upper House Athens
6ος όροφος πολυκαταστήματος attica, Αθήνα
Είσοδος και από Στοά Σπύρου Μήλιου
Ώρες λειτουργίας Δ-Σ 09.00-20.30
Follow insta @upperhouseathens

Pasaji Athens

Στοά Σπύρου Μηλιού

CityLink

Τηλ 210 3220714

Διοργάνωση έκθεσης:

Gallery: Artshot -Sophia Gaitani

Λεμπέση 11, Ακρόπολη, Αθήνα | metro Ακρόπολη

Τηλ.: 00306984135085, 00302114044311

artshotgallery11@gmail.com, www.artshotgallery.com

Με έναν τίτλο που συμπυκνώνει την ουσία της δημιουργικής της αναζήτησης, η εικαστικός Νατάσα Μεταξά παρουσιάζει την ατομική της έκθεση Light is Life, στην Αίθουσα Τέχνης Art Project Space (Φαλήρου 66, Αθήνα), από τις 22 Απριλίου έως τις 15 Μαΐου 2026, σε επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης Λουΐζας Καραπιδάκη.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 22 Απριλίου 19:00-22:00.

Στον εικαστικό κόσμο της δημιουργού, τα έργα λειτουργούν σαν ανοιχτά παράθυρα στον τοίχο σιωπηλές πηγές θετικής ενέργειας που αναπνέουν μέσα στον χώρο. Το φως, κεντρικός άξονας της θεματικής της, δεν αποτελεί απλώς ένα οπτικό φαινόμενο, αλλά μια ζωντανή δύναμη που διατρέχει και διαμορφώνει τη δομή κάθε σύνθεσης. Διαχέεται, αγγίζει και φωτίζει την ανθρώπινη μορφή, αποκαλύπτοντας μια εσωτερική, άρρητη κατάσταση, μια σιωπή που συχνά παραμένει κρυμμένη στη σκιά.

Οι μορφές, μέσα από τη λιτότητα και τη συγκράτησή τους, αποκτούν υπόσταση και εκφράζουν ένα εύρος συναισθημάτων: δυναμισμό, τρυφερότητα, στοχασμό, αλλά και μια υπόγεια αγωνία για ελευθερία και αυτονομία. Το νερό, σε έναν διακριτικό διάλογο με το φως, μοιάζει να τις περιβάλλει και να τις αγκαλιάζει, προσδίδοντας τους μια αίσθηση ζεστασιάς και εσωτερικής δύναμης. Μαζί, φως και νερό εντείνουν τη συγκινησιακή φόρτιση των έργων, δημιουργώντας πεδία βαθιάς συναισθηματικής εμπειρίας.

Η ζωγραφική της Ν. Μεταξά ισορροπεί ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα. Η γεωμετρία λειτουργεί ως δομική γλώσσα, ενώ τα ζωντανά χρώματα εισάγουν μια δυναμική ρευστότητα. Κάθε επιφάνεια δομείται πάνω σε αρμονικές αναλογίες, δημιουργώντας ένα αόρατο πλέγμα που λειτουργεί ως φορέας σκέψεων και συναισθημάτων. Το χρώμα, άλλοτε υπακούοντας και άλλοτε ανατρέποντας αυτή τη δομή, απλώνεται με ένταση, πλημμυρίζοντας το έργο με ζωή.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο της κατέχει η προσωπογραφία, με ακρυλικά χρώματα σε καμβά και κολάζ με χαρτιά, που εύστοχα την χαρακτηρίζει «ως ένα πολυεπίπεδο σύνολο, το οποίο εμπεριέχει την ταυτότητα του εικονιζόμενου, αυτό που συμβολίζει για τον θεατή, αυτό που αντανακλά στον καλλιτέχνη και αυτό που τελικά εκφράζει το έργο ως ολότητα».

Αυτή η σχέση του πορτρέτου με τον χρόνο, σε συνδυασμό με την τεχνική της σχηματοποίησης των μορφών μέσω ριζόχαρτου, οδήγησε την εικαστικό, με διάθεση σχεδόν παιγνιώδη, στην επανεξέταση παλαιότερων έργων της, δίνοντας ζωή σε μια νέα ενότητα κολλάζ.

Μέσα από τη διαδικασία της αποδόμησης και ανασύνθεσης, τα πορτρέτα του παρελθόντος μετασχηματίζονται σε σύγχρονες εικαστικές προτάσεις. Το χαρτί, ως βασικό εκφραστικό μέσο, τής προσφέρει την ελευθερία να επαναδιαπραγματευτεί τη μορφή και το νόημα. Η δημιουργική αυτή επιστροφή θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: πώς θα αντιλαμβανόταν στο παρελθόν τα σημερινά, μετασχηματισμένα της είδωλα;

Η καλλιτεχνική της πορεία αναδεικνύει τη ζωγραφική ως μια ανοιχτή περιπέτεια, μια διαδικασία συνεχούς πειραματισμού, ανατροπών και αναθεώρησης. Από τα πρώτα της κολλάζ με χρωματιστά χαρτόνια Canson έως τη χρήση χειροποίητων, υψηλής ποιότητας χαρτιών, χωρίς οξέα και υλικών συγκόλλησης χαμηλού pH, η υλικότητα των έργων εξελίσσεται παράλληλα με τη σκέψη της, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη ζωγραφικότητα των συνθέσεων.

Για τη Νατάσα Μεταξά, ένα έργο τέχνης δεν ορίζεται αποκλειστικά από την προέλευσή του, αλλά από τη συναισθηματική ένταση που γεννά και τα πολλαπλά, φανερά και κρυφά, νοήματα που φέρει. Από τη στιγμή της δημιουργίας του, λειτουργεί ως ένας ζωντανός οργανισμός: όσο πιο ισχυρή είναι η εσωτερική του δομή, τόσο περισσότερο αντέχει στο χρόνο και τόσο βαθύτερα μπορεί να μεταδώσει την ενέργειά του στο θεατή.

Η Ιστορικός Τέχνης Λουϊζα Καραπιδάκη αναφέρει για την έκθεση: «Φιγούρες ενταγμένες σε καθαρές, αυστηρά ορισμένες μορφές συγκροτούν συνθέσεις που θυμίζουν «παγωμένα» φωτογραφικά στιγμιότυπα, στιγμές όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει ανασταλεί,  επιτρέποντας στον θεατή να εστιάσει στην ουσία της σκηνής.

Τα σώματα και οι μορφές δεν αποδίδονται φυσιοκρατικά· αντίθετα, υπακούουν σε έναν εσωτερικό ρυθμό, όπου γραμμές, επίπεδα και όγκοι συνδιαλέγονται με ακρίβεια και ένταση.» και συνεχίζει λέγοντας «Κάθε σύνθεση υπονοεί μια ιστορία, ένα πριν και ένα μετά, χωρίς να τα αποκαλύπτει πλήρως. Η σιωπή των μορφών, η στάση του σώματος και η χωρική τους τοποθέτηση ενεργοποιούν τη φαντασία του θεατή, καλώντας τον να συμπληρώσει τα κενά και να συνδιαμορφώσει το νόημα».

Βιογραφικό:

Η Νατάσα Μεταξά είναι εικαστικός που ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας, Κεφαλονιάς και Μεγάλης Βρετανίας. Σπούδασε Ζωγραφική και Χαρακτική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών όπου και ολοκλήρωσε τις θεωρητικές και ιστορικές σπουδές της. Έχει επίσης φοιτήσει στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας και ως επισκέπτρια φοιτήτρια στο School of Visual Arts της Νέας Υόρκης.

Έχει πραγματοποιήσει εννέα ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει συμμετάσχει σε σημαντικές ομαδικές διοργανώσεις, ενώ έργα της έχουν παρουσιαστεί και σε εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας σε δημόσιους χώρους. Το 2015 διακρίθηκε στη βραχεία λίστα της Summer Exhibition της Royal Academy of Arts στο Λονδίνο. Έργα της ανήκουν σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.

Παράλληλα, έχει αναπτύξει εκτεταμένο διδακτικό, ερευνητικό και συγγραφικό έργο στην εικαστική εκπαίδευση έχοντας διδάξει στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, συμβάλλοντας ενεργά στη σύνδεση της σύγχρονης τέχνης με την εκπαιδευτική διαδικασία. Το 2016 ίδρυσε το MetaxArt Workshops στην Κεφαλονιά. έναν χώρο καλλιτεχνικής έρευνας και δημιουργίας με διεθνή προσανατολισμό.

Φως και Γεωμετρία

Επανασύνθεση της πραγματικότητας

Eνα έργο τέχνης δεν ορίζεται από την προέλευσή του, αλλά από τη συναισθηματική ένταση που δημιουργεί και τα νοήματα που εμπεριέχει, φανερά και κρυφά. Από τη στιγμή της δημιουργίας του λειτουργεί ως ένας ζωντανός οργανισμός. Όσο ισχυρότερη είναι η εσωτερική του δομή, τόσο περισσότερο αντέχει στον χρόνο. Με τον δικό του τρόπο, μπορεί να μεταδώσει την ενέργειά του στον θεατή, ακόμη και χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Ν. Μ.

Η ζωγραφική της Νατάσας Μεταξά καλεί τον θεατή σε μια στοχαστική προσέγγιση της ανθρώπινης φύσης μέσα από το πρίσμα του φύλου, αναδεικνύοντας τον άνθρωπο ως ενεργό υποκείμενο που διαπραγματεύεται, αντιστέκεται και επαναπροσδιορίζει τη θέση του στον σύγχρονο κόσμο.

Τα έργα της αρθρώνονται γύρω από μια πολυσύνθετη εικαστική διερεύνηση της γυναικείας ταυτότητας, όπου το σώμα και η μορφή λειτουργούν ως φορείς μνήμης, αντοχής και συμβολικού βάρους. Η εικονογραφία της Μεταξά συγκροτεί ένα πεδίο όπου η μορφή αποκτά υπαρξιακή διάσταση και όχι μια απλή αναπαραστατική απόδοση. Οι γυναικείες φιγούρες της, σοβαρές και συνετές, δεν εξιδανικεύονται ούτε δραματοποιούνται· στέκονται με εσωτερική ένταση και αυτογνωσία, αποκαλύπτοντας μια σιωπηλή αλλά επίμονη διεκδίκηση της αυτονομίας τους. Η σοβαρότητα εδώ δεν δηλώνει στατικότητα, αλλά συνειδητή παρουσία και διαρκή επαναπροσδιορισμό. Η γυναίκα στο εσωτερικό οικείο περιβάλλον της προβάλλεται ως μια σύγχρονη Καρυάτιδα: στιβαρή και θεμελιώδης, που υποστηρίζει την κοινωνία και ταυτόχρονα φέρει το βάρος της κοινωνικής πίεσης. Αντίστοιχα, η σκεπτόμενη γυναίκα στο έργο Φως στην πόλη παραπέμπει σε μια άλλη διάσταση της γυναικείας εμπειρίας: την ανάγκη για προσωπικό χρόνο και εσωτερική ανασύνταξη. Μέσα στο αστικό τοπίο και τη φωτεινή του ένταση, η μορφή φαίνεται να διεκδικεί έναν ιδιωτικό ρυθμό, μια παύση απέναντι στη συνεχή ροή της πόλης. Το φως εδώ λειτουργεί όχι μόνο ως οπτικό στοιχείο, αλλά και ως συμβολική συνθήκη επίγνωσης και εσωτερικής διαύγειας. Η γυναίκα στην παραλία αναδύεται ως μια σύγχρονη γοργόνα: μια μορφή μεταιχμιακή, ανάμεσα στο υγρό και το στερεό στοιχείο, που ενσαρκώνει την επιθυμία διαφυγής και επαναδιεκδίκησης της ελευθερίας της. Το υδάτινο περιβάλλον υπογραμμίζει τη δυνατότητα μεταμόρφωσης, καθιστώντας τη γυναικεία μορφή φορέα μιας ανοιχτής, δυναμικής προοπτικής. Στην ίδια κατεύθυνση, η σειρά με τις κολυμβήτριες αναδεικνύει με ιδιαίτερη καθαρότητα το αίτημα της ελευθερίας που διατρέχει το σύνολο του έργου. Οι μορφές, βυθισμένες ή αναδυόμενες από το νερό, αποτυπώνουν μια εμπειρία απελευθέρωσης από τα κοινωνικά βάρη, μια επιστροφή σε μια πρωταρχική κατάσταση αυτονομίας και σωματικής συμφιλίωσης. Το νερό λειτουργεί ως χώρος μετάβασης, όπου οι περιορισμοί αίρονται και η κίνηση γίνεται έκφραση εσωτερικής ελευθερίας.

Από την άλλη πλευρά, η ανδρική παρουσία, όταν εμφανίζεται, δεν συγκροτεί μια κυρίαρχη ή επιβλητική μορφή, αλλά αντίθετα υποδηλώνει μια διαφορετική αναζήτηση: εκείνη της τρυφερότητας. Σε αντιδιαστολή με τα στερεότυπα, οι ανδρικές μορφές της Μεταξά μοιάζουν να απογυμνώνονται από τον ρόλο της επιβολής και να κινούνται προς μια πιο ανθρώπινη διάσταση, διεκδικώντας και αυτές έναν χώρο συναισθηματικής ελευθερίας.

Στο έργο της εγγράφει και κρίσιμα αδιέξοδα της εποχής μας, όπως με την αιχμηρή αναφορά στη σύγχρονη συνθήκη της επιτήρησης στον κυβερνοχώρο, αναδεικνύοντας τη σοβαρότητα του φαινομένου cyber surveillance. Η απεικόνιση των Julian Assange, Chelsea Manning και Edward Snowden στο έργο Ισηγορία ενεργοποιεί μια εικαστική αφήγηση που αντλεί από το σκάνδαλο του WikiLeaks προκειμένου να θίξει ζητήματα πολιτικής ασυδοσίας και διαφάνειας. Μέσα από αυτή τη σύνθεση, η Μεταξά επεκτείνει το ενδιαφέρον της από την ατομική εμπειρία στο συλλογικό πεδίο, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μεταξύ εξουσίας και λόγου. Η ραγδαία ψηφιοποίηση της καθημερινότητας, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, συνθέτουν ένα περιβάλλον διαρκούς παρακολούθησης, όπου τα όρια μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου χώρου καθίστανται ολοένα και πιο ρευστά.

Στις απεικονίσεις της Νατάσας Μεταξά, η αυστηρότητα της γεωμετρίας δεν λειτουργεί ως περιορισμός, αλλά ως δομικός άξονας που οργανώνει και εντείνει την εικαστική αφήγηση. Η πειθαρχία που διαπερνά το έργο της λειτουργεί ως εργαλείο αποδόμησης και επανασύνθεσης της πραγματικότητας. Φιγούρες ενταγμένες σε καθαρές, αυστηρά ορισμένες μορφές συγκροτούν συνθέσεις που θυμίζουν «παγωμένα» φωτογραφικά στιγμιότυπα, στιγμές όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει ανασταλεί, επιτρέποντας στον θεατή να εστιάσει στην ουσία της σκηνής. Τα σώματα και οι μορφές δεν αποδίδονται φυσιοκρατικά· αντίθετα, υπακούουν σε έναν εσωτερικό ρυθμό, όπου γραμμές, επίπεδα και όγκοι συνδιαλέγονται με ακρίβεια και ένταση.

Καθοριστικό ρόλο στη ζωγραφική της γλώσσα διαδραματίζει το χρώμα. Στις πλημμυρισμένες από φως συνθέσεις της, οι συνεχείς αντιπαραθέσεις ψυχρών και θερμών αποχρώσεων δεν οδηγούν σε σύγκρουση, αλλά σε μια ιδιότυπη ισορροπία που γεννά δελεαστικές αρμονίες. Το χρώμα λειτουργεί ως φορέας έντασης και ταυτόχρονα ως μηχανισμός σύνθεσης, καθοδηγώντας το βλέμμα και ενισχύοντας την αφηγηματικότητα. Οι χρωματικές διαβαθμίσεις και οι τονικές μετατοπίσεις δημιουργούν ένα παλλόμενο πεδίο, όπου το φως δεν αποδίδεται απλώς, αλλά δομεί τον χώρο και ενεργοποιεί τη συναισθηματική εμπειρία του θεατή.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεθοδολογία της: η διαδικασία της ξεκινά από το σχέδιο, το οποίο λειτουργεί ως θεμέλιο της σύνθεσης, και συνεχίζεται με τη δημιουργία ολοκληρωμένων αθίβολων, μέσα από τα οποία μεταφέρει και επεξεργάζεται τη μορφή. Στη συνέχεια προχωρά στην ολοκλήρωση του τελικού έργου, είτε πρόκειται για ζωγραφική είτε για κολλάζ. Αξίζει επίσης να επισημανθεί η ιδιαίτερη σχέση της με τα χειροποίητα χαρτιά, τα οποία χρησιμοποιεί δεξιοτεχνικά, προσδίδοντας μια ξεχωριστή υλικότητα και ενισχυμένη εκφραστικότητα στη χαρτοκοπτική της.

Παρά την αυστηρή δομή, η αφήγηση παραμένει παρούσα και πολυεπίπεδη. Κάθε σύνθεση υπονοεί μια ιστορία, ένα πριν και ένα μετά, χωρίς να τα αποκαλύπτει πλήρως. Η σιωπή των μορφών, η στάση του σώματος και η χωρική τους τοποθέτηση ενεργοποιούν τη φαντασία του θεατή, καλώντας τον να συμπληρώσει τα κενά και να συνδιαμορφώσει το νόημα.

Μέσα σε αυτό το πολυεπίπεδο πλαίσιο, η Μεταξά εγγράφει τον αγώνα για ελευθερία ως μια διαδικασία καθημερινής αντίστασης και επιβίωσης τόσο σε προσωπικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Η μορφή γίνεται τόπος σύγκρουσης αλλά και συμφιλίωσης, όπου η ευθραυστότητα συνυπάρχει με τη δύναμη και η σιωπή με την έκφραση. Η ζωγραφική της δεν προτείνει εύκολες αφηγήσεις· αντιθέτως, καλεί τον θεατή σε μια στοχαστική προσέγγιση της σύγχρονης εμπειρίας.

Όπως σημειώνει η καλλιτέχνης: Η ζωγραφική είναι μια περιπέτεια. Όσο πειραματίζεσαι και ψάχνεις, τόσο ανακαλύπτεις, προκύπτουν ανατροπές, επανεξετάζεις τις πεποιθήσεις σου και έτσι εξελίσσεσαι.

Λουίζα Καραπιδάκη

Ιστορικός τέχνης, μέλος της AICA

Χώρος διεξαγωγής:

Πολυχώρος Art Project Space
Φαλήρου 66, Αθήνα, Πλησίον ΕΜΣΤ | Σταθμός Metro FIX
Τηλ. 2117504180
e-mail: info@artprojectspace.gr

Χορηγοί επικοινωνίας: Art22, Art Point View, Independent.gr

Ωράριο λειτουργίας έκθεσης:

Τρίτη: 17:00–21:00
Πέμπτη & Παρασκευή: 12:00–20:00
Σάββατο: 11:00–15:00
Κυριακή, Δευτέρα, Τετάρτη κατόπιν ραντεβού

Η αποστολή του Artemis II της NASA σημείωσε ιστορικό ορόσημο.

Το διαστημόπλοιο Orion αποκατέστησε επικοινωνία με το Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον, μετά από περίπου 40 λεπτά πλήρους «σιωπής» πίσω από τη Σελήνη, σε απόσταση 252.756 μιλίων από τη Γη.

Το πρώτο ραδιοσήμα που δέχθηκαν οι μηχανικοί επιβεβαίωσε ότι όλα εξελίχθηκαν ομαλά, και λίγο αργότερα ακολούθησε η φωνητική επικοινωνία από το πλήρωμα. «Χιούστον, Integrity, έλεγχος επικοινωνίας», ήταν το μήνυμα από το Orion, με το Integrity να αποτελεί το επίσημο κωδικό όνομα επικοινωνίας του διαστημοπλοίου κατά την αποστολή.

Αυτόνομη πλοήγηση στη σκοτεινή πλευρά -«Είναι υπέροχο που ακούμε ξανά τη Γη»
Κατά τη διάρκεια της διακοπής επικοινωνίας, το Orion λειτούργησε πλήρως αυτόνομα. Οι υπολογιστές του εκτέλεσαν κρίσιμους ελιγμούς κινητήρα, ώστε να τεθεί σε τροχιά επιστροφής προς τη Γη. Η στιγμή αυτή υπογραμμίζει την τεχνολογική πρόοδο σε αποστολές βαθιού διαστήματος, όπου η ανθρώπινη παρέμβαση είναι αδύνατη.

Η αστροναύτης Κριστίνα Κοχ δήλωσε: «Είναι υπέροχο που ακούμε ξανά τη Γη… Θα εξερευνήσουμε, θα δημιουργήσουμε επιστημονικές βάσεις, αλλά πάντα θα επιλέγουμε τη Γη».

Ρεκόρ και ιστορικές εικόνες
Οι αστροναύτες Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κοχ και ο Καναδός Τζέρεμι Χάνσεν έφτασαν στη μεγαλύτερη απόσταση από τη Γη που έχει επιτευχθεί ποτέ από ανθρώπους. Το Orion πλησίασε τη Σελήνη σε απόσταση περίπου 4.067 μιλίων, με το 21% της αθέατης πλευράς να είναι φωτισμένο από το πλήρωμα.

Οι πρώτες εικόνες που εστάλησαν υποδηλώνουν ότι πρόκειται για μερικές από τις πιο λεπτομερείς φωτογραφίες που έχουν καταγραφεί ποτέ από τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Τα δεδομένα μεταδίδονται μέσω του Deep Space Network της NASA για περαιτέρω ανάλυση.

Το συγκινητικό μήνυμα στη Γη
Λίγο πριν χαθεί η επικοινωνία, ο Βίκτορ Γκλόβερ έστειλε συγκινητικό μήνυμα προς τη Γη: «Σας ευχαριστούμε που μας δίνετε το προνόμιο να είμαστε σε αυτό το ταξίδι μαζί… Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια εδώ στη Γη είναι η αγάπη».

Η αποστολή σηματοδοτεί την πρώτη φορά εδώ και πάνω από 50 χρόνια που άνθρωποι ταξιδεύουν πέρα από την τροχιά της Γης.

Η επιστροφή στη Γη και η σύγκριση με το Apollo 8
Ο διοικητής της NASA, Τζάρεντ Άιζακμαν, συνεχάρη το πλήρωμα για την αποστολή, τονίζοντας ότι αποτελεί ορόσημο για την εξερεύνηση του διαστήματος. Το πλήρωμα αναμένεται να προσθαλασσωθεί στον Ειρηνικό Ωκεανό το βράδυ της Παρασκευής.

Η αποστολή συγκρίνεται συχνά με το Apollo 8 του 1968, την πρώτη επανδρωμένη πτήση στο βαθύ διάστημα. Τότε, η διακοπή επικοινωνίας προκαλούσε μεγάλη αγωνία στο κέντρο ελέγχου, με τις πιθανότητες επιβίωσης να φτάνουν μόλις το 50%.

Το Artemis II επιδεικνύει την πρόοδο σε ασφάλεια και τεχνολογία, αλλά η επιστροφή παραμένει κρίσιμη.

Πηγή: iefimerida.gr –

Τα επιτεύγματα της Επιχείρησης «Epic Fury» είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτα: μέχρι και σήμερα πάνω από 12.300 στόχοι εντός του Ιράν έχουν πληγεί. Ωστόσο, ως μέτρο επιτυχίας, ο αριθμός των πληγέντων στόχων αποτυπώνει μόνο ένα μέρος της εικόνας, και αυτό επειδή η Αξιολόγηση Ζημιών Μάχης (Battle Damage Assessment) αποτελεί μια σύνθετη, πολύπλοκη και επιρρεπή σε λάθη και παρανοήσεις διαδικασία.

Το πρώτο βήμα της BDA είναι πράγματι η επιβεβαίωση της φυσικής ζημιάς στον στόχο, αλλά δεν σταματά εκεί. Στη συνέχεια, οι αναλυτές BDA πρέπει να εκτιμήσουν τη λειτουργική ζημιά του στόχου, δηλαδή πώς η φυσική καταστροφή επηρέασε την ικανότητά του να λειτουργεί, και τέλος να αξιολογήσουν πώς επηρεάζεται ολόκληρο το σύστημα στόχων. Με άλλα λόγια, πώς η καταστροφή μιας συγκεκριμένης πετρελαϊκής εγκατάστασης επηρεάζει τη συνολική παραγωγή πετρελαίου ή πώς συνολικά η επιχείρηση έχει επηρεάσει τη βούληση του καθεστώτος να συνεχίσει να μάχεται ή να απορροφήσει περαιτέρω πλήγματα, (Combat Assessment).

Η δυσκολία της αποτίμησης ζημιών ήταν ιδιαίτερα εμφανής στην Επιχείρηση «Allied Force», κατά της πρώην Γιουγκοσλαβίας το 1999, όταν μετά το τέλος των επιχειρήσεων, η απόκλιση μεταξύ των αναφορών του ΝΑΤΟ και της πραγματικής κατάστασης στο έδαφος ήταν τεράστια, καθιστώντας την μία από τις πιο γνωστές περιπτώσεις υπερεκτίμησης των πληγμάτων κατά αναπτυγμένων στο πεδίο δυνάμεων.

Η επικέντρωση των αεροπορικών επιχειρήσεων στην φυσική καταστροφή στόχων ως μέτρο αξιολόγησης και επιτυχίας πιθανόν να οδηγήσει στο σημείο που περιγράφει ο νόμος του Goodhart «όταν ένας ενδείκτης αξιολόγησης μετατρέπεται σε σκοπό, παύει να είναι καλό μέτρο». Ο νόμος διατυπωμένος από τον οικονομολόγο Charles Goodhart, υπογραμμίζει ότι η χρήση οποιουδήποτε ενδείκτη ως στόχου για κίνητρο οδηγεί τους εμπλεκόμενους στο να χειραγωγούν αυτόν τον ενδείκτη, καταστρέφοντας την αξιοπιστία του και συχνά προκαλώντας αρνητικές συνέπειες.

Εν κατακλείδι, αν και η φυσική καταστροφή στο Ιράν είναι τεράστια, δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς έχει επηρεαστεί η λειτουργικότητα του καθεστώτος και σε ποιο βαθμό αυτή η ζημιά έχει συμβάλει στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων. Περαιτέρω, η συνέχιση των αεροπορικών βομβαρδισμών και η συνακόλουθη αύξηση της καταστροφής των υποδομών του Ιράν, αντί να προκαλέσει την κατάρρευση του καθεστώτος, ίσως να συμβάλλει στην ενίσχυση της αδιαλλαξίας του, παρατείνοντας επί μακρόν την στρατιωτική επιχείρηση.

Ο Ταξίαρχος (ε.α.) *Κωνσταντίνος Νιζάμης αποφοίτησε από τη Σχολή Ικάρων το 1991. Το 2024 ολοκλήρωσε με διάκριση το διδακτορικό του στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, με θέμα «Στρατηγικός Αιφνιδιασμός». Κατέχει επίσης μεταπτυχιακό τίτλο από το ίδιο ίδρυμα, με διπλωματική εργασία με θέμα «Στρατηγική Παράλυση από τον Αέρα».

Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί στην «Αεροπορική Επιθεώρηση», το επαγγελματικό περιοδικό της Πολεμικής Αεροπορίας, στο περιοδικό της Ανώτατης Διακλαδικής Σχολής Πολέμου καθώς και στο περιοδικό “Comparative Strategy”.

Τα τρία ναυτικά μίλια, όριο των χωρικών υδάτων από τον 18ο ώς τα μέσα του 20ου αιώνα, καθορίστηκαν αρχικά από το βεληνεκές των πυροβόλων στις ακτές- ένα “εδαφοποιημένο” τμήμα των θαλασσών, εξ ού και ο όρος “χωρικά”. Πέραν αυτών, άρχιζε η πραγματική θάλασσα, το άναρχο πεδίο με τους πειρατές, τους στόλους και τους υπολοίπους ναυτιλομένους. Σε αυτόν τον αβέβαιο χώρο, με τις διαδοχικές απειλές και ευκαιρίες, διέπρεπαν οι Έλληνες.

Η εξέλιξη της πολεμικής τεχνολογίας, με το αυξανόμενο βεληνεκές των πυροβόλων, την αεροπορία και τους πυραύλους, αποδυνάμωσαν την οροθετική αυτή λογική. Η τεχνολογία εισήγαγε μια νέα διάσταση. Η συνεχώς διευρυνόμενη δυνατότητα για την αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων του βυθού, του θαλασσίου όγκου και της θαλάσσιας επιφάνειας έθεσε το ζήτημα της διανομής αυτού του πλούτου. Η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) στο Μοντέγκο Μπέι το 1982 καθόρισε αυξημένα όρια για τα χωρικά ύδατα. Εισήγαγε, μεταξύ άλλων, την “Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ)”, η οποία μπορεί να επεκταθεί ώς 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές. Το έδαφος προχώρησε μέσα στην θάλασσα, μέρος της οποίας κατέστη οικονομικά ισοδύναμο με τη χερσαία κρατική επικράτεια. Οι ανταγωνισμοί ανάμεσα στα κράτη για την διανομή των εδαφών επεκτάθηκαν στο εδαφοποιημένο τμήμα της θάλασσας.

Οι πόλεμοι της Ουκρανίας και του Ιράν προσδίδουν μια νέα διάσταση στην εδαφοποίηση της θάλασσας· επαναφέρουν τη στρατιωτική πλευρά του ζητήματος. Η νέα τεχνολογία, τα μη επανδρωμένα οχήματα (drones), σε συνδυασμό με τις ηλεκτρονικές εφαρμογές και, προσεχώς, με την τεχνητή νοημοσύνη, αλλάζουν το τοπίο των αντιπαραθέσεων.

Για να αντιμετωπιστεί ένα χαοτικό σύννεφο από χαμηλού κόστους drones, χρειάζονται αποτρεπτικά όπλα με απείρως υψηλότερο κόστος. Τα εγκατεστημένα στο έδαφος πυροβόλα και οι εκτοξευτές πυραύλων μπορούν να καταστραφούν από την αεροπορία. Όμως, οι δέσμες των drones δύσκολα εντοπίζονται, εύκολα διαχέονται. Κρύβονται μέσα σε φαινομενικά “αθώα” οχήματα, όπως τον Ιούνιο του 2025 στην επιχείρηση Spiderweb, όταν οι Ουκρανοί κατέστρεψαν πέντε ρωσικές αεροπορικές βάσεις.

Τα drones εξουδετερώνουν θαλάσσια μέσα με απείρως περισσότερο εξελιγμένα συστήματα- με προϋπόθεση η αντιπαράθεση να διεξάγεται σε σχετικά μικρή απόσταση από τις ακτές. Ο αμερικανικός στόλος δεν τολμά να παρέμβει στα κλειστά ύδατα του Περσικού Κόλπου, καθώς ενδέχεται να υποστεί την ίδια μοίρα με τον ρωσικό στόλο στην, επίσης κλειστή, Μαύρη Θάλασσα. Τα στενά του Ορμούζ εδαφοποιούνται· για τους εχθρούς του Ιράν, ο Περσικός Κόλπος δεν λειτουργεί πλέον ως θάλασσα.

Στις εμπειρίες από τους δύο τρέχοντες πολέμους περιλαμβάνεται και η νέα ευπάθεια των πολεμικών πλοίων, όταν δρουν σε κλειστές θάλασσες. Μόνον στην ανοικτή θάλασσα, μακράν των ακτών, είναι ασφαλή από αιφνιδιαστικές επιθέσεις, από αόρατους εχθρούς οι οποίοι έχουν το πλεονέκτημα να χρησιμοποιούν συντριπτικό αριθμό από πάμφθηνους φορείς. Ο αδύνατος απειλεί τον δυνατό, όπως κατά την ελληνική επανάσταση όταν τα μπουρλότα κατέστρεφαν ναυαρχίδες.
Όπως είναι φυσικό, η αυξανόμενη αβεβαιότητα στον παγκόσμιο θαλάσσιο χώρο προβληματίζει την ελληνόκτητη εμπορική ναυτιλία. Το εκσυγχρονισμένο πολεμικό ναυτικό είναι, ίσως, λιγότερο προσαρμοσμένο στις νέες συνθήκες πολέμου σε μια κλειστή θάλασσα όπως το Αιγαίο. Ταυτοχρόνως, όμως, αναδεικνύεται σε ισχυρό πλεονέκτημα στην ευρύτερη κλίμακα, στις ανοικτές θάλασσες. Η εμπορική ναυτιλία χρειάζεται την προστασία του ελληνικού πολεμικού ναυτικού όταν απειλείται από τρομοκράτες ή πειρατές. Επίσης, οι σύμμαχοι θα κινητοποιηθούν για τα ελληνικά συμφέροντα πολύ περισσότερο, αν θεωρούν ότι υφίσταται ανταποδοτική ελληνική ναυτική δύναμη. Η επιχείρηση Ασπίδες είναι ενδεικτική.
Στα νέα φαινόμενα της εποχής μας περιλαμβάνεται, επομένως, η διαφαινόμενη σύγκλιση εμπορικού και πολεμικού ναυτικού. Δικαιολογείται, ίσως, η σύσταση Υπουργείου Θαλασσών και Ωκεανών, σημείο συνάντησης των δύο όψεων της ελληνικής ναυτοσύνης. Η σύμπραξη με το οικουμενικό πνεύμα της ελληνόκτητης εμπορικής ναυτιλίας θα διευρύνει την εμπειρία του πολεμικού ναυτικού πέραν του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Θα επανέλθει, έτσι, η συμβολική του χρησμού, την οποία έχουν διδάξει στον Ελληνισμό τα αρχαία Ξύλινα Τείχη.

*Ομότιμος Καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1)

TA NEA

Γράφει ο Γιώργος Πρεβελάκης, Ομότιμος Καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1)

Ἀλώπηξ και ἐχῖνος

“Πολλ’ οἶδ’ ἀλώπηξ, ἐχῖνος δέ ἓν, μέγα”^[1]

Ἀρχίλοχος (680-630 π.Χ)

Στο δοκίμιο The Hedgehog and the Fox, ο σκαντζόχοιρος και η αλεπού, ο Isaiah Berlin ανέσυρε αυτόν τον στίχο του Αρχιλόχου, ώστε να κατασκευάσει δύο αρχέτυπα: οι «σκαντζόχοιροι» ερμηνεύουν τον κόσμο μέσω μίας ενιαίας, ενοποιητικής αρχής· οι «αλεπούδες» βασίζονται σε ποικίλες εμπειρίες και δεν αναγνωρίζουν ένα καθολικό, περιεκτικό σύστημα.

Με αφετηρία τη λογοτεχνία, το διχοτομικό αυτό σχήμα έχει επεκταθεί σε κοινωνιολογικές και πολιτικές συγκρίσεις. Ο Claudio Véliz το χρησιμοποίησε προσπαθώντας να ερμηνεύσει τις διαφορετικές διαδρομές των αμερικανικών κοινωνιών. Η Λατινική Αμερική αναπτύχθηκε με την τακτική του εχίνου: συγκεντρωτική, λεγκαλιστική, σύμφωνη με τις καθολικές παραδόσεις της Ιβηρικής Χερσονήσου- όπως οι αναγεννησιακοί ναοί. Αντιθέτως, ο αγγλο-αμερικανικός κόσμος εξελίχθηκε με την τακτική της αλεπούς: αποκεντρωτικός, πραγματιστικός, πλουραλιστικός και διαμορφωμένος από προτεσταντικές παραδόσεις· όπως οι γοτθικές εκκλησίες.

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν επαναφέρει στην επικαιρότητα την αρχιλόχειο διάκριση. Το Ιράν ελέγχει ένα τεράστιο έδαφος στο οποίο, εδώ και χιλιετίες, κυριαρχεί ένας συγκεντρωτικός πολιτισμός. Η σημερινή του ιδεολογία, ο λόγος υπάρξεως του καθεστώτος, μπορεί να εκφραστεί συνοπτικά ως “Θάνατος στο Ισραήλ”. Όπως ο σκαντζόχοιρος του Αρχιλόχου, το Ιράν “ἓν μέγα οἶδε”. Όλη η στρατηγική του, από την ανατροπή του Σάχη ώς σήμερα, ανταποκρίνεται σε μια ενιαία, μονολιθική γραμμή. Η επιδιωκόμενη καταστροφή του Ισραήλ επιβάλλει να αποκτηθεί και να χρησιμοποιηθεί το πυρηνικό όπλο. Η διαδικασία για την κατασκευή του προστατεύεται από αμυντικά συστήματα, οργανωμένα κατά ομόκεντρους κύκλους: εδαφική άμυνα, πυραυλικά συστήματα και drones, proxis γύρω από το Ισραήλ και τρομοκρατία- σε ακόμη ευρύτερη κλίμακα. Το ιρανικό σύστημα διακρίνεται για τη γεωμετρική του καθαρότητα.

Ένα τέτοιο σύστημα έχει ως βασικό πλεονέκτημα ότι κατορθώνει να συντονίζει πλήρως όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις. Λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός ο οποίος συγκεντρώνει διάχυτες ακτίνες φωτός σε μια εστία. Το μειονέκτημά του συνίσταται στο ότι αρκεί να πληγεί το κέντρο, στρατιωτικά, ιδεολογικά ή και τα δύο, για να καταρρεύσει ολόκληρο το οικοδόμημα.

Το Ισραήλ τοποθετείται στους αντίποδες. Πρόκειται για μια καθαρή αρχιλόχειο αλεπού. Ο εβραϊκός κόσμος είναι οργανωμένος ως ένα παγκόσμιο δίκτυο, με πολυσύνθετους δεσμούς. Το κράτος, το Ισραήλ, είναι ένα από τα πολλά στοιχεία του δικτύου αυτού. Από το βαθύ παρελθόν ώς σήμερα, το δίκτυο αυτό διατρέχεται από διαφωνίες, ιδεολογικές αντιφάσεις και θρησκευτικές διαφοροποιήσεις. Οι εσωτερικές συγκρούσεις είναι συνεχείς στη μακρά ιστορία του. Η προοπτική για τη δημιουργία του κράτους συνοδεύτηκε από βαθειές αντιπαραθέσεις και ισχυρές αντιστάσεις. Οι εντάσεις ανάμεσα στο κράτος και τη διασπορά, καθώς και ανάμεσα στους διαφόρους κλάδους της διασποράς, αναλύονται εκτενώς στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία για τη θεωρία των διασπορών.

Η ναζιστική Γερμανία, επίσης ένας αρχιλόχειος εχίνος, κυριαρχημένη από τη μια “αλήθεια”, τον αντισημιτισμό, επεδίωξε την εξαφάνιση του εβραϊκού κόσμου. Μολονότι οι καταστροφές υπήρξαν τεράστιες και πολύνεκρες, ο στόχος δεν επετεύχθη. Οι Ναζί δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν ένα κέντρο, η εξαφάνιση του οποίου θα έθετε τέλος στη μακραίωνη εβραϊκή ιστορία. Το Ισραήλ κατόρθωσε να συγκροτήσει ένα κράτος, με στοιχεία προερχόμενα από τα διασπορικά κέντρα τα οποία είχαν διαφύγει τη ναζιστική μανία. Ο πολυκεντρισμός, φαινομενικά το αδύνατο σημείο του εβραϊκού κόσμου, εξασφάλισε την διάσωσή του.

Το δικτυωτό, πολυκεντρικό εβραϊκό δίκτυο, όταν απειλείται η ύπαρξή του, ομονοεί και συντονίζει τις δυνάμεις του. Η ιρανική απειλή ώθησε να συγκεντρωθούν και να συντονιστούν οι αναγκαίες δυνάμεις. Επανακάμπτει συμβολικά η αναμέτρηση Δαυϊδ και Γολιάθ. Η έκβαση, βέβαια, δεν έχει ακόμη κριθεί. Όμως, ο καιρός για την κρίσιμη αναμέτρηση είχε υπολογιστεί εξονυχιστικά. Μεσολάβησε ένας μακρός χρόνος ιρανικής υπονόμευσης, έως ότου φθάσει η “ευκαιρία”.

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ εικονογραφεί, επομένως, την αντίθεση ανάμεσα σε δύο αρχέτυπα· καθώς και τη διαλεκτική τους. Το Ισραήλ, υπό την πίεση της ζωτικής απειλής, ενοποίησε τις δυνάμεις του και υιοθέτησε, εν μέρει, τη νοοτροπία του εχίνου. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν, υπό την πίεση των διαδοχικών αποτυχιών, ενδέχεται να μετασχηματιστεί· δηλαδή, να ελιχθεί όπως η αλεπού· να ενταχθεί στη νέα παγκόσμια τάξη.

Η αρχιλόχεια διάκριση συνιστά ένα αποτελεσματικό επιστημονικό εργαλείο για την κατανόηση των διεθνών σχέσεων. Μπορεί να λειτουργήσει καθοδηγητικά και για τα καθ’ημάς. Η Ελλάς-αλώπηξ δεν πρέπει, ασφαλώς, να θυσιάσει τα πλεονεκτήματα του δικτυωτού της χαρακτήρα. Παραλλήλως, πρέπει και να αποδεχτεί τις ικανότητες του εχίνου. Η γείτων Τουρκία κινείται αποτελεσματικά σύμφωνα και με τα δύο αρχέτυπα.

^[1] Η αλεπού γνωρίζει πολλά· ο σκαντζόχοιρος, όμως, ένα σημαντικό.

ΠΗΓΗ ΤΑ ΝΕΑ

Μια γυναίκα, στο Αφγανιστάν αλλά και αλλού, ίσως, παραµένει στο πλευρό του πληγωµένου άντρα της. Κατά βάθος οι δυο αυτοί άνθρωποι δε γνωρίζονται. Οι ώρες, οι µέρες περνούν, ο πόλεµος πλησιάζει απειλητικά, η γλώσσα της γυναίκας λύνεται και αρχίζει να αφηγείται µια ζωή γεµάτη ταπεινώσεις, µε την ελπίδα µιας πιθανής λύτρωσης.
Σ’ αυτό το µοναδικό, αλληγορικό και υπέροχο βιβλίο, που τιµήθηκε µε το κορυφαίο γαλλικό βραβείο Γκονκούρ, µεταφράστηκε µε εξαιρετική απήχηση σε περισσότερες από 25 γλώσσες και έγινε, από τον ίδιο τον συγγραφέα, συγκλονιστική ταινία, ο Ατίκ Ραχίµι δίνει φωνή αλλά και πρόσωπο σε µια αξέχαστη γυναικεία µορφή και, µέσω αυτής, σε µια πλειάδα εκατοµµυρίων γυναικών που καταδικάζονται στη σιωπή.

«Αναµφισβήτητα ένα πολύ σηµαντικό και θαρραλέο βιβλίο».  Khaled Hosseini, συγγραφέας του Χαρταετοί πάνω απ’ την πόλη
«Η πέτρα της υποµονής είναι τέλεια: ακριβής, κοφτερή, µε µια µόνιµη ηχώ, σαν απορία, που επαναλαµβάνεται ξανά και ξανά στο διηνεκές».  Los Angeles News

Το μυθιστόρημα «Η πέτρα της υπομονής», που χάρισε στον Ατίκ Ραχίμι το βραβείο Γκονκούρ, μεταφέρθηκε το 2012 στην οθόνη, σε σκηνοθεσία του ίδιου. Στην ομότιτλη ταινία, που γυρίστηκε στο Αφγανιστάν, τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, πρωταγωνιστούν οι Γκολσιφτέ Φαραχανί, Χαμίντ Ντζαβαντάν και Μασί Μροουάτ.

———————————–

«Φωνάξτε: “Κάτω η ύπουλη αγάπη, κάτω η απλήρωτη εργασία, κάτω η Σταχτοπούτα”.
Φτιάξτε άλλο παραμύθι, ήταν μια φορά κι έναν καιρό ένα κορίτσι που ήθελε να γίνει κομμώτρια ή γιατρίνα, έκλεψε το στηθοσκόπιο ενός πλούσιου γιατρού που είχε πολλά, αυτό κάνουν οι πλούσιοι, συλλογές, το έκλεψε λοιπόν κι άρχισε να εξετάζει τα αδέσποτα γατιά και τους κύκνους στη λίμνη, κι όταν κατάλαβε πώς λειτουργεί η καρδιά – τι περιμένετε; Να σας πουν οι αδερφοί Γκριμ; Εμπρός, τι έκανε το κορίτσι με το κλεμμένο στηθοσκόπιο; Το πέρασε στον λαιμό της και μετά; Πού πήγε; Ποιες συνάντησε;
Και μετά;
Μια μέρα τα καφέ με τους παστέλ τοίχους όπου συχνάζετε, τα καφέ που μυρίζουν γάλα, πούδρα και απόγνωση, θα ξεριζωθούν και θα πετάξουν στον ουρανό, κι από τα παράθυρα θα πέφτουν πάνες και κουδουνίστρες και μαρκαδόροι και μαξιλάρια θηλασμού και καπουτσίνο και οι πάστες που μπουκωθήκατε για να μπει ζάχαρη στο αίμα και να το βουλώσετε. Κι η ασθένεια των ξεριζωμένων κτιρίων θα βγει από το όνειρό μου και θα χτυπήσει το σπίτι σας, που θ’ ανέβει στον ουρανό σαν ρουκέτα κι από μέσα θα πέσουν τα κλαδιά των χριστουγεννιάτικων δέντρων που στολίζετε και οι φάτνες με το βαμβάκι και τα ζώα και όλη η Αγία Οικογένεια. Και οι πολυκατοικίες θα χαθούν στον ουρανό και δεν θα έχετε πια σπίτι να γυρίσετε, μόνο ένα στηθοσκόπιο».

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα της Αμάντας Μιχαλοπούλου
Το μακρύ ταξίδι της μιας μέσα στην άλλη, Εκδόσεις Πατάκη, 2025.

Στις 8 Μαρτίου 1857, εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη διαδηλώνουν ζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας, ίσες αμοιβές με τους άντρες συναδέλφους τους και δικαίωμα ψήφου.
Το 1977, ο ΟΗΕ ορίζει την 8η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα για τα δικαιώματα της γυναίκας και τη διεθνή ειρήνη.
Σήμερα η ισότητα παραμένει ενεργό αίτημα, ίσως πιο επίκαιρο από ποτέ στη σύγχρονη εποχή, καθώς η έμφυλη βία και οι διακρίσεις στην αμοιβή και στην εκπροσώπηση παραμένουν εμφανείς ακόμη και στις κατά τα άλλα εξελιγμένες χώρες.

Με αφορμή την Ημέρα της Γυναίκας ξεχωρίσαμε βιβλία που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων και απευθύνονται σε κάθε ηλικία.

Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια ακόμη περίοδο έντασης και ανακατατάξεων. Σε αυτό το ασταθές περιβάλλον, η Ελλάδα και η Κύπρος δεν είναι απλοί παρατηρητές· βρίσκονται στο γεωγραφικό και στρατηγικό όριο της Ευρώπης με την περιοχή των συγκρούσεων. Κάθε μετατόπιση ισορροπίας επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια, την ενέργεια, τη διπλωματία και, τελικά, τη θέση του Ελληνισμού στον ευρύτερο γεωπολιτικό χάρτη.

Η Κύπρος, συχνά περιγραφόμενη ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο», δεν είναι απλώς μια ρητορική υπερβολή. Η γεωγραφική της θέση την καθιστά το πλησιέστερο ευρωπαϊκό έδαφος στη Μέση Ανατολή και, ταυτόχρονα, κρίσιμο κόμβο για ανθρωπιστικές επιχειρήσεις, εκκενώσεις αμάχων και επιτήρηση της Ανατολικής Μεσογείου. Σε περιόδους κρίσης, το νησί μετατρέπεται σε γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ανατολής, αναδεικνύοντας τον ρόλο του όχι μόνο ως εθνικό, αλλά και ως ευρωπαϊκό και δυτικό στρατηγικό κεφάλαιο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ένταξη της φρεγάτας «ΚΙΜΩΝ» στον ελληνικό στόλο αποκτά ιδιαίτερη σημασία — και όχι μόνο επιχειρησιακή. Η ονοματοδοσία παραπέμπει στον Αθηναίο στρατηγό που έπεσε πολεμώντας για την απελευθέρωση της Κύπρου, ενσαρκώνοντας τη διαχρονική σύνδεση μητροπολιτικού και κυπριακού Ελληνισμού. Η νέα γενιά φρεγατών, με προηγμένα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, ενισχύει ουσιαστικά τη δυνατότητα προβολής ισχύος και προστασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας μια αναβαθμισμένη αποτρεπτική παρουσία στην περιοχή.

Η συζήτηση, ωστόσο, δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στα οπλικά συστήματα. Το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί πολιτική και στρατηγική δήλωση: ότι η ασφάλεια των δύο κρατών είναι αδιαίρετη. Η ουσιαστική εφαρμογή του προϋποθέτει διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα, κοινό σχεδιασμό και συνεχή παρουσία. Σε μια εποχή όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται ταχύτατα, η αποτροπή δεν είναι σύνθημα, αλλά καθημερινή πράξη.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν Ελλάδα και Κύπρος θα επηρεαστούν από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή — αυτό είναι δεδομένο. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα διαμορφώσουν ενεργά τον ρόλο τους ή αν θα περιοριστούν σε παθητική προσαρμογή. Η γεωγραφία δεν αλλάζει. Αυτό που αλλάζει είναι η βούληση, η στρατηγική συνέπεια και η ικανότητα να μετατρέπεις τη θέση σου σε πλεονέκτημα.

Το άρθρο είναι από σημειώσεις στο facebook του πρώην υπουργού Γιώργου Βουλγαράκη 

Δεν το είδε να έρχεται, αναφέρουν οι Barak Ravid και Marc Caputo του Axios.

Γιατί έχει σημασία: Η κοινή επιχείρηση ΗΠΑ–Ισραήλ που σκότωσε τον Χαμενεΐ ήταν η κορύφωση δύο μηνών κατά τους οποίους ο πρόεδρος Τραμπ ακολουθούσε ταυτόχρονα τη διπλωματία και τον πόλεμο σε παράλληλες τροχιές. Την Παρασκευή επέλεξε τον πόλεμο.

Η κρίση, που ξεκίνησε με τη δημόσια εξέγερση στο Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου, έφερε τη χαρακτηριστική σφραγίδα του Τραμπ — γεμάτη ανατροπές, αλλαγές της τελευταίας στιγμής και σκόπιμη παραπληροφόρηση.

Τελικά, η ίδια η ασάφεια αποτέλεσε στρατηγικό πλεονέκτημα, αφήνοντας την ηγεσία του Ιράν ευάλωτη στη μεγαλύτερη αεροπορική επίθεση που έχει πραγματοποιήσει ποτέ ο ισραηλινός στρατός.

Η αφήγηση αυτή βασίζεται κυρίως σε δηλώσεις Αμερικανών και συμμαχικών αξιωματούχων μετά τα πλήγματα και δεν κατέστη δυνατό να επαληθευτεί άμεσα από ανεξάρτητες πηγές.

Τι ακριβώς συνέβη

Οι βάσεις για την επιχείρηση του Σαββάτου τέθηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επισκέφθηκε τον Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο. Οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις μόλις είχαν ξεκινήσει στο Ιράν και δεν ήταν ακόμη σαφές πόσο σημαντικές θα γίνονταν.

Ο Νετανιάχου χρησιμοποίησε τη συνάντηση για να συζητήσει τη συνέχεια των περσινών κοινών πληγμάτων — που επικεντρώνονταν κυρίως στις βαλλιστικές πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν — τα οποία σχεδιάζονταν προσωρινά για τον Μάιο. Μέσα σε λίγες ημέρες, οι υπολογισμοί άλλαξαν.

Το καθεστώς εξαπέλυσε σφοδρή καταστολή, σκοτώνοντας χιλιάδες. «Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘ’ ΟΔΟΝ», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social, καλώντας τους διαδηλωτές να καταλάβουν κυβερνητικά ιδρύματα.

Στις 14 Ιανουαρίου, ο Τραμπ ήταν έτοιμος να διατάξει πλήγματα, αλλά τελικά υπαναχώρησε. Αντί γι’ αυτό, διέταξε μαζική στρατιωτική ενίσχυση στη Μέση Ανατολή και άρχισε να σχεδιάζει μυστικά κοινή επιχείρηση με το Ισραήλ.

Τις επόμενες εβδομάδες, ο διευθυντής της Μοσάντ επισκέφθηκε δύο φορές την Ουάσινγκτον, ακολουθούμενος από τον επικεφαλής της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών και τον αρχηγό του γενικού επιτελείου — όλοι συντονίζοντας ό,τι θα γινόταν οι Επιχειρήσεις «Epic Fury» και «Roaring Lion».

Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ διερευνούσε αν η στρατιωτική πίεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμφωνία με το Ιράν με τους δικούς του όρους.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν συναντήθηκαν στο Ομάν στις αρχές Φεβρουαρίου για πρώτη φορά μετά τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Νετανιάχου ταξίδεψε επειγόντως στην Ουάσινγκτον για να συζητήσει τις «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις — και το ενδεχόμενο κοινής στρατιωτικής επιχείρησης αν οι συνομιλίες αποτύγχαναν. Από την αρχή, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, ήταν επιφυλακτικοί ως προς τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας — αλλά Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι τόνιζαν ότι οι πυρηνικές συνομιλίες στη Γενεύη δεν ήταν προσχηματικές.

Ο Τραμπ ήθελε να δοκιμάσει την επίτευξη συμφωνίας και οι Ιρανοί είχαν ενημερωθεί ρητά ότι στρατιωτικά πλήγματα «θα πραγματοποιούνταν αν δεν βλέπαμε πραγματική πρόοδο σε πραγματική συμφωνία πολύ γρήγορα», σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.

Υπήρξε παράθυρο για την επίθεση

Μία εβδομάδα πριν από τη συνάντηση της Γενεύης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφώνησαν σε πιθανό «παράθυρο» για την επίθεση — το προσεχές Σάββατο, όταν ο Χαμενεΐ πραγματοποιούσε συνήθη σύσκεψη με τους ανώτερους συνεργάτες του στο κυβερνητικό συγκρότημα. Αντιμετώπιζαν όμως μια συγκεκριμένη πρόκληση: να αποτρέψουν τον Χαμενεΐ από το να υποψιαστεί οτιδήποτε και να καταφύγει στο υπόγειο καταφύγιό του.

Ισραηλινός αξιωματούχος πληροφοριών δήλωσε ότι ρεπορτάζ του Axios που ανέφερε το ενδεχόμενο δολοφονίας του Χαμενεΐ προκάλεσε ανησυχία στους στρατιωτικούς σχεδιαστές. Ωστόσο, ο Ιρανός ηγέτης δεν άλλαξε τα σχέδιά του.

Όταν ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ ταξίδεψαν στη Γενεύη την Πέμπτη, ήδη υποψιάζονταν ότι δεν υπήρχε συμφωνία προς επίτευξη — ωστόσο προχώρησαν στη συνάντηση, διατηρώντας την πεποίθηση των Ιρανών ότι η διπλωματία συνεχιζόταν.

Στην αίθουσα, οι Ιρανοί δεν πλησίασαν καν την πιο ευέλικτη αμερικανική θέση. Μετά την πρώτη συνεδρίαση, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ ενημέρωσαν τον αντιπρόεδρο Βανς μέσω ασφαλούς γραμμής ότι οι διαφορές παρέμεναν μεγάλες. Ένας δεύτερος γύρος συνομιλιών το ίδιο βράδυ δεν άλλαξε τίποτα. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε την ιρανική πρόταση «ανοησίες» που στόχο είχαν απλώς να κερδίσουν χρόνο.

Τα αγκάθια

1. Πυρηνικό πρόγραμμα και εμπλουτισμός: Οι ΗΠΑ προσέφεραν στο Ιράν δωρεάν πυρηνικό καύσιμο για ειρηνικό πρόγραμμα επ’ αόριστον, με αντάλλαγμα την εγκατάλειψη του εμπλουτισμού. Το Ιράν αρνήθηκε.

2. Βαλλιστικό πρόγραμμα: Το Ιράν αρνήθηκε «σε κάθε περίπτωση» να συζητήσει τις πυραυλικές του δυνατότητες.

3. Χρηματοδότηση περιφερειακών συμμάχων: Το Ιράν αρνήθηκε επίσης να συζητήσει τη χρηματοδότηση ένοπλων ομάδων στην περιοχή.

Τι συνέβη στο παρασκήνιο

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι πληροφορίες έδειχναν πως το Ιράν ανακατασκεύαζε ήδη πυρηνικές εγκαταστάσεις που ο Τραμπ είχε ισχυριστεί ότι είχαν «εξαλειφθεί» στην Επιχείρηση «Midnight Hammer» τον περασμένο Ιούνιο. Όταν ζητήθηκε συγκεκριμένη πρόταση, οι Ιρανοί παρουσίασαν έγγραφο επτά σελίδων με ανάγκες εμπλουτισμού που, όπως υποστήριξαν, αφορούσαν ειρηνικούς σκοπούς.

Η ομάδα του Τραμπ διασταύρωσε τα στοιχεία με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας. Σύμφωνα με αξιωματούχο, αυτό θα οδηγούσε σε δυνατότητα εμπλουτισμού περίπου πέντε φορές μεγαλύτερη από εκείνη της συμφωνίας του 2015.

Αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης ότι το Ιράν είχε αποθηκεύσει εμπλουτισμένο υλικό στον Ερευνητικό Αντιδραστήρα της Τεχεράνης, υπό το πρόσχημα ιατρικής έρευνας.

Λίγο πριν την επίθεση 

Μετά τη Γενεύη, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν μετέβη επειγόντως στην Ουάσινγκτον και συναντήθηκε με τον Βανς σε ύστατη προσπάθεια καθυστέρησης της απόφασης του Τραμπ. Ωστόσο, ο πρόεδρος είχε ήδη αποφασίσει.

Το πρωί του Σαββάτου, ο Χαμενεΐ συγκάλεσε τους συνεργάτες του, όπως είχαν προβλέψει οι Αμερικανοί και Ισραηλινοί σχεδιαστές.

Δύο ακόμη συναντήσεις Ιρανών αξιωματούχων ασφαλείας και πληροφοριών πραγματοποιούνταν ταυτόχρονα πάνω από το έδαφος στην Τεχεράνη. Λίγα λεπτά αργότερα, και οι τρεις στόχοι επλήγησαν ταυτόχρονα.

«Αν οι Ιρανοί είχαν έρθει στη Γενεύη και είχαν δώσει στον Τραμπ αυτό που ήθελε, θα είχε πατήσει φρένο στη στρατιωτική επιλογή», δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος πληροφοριών. «Ήταν όμως αλαζόνες και πίστεψαν ότι δεν θα ενεργούσε. Έκαναν λάθος.»

AXIOS