Το τέλος της Προεδρίας Μακρόν και η πορεία προς τη διαδοχή του χαρακτηρίζονται από τρεις παράλληλες αλληλο-τροφοδοτούμενες κρίσεις: οικονομική, πολιτική και κοινωνική. Αποκαλύπτουν βαθύτερα προβλήματα- όπως η γήρανση του πληθυσμού, η οποία έχει οδηγήσει σε μιαν άτονη οικονομία, σε μια πολιτική συντήρησης του κατεστημένου, σε μια de facto υποτίμηση της νεολαίας.

Η εκλογική επιρροή του αυξανόμενου αριθμού των ηλικιωμένων βαρύνει καθοριστικά τον
προϋπολογισμό με το υπέρμετρο κόστος των συντάξεων και της υγείας. Η Γαλλία συντηρεί το σύστημα αυτό καταφεύγοντας στον δανεισμό. Δανείζεται για την εξυπηρέτηση του χρέους όσα ξοδεύει για την εκπαίδευση. Προσπαθεί να αποτρέψει την όποια
νεανική διαμαρτυρία με κολακείες και ψευδεπίγραφες υποσχέσεις. Άμβλυνε αισθητά την ιεραρχία, χαλάρωσε την πειθαρχία, υιοθέτησε την τακτική της ήσσονος προσπαθείας, υπέκυψε στους συρμούς. Εξίσωσε ανηλίκους και ενηλίκους.

Η υποβάθμιση αυτή νομιμοποιήθηκε και από τα παλαιότερα αποδομητικά ιδεολογήματα του Μαϊου 1968. Σήμερα διαπιστώνεται πανταχόθεν η πτώση του μορφωτικού επιπέδου και η μηδενική αντοχή στις όποιες δυσκολίες και τις απογοητεύσεις της καθημερινότητας. Το πρόγραμμα PISA ανέδειξε εμφατικά τα γνωστικά ελλείμματα.

Παραλλήλως, η ψηφιακή τεχνολογία και τα κοινωνικά δίκτυα, καθώς προσφέρουν στιγμιαία πληροφορία και εύπεπτα συνθήματα, συνεπάγονται μειωμένη
συγκέντρωση και, επομένως, απουσία εμβάθυνσης και κρίσης. Η ήδη προβληματική κατάσταση έχει επιδεινωθεί ραγδαία. Η διδασκαλία έχει καταστεί επικίνδυνη, σχεδόν αδύνατη στις “ευαίσθητες” περιοχές. Οι απόφοιτοι των Πανεπιστημίων δύσκολα επιλέγουν το εκπαιδευτικό επάγγελμα.

Στους νέους κυριαρχεί προοδευτικά η προσφυγή στη βία- όχι μόνον ως προς την Πολιτεία, τους υπευθύνους ή την αστυνομία, αλλά και εναντίον των ίδιων των εκπαιδευτικών και, έτι χείρον, έναντι όσων ομηλίκων τους διαφωνούν ή ανθίστανται. Απουσιάζει το εργαλείο της κρίσης, ο σεβασμός, η υπομονή, η ενσυναίσθηση· ώστε τα αρνητικά ερεθίσματα λειτουργούν άφιλτρα· δεν περνούν ούτε από σκέψη ούτε από ψυχική επεξεργασία. Όλα εντάσσονται στη λογική της αμεσότητας- όπως στα ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Το πολιτικό σύστημα, αδιέξοδο, δεν προσφέρει ανάπτυξη· ανέχεται εμπράκτως την ανισότητα, καθώς κάθε πληθυσμιακή κατηγορία προσπαθεί να επιβιώσει εις βάρος της άλλης. Καθώς οι άλλοτε κυρίαρχες ιδεολογίες, κομμουνισμός ή εθνικισμός, έχουν καταρρεύσει, οι περισσότεροι νέοι δεν έχουν κανένα ιδανικό για να τους εμπνεύσει.

Άοπλοι ηθικά και πνευματικά απέναντι σε οποιαδήποτε πίεση, αφήνονται ακρίτως στην οργή και τη συνεπαγόμενη βία. Αυτή η καταστροφική δυναμική αξιοποιείται από τα δύο άκρα, δεξιά και αριστερά: η άκρα Δεξιά αναμένει να προσελκύσει επιφυλακτικούς ή και απρόθυμους στο παρελθόν εκλογείς, στο όνομα της τάξης και της ασφάλειας.

Η άκρα Αριστερά αποσκοπεί να φανατίσει και να αιχμαλωτίσει το κατ’ εξοχήν ευάλωτο κομμάτι της κοινωνίας, τη νεολαία, ενηλίκους και ανηλίκους. Διαθέτει, επίσης, μηχανισμούς και επαναστατική μεθοδολογία με την οποία επιδιώκει να ενσωματώσει εκλογικά μια
ανατρεπτική δυναμική και να τη διατηρήσει ώς τις εκλογές. Σε περίπτωση εκλογικής ήττας, η δυναμική αυτή θα αξιοποιηθεί για να αμφισβητηθεί το αποτέλεσμα.

Η διεθνής εικόνα της Γαλλίας βάλλεται και φθίνει. Το γαλλικό ψυχόδραμα εκτυλίσσεται υπό την απειλή των αγορών. Σε ένα δυσμενές διεθνές οικονομικό περιβάλλον, με τα επιτόκια να ανεβαίνουν συνεχώς, η βιωσιμότητα του χρέους σε τέτοια κοινωνική και πολιτική αναταραχή αρχίζει να φαίνεται αμφίβολη.

Τι θα μείνει από την Ευρώπη, αν τελικά η Γαλλία βρεθεί υπό μια Τρόικα; Αν, όπως η Ελλάδα, η Γαλλία απωλέσει την εθνική της κυριαρχία και αναγκαστεί να εφαρμόσει πολιτική λιτότητας, η οποία, κατά τις εκτιμήσεις του οικονομολόγου Nicolas Bavarez, θα μειώσει την αγοραστική δύναμη κατά 20%; Πώς θα διατηρηθεί κάποια ευρωπαϊκή ισορροπία, ήδη υπονομευμένη από τη γερμανική ισχύ; Πώς θα αντιδράσει ο γαλλικός πληθυσμός αν επιβληθούν θυσίες- σαν αυτές που δέχθηκε ο περισσότερο ευέλικτος και ανθεκτικός ελληνικός πληθυσμός;

Στην Ελλάδα βοήθησαν οι παραδοσιακοί θεσμοί, η εκκλησία και η οικογένεια. Δεν είναι σίγουρο ότι διαθέτει ανάλογες διεξόδους η Γαλλία. Ελλοχεύει ο κίνδυνος για εμφύλιες συγκρούσεις. Σαν τη ρώσικη ματριόσκα, η έκρηξη της οργής μιας νεολαίας χωρίς τροχοπέδες, χειραγωγούμενη από ακραίες πολιτικές δυνάμεις, απειλεί να αποσταθεροποιήσει τη γαλλική κοινωνία και οικονομία η οποία, με τη σειρά της, μπορεί να αναστείλει την ευρωπαϊκή ενοποίηση- πολλώ μάλλον που Ρωσία και Αμερική καιροφυλακτούν και, ενδεχομένως, υποδαυλίζουν.

Στους αντίποδες αυτής της ανησυχητικής κατάστασης, η πρόσφατη επίσκεψη του Πάπα Λέοντος απελευθέρωσε άλλες δυνάμεις. Η εντυπωσιακή ευρεία απήχηση που είχε το μήνυμά του ανέδειξε μια διαφορετική στάση. Ένα μεγάλο κομμάτι της νεολαίας εκφράστηκε μαζικά με χαρά, σεβασμό,ελπίδα, αλληλεγγύη, τάξη και, έστω οριακή, αισιοδοξία. Επιστροφή στη θρησκεία; Χωρίς να είναι υποχρεωτικά μέλη της Καθολικής Εκκλησίας, αυτή η σημαντική κοινωνική ομάδα έδωσε δείγματα- μαθήματα άλλης συμπεριφοράς και άλλων προσδοκιών.

Η επερχόμενη προεδρική εκλογή, όπως γίνεται πάντα, έχει ωθήσει πλείστους όσους πολιτικούς να υποβάλουν υποψηφιότητες. Ο πρώτος γύρος, μεταξύ των πολλών, θα αναδείξει τους δύο πρώτους, από τους οποίους θα επιλεγεί πλειοψηφικά στον δεύτερο γύρο ο Πρόεδρος. Το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα μοιάζει ανεπαρκές και φθαρμένο· επομένως και οι εκφραστές του. Καθώς, όμως, πλησιάζουμε προς την κρίσιμη εκλογική ημερομηνία, παρουσιάζονται νέοι υποψήφιοι, χωρίς εμπλοκή στο τόσο μισητό κατεστημένο- όπως ο μόλις εκλεγείς υποψήφιος του Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Σε αυτές τις πρόσφατες διεργασίες στηρίζονται οι ελπίδες για την κοινωνική συμφιλίωση και την παλινόρθωση της ειρήνης, ώστε η Γαλλία να καλύψει αποτελεσματικά τα ελλείμματα του παρελθόντος, τις δυσκολίες του παρόντος και την αβεβαιότητα του μέλλοντος. Η Γαλλία ήταν θεμέλιος λίθος στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση. Σήμερα κινδυνεύει να καταστεί καταλύτης αποδόμησης. Είθε η Ευρώπη να συνειδητοποιήσει την απειλή και να λειτουργήσει υποστηρικτικά.

 Ο Γιώργος Πρεβελάκης είναι Καθηγητής Γεωπολιτικής, πρώην πρέσβυς στον ΟΟΣΑ

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα το ΒΗΜΑ

Γιατί η μαθητική εξέγερση στη Γαλλία κρύβει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο -Τι δηλώνει ο καθηγητής της Σορβόννης Γιώργος Πρεβελάκης

Μια τέλεια καταιγίδα φαίνεται να σχηματίζεται πάνω από τη Γαλλία. Στους δρόμους, η κοινωνική δυσαρέσκεια μεγαλώνει και στις αγορές, οι επενδυτές στέλνουν το δικό τους μήνυμα για το χρέος και τα ελλείμματα της χώρας.

Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παράδοξο που απειλεί να μετατραπεί σε βαθιά πολιτική κρίση. Οι πολίτες βγαίνουν στους δρόμους ζητώντας περισσότερες δημόσιες δαπάνες, την ώρα που οι χρηματοπιστωτικές αγορές πιέζουν την κυβέρνηση να περιορίσει τα ελλείμματα και να συγκρατήσει το χρέος.

Ανάμεσα στις δύο αυτές απαιτήσεις βρίσκεται ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος από τη μια πλευρά δεν έχει πολλά πολιτικά περιθώρια και από την άλλη υπάρχει μια κυβέρνηση η οποία δεν μπορεί να εξασφαλίσει ευρεία κοινοβουλευτική υποστήριξη.

Οι πρόσφατες μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις, στις οποίες συμμετέχουν επίσης εκπαιδευτικοί και άλλοι εργαζόμενοι, ανέδειξαν τη δυσαρέσκεια για την κατάσταση της δημόσιας εκπαίδευσης. Ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα στις σχολικές υποδομές και ανεπαρκής χρηματοδότηση αποτελούν βασικά αιτήματα των διαδηλωτών. Οι κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από αποκλεισμούς σχολείων, απεργίες και συγκρούσεις με την αστυνομία. Ωστόσο, πίσω από τις διαμαρτυρίες για την εκπαίδευση αναδύεται ένα πολύ ευρύτερο πρόβλημα: ποιος θα πληρώσει το κόστος της δημοσιονομικής προσαρμογής που θεωρεί αναγκαία η κυβέρνηση;

Το χρέος που ανησυχεί τις αγορές

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της γαλλικής στατιστικής υπηρεσίας INSEE, το δημόσιο χρέος έφτασε στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026 τα 3,6 τρισεκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 119% του ΑΕΠ. Πρόκειται για ένα μέγεθος που περιορίζει σημαντικά την ευχέρεια της κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει νέες κοινωνικές παροχές.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η ανησυχία των επενδυτών εκδηλώθηκε με μαζικές πωλήσεις γαλλικών κρατικών ομολόγων. Η απόδοσή τους αυξήθηκε, πλησιάζοντας το 5% για τους δεκαετείς τίτλους, επίπεδο που είχε να καταγραφεί σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα. Με απλά λόγια, η Γαλλία καλείται να δανείζεται ακριβότερα. Και όσο αυξάνεται το κόστος δανεισμού, τόσο περισσότερα χρήματα απαιτούνται για την εξυπηρέτηση του χρέους, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για άλλες δημόσιες ανάγκες.

Οι Financial Times περιέγραψαν την κατάσταση με έναν χαρακτηριστικό τίτλο: «Η Γαλλία ανάμεσα στην αγορά ομολόγων και τα οδοφράγματα».

Η κυβέρνηση σε δημοσιονομικό αδιέξοδο

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιέν Λεκορνί επιχειρεί να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου στο 5,4% του ΑΕΠ το 2026, αρκετά υψηλότερα από το όριο του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Οι προτάσεις για περικοπές δαπανών και αύξηση εσόδων συναντούν, όμως, ισχυρές αντιδράσεις.

Εδώ βρίσκεται και η πολιτική δυσκολία: οι πολίτες διαμαρτύρονται για την υποβάθμιση δημόσιων υπηρεσιών, ενώ οι αγορές ζητούν μια αξιόπιστη πορεία μείωσης του ελλείμματος. Η κυβέρνηση δεν μπορεί εύκολα να ικανοποιήσει και τις δύο πλευρές. Στο παρελθόν, οι γαλλικές κυβερνήσεις μπορούσαν να εκτονώνουν μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις με πρόσθετες δαπάνες ή οικονομικές παραχωρήσεις. Σήμερα, αυτή η δυνατότητα έχει περιοριστεί αισθητά.  (Σε πολλούς Έλληνες, αυτή η εικόνα των οικονομικών παραχωρήσεων θυμίζει τις εποχές που κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, πιεζόμενες από κοινωνικές αντιδράσεις, άνοιγαν τον κορβανά. Με λιγοστές εξαιρέσεις, οι πρόσκαιρες πολιτικές διευκολύνσεις υπερίσχυαν συχνά της δημοσιονομικής σύνεσης. Γνωρίζουμε πού κατέληξε αυτή η πρακτική, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζουμε τις διεθνείς συγκυρίες και τις άλλες αιτίες της ελληνικής κρίσης. Η γαλλική οικονομία, πάντως, διαφέρει ουσιωδώς από την ελληνική)

Η σκιά των προεδρικών εκλογών

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη καθώς η Γαλλία πλησιάζει στις προεδρικές εκλογές του 2027. Η Μαρίν Λεπέν και ο Εθνικός Συναγερμός επιχειρούν να εμφανιστούν ως δύναμη δημοσιονομικής υπευθυνότητας, προτείνοντας σημαντικές περικοπές δαπανών. Στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, η Αριστερά αμφισβητεί τη λογική της λιτότητας και ζητά διαφορετική κατανομή των οικονομικών βαρών. Το πολιτικό σύστημα δυσκολεύεται να διαμορφώσει μια κοινά αποδεκτή απάντηση.

Η αβεβαιότητα αυτή επιβαρύνει την εικόνα της χώρας στις αγορές, καθώς οι επενδυτές δεν εξετάζουν μόνο το ύψος του χρέους αλλά και τη δυνατότητα μιας κυβέρνησης να εφαρμόσει την οικονομική πολιτική που εξαγγέλλει.

Γιατί ανησυχεί η Ευρώπη

Η Γαλλία δεν είναι μια οποιαδήποτε ευρωπαϊκή οικονομία. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη της ευρωζώνης και ένας από τους κεντρικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια παρατεταμένη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο γαλλικό χρέος θα μπορούσε να επηρεάσει και άλλες χώρες, αυξάνοντας την πίεση στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γαλλία βρίσκεται ήδη μπροστά σε μια κρίση αντίστοιχη με εκείνη που γνώρισε η Ελλάδα την προηγούμενη δεκαετία. Η γαλλική οικονομία διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει πλέον περισσότερα εργαλεία για την αντιμετώπιση σοβαρών αναταράξεων. Ωστόσο, η ανησυχία δεν περιορίζεται πια στους οικονομικούς αναλυτές.

Η νέα γαλλική κρίση αποτυπώνει ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίλημμα: πώς μπορούν οι κυβερνήσεις να διατηρήσουν ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και κοινωνική συνοχή, όταν τα δημόσια οικονομικά τους βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση; Στη Γαλλία, το ερώτημα αυτό δεν τίθεται πλέον μόνο στα υπουργικά γραφεία. Τίθεται ταυτόχρονα στους δρόμους και στις αγορές.

Ελβάν: Ο 17χρονος που έγινε πρόσωπο των κινητοποιήσεων

Είναι μόλις 17 ετών, αλλά έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα των μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία. Ο Ελβάν, μαθητής του παρισινού λυκείου Jacques-Decour, έγινε γνωστός μέσα από ένα βίντεο στο οποίο υπερασπίζεται με αξιοσημείωτη ευχέρεια λόγου τα αιτήματα των συμμαθητών του.

Η δημοσιότητά του εκτοξεύθηκε στις 6 Οκτωβρίου, όταν, στη διάρκεια διαδήλωσης στο Παρίσι, αγκάλιασε και φίλησε στο μάγουλο τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, ηγέτη της Ανυπότακτης Γαλλίας. Η σκηνή έγινε αμέσως βάιραλ.

Ο νεαρός δηλώνει ανοιχτά τον θαυμασμό του για τον Μελανσόν, ενώ η παρουσία του στα τηλεοπτικά μέσα και στα κοινωνικά δίκτυα τον έχει μετατρέψει σε μια από τις χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες της νέας γενιάς διαδηλωτών.

Επιμέλεια: Αθηνά Σχινά

Εγκαίνια: Πέμπτη, 8 Οκτωβρίου, στις 6 το απόγευμα.

Διάρκεια έκθεσης, έως τις 31 Οκτωβρίου

Η αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος παρουσιάζει την Σωτηρία Αλεβίζου στη δεύτερη ατομική της έκθεση με τίτλο «Στην περπατησιά των τόπων». Η καλλιτέχνης η οποία εντυπωσίασε το φιλότεχνο κοινό στην πρώτη της ατομική τρία χρόνια πριν, επιστρέφει για δεύτερη φορά με μία πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση που την επιμέλεια έχει η Ιστορικός Τέχνης και Θεωρίας του Πολιτισμού Αθηνά Σχινά. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, 18:00-22:00, και η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 31 Οκτωβρίου.

Όπως άλλωστε επισημαίνει και η Αθηνά Σχινά στο κείμενο τεκμηρίωσης της έκθεσης: «Η εικαστική χειρονομία, στην συγκεκριμένη περίπτωση, ταυτίζεται με το βλέμμα. Εισχωρεί ανάμεσα στα επίπεδα χώρου και φωτός, συμπυκνώνοντας και τις πέντε -θαρρεί κανείς- αισθήσεις. Η αυτοματική άλλωστε χειρονομία είναι εκείνη που μετατρέπει το οπτικό πεδίο σε μουσική σύνθεση, καθώς «χρωματίζει» εναλλακτικά τον χώρο μορφογένεσης ανάμεσα στις ποικίλες κι ανακύπτουσες τονικότητες και διαφάνειες του φωτός και των σκιάσεων. Παράλληλα, ο τρόπος της αποτυπωνόμενης χειρονομίας και των εντάσεων ή υφέσεων στην επιφάνεια γραφής, με εσωτερικευμένες αναλογίες, απροσδόκητες φόρμες, αναπάντεχες εναρμονίσεις, αντανακλάσεις κι αντιθετικότητες, δίνει οργανική πνοή στο σύνολο. Τα έργα της Σωτηρίας Αλεβίζου, μέσα από την περιεκτική τους λιτότητα και ρυθμικότητα, το σφρίγος και μια παράλληλη προς αυτό υφολογική απαλότητα, διαμορφώνουν μια ιδιότυπη «ελαφρότητα του είναι». Και την διαμορφώνουν με συνυπάρχουσα μάλιστα μια τραγική και γήινη ευθραυστότητα. Η φαινομενικά συγκεκριμένη αντιθετικότητα είναι εκείνη άλλωστε που δημιουργεί τις ουσιαστικές γέφυρες. Τις γέφυρες που αναπτύσσονται ανάμεσα στην πρωτογένεια της εμφάνισης και στην ελεγεία της αποδρομής των μορφών και του βίου, ανάμεσα στην πραγματικότητα επίσης της παρατήρησης και στην φαντασία, στην βλάστηση (υπέργεια και υπόγεια) καθώς αυτή σχετίζεται άμεσα με την ψυχική ενδοχώρα.» και συνεχίζει λέγοντας «Μέσα από αινιγματικά παράδοξες κι απρόσμενες φυτικές «προσωποποιήσεις», στην αισθαντική κατά τα άλλα ζωγραφική της Σωτηρίας Αλεβίζου αναδεικνύονται κυρίως οι υποδόριοι δεσμοί που υπάρχουν ανάμεσα στην φύση και στην «ετερότητα» του εαυτού μας. Τα έργα της μας κάνουν να διαισθανόμαστε, αφενός έξω από κάθε εκλογίκευση, αφετέρου μέσα από ιχνηλασίες κι ενοράσεις, την ποικιλία των μορφογενέσεων και μεταμορφώσεων της ζωής. Αντικρίζουμε στάδια ζωής συνηρημένα κι ασυναίρετα μέσα από απροσδόκητα, με τις συνεχώς εξελισσόμενες διαλεκτικές σχέσεις οργανικής κι ανόργανης ύλης, με συναλληλίες και μετουσιώσεις φωτός και σκιάς, εντυπώσεων και υπερβάσεων, μνήμης και πραγματικότητας, πιθανοτήτων και συνείδησης, όπως επίσης των διαφόρων όψεων του υποσυνειδήτου, που απρόσμενα μας αποκαλύπτονται στην συνάντησή τους με το συλλογικό μας ασυνείδητο, καθώς μας φωτίζουν νέους, κάθε φορά, ορίζοντες επίγνωσης.»

Η Σωτηρία Αλεβίζου με εργαλεία της το μολύβι και το στυλό και φόντο το λευκό δημιουργεί τους δικούς της ονειρικούς τόπους. Αντλώντας τα θέματα της από την φύση και την παρατήρηση των δέντρων, των φυτών, των καρπών κ.α., ζωγραφίζει χωρίς ρεαλισμό μεταφέροντας μας εκεί που η απλότητα, η λιτότητα και η ευαισθησία ξεχειλίζουν. Η καλλιτέχνης αποδεικνύει ότι με την χρήση ενός απλού λευκού χαρτιού και ενός μολυβιού ή στυλό είναι ικανή να πλάσει κόσμους με σαφήνεια και αγνότητα, κόσμους που σε μαγεύουν, πολλές φορές σε συγκινούν και άλλες σε ταξιδεύουν.

Σύντομο Βιογραφικό:

Η Σωτηρία Αλεβίζου γεννήθηκε το 1968 στη Χαλκίδα. Έχει πάρει μαθήματα βασικού σχεδίου με την Ελένη Ζούνη και ζωγραφικής με τον Εδουάρδο Σακαγιάν. Παράλληλα έχει μαθητεύσει στο Εργαστήρι Τέχνης Χαλκίδας του Δημήτρη Μυταρά, ζωγραφική με τους Γιάννη Αδαμάκο και Άγγελο Αντωνόπουλο καθώς και Ιστορία της Τέχνης με τη Βασιλίκα Σαριλάκη και τον Παντελή Τσάβαλο. Τα έτη 1993-1996 διδάχτηκε Βυζαντινή Αγιογραφία και Θεωρία Τέχνης στη σχολή Ι.Μ Πειραιά ενώ τα έτη 2003-2006 συνέχισε τις σπουδές της στη Βυζαντινή Αγιογραφία με τον Γιώργο Κόρδη στην «Εικονουργία». Έχει επίσης παρακολουθήσει σεμινάρια Αγγειοπλαστικής – Κεραμικής και Αρχαιολογίας. Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της σε δύο ατομικές εκθέσεις στην αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος στην Αθήνα (2023, 2026) ενώ παράλληλα έχει συμμετάσχει σε πλήθος ομαδικών εκθέσεων, καθώς και σε διεθνείς art fair στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ενδεικτικά αναφέρονται Art Athina 2021, 2022, Art Thessaloniki 2021, London Biennale 2023, 30^οι & 31^οι ΠΛΟΕΣ, Ίδρυμα Π&Μ Κυδωνιέως, Άνδρος, σε επιμέλεια Αθηνάς Σχινά («Προς τον Κήπο των Εσπερίδων» 2024, «Φως εκ Φωτός» 2025), Θεωρήματα 4 της AICA HELLAS (πρόταση της Αθηνάς Σχινά), Medina Art Gallery, Ρώμη (2024, 2025), 65^η Επέτειος Διπλωματικών Σχέσεων Κορέας και Ελλάδας, Πάρκο Ελευθερίας, Αθήνα, 2026. Τα έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές. Ζει και εργάζεται στη Χαλκίδα.

Και τεράστιοι κίνδυνοι που τον ακολουθούν

Το άρθρο δημοσιεύτηκε την 1η Οκτωβρίου 2026 στον βρετανικό Εκόνομιστ και αποτελεί το κεντρικό θέμα του εξωφύλλου του για το τεύχος της 3ης Οκτωβρίου 2026

Ο Αποτελεσματικός Αλτρουισμός είναι ένα σύγχρονο φιλοσοφικό και κοινωνικό κίνημα. Χρησιμοποιεί τα δεδομένα, την επιστήμη και τη λογική για να βρει τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε να βοηθήσουμε τους άλλους. Αντί να προσφέρει βοήθεια βασιζόμενος μόνο στο συναίσθημα, αναζητά μετρήσιμα αποτελέσματα (π.χ. πώς μια δωρεά 100 ευρώ μπορεί να σώσει τις περισσότερες δυνατές ζωές ή να μειώσει στο μέγιστο τον ανθρώπινο πόνο).

Συνήθως επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της ακραίας φτώχειας, στην προστασία των ζώων και στην αντιμετώπιση υπαρξιακών κινδύνων για την ανθρωπότητα (όπως οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη ή τις πανδημίες).

 Το κίνημα χαρακτηρίζεται ως αξιοθαύμαστο επειδή άλλαξε τον κόσμο της φιλανθρωπίας, εισάγοντας τη λήψη αποφάσεων με βάση τα δεδομένα και στοχεύοντας στην αμερόληπτη μείωση του πόνου παντού.  ‘Ομως ο  Εκόνομιστ προειδοποιεί ότι το κίνημα έχει γίνει ακραίο στην προσέγγισή του. 

Πολλά στελέχη του κινήματος εστιάζουν πλέον υπερβολικά στο μακρινό μέλλον. Προσπαθούν να αποτρέψουν υπαρξιακούς κινδύνους (όπως μια καταστροφή από την Τεχνητή Νοημοσύνη), στερώντας πόρους από σημερινούς ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας

Το άρθρο επικρίνει ακραίες θεωρήσεις του κινήματος, όπως το να δίνεται μεγαλύτερη αξία στη συνολική ζωή των εντόμων (λόγω του τεράστιου πληθυσμού τους) απ’ ό,τι στην ανθρώπινη ζωή.  Το κίνημα, που κυριαρχεί στη Silicon Valley και σε μεγάλες εταιρείες AI, έχει αρχίσει να μπαίνει στο στόχαστρο της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία το αντιμετωπίζει ως «δυστοπικό» και αντιτάσσει το σύνθημα «Αμερικανισμός, όχι αποτελεσματικός αλτρουισμός»

Στα πρώτα χρόνια του κινήματος, ηθικοί φιλόσοφοι έπεισαν πολλούς ευφυείς φοιτητές της Οξφόρδης και του MIT ότι ο καλύτερος τρόπος να βοηθήσουν τον κόσμο δεν ήταν να δουλέψουν σε ΜΚΟ, αλλά να πάνε στη Σίλικον Βάλεϋ ή στη Γουόλ Στριτ, να βγάλουν τεράστια ποσά και να δωρίσουν το 50% ή και περισσότερο σε αποτελεσματικές φιλανθρωπίες.

Αυτό δημιούργησε μια ολόκληρη γενιά tech managers και προγραμματιστών που έβλεπαν το κυνήγι του πλούτου ως μια «ιερή» αποστολή για το κοινό καλό.

Ενώ αρχικά το κίνημα εστίαζε σε άμεσα προβλήματα (π.χ. να αγοράσουμε κουνουπιέρες για την αντιμετώπιση της ελονοσίας στην Αφρική), η επαφή  του με τη Σίλικον Βάλευ το μετατόπισε στον μακροχρονισμό. Η βασική ιδέα είναι ότι το μέλλον της ανθρωπότητας ( τα δισ των ανθρώπων που δεν έχουν γεννηθεί ακόμα) έχει τεράστια αξία. Επομένως, η αποτροπή της εξαφάνισης του ανθρώπου από μια ανεξέλεγκτη Τεχνητή Νοημοσύνη είναι μαθηματικά ο πιο επείγων και «αποτελεσματικός» τρόπος να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα των δωρητών.

Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια από υποστηρικτές του EA (όπως ο συνιδρυτής του Facebook,  Ντάστιν Μόσκοβιτς) διοχετεύθηκαν σε δεξαμενές σκέψης, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα που ασχολούνται αποκλειστικά με την «ευθυγράμμιση της AI» – δηλαδή στο να διασφαλίσουν ότι η AI δεν θα στραφεί εναντίον του ανθρώπου.

Υπάρχουν γωνιές της Αθήνας που τις προσπερνάμε καθημερινά χωρίς να αντιλαμβανόμαστε πόση Ιστορία κρύβεται πίσω από τις μάντρες τους. Ο Κεραμεικός είναι μία από αυτές. Ένας αρχαιολογικός χώρος που βρίσκεται στην καρδιά μιας από τις πιο ζωντανές γειτονιές της πόλης, αλλά για χρόνια έμοιαζε περισσότερο απομονωμένος από τον αστικό ιστό παρά αναπόσπαστο κομμάτι του.

Ανάμεσα στην Ερμού, στην Πειραιώς και την Ασωμάτων βρίσκεται ένας τόπος που υπήρξε εργαστήριο, δρόμος, πύλη της πόλης και κυρίως το σημαντικότερο νεκροταφείο της αρχαίας Αθήνας.

Το όνομά του μαρτυρά την πρώτη του ταυτότητα. Εδώ εγκαταστάθηκαν αγγειοπλάστες και αγγειογράφοι, αξιοποιώντας τα αργιλώδη εδάφη γύρω από τον μικρό Ηριδανό για την παραγωγή των περίφημων αττικών αγγείων.

Κεραμεικός, ένας αρχαιολογικός χώρος όπου βρίσκεται στην καρδιά μιας από τις πιο ζωντανές γειτονιές της πόλης

Οι συχνές πλημμύρες του Ηριδανού δεν ευνόησαν την κατοίκηση της περιοχής και σταδιακά ο Κεραμεικός μετατράπηκε σε χώρο ταφής. Τάφοι, επιτύμβιες στήλες και μνημεία σημάδεψαν τον Κεραμεικό ακολουθώντας την εξέλιξη της Αθήνας από την αρχαϊκή έως την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή εποχή. Ανάμεσά τους, περίφημα αττικά αγγεία που συνόδευσαν τους νεκρούς στην τελευταία τους κατοικία, αλλά και η περίφημη οινοχόη του Διπύλου, ένα από τα παλαιότερα δείγματα ελληνικής αλφαβητικής γραφής.

Σήμερα ο Κεραμεικός δεν είναι απλά ένα παράθυρο στην αρχαία Αθήνα. Είναι ένας τόπος όπου το παρελθόν εξακολουθεί να συνυπάρχει με τη σημερινή ζωή της πόλης και πλέον, μετά τις πρόσφατες εργασίες ανάδειξης και αναβάθμισης, από το ΥΠΠΟ, η σχέση αυτή γίνεται ακόμη πιο άμεση.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού είναι πλέον ανοιχτός προς τη γειτονιά και προσκαλεί τους Αθηναίους να τον γνωρίσουν ξανά, όχι μόνο ως μνημείο αλλά ως μέρος μιας σύγχρονης αστικής βόλτας.

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ανάδειξης, ο Κεραμεικός αποκτά νέες εισόδους, περισσότερη φύτευση, σύγχρονες υποδομές και κυρίως έναν διαφορετικό τρόπο να συναντά την πόλη. Περισσότερα από 3.500 δέντρα και φυτά προστέθηκαν στον χώρο, αποκαθιστώντας σε μεγάλο βαθμό το τοπίο και ενισχύοντας την περιβαλλοντική του ποιότητα. Το αρχαίο τοπίο δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένας απομονωμένος αρχαιολογικός θύλακας, αλλά ως ένας ζωντανός δημόσιος χώρος που μπορεί να ενταχθεί στην καθημερινότητα της Αθήνας.

Η νέα είσοδος από την Ερμού

Η πρώτη εικόνα για τον επισκέπτη έρχεται από την οδό Ερμού. Εκεί όπου μέχρι πρόσφατα υπήρχε ένας πρόχειρος οικίσκος που στέγαζε το εκδοτήριο και ένα μικρό πωλητήριο, δημιουργήθηκε ένα σύγχρονο κτίριο υποδοχής.

 Από το βήμα του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά (χθες, 22 Σεπτεμβρίου) τη γλώσσα της στρατιωτικής και οικονομικής υπεροχής. Την ίδια ώρα η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πολύ διαφορετική εκδοχή του ίδιου προβλήματος: την ενέργεια, το κόστος της και την αντοχή της βιομηχανίας της. Δύο διαφορετικές ιστορίες συναντώνται τελικά στο ίδιο ερώτημα: ποιος διαθέτει σήμερα τη δύναμη, αλλά και τους πόρους για να υπερασπιστεί τις επιλογές του;

Τραμπ στον ΟΗΕ: Η δύναμη ως εξωτερική πολιτική

Υπάρχει μια παράδοξη εικόνα στην ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανεβαίνει στο βήμα ενός οργανισμού που δημιουργήθηκε το 1945 για να αποτρέψει την επιστροφή του κόσμου στη λογική ότι ο ισχυρότερος επιβάλλει τη θέλησή του. Και από αυτό ακριβώς το βήμα παρουσιάζει μια αντίληψη των διεθνών σχέσεων στην οποία η στρατιωτική και οικονομική ισχύς αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Στην περίπου 40λεπτη ομιλία του υπερασπίστηκε την αμερικανική εμπλοκή στον πόλεμο με το Ιράν και έφθασε να θέσει δημοσίως το ερώτημα εάν θα πρέπει να «εξαϋλώσει» την Ισλαμική Δημοκρατία εάν δεν υπάρξει συμφωνία. Λίγες ώρες αργότερα, πάντως, χρησιμοποίησε πολύ διαφορετικό τόνο, λέγοντας ότι πιστεύει πως μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με την Τεχεράνη.

Μίλησε ακόμη για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, για τη Βενεζουέλα και την Κούβα, ενώ απέρριψε την ιδέα ενός παγκόσμιου συστήματος ελέγχου της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και πρόσθεσε τη δική του πινελιά: πρότεινε η «Artificial Intelligence» να ονομάζεται πλέον «Super Intelligence».

Πίσω από τις επιμέρους δηλώσεις, όμως, υπήρχε μια συνεπής αντίληψη: οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τεράστια στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική δύναμη και η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένη να τη χρησιμοποιήσει για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων.

Η αντίθεση με το ίδιο το πνεύμα του ΟΗΕ δύσκολα περνούσε απαρατήρητη. Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες, μιλώντας από το ίδιο βήμα, υπενθύμισε στις μεγάλες δυνάμεις ότι ακόμη και η στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει την ειρήνη.

Υπήρξε όμως και μια πολύ πιο ανθρώπινη εικόνα μέσα στην αίθουσα. Την ώρα που ο Τραμπ μιλούσε για πολέμους, Ιράν, Βενεζουέλα και αμερικανική ισχύ, ο φωτογραφικός φακός κατέγραφε αντιπροσώπους σκυμένους πάνω στα κινητά τους. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ φωτογραφήθηκε να κοιτάζει το τηλέφωνό του, ενώ ένας αντιπρόσωπος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είχε το πρόσωπό του μέσα στα χέρια του. Δημοσιογράφοι που είχαν εικόνα της αίθουσας έγραψαν ότι επρόκειτο για ένα αδιάφορο προς την ομιλία Τραμπ ακροατήριο. Μια μικρή, σχεδόν σουρεαλιστική αντίστιξη σε μια ομιλία για τη μεγάλη παγκόσμια ισχύ.

Ευρώπη: Η ενέργεια γίνεται ξανά το αδύναμο σημείο

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η συζήτηση περί ισχύος έχει πολύ διαφορετικό χαρακτήρα. Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών των ορυκτών καυσίμων επαναφέρουν στην Ευρώπη ένα πρόβλημα που πίστευε ότι είχε αρχίσει να θέτει υπό έλεγχο: το υψηλό ενεργειακό κόστος και τις συνέπειές του στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.

Στην Ελλάδα, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας εκπέμπουν σήμα κινδύνου, ιδιαίτερα για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, ζητώντας την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων στήριξης. Η Κομισιόν έχει ήδη εγκρίνει ελληνικό καθεστώς 405 εκατ. ευρώ για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Το πρόβλημα όμως κάθε άλλο παρά ελληνικό είναι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει απότομη άνοδο των τιμών των ορυκτών καυσίμων, με επιπτώσεις στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά. Δεν διαπιστώνει προς το παρόν άμεσο κίνδυνο επάρκειας για τον χειμώνα 2026-2027, αλλά έχει ήδη ενεργοποιήσει προσωρινά εργαλεία κρατικών ενισχύσεων για τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο.

Και οι προειδοποιήσεις από τη βιομηχανία γίνονται όλο και πιο ηχηρές. Η Ineos ανακοίνωσε ότι θέτει σε αδράνεια τρεις χημικές μονάδες στη Βρετανία, αποδίδοντας την απόφαση, μεταξύ άλλων, στο πολύ υψηλό κόστος του φυσικού αερίου σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Η ενεργειακή πολιτική συναντά τη γεωπολιτική.

Η Ευρώπη μπορεί να διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, προηγμένη βιομηχανία και τεχνολογία. Όταν όμως η παραγωγή της εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την τιμή της ενέργειας που διαμορφώνεται σε διεθνείς αγορές και επηρεάζεται από πολέμους και γεωπολιτικές αναταράξεις, η οικονομική της ισχύς δοκιμάζεται.

Και ίσως εκεί συναντώνται τελικά οι δύο φαινομενικά άσχετες πληροφορίες.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβαίνει στο βήμα του ΟΗΕ και προβάλλει την αμερικανική στρατιωτική και οικονομική δύναμη ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Την ίδια στιγμή η Ευρώπη ψάχνει τρόπους να προστατεύσει την παραγωγή και τη βιομηχανική της βάση από ένα νέο ενεργειακό σοκ.

Γιατί στον σημερινό κόσμο η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε στρατούς. Μετριέται και σε βαρέλια, αγωγούς, αποθήκες φυσικού αερίου και κιλοβατώρες.

φωτ.  https://www.yahoo.com/