Επικαιροτητα – Art Point View

Τί προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ- Ιράν

bot — Sun, 24 May 2026 08:20:55 +0000

Τί προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ- Ιράν

Η συμφωνία που βρίσκονται κοντά στο να υπογράψουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και έναρξη διαπραγματεύσεων για τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και περαιτέρω αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, το προσχέδιο της συμφωνίας βασίζεται σε ένα Μνημόνιο Συνεννόησης διάρκειας 60 ημερών, το οποίο θα μπορεί να παραταθεί με κοινή συμφωνία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά χωρίς τέλη διέλευσης, ενώ το Ιράν θα δεσμευθεί να απομακρύνει τις νάρκες που είχε τοποθετήσει στην περιοχή ώστε να αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα.

Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών και θα παραχωρήσουν ορισμένες εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να εξάγει ξανά πετρέλαιο. Η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει ότι αυτό θα ενισχύσει σημαντικά την ιρανική οικονομία, αλλά θεωρεί ότι θα λειτουργήσει επίσης ως ανακούφιση για τη διεθνή αγορά πετρελαίου, η οποία έχει δεχθεί έντονες πιέσεις.

Το βασικό δόγμα του Τραμπ, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, είναι «ανακούφιση έναντι συμμόρφωσης»: κάθε χαλάρωση κυρώσεων θα συνδέεται με συγκεκριμένες ιρανικές ενέργειες. Η Τεχεράνη ζητούσε άμεση αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και μόνιμη άρση κυρώσεων, όμως η αμερικανική πλευρά ξεκαθάρισε ότι αυτά θα εξεταστούν μόνο μετά από απτές παραχωρήσεις.

Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει το δυσκολότερο μέρος της διαπραγμάτευσης. Το Ιράν δεσμεύεται στο προσχέδιο ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού όπλου και ότι θα διαπραγματευθεί την αναστολή του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου, καθώς και την απομάκρυνση των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, η Τεχεράνη έχει ήδη δώσει προφορικές διαβεβαιώσεις μέσω μεσολαβητών για το εύρος των πιθανών παραχωρήσεων.

Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, θα συζητήσουν σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων μόνο στο πλαίσιο μιας τελικής και επαληθεύσιμης συμφωνίας. Παράλληλα, οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή θα παραμείνουν εκεί κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου και θα αποχωρήσουν μόνο αν υπάρξει πλήρης συμφωνία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη ότι η συμφωνία θα συνεπάγεται τερματισμό του πολέμου ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να εξέφρασε επιφυλάξεις σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ, κυρίως για το ενδεχόμενο περιορισμού της ελευθερίας κινήσεων του Ισραήλ απέναντι στη Χεζμπολάχ. Η αμερικανική πλευρά απάντησε ότι δεν πρόκειται για «μονόπλευρη εκεχειρία» και ότι το Ισραήλ θα διατηρεί δικαίωμα επέμβασης αν η Χεζμπολάχ επιχειρήσει επανεξοπλισμό ή νέες επιθέσεις.

Κομβικό ρόλο στη διαμεσολάβηση έχουν παίξει το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος και η Τουρκία. Ο Τραμπ φέρεται να ταλαντεύθηκε τις τελευταίες ημέρες ανάμεσα σε στρατιωτική επίθεση μεγάλης κλίμακας και διπλωματική λύση, όμως πλέον δείχνει να προκρίνει την αποκλιμάκωση.

Παρά την αισιοδοξία, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία μπορεί ακόμη να καταρρεύσει ή να μην αντέξει ολόκληρο το 60ήμερο, αν η Ουάσιγκτον κρίνει ότι το Ιράν δεν διαπραγματεύεται σοβαρά για το πυρηνικό πρόγραμμα. Ωστόσο, εκτιμούν ότι η έντονη οικονομική πίεση που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη αποτελεί ισχυρό κίνητρο για μια πιο μόνιμη διευθέτηση.

K.REPORT.GR

Δημοσθένης Αγραφιώτης «Xαrtιά» (σταυροδρόμια, σταυροτόπια) 1975-2025

bot — Fri, 15 May 2026 09:24:17 +0000

Δημοσθένης Αγραφιώτης

«Xαrtιά»
(σταυροδρόμια, σταυροτόπια)
1975-2025

Εγκαίνια έκθεσης: Τετάρτη 20 Μαΐου, 19:00-22:00
Διάρκεια: από 20 Μαΐου έως 13 Ιουνίου 2026

H Gallery Art Project Space παρουσιάζει την ατομική, αναδρομική έκθεση ζωγραφικής του εκλιπόντος Δημοσθένη Αγραφιώτη (1946-2025), με τίτλο «Xαrtιά» (σταυροδρόμια, σταυροτόπια) 1975-2025. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 20 Μαΐου, 19:00-22:00, με διάρκεια έκθεσης έως τις 13 Ιουνίου 2026. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Αρχαιολόγος Αντίκλεια Μουνδρέα-Αγραφιώτη.

Στην έκθεση αυτή το χαρτί λειτουργεί ως βασικό υλικό. Τα χαρτιά προέρχονται από Ευρώπη, Ασία, ΗΠΑ και Ελλάδα και είναι βιομηχανικής προέλευσης, χειροποίητα ή καλλιτεχνήματα καθαυτά. Ένα από τα χαρτιά ανήκε στον Ανρί Ματίς. Μια ειδική εκτύπωση έργων σε ύφασμα και χαρτί από το Ίδρυμα Fondazione Bonotto (Ιταλία) θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά.

Η χρονική διάρκεια επεξεργασίας του υλικού ξεπερνάει τα 50 χρόνια. Δηλαδή είναι μια μακράς διάρκειας παραγωγή με πολλές και ποικίλες αισθητικές και καλλιτεχνικές αναζητήσεις χάρη στο μετασχηματισμό, τη μετάπλαση και τη συνδυαστική υλικών και διαδικασιών. Παρά το γεγονός ότι τα έργα έχουν δημιουργηθεί σε διαφορετικές μεταξύ τους δεκαετίες, ο καλλιτέχνης έχει καταφέρει την οργάνωση συνόλων, ακολουθώντας μια στοιχειώδη χρονολογική σειρά, αλλά και τη συμμετοχή σ’ ένα συνολικό αισθητικό διάλογο.

Επίσης, επιχειρείται να δημιουργηθεί μια καλλιτεχνική και εννοιολογική σπείρα στο χώρο της έκθεσης. Θα έλεγε κανείς παρατηρώντας την ποικιλία και την ποικιλομορφία των έργων του Δημοσθένη Αγραφιώτη πως επιτυγχάνει μέσα από τα έργα του την αποθέωση του χαρτιού ως στηρίγματος, ως συνομιλητή, ως αποδέκτη χειρονομιών στην εξερεύνηση τού ορατού και όλων των προκειμένων ή παρακειμένων συναφειών του.

Τα έργα έχουν εν μέρει παρουσιαστεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Αθήνα, Μασσαλία, Τόκιο, Νέα Υόρκη, Βενετία…). Η πλειοψηφία των έργων δείχνεται για πρώτη φορά, σε μορφή συνεκτικών ενοτήτων.

Σύντομο Βιογραφικό:

Ποιητής, Εικαστικός καλλιτέχνης διαμέσων (ζωγραφική, φωτογραφική, διαμέσα/intermedia, performance/επιτέλεση, εγκαταστάσεις). Συγγραφέας βιβλίων με δοκίμια και επιστημονικά άρθρα για την τέχνη, την επιστήμη/τεχνολογία, υγεία ως κοινωνικο-πολιτιστικά φαινόμενα και τη νεοτερικότητα. Ατομικές και συλλογικές εκθέσεις ζωγραφικής, φωτογραφικής και οπτικής/εικονοσχηματικής ποίησης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συμμετοχές σε εκδόσεις, κοινωνικο-πολιτιστικές εκδηλώσεις, ταχυδρομική τέχνη, πολυμέσα και διαμέσα, εγκαταστάσεις (installations), επιτελέσεις (performances) και «εναλλακτικές» καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Ειδικό ενδιαφέρον για τις συζεύξεις τέχνης και νέων τεχνολογιών – τεχνοεπιστήμης. Έκδοση φυλλαδίου λόγου και τέχνης «Κλίναμεν» (1980-90) περιοδικού «Κλίναμεν» (Εκδ. Ερατώ, 1990-94) και παραγωγή βιβλίων – καλλιτεχνημάτων (artist’s books) «Κλίναμεν». Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας, ΕΣΔΥ.

Φωτογράφιση έργων Γιώργος Τσούτσουρας

Δημοσθένης Αγραφιώτης

«Xartιά»

«σταυροδρόμια, σταυροτόπια»

1975 – 2025

Συνάφειες	1. Τα τελευταία χρόνια οι νέες τεχνολογίες (πληροφορική, βιοτεχνολογία, ρομποτική, η «λεγόμενη τεχνητή νοημοσύνη) και οι επιστημονικές κατακτήσεις (γνωσιακές επιστήμες π.χ. η λειτουργία του εγκεφάλου), η επαναφορά της ωμής βίας για την επίλυση (;) των διεθνών συγκρούσεων και η μετατόπιση από την παγκοσμιοποίηση σ’ έναν ανελέητο νεο-μερκαντιλισμό ωθούν σ’ έναν επείγοντα προσδιορισμό του δίπολου: τέχνη/κοινωνία. Αναδύονται ερωτήματα όπως, τι μπορεί να είναι η τέχνη; Ποια τα όρια της; Προς ποια κατεύθυνση τείνουν οι μεταμορφώσεις της; Ποια είναι η υλική – άυλη υπόσταση στο πεδίο της τέχνης; Αρχή ή τέλος μιας ουσιαστικής μεταβολής στην υπόσταση της τέχνης; Αναμφίβολα δεν υπάρχει μια απάντηση σε όλα τα ερωτήματα και ούτε υπάρχει σίγουρος τρόπος και δρόμος – τρόπος στις μεθόδους που οδηγούν στις εκάστοτε απαντήσεις. Τα έργα των καλλιτεχνών λειτουργούν ως απόπειρες απάντησης στις προαναφερόμενες προκλήσεις – διερωτήσεις, και κάθε έργο φωτίζει τα ζητήματα της τέχνης σύμφωνα με τον ιδιότυπο τρόπο του κάθε καλλιτέχνη.
Απαρχές – 1975	2. Καθώς αλλάζει η χιλιετία και στο κλίμα της πολιτιστικής παγκοσμιοποίησης, η γενικευμένη χρήση του όρου “art” (αγγλική ή γαλλική λέξη) έμμεσα θέτει το ζήτημα των a(rt)bassadeurs /a(rt)bassadors, των καλλιτεχνών – πρεσβευτών. Δηλαδή ποιος αντιπροσωπεύει ποιον; Ποιος διεκδικεί τι; Και σε ποιο χώρο; Τι σημαίνει η δραστηριοποίηση σ’ έναν διεθνή χώρο της τέχνης; Ένας υπερεθνικός τόπος για την τέχνη είναι μια ευκαιρία για να τεκμηριωθούν οι διαφορές και η αξεπέραστη ιδιοτυπία τους ή απλώς να γίνει η διαχείριση των διαφορών σε μια ενιαία κατηγοριοποίηση; Ερωτήματα που αναδύθηκαν με ιδιαίτερη ένταση μετά την δεκαετία του 1990 καθώς παγκόσμια δίκτυα αναφύονται σε κάθε έκφανση της οικονομικής, τεχνολογικής και πολιτικής ζωής και αναπόφευκτα αυτής της καλλιτεχνικής.
Art/War(t)	3. Το πρόταγμα «Xαrtιά» ξεκίνησε ως μια δυνατή απάντηση σ’ αυτή την προβληματική. Μια ιχνηλασία των προαναφερόμενων ανοιχτών ερωτημάτων χρησιμοποιώντας τις διάφορες τεχνικές ή τις συνεικόνες (collage) ή τα διαμέσα (intermedia) στο πνεύμα του Kurt Schwitters, πάντα με υπόστρωμα το χαρτί στις πολλαπλές υποστάσεις και υλικές μορφές του. Με μια διαφορά (στις τόσες άλλες βέβαια): ο Schwitters «προκλήθηκε» από την «art after the war(t)» – τέχνη και τον πόλεμο, ενώ στο τέλος του εικοστού αιώνα και στις αρχές του 21ου, η τέχνη βρέθηκε κι αυτή στη δίνη ενός κρυφού ή λανθάνοντος πολέμου, δηλαδή της επικράτησης των κρατών στο όνομα της ανταγωνιστικότητας (war of competitiveness) και πρόσφατα με την επιστροφή στην κλασσική μορφή του πολέμου (war of power) και μάλιστα πυρηνικού.
Κινητοποίηση	4. Για 50 χρόνια αναζητούνται, συλλέγονται και επιλέγονται διάφοροι τύποι χαρτιού –από το χαρτί έργο τέχνης (Ιαπωνία) μέχρι το χαρτί περιτυλίγματος, από το χαρτί φτιαγμένο με υφάσματα μέχρι το βιομηχανικό χαρτί. Στη συνέχεια με διάφορες τεχνικές τα χαρτιά γίνονται υπόστρωμα-υποστήριγμα χειρονομιών, παρεμβάσεων και επεξεργασιών, και υπόβαθρο υποδοχής υλικών (από μελάνι μέχρι αντικείμενα, από παστέλ μέχρι θραύσματα τυπωμένων εντύπων). Μια αποθέωση του μετασχηματισμού, της μετάπλασης και της συνδυαστικής υλικών και διαδικασιών.
Κατάδειξη	5. Στηρίγματα, χειρονομίες, κάθε είδους υλικό (ευγενές ή φτωχό, άμεσα υλικό ή νοητικό, τοπικό ή οικουμενικό, επεξεργασμένο ή ανεπεξέργαστο…) συναρθρώνονται για να δειχθεί ότι η τέχνη αποτελεί μία πολιτιστική πρακτική και συμμετέχει καίρια με τον τρόπο της στην παραγωγή νοημάτων ή μη νοημάτων και στην μορφοποίηση προοπτικών ή μη, στις σύγχρονες κοινωνίες.
Προσέγγιση/ αντικείμενο	6. Οι συγκολλήσεις και οι συντοποθετήσεις των υλικών φιλοδοξούν να αποδείξουν ότι η τέχνη και το καλλιτέχνημα σχετίζονται με την πλαστικότητα της σκέψης και ότι η σκέψη αποτελεί πόλο και απαρχή της καλλιτεχνικής περιπέτειας.
Χαρακτήρας	7. Η τέχνη ως αναφορά, ως ξεκίνημα, ως διαδικασία, ως αντικείμενο, ως ξεπέρασμα της γλώσσας κι όλα αυτά με τη φιλοδοξία της ακριβούς αναφοράς και της άδολης ειρωνείας. Μήπως τέχνη για την τέχνη; Όχι «τέχνη για τη μη-τέχνη», αλλά τέχνη στο τετράγωνο.
Αναδίπλωση	8. Η τέχνη ως σχόλιο. Το σχόλιο ως τέχνη. Η τέχνη πέρα από το σχόλιο. Η δυνατότητα της τέχνης να αυτοπροσεγγίζεται με τα ίδια της μέσα. Μια σάρωση των σχολών, τάσεων, εκδοχών της τέχνης μέσα από την στοχαστική καλλιτεχνική πρακτική.
Τέλος	9. Τέλος της τέχνης; Ίσως, το τέλος του τέλους της τέχνης.
Αρχή	10. Επανεκκίνηση χωρίς εγγυήσεις και ορόσημα. Χartιά

Χορηγοί επικοινωνίας είναι Art22, Art Point View, Independent.gr, openartgallery

Ημέρες και ώρες λειτουργίας:
Τρίτη: 17:00–21:00
Πέμπτη & Παρασκευή: 12:00–20:00
Σάββατο: 11:00–15:00
Κυριακή, Δευτέρα, Τετάρτη κατόπιν ραντεβού

Χώρος διεξαγωγής:

Πολυχώρος Art Project Space
Φαλήρου 66, Αθήνα, Πλησίον ΕΜΣΤ | Σταθμός Metro FIX
Τηλ. 2117504180 e-mail: info@artprojectspace.gr

Γκαλερί Artshot – Sophia Gaitani «Ένας ανθισμένος κήπος στην καρδιά της Αθήνας» The Upper House Athens

bot — Thu, 07 May 2026 08:16:57 +0000

Γκαλερί Artshot – Sophia Gaitani «Ένας ανθισμένος κήπος στην καρδιά της Αθήνας»

The Upper House Athens

Δευτέρα 11 Μαΐου

ώρα 18:30

Η γκαλερί Artshot – Sophia Gaitani παρουσιάζει την ομαδική εικαστική έκθεση
με τίτλο «Ένας ανθισμένος κήπος στην καρδιά της Αθήνας», με επιμέλεια
της Λουίζας Καραπιδάκη, στον εμβληματικό art and taste χώρο
του The Upper House Athens στο roof του πολυκαταστήματος attica
και στο κοσμοπολίτικο στέκι των Αθηναίων Pasaji, στη στοά Σπύρου Μήλιου.
Η έκθεση θα εγκαινιαστεί τη Δευτέρα 11 Μαΐου,
μόνον στο «The Upper House Athens», ώρα 18:30 .

«Οι δημοφιλείς χώροι του δροσερού «The Upper House Athens»

στον 6^ο όροφο του attica και το Pasaji, στη στοά Σπύρου Μήλιου,

αγαπημένο κoσμικό και θεατρόφιλο στέκι των Αθηναίων, μεταμορφώνονται
σε έναν φανταστικό κήπο γιατί η τέχνη αναλαμβάνει τον ρόλο της φύσης
και δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός φυσικού κόσμου.

Τα επιλεγμένα έργα τέχνης, ζωγραφικής, γλυπτικής και κεραμικής,
δεν περιορίζονται σε μια απλή αναπαράσταση της φύσης, αλλά την ερμηνεύουν, την επανασυνθέτουν και την εμπλουτίζουν με φαντασία και συναίσθημα.
Κάθε καλλιτέχνης προσεγγίζει τον κόσμο των λουλουδιών μέσα από τη δική του οπτική, άλλοτε με ρεαλιστική ακρίβεια και άλλοτε με αφαιρετική ή συμβολική διάθεση, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο αισθητικό αποτέλεσμα.
Η εναλλαγή των χρωμάτων και των μορφών προσδίδει ζωντάνια και ρυθμό
στον περιβάλλοντα χώρο, ενώ οι λεπτομέρειες των έργων, πέταλα, σκιές,
υφές αποκαλύπτονται σταδιακά, ενθαρρύνοντας τον θεατή να παρατηρήσει πιο προσεκτικά. Έτσι, το Upperhouseathens δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος έκθεσης, αλλά ως μια βιωματική εμπειρία περιπλάνησης μέσα σε έναν διαρκώς ανθισμένο, φανταστικό κήπο, όπου η άνοιξη παραμένει ζωντανή και διαρκής»,
σημειώνει η Λουΐζα Καραπιδάκη, ιστορικός τέχνης, μέλος της ΑΙCΑ

Στην έκθεση συμμετέχουν οι εικαστικοί:

Μαρία Αποστόλου, Μαρία Ανδρέου, Σοφία Γαϊτάνη, Ανδρέας Γκάνας, Γιάννης Γαβαλάς, Gabriel Grama, Αργυρώ Διαμαντάκη, Ελένη Δελή, Αναστασία Δενδονάκη,

Βασιλική Ηλιακοπούλου, Κωνσταντίνα Καρλή, Μηνάς Καμπιτάκης, Αλεξάνδρα Κολλάρου, Τάνια Δρογώση, Κατερίνα Κασσαβέτη, Μιχάλης Κουντούρης, Ιωάννα Κωνσταντίνου,

Ελένη Καστρινογιάννη, Κατερίνα Κοκκινάκη, Ελενα Κυρκιλή, Δέσποινα Κατσώχη,

Γεωργία Μπλιάτσου, Ελένη Νικολάου, Σοφία Παπαδοπούλου, Γιάννης Παυλίδης,

Nίκος Παπουτσίδης, Αγγελος Παναγιωτίδης, Γιάννης Παυλίδης, Φίλιππος Παναγιωτίδης, Βαγγέλης Πολύζος, Μαρία Πάστρα, Θανάσης Ραχούτης, Παναγιώτης Σιάγκρης,

Φωτεινή Σκανδάμη, Αλέξανδρος Σπαθούλας, Γιώργος Συρίγας, Τερψιχόρη Τραχαλάκη,
Ερατώ Χατζησάββα, Νίκος Χρυσικάκης, Αγάπη Φεσατίδου-Ψαρράκη, Στάθης Φώτης.

The Upper House Athens
6ος όροφος πολυκαταστήματος attica, Αθήνα
Είσοδος και από Στοά Σπύρου Μήλιου
Ώρες λειτουργίας Δ-Σ 09.00-20.30
Follow insta @upperhouseathens

Pasaji Athens

Στοά Σπύρου Μηλιού

CityLink

Τηλ 210 3220714

Διοργάνωση έκθεσης:

Gallery: Artshot -Sophia Gaitani

Λεμπέση 11, Ακρόπολη, Αθήνα | metro Ακρόπολη

Τηλ.: 00306984135085, 00302114044311

artshotgallery11@gmail.com, www.artshotgallery.com

Μια γεύση παλιάς Αθήνας: 5 πλακιώτικες ταβέρνες με έργα του Γιώργου Σαββάκη

bot — Fri, 24 Apr 2026 11:40:58 +0000

Μια γεύση παλιάς Αθήνας: 5 πλακιώτικες ταβέρνες με έργα του Γιώργου Σαββάκη

Έλενα Ντάκουλα

Iστορικές ταβέρνες της Αθήνας με τοιχογραφίες του Γιώργου Σαββάκη που αναδεικνύουν την παράδοση, τη μνήμη και τη γαστρονομία της πόλης.

Η πανέμορφη, γραφική Πλάκα δεν είναι απλώς μια γειτονιά· είναι ένας τρόπος να κινείται κανείς μέσα στην πόλη και στον χρόνο. Ένας τόπος όπου το παλιό δεν έχει αποσυρθεί, αλλά συνομιλεί διακριτικά με το παρόν, μέσα από δρόμους, αυλές και χώρους που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται. Κι ίσως γι’ αυτό οι ταβέρνες εκεί δεν λειτουργούν μόνο ως χώροι φαγητού και κρασιού, αλλά και ως τόποι συνάντησης με κάτι που προϋπήρχε – με ιστορίες, χειρονομίες και μνήμες που δεν επιδεικνύονται, αλλά παραμένουν.

Aνάμεσα σ’ αυτούς τους χώρους, υπάρχουν και κάποιοι –λίγοι και ξεχωριστοί– όπου οι τοίχοι δεν σιωπούν. Φέρουν εικόνες που δεν σχεδιάστηκαν για να εντυπωσιάσουν, αλλά για να συνοδεύσουν τη ζωή. Και μέσα από αυτές τις εικόνες περνά το έργο του Γιώργου Σαββάκη, που βρήκε στις ταβέρνες της Πλάκας το φυσικό του πεδίο, μετατρέποντάς τες σε ζωντανά στιγμιότυπα της παλιάς Αθήνας.

Ο Γιώργος Σαββάκης (1922-2004) γεννήθηκε στη γειτονιά του Ψυρρή κι έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του στην Πλάκα, έναν τόπο που καθόρισε βαθιά τη θεματολογία και το ύφος του. Αυτοδίδακτος, άρχισε να ζωγραφίζει από μικρή ηλικία, χωρίς ακαδημαϊκές φιλοδοξίες, αλλά με ένστικτο παρατηρητή και βαθιά σύνδεση με την καθημερινή ζωή της πόλης.

Η καλλιτεχνική του διαδρομή ξεκίνησε ουσιαστικά το 1956, όταν, εργαζόμενος ως σερβιτόρος στην ταβέρνα Βάκχος στην Πλάκα, παροτρύνθηκε από τον τότε ιδιοκτήτη της, Βαγγέλη Οικονομόπουλο, να ζωγραφίσει τους τοίχους του καταστήματος. Από εκείνη τη στιγμή, η ζωγραφική του βρήκε το φυσικό της περιβάλλον: τους τοίχους των παραδοσιακών ταβερνών της Πλάκας.

Ανάμεσα σε τραπέζια, κρασί και μουσικές, ο Σαββάκης αποτύπωσε τον κόσμο της καθημερινότητας: ανθρώπινες φιγούρες απλές και άμεσες, σκηνές διασκέδασης, επαγγέλματα που σήμερα έχουν εκλείψει, δρόμους και όψεις της λαϊκής αρχιτεκτονικής και της κοινωνικής ζωής της Αθήνας των μέσων του 20ού αιώνα. Οι μορφές του, χωρίς αυστηρά γραμμικά περιγράμματα, μοιάζουν να κατοικούν ακόμη στον χώρο – σαν ζωντανές μνήμες μιας πόλης που ζούσε στον ρυθμό της παρέας. Οι τοιχογραφίες του, με τα έντονα και φωτεινά τους χρώματα, δεν λειτούργησαν ως απλή διακόσμηση, αλλά ως αφήγηση και συλλογική μνήμη· μέσα από τη φαινομενική αφέλεια της ζωγραφικής του, το έργο του αφηγείται έναν τρόπο ζωής που σταδιακά χάνεται, αλλά εξακολουθεί να αναπνέει στις εικόνες του.

Συνολικά φιλοτέχνησε τοιχογραφίες σε περισσότερες από 40 ταβέρνες, αφήνοντας ένα αποτύπωμα που ταυτίστηκε με την εικόνα της Πλάκας για δεκαετίες και του χάρισε τον χαρακτηρισμό «ζωγράφος των ταβερνών». Παρότι εργάστηκε για σύντομο διάστημα στο εξωτερικό, κυρίως στην Ελβετία, η Αθήνα παρέμεινε ο σταθερός άξονας του έργου του.

Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 στράφηκε συστηματικά και στη ζωγραφική σε καμβά και ξύλο, μεταφέροντας το ίδιο λαϊκό βλέμμα σε έργα που εκτέθηκαν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το 1980 πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στην Αθήνα, ενώ ακολούθησαν πολλές ακόμη παρουσιάσεις και διακρίσεις. Το 1991 τιμήθηκε στη Γαλλία με τον τίτλο του Ιππότη της Ελιάς.

Σήμερα, το έργο του Σαββάκη λειτουργεί ως εικαστικό αρχείο της παλιάς Αθήνας. Τοιχογραφίες του σώζονται στις ταβέρνες Σταματόπουλος, Σαΐτα, Σπηλιά της Ακρόπολης, Γέρος του Μωριά και Παλιά Ταβέρνα του Ψαρρά, ενώ 36 από αυτές κηρύχθηκαν το 2020 Νεώτερα Μνημεία από το Υπουργείο Πολιτισμού, ως φορείς πολιτισμικής μνήμης. Οι ταβέρνες που τις φιλοξενούν δεν είναι απλώς χώροι εστίασης, αλλά ζωντανά κομμάτια μιας πόλης που συνεχίζει να αφηγείται την ιστορία της μέσα από το έργο του.

Η ταβέρνα του Σταματόπουλου

Η παραδοσιακή ταβέρνα Σταματόπουλου, ξεκίνησε το 1882 από τον παππού Σταματόπουλο ως μικρό παντοπωλείο που σέρβιρε και κρασί. Από νωρίς, ο χώρος έγινε σημείο συνάντησης για συντροφιές και μουσικούς – ανάμεσά τους ο συνθέτης Νικόλαος Κόκκινος, μαζί με τον Δημήτριο Ρόδιο και τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, που θεωρούνται οι δημιουργοί της καντάδας. Έτσι, η ταβέρνα συνδέθηκε με την άνθηση της ελληνικής οπερέτας κι έγινε διάσημη για τις καντάδες της, όπου νότες και φωνές συνέθεταν μια ατμόσφαιρα που ζωντανεύει ακόμη στις μνήμες των παλιών θαμώνων.

Η Σαΐτα

Υπόγεια, όπως οι περισσότερες παλιές πλακιώτικες ταβέρνες, η Σαΐτα απλώνει τα τραπεζάκια της στον πεζόδρομο της Κυδαθηναίων, ενός από τους αρχαιότερους δρόμους της Πλάκας. Πλάι στο μικρό κηπάκι του ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα (Σωτείρα του Κοττάκη) με τις προτομές του Κωνσταντίνου Τσάτσου και της Ιωάννας Σεφεριάδη, η είσοδός της σε καλεί να κατέβεις τα λίγα σκαλιά και να βρεθείς σε έναν χώρο όπου το παρελθόν συνομιλεί αθόρυβα με το παρόν. Το εσωτερικό της αποπνέει την αίσθηση μιας Αθήνας που δεν έσβησε ποτέ.

Το όνομα Σαΐτα προέρχεται από το εξάρτημα του αργαλειού, και ο χώρος φέρει ακόμη τη ζεστασιά μιας οικογενειακής παράδοσης. Το 1970, ο Γιώργος Ζαχαρόπουλος και η Βασιλική του μεταμόρφωσαν το υπόγειο σε καπηλειό, με εικόνες της γειτονιάς ζωγραφισμένες στους τοίχους, το παλιό ψυγείο του πάγου και, φυσικά, ρετσίνα από τα Μεσόγεια. Η Βασιλική μαγείρευε, όπως η μητέρα της, που ήταν μαγείρισσα στους αξιωματικούς της Χωροφυλακής στην Πάτρα, ενώ δίπλα της ο Γιώργος έμαθε σιγά σιγά τα μυστικά της κουζίνας, μεταλαμπαδεύοντας αργότερα τη γνώση στα παιδιά τους.

Η Σαΐτα γρήγορα έγινε στέκι. Καλλιτέχνες όπως ο Νταλάρας, ο Μητσιάς και ο Χάρρυ Κλυν περνούσαν από τα τραπέζια της, και το 1978 ο Μανώλης Ρασούλης γνώρισε εδώ τον Νίκο Ξυδάκη, μια συνάντηση που ήταν η αρχή για τη δημιουργία της «Εκδίκησης της γυφτιάς». Από τα ίδια τραπέζια πέρασε και ο Διονύσης Σαββόπουλος· τόσο συχνά, που κάποια στιγμή ο κυρ Γιώργος τού έδωσε τα κλειδιά για να κλείνει μόνος του το μαγαζί, για να ξεκουραστεί από τα ξενύχτια του Νιόνιου.

Σήμερα, η Σαΐτα παραμένει οικογενειακή υπόθεση. Η κόρη τους, Φωτεινή, μαγειρεύει τις ίδιες συνταγές, ο άντρας της σερβίρει, και τα άλλα δύο παιδιά, η Μαίρη και ο Αντρέας, συμμετέχουν ενεργά στη λειτουργία του μαγαζιού. Όπως λέει η Φωτεινή: «Από την αρχή η ταβέρνα ήταν στο ίδιο σημείο· ο παππούς το νοίκιασε στα παιδιά του και τα παιδιά του σ’ εμάς».

Ιδιαίτερη θέση στη μνήμη της Σαΐτας κατέχει ο Γιώργος Σαββάκης. «Ήταν προσωπικός φίλος των γονιών μου», θυμάται η Φωτεινή. «Τον ξέρω από τότε που γεννήθηκα. Ήταν φυσιογνωμία της Πλάκας – μικροκαμωμένος, πολύ καλός άνθρωπος, φιλικός, κοινωνικός, παλαιάς κοπής, άκακος».

Ο ζωγράφος έφυγε το 2004, ήσυχα, στον ύπνο του. «Το προηγούμενο βράδυ είχαμε συναντηθεί, είχαμε δει μαζί ένα ντοκιμαντέρ για τον αργαλειό, εδώ στην Πλάκα. Ήταν μια χαρά. Και το επόμενο πρωί μάθαμε ότι πέθανε».

Οι τοιχογραφίες του στη Σαΐτα γεννήθηκαν χωρίς προσχέδια και εξηγήσεις. «Όταν ερχόταν για να ζωγραφίσει, ποτέ δεν μας έλεγε τι θα κάνει. Έκανε ό,τι ήθελε. Άρχισε να ζωγραφίζει από τη στιγμή που οι γονείς μου μπήκαν στην ταβέρνα».

Σήμερα, η οικογένεια έχει μπει στη διαδικασία συντήρησης των έργων, με τη συνείδηση ότι οι τοίχοι αυτοί δεν ανήκουν μόνο στη Σαΐτα, αλλά και στη μνήμη της πόλης.

Η Σπηλιά της Ακρόπολης

Στη σκιά της Ακρόπολης, κυριολεκτικά κάτω από τον ιερό βράχο και λίγο πριν τα Αναφιώτικα, βρίσκεται η ταβέρνα Η Σπηλιά της Ακρόπολης. Ένας χώρος που μοιάζει να συνομιλεί διαρκώς με το τοπίο γύρω του αλλά και με τις ιστορίες των ανθρώπων που τον σημάδεψαν. Σήμερα, ιδιοκτήτες είναι ο Κώστας Μπίνας και ο Κώστας Ζιώγας· ο πρώτος, μάλιστα, έχει ζήσει την ταβέρνα από μέσα, καθώς παλαιότερα εργαζόταν εδώ ως σερβιτόρος.

Η ταβέρνα ξεκίνησε τη λειτουργία της το 1967. Λίγα χρόνια αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του ’70, πέρασε το κατώφλι της και ο Γιώργος Σαββάκης. Όπως θυμάται ο Κώστας Μπίνας, τότε ο Σαββάκης δούλευε ακόμη ως σερβιτόρος στην ταβέρνα Βάκχος, αλλά παράλληλα ζωγράφιζε: «Έκανε διάφορα θέματα. Κάποιες τοιχογραφίες τις ξαναπέρασε αργότερα, τις φρεσκάρισε. Η “Επανάσταση” ήταν από τα πρώτα έργα που ζωγράφισε εδώ».

Τον χειμώνα, όταν το μαγαζί δεν λειτουργούσε κανονικά, ο Σαββάκης περνούσε μεγάλα διαστήματα στη Σπηλιά. «Καθόταν πέντε με έξι μήνες», θυμάται ο Κώστας Μπίνας. «Η ιδιοκτήτρια, η κυρία Παγώνα Βαζαία, μαγείρευε στην κουζίνα, ενώ ο Σαββάκης ζωγράφιζε». Με το ζεύγος Βαζαία τον συνέδεε στενή φιλική και γειτονική σχέση, που σφράγισε την καθημερινότητα και την ατμόσφαιρα της ταβέρνας εκείνα τα χρόνια.

Ο Γέρος του Μωριά

Για την ιστορία της ταβέρνας Ο Γέρος του Μωριά μάς μίλησε ο σημερινός ιδιοκτήτης, Παντελής Καζάκος, ένας άνθρωπος που γνώρισε τον χώρο πρώτα ως εργαζόμενος κι αργότερα ως συνεχιστής της μακράς του διαδρομής. Όπως θυμάται από παλαιότερες διηγήσεις, η ταβέρνα ιδρύθηκε το 1929 και αρχικά περιοριζόταν στον χώρο όπου σήμερα βρίσκεται η κουζίνα. Τότε ήταν όλα ένα: κουζίνα και αίθουσα μαζί, με την επιγραφή «Οινοζυθεστιατόριον» να δεσπόζει στην είσοδο.

Την ιστορία αυτή συμπληρώνουν οι μαρτυρίες που διασώζει ο Γιώργος Καιροφύλλας στο βιβλίο του «Στης Πλάκας τις ανηφοριές».
«Στην οδό Μνησικλέους υπήρχε τα παλιά χρόνια και ο Γέρος του Μωριά, μια ταβέρνα που είχε θηλυκού γένους κάπελα, την κυρά Ρουμπίνα Νικολοπούλου. Την είχε εκεί στήσει από το 1940». Η ίδια αφηγείται: «Πριν φτιάξω την ταβέρνα, είχαμε μπακάλικο εδώ. Ήτανε του άντρα μου, το ’χε πριν το 1930. Όταν πέθανε, άνοιξα την ταβέρνα, που ήταν από τις πιο ξακουστές της Αθήνας. Τι βασιλιάδες, τι υπουργοί περάσανε από δω. Γνωρίσαμε μεγαλεία αλλά και κακές μέρες».

Οι Νικολόπουλοι κατάγονταν από την Πελοπόννησο, από χωριό κοντινό σ’ εκείνο του Κολοκοτρώνη – κι έτσι προέκυψε το όνομα Γέρος του Μωριά. Η παλιά ταμπέλα με το όνομα Νικόλαος Νικολόπουλος σώζεται ακόμη μέσα από τον ελληνικό κινηματογράφο. Η ταβέρνα εμφανίζεται σε ελληνικές ταινίες όπως η «Υπόθεση Απόλλων», με την Έλενα Ναθαναήλ να χορεύει συρτάκι ακριβώς έξω απ’ το μαγαζί.

Τη δεκαετία του ’60, ο Γέρος του Μωριά υπήρξε σημείο αναφοράς για την αθηναϊκή ζωή. Οι εφημερίδες έγραφαν συχνά για την ταβέρνα, καθώς εκεί σύχναζαν Έλληνες και ξένοι από τον χώρο της πολιτικής, της οικονομίας και των τεχνών. Από τον Κένεντι και την Γκρέτα Γκάρμπο μέχρι τον Αριστοτέλη Ωνάση, τον πατέρα Αγγελόπουλο της Χαλυβουργικής, τον έμπορο Αλεξανδράκη – που, όπως θυμάται ο Παντελής Καζάκος, ερχόταν πάντα φορώντας παπιγιόν, «ήταν ένας άρχοντας». Στον ίδιο χώρο υπήρχε και ένα πάνω επίπεδο, όπου στεγαζόταν η ταβέρνα Φεγγάρι. Εκεί χόρεψε μια φορά ο Νουρέγιεφ, αφήνοντας κι αυτός το αποτύπωμά του στην ιστορία της ταβέρνας.

Με τα χρόνια, ο χώρος επεκτάθηκε, και το 1963 πέρασε από τον Γέρο του Μωριά ο Γιώργος Σαββάκης. Ο Παντελής Καζάκος, που τότε εργαζόταν ως σερβιτόρος, θυμάται ακόμη τις τοιχογραφίες που άφησε πίσω του ο ζωγράφος. Όταν το 2000 ανέλαβε ο ίδιος την ταβέρνα ως ιδιοκτήτης, τα έργα είχαν ήδη καλύψει ολόκληρο τον χώρο. Κάποια ζωγραφισμένα τουβλάκια αφαιρέθηκαν κατά την ανακαίνιση, αφήνοντας να αναδειχθούν μόνο οι κύριες παραστάσεις, που συνεχίζουν να αφηγούνται την ιστορία της ταβέρνας και της Πλάκας.

Το 2001, ο Σαββάκης επέστρεψε για να τα φρεσκάρει – όχι για να τα ξαναζωγραφίσει από την αρχή, αλλά για να διορθώσει φθορές και να ενισχύσει τα χρώματα. «Φαίνονται πιο έντονα από τότε. Σε αντίθεση με άλλες ταβέρνες, εδώ τα έργα δεν είναι ζωγραφισμένα απευθείας στον τοίχο, αλλά πάνω σε νοβοπάν, γεγονός που συμβάλλει και στη σημερινή τους καλή προβολή, χάρη και στη φωτεινότητα του χώρου». Η σχέση του με τον Παντελή Καζάκο ήταν βαθιά προσωπική. «Ήταν ο αγαπημένος μου», λέει. «Ερχόταν εδώ σχεδόν κάθε μεσημέρι και κάθε βράδυ και τρώγαμε μαζί».

Σήμερα, την ταβέρνα συνεχίζουν οι τρεις γιοι του Παντελή Καζάκου, όλοι τους παρόντες στην καθημερινή λειτουργία του χώρου. Έτσι, η παράδοση του Γέρου του Μωριά παραμένει ζωντανή – όπως και οι τοιχογραφίες του Γιώργου Σαββάκη, που εξακολουθούν να αφηγούνται, σιωπηλά αλλά επίμονα, την ιστορία τους.

Η Παλιά Ταβέρνα του Ψαρρά

Για την ιστορία της ταβέρνας μιλήσαμε με τον υπεύθυνό της, κ. Λιάσκο. Ιδρύθηκε το 1898 και αποτελεί μία από τις παλαιότερες και ιστορικότερες ταβέρνες της Πλάκας – δεν έκλεισε ποτέ, ούτε καν σε περιόδους πολέμου. Στα πρώτα της χρόνια πρόσφερε κυρίως θαλασσινά, ενώ στο υπόγειο υπήρχαν βαρέλια με κρασί.

Το όνομα της ταβέρνας προέρχεται από το επώνυμο των ιδιοκτητών της, των αδελφών Δημήτρη και Γιώργο Ψαρρά. Ο Δημήτρης κάποια στιγμή είχε μεταναστεύσει στο Χόλιγουντ για να γίνει ηθοποιός. Εκεί γνώρισε πολύ κόσμο κι έστελνε στην Αθήνα Ελληνοαμερικανούς επισκέπτες. Έτσι, η φήμη της ταβέρνας πέρασε νωρίς τον Ατλαντικό – «όλη η Αμερική την ήξερε από εκείνον».

Από τις αρχές της δεκαετίας του ’50 η ταβέρνα έγινε διεθνώς γνωστή όταν αναφέρθηκε στο «Views of Attica and its surroundings» του Rex Warner. Στο βιβλίο γίνεται εκτενής αναφορά στον Γιώργη Ψαρρά – «the old man with the whiskers» (τον ηλικιωμένο με τα μουστάκια), όπως ήταν γνωστός στους πελάτες – και στη φημισμένη ρετσίνα του. Η αναφορά αυτή στάθηκε αφορμή για να περάσουν από την ταβέρνα προσωπικότητες απ’ όλο τον κόσμο, όπως ο Λόρενς Ολίβιε και η Βίβιαν Λι, η Μαργκότ Φοντέιν, ο Γκράχαμ Γκριν, αλλά και ο Ζαν-Πολ Μπελμοντό.

Η Ταβέρνα του Ψαρρά υπήρξε αγαπημένο στέκι του Γιώργου Σεφέρη και, σύμφωνα με μαρτυρίες, εδώ έγινε η γνωριμία του με τη Μάρω, τη γυναίκα της ζωής του. Ο Γιώργος Κατσίμπαλης, ο «Κολοσσός του Αμαρουσίου», αναφέρεται επίσης στην ταβέρνα σε επιστολή του προς τον Σεφέρη, περιγράφοντας τη διεθνή της φήμη και τις αλλεπάλληλες επισκέψεις ξένων που κατέφθαναν με το βιβλίο του Rex Warner στο χέρι: «Δεν ξέρω τι απήχηση είχε το βιβλίο του Rex Warner για την Ελλάδα στην Αγγλία, αλλά του κυρ Γιώργη του Ψαρρά του δημιουργεί κάθε τόσο μεγάλα ζητήματα […] Προτού εγκαταλείψουνε το χώμα της Ελλάδας, πήγανε την τελευταία τους νύχτα να την περάσουν στο πατάρι του Ψαρρά για να τον γνωρίσουνε και να πιούνε το περίφημο κρασί του […] και ο ταλαίπωρος ο γέρος το νομίζει υποχρέωσή του να μην τους παίρνει χρήματα […]»

Στο υπόγειο της ταβέρνας υπήρχε πάντα κρασί· έφερναν ακόμη και ασύρτικο από τη Σαντορίνη. Όταν ο Ψαρράς κουραζόταν, ανέβαινε να κοιμηθεί στο σπίτι από πάνω και οι θαμώνες συνέχιζαν μόνοι τους – κατέβαιναν στο υπόγειο, έβαζαν κρασί και κάθονταν έξω να φάνε και να πιουν.

Σε κάποια από τις επιθεωρήσεις του Πέτρου Κυριακού ακούστηκε, όπως μας είπε η δισέγγονή του, Γωγώ Ψαρρά, το παρακάτω τραγουδάκι:

«Στην ταβέρνα του Ψαρρά
το κρασί Θεού χαρά
πάνε τα ζευγάρια
βρε τα ζαγάρια
πίνουν και τρώνε τον μεζέ
πόδι με πόδι αγκαζέ».

Το τραγούδησε ο Δημήτρης Ψαρράς, ο οποίος εμφανίστηκε στη σκηνή φορώντας την ποδιά του ταβερνιάρη. Εδώ γυρίστηκαν σκηνές της ταινίας «Η ανθισμένη αμυγδαλιά», ενώ υπάρχει και φωτογραφία με τον ρεμπέτη Γιώργο Μουφλουζέλη να τραγουδά έξω από την ταβέρνα – ακόμη μία εικόνα από τη μακρά, ζωντανή της ιστορία.

Το 1998 η επιχείρηση πέρασε στον κ. Σταθοκωστόπουλο και λειτουργεί έκτοτε με παρόμοια παραδοσιακή κουζίνα. Το κτίριο δεν έχει αλλάξει: ανακαινίστηκε και αποκαταστάθηκε χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του. Στους χώρους της ταβέρνας υπάρχουν έργα του Γιώργου Σαββάκη. Όπως μας ειπώθηκε, συνήθιζε να κλείνεται μέσα και να ζωγραφίζει επί ώρες.

athensvoice.gr

Light is Life, ατομική έκθεση της Νατάσσας Μεταξά / Art Project Space

bot — Wed, 15 Apr 2026 11:30:31 +0000

Light is Life, ατομική έκθεση της Νατάσσας Μεταξά / Art Project Space

Με έναν τίτλο που συμπυκνώνει την ουσία της δημιουργικής της αναζήτησης, η εικαστικός Νατάσα Μεταξά παρουσιάζει την ατομική της έκθεση Light is Life, στην Αίθουσα Τέχνης Art Project Space (Φαλήρου 66, Αθήνα), από τις 22 Απριλίου έως τις 15 Μαΐου 2026, σε επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης Λουΐζας Καραπιδάκη.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 22 Απριλίου 19:00-22:00.

Στον εικαστικό κόσμο της δημιουργού, τα έργα λειτουργούν σαν ανοιχτά παράθυρα στον τοίχο σιωπηλές πηγές θετικής ενέργειας που αναπνέουν μέσα στον χώρο. Το φως, κεντρικός άξονας της θεματικής της, δεν αποτελεί απλώς ένα οπτικό φαινόμενο, αλλά μια ζωντανή δύναμη που διατρέχει και διαμορφώνει τη δομή κάθε σύνθεσης. Διαχέεται, αγγίζει και φωτίζει την ανθρώπινη μορφή, αποκαλύπτοντας μια εσωτερική, άρρητη κατάσταση, μια σιωπή που συχνά παραμένει κρυμμένη στη σκιά.

Οι μορφές, μέσα από τη λιτότητα και τη συγκράτησή τους, αποκτούν υπόσταση και εκφράζουν ένα εύρος συναισθημάτων: δυναμισμό, τρυφερότητα, στοχασμό, αλλά και μια υπόγεια αγωνία για ελευθερία και αυτονομία. Το νερό, σε έναν διακριτικό διάλογο με το φως, μοιάζει να τις περιβάλλει και να τις αγκαλιάζει, προσδίδοντας τους μια αίσθηση ζεστασιάς και εσωτερικής δύναμης. Μαζί, φως και νερό εντείνουν τη συγκινησιακή φόρτιση των έργων, δημιουργώντας πεδία βαθιάς συναισθηματικής εμπειρίας.

Η ζωγραφική της Ν. Μεταξά ισορροπεί ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα. Η γεωμετρία λειτουργεί ως δομική γλώσσα, ενώ τα ζωντανά χρώματα εισάγουν μια δυναμική ρευστότητα. Κάθε επιφάνεια δομείται πάνω σε αρμονικές αναλογίες, δημιουργώντας ένα αόρατο πλέγμα που λειτουργεί ως φορέας σκέψεων και συναισθημάτων. Το χρώμα, άλλοτε υπακούοντας και άλλοτε ανατρέποντας αυτή τη δομή, απλώνεται με ένταση, πλημμυρίζοντας το έργο με ζωή.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο της κατέχει η προσωπογραφία, με ακρυλικά χρώματα σε καμβά και κολάζ με χαρτιά, που εύστοχα την χαρακτηρίζει «ως ένα πολυεπίπεδο σύνολο, το οποίο εμπεριέχει την ταυτότητα του εικονιζόμενου, αυτό που συμβολίζει για τον θεατή, αυτό που αντανακλά στον καλλιτέχνη και αυτό που τελικά εκφράζει το έργο ως ολότητα».

Αυτή η σχέση του πορτρέτου με τον χρόνο, σε συνδυασμό με την τεχνική της σχηματοποίησης των μορφών μέσω ριζόχαρτου, οδήγησε την εικαστικό, με διάθεση σχεδόν παιγνιώδη, στην επανεξέταση παλαιότερων έργων της, δίνοντας ζωή σε μια νέα ενότητα κολλάζ.

Μέσα από τη διαδικασία της αποδόμησης και ανασύνθεσης, τα πορτρέτα του παρελθόντος μετασχηματίζονται σε σύγχρονες εικαστικές προτάσεις. Το χαρτί, ως βασικό εκφραστικό μέσο, τής προσφέρει την ελευθερία να επαναδιαπραγματευτεί τη μορφή και το νόημα. Η δημιουργική αυτή επιστροφή θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: πώς θα αντιλαμβανόταν στο παρελθόν τα σημερινά, μετασχηματισμένα της είδωλα;

Η καλλιτεχνική της πορεία αναδεικνύει τη ζωγραφική ως μια ανοιχτή περιπέτεια, μια διαδικασία συνεχούς πειραματισμού, ανατροπών και αναθεώρησης. Από τα πρώτα της κολλάζ με χρωματιστά χαρτόνια Canson έως τη χρήση χειροποίητων, υψηλής ποιότητας χαρτιών, χωρίς οξέα και υλικών συγκόλλησης χαμηλού pH, η υλικότητα των έργων εξελίσσεται παράλληλα με τη σκέψη της, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη ζωγραφικότητα των συνθέσεων.

Για τη Νατάσα Μεταξά, ένα έργο τέχνης δεν ορίζεται αποκλειστικά από την προέλευσή του, αλλά από τη συναισθηματική ένταση που γεννά και τα πολλαπλά, φανερά και κρυφά, νοήματα που φέρει. Από τη στιγμή της δημιουργίας του, λειτουργεί ως ένας ζωντανός οργανισμός: όσο πιο ισχυρή είναι η εσωτερική του δομή, τόσο περισσότερο αντέχει στο χρόνο και τόσο βαθύτερα μπορεί να μεταδώσει την ενέργειά του στο θεατή.

Η Ιστορικός Τέχνης Λουϊζα Καραπιδάκη αναφέρει για την έκθεση: «Φιγούρες ενταγμένες σε καθαρές, αυστηρά ορισμένες μορφές συγκροτούν συνθέσεις που θυμίζουν «παγωμένα» φωτογραφικά στιγμιότυπα, στιγμές όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει ανασταλεί, επιτρέποντας στον θεατή να εστιάσει στην ουσία της σκηνής.

Τα σώματα και οι μορφές δεν αποδίδονται φυσιοκρατικά· αντίθετα, υπακούουν σε έναν εσωτερικό ρυθμό, όπου γραμμές, επίπεδα και όγκοι συνδιαλέγονται με ακρίβεια και ένταση.» και συνεχίζει λέγοντας «Κάθε σύνθεση υπονοεί μια ιστορία, ένα πριν και ένα μετά, χωρίς να τα αποκαλύπτει πλήρως. Η σιωπή των μορφών, η στάση του σώματος και η χωρική τους τοποθέτηση ενεργοποιούν τη φαντασία του θεατή, καλώντας τον να συμπληρώσει τα κενά και να συνδιαμορφώσει το νόημα».

Βιογραφικό:

Η Νατάσα Μεταξά είναι εικαστικός που ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας, Κεφαλονιάς και Μεγάλης Βρετανίας. Σπούδασε Ζωγραφική και Χαρακτική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών όπου και ολοκλήρωσε τις θεωρητικές και ιστορικές σπουδές της. Έχει επίσης φοιτήσει στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας και ως επισκέπτρια φοιτήτρια στο School of Visual Arts της Νέας Υόρκης.

Έχει πραγματοποιήσει εννέα ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει συμμετάσχει σε σημαντικές ομαδικές διοργανώσεις, ενώ έργα της έχουν παρουσιαστεί και σε εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας σε δημόσιους χώρους. Το 2015 διακρίθηκε στη βραχεία λίστα της Summer Exhibition της Royal Academy of Arts στο Λονδίνο. Έργα της ανήκουν σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.

Παράλληλα, έχει αναπτύξει εκτεταμένο διδακτικό, ερευνητικό και συγγραφικό έργο στην εικαστική εκπαίδευση έχοντας διδάξει στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, συμβάλλοντας ενεργά στη σύνδεση της σύγχρονης τέχνης με την εκπαιδευτική διαδικασία. Το 2016 ίδρυσε το MetaxArt Workshops στην Κεφαλονιά. έναν χώρο καλλιτεχνικής έρευνας και δημιουργίας με διεθνή προσανατολισμό.

Φως και Γεωμετρία

Επανασύνθεση της πραγματικότητας

Eνα έργο τέχνης δεν ορίζεται από την προέλευσή του, αλλά από τη συναισθηματική ένταση που δημιουργεί και τα νοήματα που εμπεριέχει, φανερά και κρυφά. Από τη στιγμή της δημιουργίας του λειτουργεί ως ένας ζωντανός οργανισμός. Όσο ισχυρότερη είναι η εσωτερική του δομή, τόσο περισσότερο αντέχει στον χρόνο. Με τον δικό του τρόπο, μπορεί να μεταδώσει την ενέργειά του στον θεατή, ακόμη και χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Ν. Μ.

Η ζωγραφική της Νατάσας Μεταξά καλεί τον θεατή σε μια στοχαστική προσέγγιση της ανθρώπινης φύσης μέσα από το πρίσμα του φύλου, αναδεικνύοντας τον άνθρωπο ως ενεργό υποκείμενο που διαπραγματεύεται, αντιστέκεται και επαναπροσδιορίζει τη θέση του στον σύγχρονο κόσμο.

Τα έργα της αρθρώνονται γύρω από μια πολυσύνθετη εικαστική διερεύνηση της γυναικείας ταυτότητας, όπου το σώμα και η μορφή λειτουργούν ως φορείς μνήμης, αντοχής και συμβολικού βάρους. Η εικονογραφία της Μεταξά συγκροτεί ένα πεδίο όπου η μορφή αποκτά υπαρξιακή διάσταση και όχι μια απλή αναπαραστατική απόδοση. Οι γυναικείες φιγούρες της, σοβαρές και συνετές, δεν εξιδανικεύονται ούτε δραματοποιούνται· στέκονται με εσωτερική ένταση και αυτογνωσία, αποκαλύπτοντας μια σιωπηλή αλλά επίμονη διεκδίκηση της αυτονομίας τους. Η σοβαρότητα εδώ δεν δηλώνει στατικότητα, αλλά συνειδητή παρουσία και διαρκή επαναπροσδιορισμό. Η γυναίκα στο εσωτερικό οικείο περιβάλλον της προβάλλεται ως μια σύγχρονη Καρυάτιδα: στιβαρή και θεμελιώδης, που υποστηρίζει την κοινωνία και ταυτόχρονα φέρει το βάρος της κοινωνικής πίεσης. Αντίστοιχα, η σκεπτόμενη γυναίκα στο έργο Φως στην πόλη παραπέμπει σε μια άλλη διάσταση της γυναικείας εμπειρίας: την ανάγκη για προσωπικό χρόνο και εσωτερική ανασύνταξη. Μέσα στο αστικό τοπίο και τη φωτεινή του ένταση, η μορφή φαίνεται να διεκδικεί έναν ιδιωτικό ρυθμό, μια παύση απέναντι στη συνεχή ροή της πόλης. Το φως εδώ λειτουργεί όχι μόνο ως οπτικό στοιχείο, αλλά και ως συμβολική συνθήκη επίγνωσης και εσωτερικής διαύγειας. Η γυναίκα στην παραλία αναδύεται ως μια σύγχρονη γοργόνα: μια μορφή μεταιχμιακή, ανάμεσα στο υγρό και το στερεό στοιχείο, που ενσαρκώνει την επιθυμία διαφυγής και επαναδιεκδίκησης της ελευθερίας της. Το υδάτινο περιβάλλον υπογραμμίζει τη δυνατότητα μεταμόρφωσης, καθιστώντας τη γυναικεία μορφή φορέα μιας ανοιχτής, δυναμικής προοπτικής. Στην ίδια κατεύθυνση, η σειρά με τις κολυμβήτριες αναδεικνύει με ιδιαίτερη καθαρότητα το αίτημα της ελευθερίας που διατρέχει το σύνολο του έργου. Οι μορφές, βυθισμένες ή αναδυόμενες από το νερό, αποτυπώνουν μια εμπειρία απελευθέρωσης από τα κοινωνικά βάρη, μια επιστροφή σε μια πρωταρχική κατάσταση αυτονομίας και σωματικής συμφιλίωσης. Το νερό λειτουργεί ως χώρος μετάβασης, όπου οι περιορισμοί αίρονται και η κίνηση γίνεται έκφραση εσωτερικής ελευθερίας.

Από την άλλη πλευρά, η ανδρική παρουσία, όταν εμφανίζεται, δεν συγκροτεί μια κυρίαρχη ή επιβλητική μορφή, αλλά αντίθετα υποδηλώνει μια διαφορετική αναζήτηση: εκείνη της τρυφερότητας. Σε αντιδιαστολή με τα στερεότυπα, οι ανδρικές μορφές της Μεταξά μοιάζουν να απογυμνώνονται από τον ρόλο της επιβολής και να κινούνται προς μια πιο ανθρώπινη διάσταση, διεκδικώντας και αυτές έναν χώρο συναισθηματικής ελευθερίας.

Στο έργο της εγγράφει και κρίσιμα αδιέξοδα της εποχής μας, όπως με την αιχμηρή αναφορά στη σύγχρονη συνθήκη της επιτήρησης στον κυβερνοχώρο, αναδεικνύοντας τη σοβαρότητα του φαινομένου cyber surveillance. Η απεικόνιση των Julian Assange, Chelsea Manning και Edward Snowden στο έργο Ισηγορία ενεργοποιεί μια εικαστική αφήγηση που αντλεί από το σκάνδαλο του WikiLeaks προκειμένου να θίξει ζητήματα πολιτικής ασυδοσίας και διαφάνειας. Μέσα από αυτή τη σύνθεση, η Μεταξά επεκτείνει το ενδιαφέρον της από την ατομική εμπειρία στο συλλογικό πεδίο, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μεταξύ εξουσίας και λόγου. Η ραγδαία ψηφιοποίηση της καθημερινότητας, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, συνθέτουν ένα περιβάλλον διαρκούς παρακολούθησης, όπου τα όρια μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου χώρου καθίστανται ολοένα και πιο ρευστά.

Στις απεικονίσεις της Νατάσας Μεταξά, η αυστηρότητα της γεωμετρίας δεν λειτουργεί ως περιορισμός, αλλά ως δομικός άξονας που οργανώνει και εντείνει την εικαστική αφήγηση. Η πειθαρχία που διαπερνά το έργο της λειτουργεί ως εργαλείο αποδόμησης και επανασύνθεσης της πραγματικότητας. Φιγούρες ενταγμένες σε καθαρές, αυστηρά ορισμένες μορφές συγκροτούν συνθέσεις που θυμίζουν «παγωμένα» φωτογραφικά στιγμιότυπα, στιγμές όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει ανασταλεί, επιτρέποντας στον θεατή να εστιάσει στην ουσία της σκηνής. Τα σώματα και οι μορφές δεν αποδίδονται φυσιοκρατικά· αντίθετα, υπακούουν σε έναν εσωτερικό ρυθμό, όπου γραμμές, επίπεδα και όγκοι συνδιαλέγονται με ακρίβεια και ένταση.

Καθοριστικό ρόλο στη ζωγραφική της γλώσσα διαδραματίζει το χρώμα. Στις πλημμυρισμένες από φως συνθέσεις της, οι συνεχείς αντιπαραθέσεις ψυχρών και θερμών αποχρώσεων δεν οδηγούν σε σύγκρουση, αλλά σε μια ιδιότυπη ισορροπία που γεννά δελεαστικές αρμονίες. Το χρώμα λειτουργεί ως φορέας έντασης και ταυτόχρονα ως μηχανισμός σύνθεσης, καθοδηγώντας το βλέμμα και ενισχύοντας την αφηγηματικότητα. Οι χρωματικές διαβαθμίσεις και οι τονικές μετατοπίσεις δημιουργούν ένα παλλόμενο πεδίο, όπου το φως δεν αποδίδεται απλώς, αλλά δομεί τον χώρο και ενεργοποιεί τη συναισθηματική εμπειρία του θεατή.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεθοδολογία της: η διαδικασία της ξεκινά από το σχέδιο, το οποίο λειτουργεί ως θεμέλιο της σύνθεσης, και συνεχίζεται με τη δημιουργία ολοκληρωμένων αθίβολων, μέσα από τα οποία μεταφέρει και επεξεργάζεται τη μορφή. Στη συνέχεια προχωρά στην ολοκλήρωση του τελικού έργου, είτε πρόκειται για ζωγραφική είτε για κολλάζ. Αξίζει επίσης να επισημανθεί η ιδιαίτερη σχέση της με τα χειροποίητα χαρτιά, τα οποία χρησιμοποιεί δεξιοτεχνικά, προσδίδοντας μια ξεχωριστή υλικότητα και ενισχυμένη εκφραστικότητα στη χαρτοκοπτική της.

Παρά την αυστηρή δομή, η αφήγηση παραμένει παρούσα και πολυεπίπεδη. Κάθε σύνθεση υπονοεί μια ιστορία, ένα πριν και ένα μετά, χωρίς να τα αποκαλύπτει πλήρως. Η σιωπή των μορφών, η στάση του σώματος και η χωρική τους τοποθέτηση ενεργοποιούν τη φαντασία του θεατή, καλώντας τον να συμπληρώσει τα κενά και να συνδιαμορφώσει το νόημα.

Μέσα σε αυτό το πολυεπίπεδο πλαίσιο, η Μεταξά εγγράφει τον αγώνα για ελευθερία ως μια διαδικασία καθημερινής αντίστασης και επιβίωσης τόσο σε προσωπικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Η μορφή γίνεται τόπος σύγκρουσης αλλά και συμφιλίωσης, όπου η ευθραυστότητα συνυπάρχει με τη δύναμη και η σιωπή με την έκφραση. Η ζωγραφική της δεν προτείνει εύκολες αφηγήσεις· αντιθέτως, καλεί τον θεατή σε μια στοχαστική προσέγγιση της σύγχρονης εμπειρίας.

Όπως σημειώνει η καλλιτέχνης: Η ζωγραφική είναι μια περιπέτεια. Όσο πειραματίζεσαι και ψάχνεις, τόσο ανακαλύπτεις, προκύπτουν ανατροπές, επανεξετάζεις τις πεποιθήσεις σου και έτσι εξελίσσεσαι.

Λουίζα Καραπιδάκη

Ιστορικός τέχνης, μέλος της AICA

Χώρος διεξαγωγής:

Πολυχώρος Art Project Space
Φαλήρου 66, Αθήνα, Πλησίον ΕΜΣΤ | Σταθμός Metro FIX
Τηλ. 2117504180
e-mail: info@artprojectspace.gr

Χορηγοί επικοινωνίας: Art22, Art Point View, Independent.gr

Ωράριο λειτουργίας έκθεσης:

Τρίτη: 17:00–21:00
Πέμπτη & Παρασκευή: 12:00–20:00
Σάββατο: 11:00–15:00
Κυριακή, Δευτέρα, Τετάρτη κατόπιν ραντεβού

Η NASA έγραψε ιστορία: Το «Orion» επανήλθε από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης μετά από 40 λεπτά «σιωπής»

bot — Tue, 07 Apr 2026 06:40:17 +0000

Η NASA έγραψε ιστορία: Το «Orion» επανήλθε από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης μετά από 40 λεπτά «σιωπής»

Η αποστολή του Artemis II της NASA σημείωσε ιστορικό ορόσημο.

Το διαστημόπλοιο Orion αποκατέστησε επικοινωνία με το Κέντρο Ελέγχου στο Χιούστον, μετά από περίπου 40 λεπτά πλήρους «σιωπής» πίσω από τη Σελήνη, σε απόσταση 252.756 μιλίων από τη Γη.

Το πρώτο ραδιοσήμα που δέχθηκαν οι μηχανικοί επιβεβαίωσε ότι όλα εξελίχθηκαν ομαλά, και λίγο αργότερα ακολούθησε η φωνητική επικοινωνία από το πλήρωμα. «Χιούστον, Integrity, έλεγχος επικοινωνίας», ήταν το μήνυμα από το Orion, με το Integrity να αποτελεί το επίσημο κωδικό όνομα επικοινωνίας του διαστημοπλοίου κατά την αποστολή.

Αυτόνομη πλοήγηση στη σκοτεινή πλευρά -«Είναι υπέροχο που ακούμε ξανά τη Γη»
Κατά τη διάρκεια της διακοπής επικοινωνίας, το Orion λειτούργησε πλήρως αυτόνομα. Οι υπολογιστές του εκτέλεσαν κρίσιμους ελιγμούς κινητήρα, ώστε να τεθεί σε τροχιά επιστροφής προς τη Γη. Η στιγμή αυτή υπογραμμίζει την τεχνολογική πρόοδο σε αποστολές βαθιού διαστήματος, όπου η ανθρώπινη παρέμβαση είναι αδύνατη.

Η αστροναύτης Κριστίνα Κοχ δήλωσε: «Είναι υπέροχο που ακούμε ξανά τη Γη… Θα εξερευνήσουμε, θα δημιουργήσουμε επιστημονικές βάσεις, αλλά πάντα θα επιλέγουμε τη Γη».

Ρεκόρ και ιστορικές εικόνες
Οι αστροναύτες Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κοχ και ο Καναδός Τζέρεμι Χάνσεν έφτασαν στη μεγαλύτερη απόσταση από τη Γη που έχει επιτευχθεί ποτέ από ανθρώπους. Το Orion πλησίασε τη Σελήνη σε απόσταση περίπου 4.067 μιλίων, με το 21% της αθέατης πλευράς να είναι φωτισμένο από το πλήρωμα.

Οι πρώτες εικόνες που εστάλησαν υποδηλώνουν ότι πρόκειται για μερικές από τις πιο λεπτομερείς φωτογραφίες που έχουν καταγραφεί ποτέ από τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Τα δεδομένα μεταδίδονται μέσω του Deep Space Network της NASA για περαιτέρω ανάλυση.

Το συγκινητικό μήνυμα στη Γη
Λίγο πριν χαθεί η επικοινωνία, ο Βίκτορ Γκλόβερ έστειλε συγκινητικό μήνυμα προς τη Γη: «Σας ευχαριστούμε που μας δίνετε το προνόμιο να είμαστε σε αυτό το ταξίδι μαζί… Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια εδώ στη Γη είναι η αγάπη».

Η αποστολή σηματοδοτεί την πρώτη φορά εδώ και πάνω από 50 χρόνια που άνθρωποι ταξιδεύουν πέρα από την τροχιά της Γης.

Η επιστροφή στη Γη και η σύγκριση με το Apollo 8
Ο διοικητής της NASA, Τζάρεντ Άιζακμαν, συνεχάρη το πλήρωμα για την αποστολή, τονίζοντας ότι αποτελεί ορόσημο για την εξερεύνηση του διαστήματος. Το πλήρωμα αναμένεται να προσθαλασσωθεί στον Ειρηνικό Ωκεανό το βράδυ της Παρασκευής.

Η αποστολή συγκρίνεται συχνά με το Apollo 8 του 1968, την πρώτη επανδρωμένη πτήση στο βαθύ διάστημα. Τότε, η διακοπή επικοινωνίας προκαλούσε μεγάλη αγωνία στο κέντρο ελέγχου, με τις πιθανότητες επιβίωσης να φτάνουν μόλις το 50%.

Το Artemis II επιδεικνύει την πρόοδο σε ασφάλεια και τεχνολογία, αλλά η επιστροφή παραμένει κρίσιμη.

Πηγή: iefimerida.gr –

Αποτιμώντας τα αποτελέσματα της Επιχείρησης “EPIC FURY”. Tου Κωνσταντίνου Νιζάμη*

bot — Sun, 05 Apr 2026 10:43:28 +0000

Αποτιμώντας τα αποτελέσματα της Επιχείρησης “EPIC FURY”

Τα επιτεύγματα της Επιχείρησης «Epic Fury» είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτα: μέχρι και σήμερα πάνω από 12.300 στόχοι εντός του Ιράν έχουν πληγεί. Ωστόσο, ως μέτρο επιτυχίας, ο αριθμός των πληγέντων στόχων αποτυπώνει μόνο ένα μέρος της εικόνας, και αυτό επειδή η Αξιολόγηση Ζημιών Μάχης (Battle Damage Assessment) αποτελεί μια σύνθετη, πολύπλοκη και επιρρεπή σε λάθη και παρανοήσεις διαδικασία.

Το πρώτο βήμα της BDA είναι πράγματι η επιβεβαίωση της φυσικής ζημιάς στον στόχο, αλλά δεν σταματά εκεί. Στη συνέχεια, οι αναλυτές BDA πρέπει να εκτιμήσουν τη λειτουργική ζημιά του στόχου, δηλαδή πώς η φυσική καταστροφή επηρέασε την ικανότητά του να λειτουργεί, και τέλος να αξιολογήσουν πώς επηρεάζεται ολόκληρο το σύστημα στόχων. Με άλλα λόγια, πώς η καταστροφή μιας συγκεκριμένης πετρελαϊκής εγκατάστασης επηρεάζει τη συνολική παραγωγή πετρελαίου ή πώς συνολικά η επιχείρηση έχει επηρεάσει τη βούληση του καθεστώτος να συνεχίσει να μάχεται ή να απορροφήσει περαιτέρω πλήγματα, (Combat Assessment).

Η δυσκολία της αποτίμησης ζημιών ήταν ιδιαίτερα εμφανής στην Επιχείρηση «Allied Force», κατά της πρώην Γιουγκοσλαβίας το 1999, όταν μετά το τέλος των επιχειρήσεων, η απόκλιση μεταξύ των αναφορών του ΝΑΤΟ και της πραγματικής κατάστασης στο έδαφος ήταν τεράστια, καθιστώντας την μία από τις πιο γνωστές περιπτώσεις υπερεκτίμησης των πληγμάτων κατά αναπτυγμένων στο πεδίο δυνάμεων.

Η επικέντρωση των αεροπορικών επιχειρήσεων στην φυσική καταστροφή στόχων ως μέτρο αξιολόγησης και επιτυχίας πιθανόν να οδηγήσει στο σημείο που περιγράφει ο νόμος του Goodhart «όταν ένας ενδείκτης αξιολόγησης μετατρέπεται σε σκοπό, παύει να είναι καλό μέτρο». Ο νόμος διατυπωμένος από τον οικονομολόγο Charles Goodhart, υπογραμμίζει ότι η χρήση οποιουδήποτε ενδείκτη ως στόχου για κίνητρο οδηγεί τους εμπλεκόμενους στο να χειραγωγούν αυτόν τον ενδείκτη, καταστρέφοντας την αξιοπιστία του και συχνά προκαλώντας αρνητικές συνέπειες.

Εν κατακλείδι, αν και η φυσική καταστροφή στο Ιράν είναι τεράστια, δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς έχει επηρεαστεί η λειτουργικότητα του καθεστώτος και σε ποιο βαθμό αυτή η ζημιά έχει συμβάλει στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων. Περαιτέρω, η συνέχιση των αεροπορικών βομβαρδισμών και η συνακόλουθη αύξηση της καταστροφής των υποδομών του Ιράν, αντί να προκαλέσει την κατάρρευση του καθεστώτος, ίσως να συμβάλλει στην ενίσχυση της αδιαλλαξίας του, παρατείνοντας επί μακρόν την στρατιωτική επιχείρηση.

Ο Ταξίαρχος (ε.α.) *Κωνσταντίνος Νιζάμης αποφοίτησε από τη Σχολή Ικάρων το 1991. Το 2024 ολοκλήρωσε με διάκριση το διδακτορικό του στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, με θέμα «Στρατηγικός Αιφνιδιασμός». Κατέχει επίσης μεταπτυχιακό τίτλο από το ίδιο ίδρυμα, με διπλωματική εργασία με θέμα «Στρατηγική Παράλυση από τον Αέρα».

Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί στην «Αεροπορική Επιθεώρηση», το επαγγελματικό περιοδικό της Πολεμικής Αεροπορίας, στο περιοδικό της Ανώτατης Διακλαδικής Σχολής Πολέμου καθώς και στο περιοδικό “Comparative Strategy”.

Γιώργος Πρεβελάκης* / Η νέα εδαφοποίηση της Θάλασσας

bot — Sat, 21 Mar 2026 09:57:07 +0000

Γιώργος Πρεβελάκης* / Η νέα εδαφοποίηση της Θάλασσας

Τα τρία ναυτικά μίλια, όριο των χωρικών υδάτων από τον 18ο ώς τα μέσα του 20ου αιώνα, καθορίστηκαν αρχικά από το βεληνεκές των πυροβόλων στις ακτές- ένα “εδαφοποιημένο” τμήμα των θαλασσών, εξ ού και ο όρος “χωρικά”. Πέραν αυτών, άρχιζε η πραγματική θάλασσα, το άναρχο πεδίο με τους πειρατές, τους στόλους και τους υπολοίπους ναυτιλομένους. Σε αυτόν τον αβέβαιο χώρο, με τις διαδοχικές απειλές και ευκαιρίες, διέπρεπαν οι Έλληνες.

Η εξέλιξη της πολεμικής τεχνολογίας, με το αυξανόμενο βεληνεκές των πυροβόλων, την αεροπορία και τους πυραύλους, αποδυνάμωσαν την οροθετική αυτή λογική. Η τεχνολογία εισήγαγε μια νέα διάσταση. Η συνεχώς διευρυνόμενη δυνατότητα για την αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων του βυθού, του θαλασσίου όγκου και της θαλάσσιας επιφάνειας έθεσε το ζήτημα της διανομής αυτού του πλούτου. Η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) στο Μοντέγκο Μπέι το 1982 καθόρισε αυξημένα όρια για τα χωρικά ύδατα. Εισήγαγε, μεταξύ άλλων, την “Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ)”, η οποία μπορεί να επεκταθεί ώς 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές. Το έδαφος προχώρησε μέσα στην θάλασσα, μέρος της οποίας κατέστη οικονομικά ισοδύναμο με τη χερσαία κρατική επικράτεια. Οι ανταγωνισμοί ανάμεσα στα κράτη για την διανομή των εδαφών επεκτάθηκαν στο εδαφοποιημένο τμήμα της θάλασσας.

Οι πόλεμοι της Ουκρανίας και του Ιράν προσδίδουν μια νέα διάσταση στην εδαφοποίηση της θάλασσας· επαναφέρουν τη στρατιωτική πλευρά του ζητήματος. Η νέα τεχνολογία, τα μη επανδρωμένα οχήματα (drones), σε συνδυασμό με τις ηλεκτρονικές εφαρμογές και, προσεχώς, με την τεχνητή νοημοσύνη, αλλάζουν το τοπίο των αντιπαραθέσεων.

Για να αντιμετωπιστεί ένα χαοτικό σύννεφο από χαμηλού κόστους drones, χρειάζονται αποτρεπτικά όπλα με απείρως υψηλότερο κόστος. Τα εγκατεστημένα στο έδαφος πυροβόλα και οι εκτοξευτές πυραύλων μπορούν να καταστραφούν από την αεροπορία. Όμως, οι δέσμες των drones δύσκολα εντοπίζονται, εύκολα διαχέονται. Κρύβονται μέσα σε φαινομενικά “αθώα” οχήματα, όπως τον Ιούνιο του 2025 στην επιχείρηση Spiderweb, όταν οι Ουκρανοί κατέστρεψαν πέντε ρωσικές αεροπορικές βάσεις.

Τα drones εξουδετερώνουν θαλάσσια μέσα με απείρως περισσότερο εξελιγμένα συστήματα- με προϋπόθεση η αντιπαράθεση να διεξάγεται σε σχετικά μικρή απόσταση από τις ακτές. Ο αμερικανικός στόλος δεν τολμά να παρέμβει στα κλειστά ύδατα του Περσικού Κόλπου, καθώς ενδέχεται να υποστεί την ίδια μοίρα με τον ρωσικό στόλο στην, επίσης κλειστή, Μαύρη Θάλασσα. Τα στενά του Ορμούζ εδαφοποιούνται· για τους εχθρούς του Ιράν, ο Περσικός Κόλπος δεν λειτουργεί πλέον ως θάλασσα.

Στις εμπειρίες από τους δύο τρέχοντες πολέμους περιλαμβάνεται και η νέα ευπάθεια των πολεμικών πλοίων, όταν δρουν σε κλειστές θάλασσες. Μόνον στην ανοικτή θάλασσα, μακράν των ακτών, είναι ασφαλή από αιφνιδιαστικές επιθέσεις, από αόρατους εχθρούς οι οποίοι έχουν το πλεονέκτημα να χρησιμοποιούν συντριπτικό αριθμό από πάμφθηνους φορείς. Ο αδύνατος απειλεί τον δυνατό, όπως κατά την ελληνική επανάσταση όταν τα μπουρλότα κατέστρεφαν ναυαρχίδες.
Όπως είναι φυσικό, η αυξανόμενη αβεβαιότητα στον παγκόσμιο θαλάσσιο χώρο προβληματίζει την ελληνόκτητη εμπορική ναυτιλία. Το εκσυγχρονισμένο πολεμικό ναυτικό είναι, ίσως, λιγότερο προσαρμοσμένο στις νέες συνθήκες πολέμου σε μια κλειστή θάλασσα όπως το Αιγαίο. Ταυτοχρόνως, όμως, αναδεικνύεται σε ισχυρό πλεονέκτημα στην ευρύτερη κλίμακα, στις ανοικτές θάλασσες. Η εμπορική ναυτιλία χρειάζεται την προστασία του ελληνικού πολεμικού ναυτικού όταν απειλείται από τρομοκράτες ή πειρατές. Επίσης, οι σύμμαχοι θα κινητοποιηθούν για τα ελληνικά συμφέροντα πολύ περισσότερο, αν θεωρούν ότι υφίσταται ανταποδοτική ελληνική ναυτική δύναμη. Η επιχείρηση Ασπίδες είναι ενδεικτική.
Στα νέα φαινόμενα της εποχής μας περιλαμβάνεται, επομένως, η διαφαινόμενη σύγκλιση εμπορικού και πολεμικού ναυτικού. Δικαιολογείται, ίσως, η σύσταση Υπουργείου Θαλασσών και Ωκεανών, σημείο συνάντησης των δύο όψεων της ελληνικής ναυτοσύνης. Η σύμπραξη με το οικουμενικό πνεύμα της ελληνόκτητης εμπορικής ναυτιλίας θα διευρύνει την εμπειρία του πολεμικού ναυτικού πέραν του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Θα επανέλθει, έτσι, η συμβολική του χρησμού, την οποία έχουν διδάξει στον Ελληνισμό τα αρχαία Ξύλινα Τείχη.

*Ομότιμος Καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1)

TA NEA

Ἀλώπηξ και ἐχῖνος (Με αφορμή την αντιπαράθεση Ισραήλ – Ιράν)

bot — Tue, 10 Mar 2026 07:54:50 +0000

Ἀλώπηξ και ἐχῖνος (Με αφορμή την αντιπαράθεση Ισραήλ – Ιράν)

Γράφει ο Γιώργος Πρεβελάκης, Ομότιμος Καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1)

Ἀλώπηξ και ἐχῖνος

“Πολλ’ οἶδ’ ἀλώπηξ, ἐχῖνος δέ ἓν, μέγα”^[1]

Ἀρχίλοχος (680-630 π.Χ)

Στο δοκίμιο The Hedgehog and the Fox, ο σκαντζόχοιρος και η αλεπού, ο Isaiah Berlin ανέσυρε αυτόν τον στίχο του Αρχιλόχου, ώστε να κατασκευάσει δύο αρχέτυπα: οι «σκαντζόχοιροι» ερμηνεύουν τον κόσμο μέσω μίας ενιαίας, ενοποιητικής αρχής· οι «αλεπούδες» βασίζονται σε ποικίλες εμπειρίες και δεν αναγνωρίζουν ένα καθολικό, περιεκτικό σύστημα.

Με αφετηρία τη λογοτεχνία, το διχοτομικό αυτό σχήμα έχει επεκταθεί σε κοινωνιολογικές και πολιτικές συγκρίσεις. Ο Claudio Véliz το χρησιμοποίησε προσπαθώντας να ερμηνεύσει τις διαφορετικές διαδρομές των αμερικανικών κοινωνιών. Η Λατινική Αμερική αναπτύχθηκε με την τακτική του εχίνου: συγκεντρωτική, λεγκαλιστική, σύμφωνη με τις καθολικές παραδόσεις της Ιβηρικής Χερσονήσου- όπως οι αναγεννησιακοί ναοί. Αντιθέτως, ο αγγλο-αμερικανικός κόσμος εξελίχθηκε με την τακτική της αλεπούς: αποκεντρωτικός, πραγματιστικός, πλουραλιστικός και διαμορφωμένος από προτεσταντικές παραδόσεις· όπως οι γοτθικές εκκλησίες.

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν επαναφέρει στην επικαιρότητα την αρχιλόχειο διάκριση. Το Ιράν ελέγχει ένα τεράστιο έδαφος στο οποίο, εδώ και χιλιετίες, κυριαρχεί ένας συγκεντρωτικός πολιτισμός. Η σημερινή του ιδεολογία, ο λόγος υπάρξεως του καθεστώτος, μπορεί να εκφραστεί συνοπτικά ως “Θάνατος στο Ισραήλ”. Όπως ο σκαντζόχοιρος του Αρχιλόχου, το Ιράν “ἓν μέγα οἶδε”. Όλη η στρατηγική του, από την ανατροπή του Σάχη ώς σήμερα, ανταποκρίνεται σε μια ενιαία, μονολιθική γραμμή. Η επιδιωκόμενη καταστροφή του Ισραήλ επιβάλλει να αποκτηθεί και να χρησιμοποιηθεί το πυρηνικό όπλο. Η διαδικασία για την κατασκευή του προστατεύεται από αμυντικά συστήματα, οργανωμένα κατά ομόκεντρους κύκλους: εδαφική άμυνα, πυραυλικά συστήματα και drones, proxis γύρω από το Ισραήλ και τρομοκρατία- σε ακόμη ευρύτερη κλίμακα. Το ιρανικό σύστημα διακρίνεται για τη γεωμετρική του καθαρότητα.

Ένα τέτοιο σύστημα έχει ως βασικό πλεονέκτημα ότι κατορθώνει να συντονίζει πλήρως όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις. Λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός ο οποίος συγκεντρώνει διάχυτες ακτίνες φωτός σε μια εστία. Το μειονέκτημά του συνίσταται στο ότι αρκεί να πληγεί το κέντρο, στρατιωτικά, ιδεολογικά ή και τα δύο, για να καταρρεύσει ολόκληρο το οικοδόμημα.

Το Ισραήλ τοποθετείται στους αντίποδες. Πρόκειται για μια καθαρή αρχιλόχειο αλεπού. Ο εβραϊκός κόσμος είναι οργανωμένος ως ένα παγκόσμιο δίκτυο, με πολυσύνθετους δεσμούς. Το κράτος, το Ισραήλ, είναι ένα από τα πολλά στοιχεία του δικτύου αυτού. Από το βαθύ παρελθόν ώς σήμερα, το δίκτυο αυτό διατρέχεται από διαφωνίες, ιδεολογικές αντιφάσεις και θρησκευτικές διαφοροποιήσεις. Οι εσωτερικές συγκρούσεις είναι συνεχείς στη μακρά ιστορία του. Η προοπτική για τη δημιουργία του κράτους συνοδεύτηκε από βαθειές αντιπαραθέσεις και ισχυρές αντιστάσεις. Οι εντάσεις ανάμεσα στο κράτος και τη διασπορά, καθώς και ανάμεσα στους διαφόρους κλάδους της διασποράς, αναλύονται εκτενώς στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία για τη θεωρία των διασπορών.

Η ναζιστική Γερμανία, επίσης ένας αρχιλόχειος εχίνος, κυριαρχημένη από τη μια “αλήθεια”, τον αντισημιτισμό, επεδίωξε την εξαφάνιση του εβραϊκού κόσμου. Μολονότι οι καταστροφές υπήρξαν τεράστιες και πολύνεκρες, ο στόχος δεν επετεύχθη. Οι Ναζί δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν ένα κέντρο, η εξαφάνιση του οποίου θα έθετε τέλος στη μακραίωνη εβραϊκή ιστορία. Το Ισραήλ κατόρθωσε να συγκροτήσει ένα κράτος, με στοιχεία προερχόμενα από τα διασπορικά κέντρα τα οποία είχαν διαφύγει τη ναζιστική μανία. Ο πολυκεντρισμός, φαινομενικά το αδύνατο σημείο του εβραϊκού κόσμου, εξασφάλισε την διάσωσή του.

Το δικτυωτό, πολυκεντρικό εβραϊκό δίκτυο, όταν απειλείται η ύπαρξή του, ομονοεί και συντονίζει τις δυνάμεις του. Η ιρανική απειλή ώθησε να συγκεντρωθούν και να συντονιστούν οι αναγκαίες δυνάμεις. Επανακάμπτει συμβολικά η αναμέτρηση Δαυϊδ και Γολιάθ. Η έκβαση, βέβαια, δεν έχει ακόμη κριθεί. Όμως, ο καιρός για την κρίσιμη αναμέτρηση είχε υπολογιστεί εξονυχιστικά. Μεσολάβησε ένας μακρός χρόνος ιρανικής υπονόμευσης, έως ότου φθάσει η “ευκαιρία”.

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ εικονογραφεί, επομένως, την αντίθεση ανάμεσα σε δύο αρχέτυπα· καθώς και τη διαλεκτική τους. Το Ισραήλ, υπό την πίεση της ζωτικής απειλής, ενοποίησε τις δυνάμεις του και υιοθέτησε, εν μέρει, τη νοοτροπία του εχίνου. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν, υπό την πίεση των διαδοχικών αποτυχιών, ενδέχεται να μετασχηματιστεί· δηλαδή, να ελιχθεί όπως η αλεπού· να ενταχθεί στη νέα παγκόσμια τάξη.

Η αρχιλόχεια διάκριση συνιστά ένα αποτελεσματικό επιστημονικό εργαλείο για την κατανόηση των διεθνών σχέσεων. Μπορεί να λειτουργήσει καθοδηγητικά και για τα καθ’ημάς. Η Ελλάς-αλώπηξ δεν πρέπει, ασφαλώς, να θυσιάσει τα πλεονεκτήματα του δικτυωτού της χαρακτήρα. Παραλλήλως, πρέπει και να αποδεχτεί τις ικανότητες του εχίνου. Η γείτων Τουρκία κινείται αποτελεσματικά σύμφωνα και με τα δύο αρχέτυπα.

^[1] Η αλεπού γνωρίζει πολλά· ο σκαντζόχοιρος, όμως, ένα σημαντικό.

ΠΗΓΗ ΤΑ ΝΕΑ

Αυτή η πέτρα είναι η σενγκέ σαµπούρ, η πέτρα της υποµονής…Με αφορμή την Ημέρα της Γυναίκας

bot — Sun, 08 Mar 2026 07:33:20 +0000

«Ξέρεις, εκείνη την πέτρα που τη βάζεις µπροστά σου και οδύρεσαι για όλες τις συµφορές σου, όλα τα βάσανά σου, όλους τους πόνους και τις δυσκολίες σου, της εµπιστεύεσαι όλα όσα έχεις στην καρδιά και δεν τολµάς να τα αποκαλύψεις στους άλλους… Της µιλάς, της µιλάς. Και η πέτρα σε ακούει, ρουφάει τις λέξεις σου, τα µυστικά σου. Μέχρι που µια ωραία µέρα σπάει. Γίνεται θρύψαλα. Και εκείνη τη µέρα, λυτρώνεσαι απ’ όλα τα βάσανά σου, απ’ όλους τους καηµούς σου… Αυτή η πέτρα είναι η σενγκέ σαµπούρ, η πέτρα της υποµονής».

Μια γυναίκα, στο Αφγανιστάν αλλά και αλλού, ίσως, παραµένει στο πλευρό του πληγωµένου άντρα της. Κατά βάθος οι δυο αυτοί άνθρωποι δε γνωρίζονται. Οι ώρες, οι µέρες περνούν, ο πόλεµος πλησιάζει απειλητικά, η γλώσσα της γυναίκας λύνεται και αρχίζει να αφηγείται µια ζωή γεµάτη ταπεινώσεις, µε την ελπίδα µιας πιθανής λύτρωσης.
Σ’ αυτό το µοναδικό, αλληγορικό και υπέροχο βιβλίο, που τιµήθηκε µε το κορυφαίο γαλλικό βραβείο Γκονκούρ, µεταφράστηκε µε εξαιρετική απήχηση σε περισσότερες από 25 γλώσσες και έγινε, από τον ίδιο τον συγγραφέα, συγκλονιστική ταινία, ο Ατίκ Ραχίµι δίνει φωνή αλλά και πρόσωπο σε µια αξέχαστη γυναικεία µορφή και, µέσω αυτής, σε µια πλειάδα εκατοµµυρίων γυναικών που καταδικάζονται στη σιωπή.

«Αναµφισβήτητα ένα πολύ σηµαντικό και θαρραλέο βιβλίο». Khaled Hosseini, συγγραφέας του Χαρταετοί πάνω απ’ την πόλη
«Η πέτρα της υποµονής είναι τέλεια: ακριβής, κοφτερή, µε µια µόνιµη ηχώ, σαν απορία, που επαναλαµβάνεται ξανά και ξανά στο διηνεκές». Los Angeles News

Το μυθιστόρημα «Η πέτρα της υπομονής», που χάρισε στον Ατίκ Ραχίμι το βραβείο Γκονκούρ, μεταφέρθηκε το 2012 στην οθόνη, σε σκηνοθεσία του ίδιου. Στην ομότιτλη ταινία, που γυρίστηκε στο Αφγανιστάν, τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, πρωταγωνιστούν οι Γκολσιφτέ Φαραχανί, Χαμίντ Ντζαβαντάν και Μασί Μροουάτ.

———————————–

«Φωνάξτε: “Κάτω η ύπουλη αγάπη, κάτω η απλήρωτη εργασία, κάτω η Σταχτοπούτα”.
Φτιάξτε άλλο παραμύθι, ήταν μια φορά κι έναν καιρό ένα κορίτσι που ήθελε να γίνει κομμώτρια ή γιατρίνα, έκλεψε το στηθοσκόπιο ενός πλούσιου γιατρού που είχε πολλά, αυτό κάνουν οι πλούσιοι, συλλογές, το έκλεψε λοιπόν κι άρχισε να εξετάζει τα αδέσποτα γατιά και τους κύκνους στη λίμνη, κι όταν κατάλαβε πώς λειτουργεί η καρδιά – τι περιμένετε; Να σας πουν οι αδερφοί Γκριμ; Εμπρός, τι έκανε το κορίτσι με το κλεμμένο στηθοσκόπιο; Το πέρασε στον λαιμό της και μετά; Πού πήγε; Ποιες συνάντησε;
Και μετά;
Μια μέρα τα καφέ με τους παστέλ τοίχους όπου συχνάζετε, τα καφέ που μυρίζουν γάλα, πούδρα και απόγνωση, θα ξεριζωθούν και θα πετάξουν στον ουρανό, κι από τα παράθυρα θα πέφτουν πάνες και κουδουνίστρες και μαρκαδόροι και μαξιλάρια θηλασμού και καπουτσίνο και οι πάστες που μπουκωθήκατε για να μπει ζάχαρη στο αίμα και να το βουλώσετε. Κι η ασθένεια των ξεριζωμένων κτιρίων θα βγει από το όνειρό μου και θα χτυπήσει το σπίτι σας, που θ’ ανέβει στον ουρανό σαν ρουκέτα κι από μέσα θα πέσουν τα κλαδιά των χριστουγεννιάτικων δέντρων που στολίζετε και οι φάτνες με το βαμβάκι και τα ζώα και όλη η Αγία Οικογένεια. Και οι πολυκατοικίες θα χαθούν στον ουρανό και δεν θα έχετε πια σπίτι να γυρίσετε, μόνο ένα στηθοσκόπιο».

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα της Αμάντας Μιχαλοπούλου
Το μακρύ ταξίδι της μιας μέσα στην άλλη, Εκδόσεις Πατάκη, 2025.

Στις 8 Μαρτίου 1857, εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη διαδηλώνουν ζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας, ίσες αμοιβές με τους άντρες συναδέλφους τους και δικαίωμα ψήφου.
Το 1977, ο ΟΗΕ ορίζει την 8η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα για τα δικαιώματα της γυναίκας και τη διεθνή ειρήνη.
Σήμερα η ισότητα παραμένει ενεργό αίτημα, ίσως πιο επίκαιρο από ποτέ στη σύγχρονη εποχή, καθώς η έμφυλη βία και οι διακρίσεις στην αμοιβή και στην εκπροσώπηση παραμένουν εμφανείς ακόμη και στις κατά τα άλλα εξελιγμένες χώρες.

Με αφορμή την Ημέρα της Γυναίκας ξεχωρίσαμε βιβλία που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων και απευθύνονται σε κάθε ηλικία.