Ένας ορνιθολόγος άκουσε μέσα στο δάσος ένα παράξενο κάλεσμα που δεν αναγνώριζε. Η ανακάλυψη ενός άγνωστου μέχρι τότε πουλιού έγινε η αρχή μιας από τις πιο όμορφες ιστορίες προστασίας της φύσης.

Όλα άρχισαν από έναν ήχο που κανείς δεν αναγνώριζε. Το 1997, ο Αμερικανός ορνιθολόγος Robert Ridgely βρισκόταν με συναδέλφους του σε μια απομακρυσμένη περιοχή του νοτιοανατολικού Ισημερινού, κοντά στα σύνορα με το Περού. Περπατούσαν μέσα σε ένα πυκνό, υγρό δάσος στις ανατολικές πλαγιές των Άνδεων, όταν άκουσαν ένα παράξενο κάλεσμα.

Για έναν άνθρωπο που είχε περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του ακούγοντας και αναγνωρίζοντας πουλιά, το γεγονός ότι δεν μπορούσε να αναγνωρίσει τον ήχο ήταν από μόνο του συναρπαστικό. Κάπου μέσα στην πυκνή βλάστηση υπήρχε ένα πουλί που δεν έμοιαζε με κανένα από όσα γνώριζαν.

Και τελικά το είδαν. Ήταν ένα σχετικά μεγάλο, παράξενο πουλί που ζούσε κυρίως στο έδαφος, με μακριά πόδια, στρογγυλό σώμα και ένα χαρακτηριστικό μαύρο «μουστάκι» στο πρόσωπο. Η επιστήμη δεν το είχε ακόμη καταγράψει.

Το ονόμασαν Jocotoco antpitta, «jocotoco» από τον χαρακτηριστικό ήχο του καλέσματός του. Κανείς τότε δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτό το μικρό πουλί θα άλλαζε πολλά στον κατάλογο των ορνιθολογικών ειδών.

Ένα πουλί που κινδύνευε πριν ακόμη το γνωρίσουμε

Η χαρά της ανακάλυψης συνοδεύτηκε σχεδόν αμέσως από μια δυσάρεστη διαπίστωση. Το Jocotoco ζούσε σε εξαιρετικά περιορισμένη περιοχή του ορεινού δάσους. Και το δάσος αυτό βρισκόταν ήδη υπό πίεση από την αποψίλωση, την κτηνοτροφία και τη μετατροπή της γης. Ένα είδος που μόλις είχε γίνει γνωστό στην επιστήμη θα μπορούσε, θεωρητικά, να εξαφανιστεί προτού προλάβουμε καλά καλά να το γνωρίσουμε.

Ο Ridgely και μια μικρή ομάδα ανθρώπων αποφάσισαν τότε ότι η επιστημονική καταγραφή δεν ήταν αρκετή. Έπρεπε να προστατευθεί ο τόπος όπου ζούσε.

Έτσι, το 1998 δημιουργήθηκε στον Ισημερινό το Ίδρυμα Jocotoco, με έναν αρχικό, πολύ συγκεκριμένο σκοπό: να αγοράσει και να προστατεύσει το δάσος γύρω από την περιοχή όπου είχε ανακαλυφθεί το πουλί. Δημιουργήθηκε το πρώτο καταφύγιο. Και από εκεί άρχισε κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Σώζοντας ένα πουλί, σώζεις πολύ περισσότερα

Η προστασία της φύσης έχει ένα παράξενο χαρακτηριστικό. Προσπαθείς να σώσεις ένα είδος και τελικά ανακαλύπτεις ότι για να το σώσεις πρέπει να προστατεύσεις ολόκληρο τον κόσμο μέσα στον οποίο ζει.

Το δάσος. Τα φυτά. Τα έντομα. Τα νερά.Τα υπόλοιπα πουλιά και ζώα. Τους διαδρόμους μέσα από τους οποίους μετακινούνται. Αυτό ακριβώς συνέβη και με το Jocotoco.

Από το πρώτο καταφύγιο, η προσπάθεια επεκτάθηκε σταδιακά σε άλλες περιοχές του Ισημερινού που φιλοξενούν σπάνια και απειλούμενα είδη. Σήμερα το δίκτυο του ιδρύματος περιλαμβάνει 19 προστατευόμενες περιοχές σε διαφορετικά οικοσυστήματα της χώρας — από τα δάση των Άνδεων μέχρι τις ξηρές περιοχές και τα τροπικά δάση του Αμαζονίου.

Σε αυτές έχουν καταγραφεί περισσότερα από 1.350 είδη πουλιών, μαζί με εκατοντάδες άλλα είδη ζώων και φυτών. Και όλα ξεκίνησαν από εκείνον τον άγνωστο ήχο.

Η φύση έχει ακόμη μυστικά

Η ιστορία έχει και κάτι ακόμη γοητευτικό. Μας υπενθυμίζει πόσο λίγο γνωρίζουμε ακόμη τον πλανήτη στον οποίο ζούμε. Στα τέλη του 20ού αιώνα — όχι στην εποχή του Δαρβίνου, αλλά το 1997 — ένα μεγάλο και χαρακτηριστικό πουλί μπορούσε ακόμη να ζει στα δάση των Άνδεων χωρίς να έχει καταγραφεί επιστημονικά.

Και ακόμη και σήμερα νέα είδη εξακολουθούν να ανακαλύπτονται. Κάποια μπορεί να βρίσκονται σε ένα μικρό δάσος, σε μια σπηλιά, στον βυθό της θάλασσας ή σε μια περιοχή όπου ο άνθρωπος δεν έχει ακόμη κοιτάξει αρκετά προσεκτικά. Το δύσκολο είναι ότι πολλές φορές η ανακάλυψη και η απειλή φθάνουν σχεδόν ταυτόχρονα. Ανακαλύπτουμε ένα είδος την ίδια στιγμή που ο βιότοπός του αρχίζει να εξαφανίζεται.

Μια σπάνια καλή ιστορία για το περιβάλλον

Συνήθως οι ειδήσεις για τη φύση συνοδεύονται από αριθμούς απωλειών. Τόσα στρέμματα κάηκαν. Τόσα είδη κινδυνεύουν.Τόσο ανέβηκε η θερμοκρασία. Τόσο μειώθηκε ένας πληθυσμός. Η ιστορία του Jocotoco ακολουθεί την αντίθετη διαδρομή. Ένας άνθρωπος άκουσε. Κάποιοι άλλοι ενδιαφέρθηκαν. Αγόρασαν ένα μικρό κομμάτι δάσους.

Και από εκείνο το μικρό κομμάτι δημιουργήθηκε ένα δίκτυο προστασίας που σήμερα καλύπτει δεκάδες χιλιάδες εκτάρια και προσφέρει καταφύγιο σε έναν εκπληκτικό πλούτο ζωής. Ίσως τελικά αυτή να είναι και η ωραιότερη πλευρά της ιστορίας.

Το Jocotoco δεν σώθηκε μόνο του. Σώζοντας το Jocotoco, σώθηκαν μαζί του χιλιάδες άλλα πλάσματα που κανείς δεν είχε βάλει αρχικά στο σχέδιο.

Και όλα επειδή, πριν από σχεδόν τριάντα χρόνια, μέσα σε ένα δάσος του Ισημερινού, κάποιος είχε την περιέργεια να σταματήσει και να ακούσει.

Κάποιες φορές η κλιματική αλλαγή αποτυπώνεται καλύτερα σε μία εικόνα παρά σε δεκάδες διαγράμματα θερμοκρασίας. Στα νερά γύρω από το νησί Jeju της Νότιας Κορέας, οι επιστήμονες παρατηρούν ένα παράξενο φαινόμενο. Μαλακά κοράλλια που άλλοτε στέκονταν όρθια στον βυθό αρχίζουν να γέρνουν, να λυγίζουν και τελικά να καταρρέουν.

Σε αντίθεση με τα σκληρά κοράλλια, τα οποία στηρίζονται σε σκελετό ανθρακικού ασβεστίου, τα μαλακά διατηρούν το σχήμα τους μέσω της εσωτερικής πίεσης των υγρών τους. Όταν όμως αλλάζουν οι περιβαλλοντικές συνθήκες, αυτός ο μηχανισμός μπορεί να διαταραχθεί. Το φαινόμενο έχει αποκτήσει ήδη τη δική του ονομασία: slumping, μια ιδιότυπη «κατάρρευση» των κοραλλιών.

Το ανησυχητικό για τους επιστήμονες δεν είναι μόνο ότι συμβαίνει. Είναι ότι μπορεί να επαναλαμβάνεται. Τα κοράλλια ανακάμπτουν εν μέρει, ξανακαταρρέουν, τμήματά τους αποσπώνται και σταδιακά μειώνεται η ικανότητά τους να επανέλθουν. Και η ιστορία δεν αφορά μόνο τα κοράλλια.

Στο Jeju ζουν οι περίφημες haenyeo, οι «γυναίκες της θάλασσας» της Κορέας. Επί γενιές καταδύονται χωρίς φιάλες οξυγόνου για να συλλέξουν θαλασσινά. Μητέρες δίδαξαν κόρες και οι κόρες τις επόμενες γενιές. Σήμερα βλέπουν το υποθαλάσσιο τοπίο μέσα στο οποίο εργάζονται να αλλάζει.

Ίσως αυτή να είναι και η πιο δύσκολη πλευρά της κλιματικής αλλαγής να αντιληφθούμε. Δεν εμφανίζεται πάντοτε ως καταστροφή. Δεν υπάρχει πάντα πυρκαγιά, πλημμύρα ή τυφώνας. Μερικές φορές η αλλαγή συντελείται αθόρυβα, λίγα μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ένας οργανισμός που στεκόταν όρθιος αρχίζει να λυγίζει. Ένα είδος λιγοστεύει. Μια γυναίκα που γνωρίζει τον ίδιο βυθό εδώ και σαράντα χρόνια αντιλαμβάνεται ότι δεν είναι πια ο ίδιος βυθός.

Και τότε η κλιματική αλλαγή παύει να είναι πρόβλεψη για το μέλλον. Είναι ήδη μια ανάμνηση του κόσμου όπως ήταν.

Πηγή και φωτογραφίες: Reuters – Jeju, κοράλλια και haenyeo

Ένας παλιός χώρος απόθεσης υλικών στο Cheshire μεταμορφώθηκε μέσα σε λίγα χρόνια σε πολύτιμο υγρότοπο και σήμερα φιλοξενεί το μεγαλύτερο μέρος του βρετανικού αναπαραγόμενου πληθυσμού ενός σπάνιου πουλιού. Μερικές φορές η φύση χρειάζεται μια δεύτερη ευκαιρία.

Για χρόνια δεν ήταν ένα μέρος που θα επέλεγε κανείς για να παρατηρήσει την άγρια ζωή. Στο Woolston Eyes, κοντά στο Warrington της βορειοδυτικής Αγγλίας, κατέληγαν υλικά από τις εκβαθύνσεις του Manchester Ship Canal. Ένας τόπος ανθρώπινης παρέμβασης, βιομηχανικής χρήσης, λάσπης και αποθέσεων.

Σήμερα η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Λίμνες γλυκού νερού, καλαμιώνες, ιτιές και λιβάδια σχηματίζουν έναν ζωντανό υγρότοπο. Και ανάμεσά τους έχει βρει καταφύγιο ένα από τα σπανιότερα αναπαραγόμενα υδρόβια πουλιά της Βρετανίας: το μαυροβουτηχτάρι. Το Woolston Eyes φιλοξενεί πλέον περίπου το 64% του βρετανικού αναπαραγόμενου πληθυσμού του είδους.

Η μεταμόρφωση δεν συνέβη μόνη της. Από το 2021, οργανώσεις προστασίας της φύσης, επιστήμονες και εθελοντές εργάστηκαν συστηματικά για να επαναφέρουν τον υγρότοπο στη ζωή.Αποκατέστησαν αποξηραμένες περιοχές, δημιούργησαν μικρές νησίδες φωλιάσματος και διαχειρίστηκαν το νερό έτσι ώστε διαφορετικά τμήματα να μπορούν να στεγνώνουν και να πλημμυρίζουν ξανά. Με άλλα λόγια, δεν προσπάθησαν να κατασκευάσουν μια «τέλεια φύση». Δημιούργησαν τις συνθήκες για να μπορέσει η φύση να κάνει αυτό που γνωρίζει καλύτερα. Να επιστρέψει.

Όταν η αποκατάσταση λειτουργεί

Συνήθως οι ειδήσεις για τη βιοποικιλότητα έχουν το ίδιο λεξιλόγιο: απώλεια, εξαφάνιση, καταστροφή, υποχώρηση. Και δικαιολογημένα. Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια ενδιαιτημάτων, η ρύπανση και η ανθρώπινη επέκταση ασκούν τεράστια πίεση στα οικοσυστήματα. Γι’ αυτό ιστορίες όπως εκείνη του Woolston Eyes έχουν ιδιαίτερη αξία. Όχι επειδή ακυρώνουν τη μεγάλη εικόνα. Αλλά επειδή αποδεικνύουν ότι η περιβαλλοντική υποβάθμιση δεν είναι πάντοτε μονόδρομος.

Όταν υπάρχει γνώση, χρόνος και στοχευμένη παρέμβαση, ένα τραυματισμένο οικοσύστημα μπορεί να ανακτήσει λειτουργίες που έμοιαζαν χαμένες. Και τα ζώα ανταποκρίνονται πολύ γρήγορα όταν βρουν ξανά χώρο, τροφή και ασφάλεια. Το μαυροβουτηχτάρι δεν είναι μάλιστα ο μόνος ωφελημένος κάτοικος. Η περιοχή αποτελεί καταφύγιο και για άλλα σπάνια ή ασυνήθιστα είδη πουλιών. Η επιτυχία του Woolston Eyes κρύβει έτσι ένα αισιόδοξο περιβαλλοντικό μήνυμα, χωρίς καμία ανάγκη εξωραϊσμού: η φύση δεν είναι άτρωτη. Έχει όμως εντυπωσιακή ικανότητα ανάκαμψης, όταν της δώσουμε χώρο και χρόνο.

Ένας τόπος που κάποτε χρησίμευε για να δεχθεί ό,τι περίσσευε από μια μεγάλη ανθρώπινη κατασκευή έγινε τόπος όπου γεννιέται ξανά ζωή. Ίσως αυτό είναι και το ωραιότερο στοιχείο της ιστορίας. Δεν χρειάστηκε να πάψει να υπάρχει ο άνθρωπος για να επιστρέψει η φύση. Χρειάστηκε ο άνθρωπος να αποφασίσει να τη βοηθήσει.

ΠΗΓΗ

Καθώς τα νέφη καπνού από τις δασικές πυρκαγιές ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα, το ηλιακό φως και η χημεία της ατμόσφαιρας αλλάζουν το χρώμα τους, εξαφανίζουν τη χαρακτηριστική μυρωδιά της φωτιάς και τελικά τα ενσωματώνουν στο μείγμα της αστικής αιθαλομίχλης.

Το καλοκαίρι του 2026, ουρανοί γεμάτοι καπνό ταλαιπώρησαν για ακόμη μία φορά την Ανατολική Ακτή και τις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ. Πυρκαγιές που μαίνονταν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά ανάγκασαν ανθρώπους να ακυρώσουν αθλητικές προπονήσεις και να λειτουργούν τα κλιματιστικά τους όλο το εικοσιτετράωρο.

Ζώντας στις δυτικές ΗΠΑ, η εικόνα αυτή μου είναι πολύ οικεία. Οι δασικές πυρκαγιές και ο πυκνός καπνός που παράγουν έχουν γίνει πλέον αναπόσπαστο κομμάτι του καλοκαιριού εδώ.

Ως χημικός της ατμόσφαιρας μελετώ επίσης τον καπνό των δασικών πυρκαγιών και, ειδικότερα, τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται καθώς απομακρύνεται από τις φλόγες και κατευθύνεται προς τις κοινότητες όπου τελικά τον αναπνέουν οι άνθρωποι.

Για να καταλάβουμε τι ακριβώς περιέχει ο καπνός που μπορεί να εισπνέουμε, πρέπει πρώτα να γνωρίζουμε από πού πέρασε μέχρι να φτάσει σε εμάς.

Ο καπνός των πυρκαγιών βρίσκεται συχνά τόσο ψηλά στην ατμόσφαιρα ώστε να μην γίνεται αντιληπτός. Όταν όμως οι ατμοσφαιρικές συνθήκες τον φέρουν κοντά στο έδαφος, οι άνθρωποι καταλήγουν να εισπνέουν ανθυγιεινά σωματίδια.

Όταν καίγεται ένα δάσος, η πυρκαγιά απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5, μαζί με οξείδια του αζώτου και πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs).

Οι ενώσεις και τα σωματίδια που εκλύονται μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στην ανθρώπινη υγεία — στους πνεύμονες, στην καρδιά και σε άλλα όργανα — ενώ ανάμεσά τους υπάρχουν και γνωστές καρκινογόνες ουσίες.

Το πώς αυτό το ισχυρό μείγμα ρύπων μεταμορφώνεται με την πάροδο του χρόνου και την απόσταση αποτελεί ένα πολύπλοκο επιστημονικό παζλ.

Στο Εργαστήριο Χημικών Επιστημών της NOAA, η ομάδα μας παρακολουθεί αυτή τη συμπεριφορά, από ελεγχόμενες καύσεις καύσιμης ύλης στο εργαστήριο έως ερευνητικές πτήσεις αεροσκαφών μέσα στα νέφη καπνού των πυρκαγιών.

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο «γερνά» ο καπνός είναι απαραίτητη για να μπορούμε να προβλέψουμε τις επιπτώσεις του στην ανθρώπινη υγεία.

Όλα αρχίζουν από τη φλόγα

Η ιστορία του καπνού ξεκινά από τον τρόπο με τον οποίο καίγεται η φωτιά.

Οι πυρκαγιές πολύ υψηλών θερμοκρασιών συμπεριφέρονται εντελώς διαφορετικά από τις φωτιές χαμηλότερης θερμοκρασίας που σιγοκαίνε.

Οι θερμές, έντονες φλόγες παράγουν οξείδια του αζώτου, τα οποία μπορούν να βλάψουν το αναπνευστικό σύστημα και να συμβάλουν στον σχηματισμό δευτερογενών ρύπων και δραστικών ενώσεων του άνθρακα, όπως οι αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Η μακροχρόνια έκθεση σε ορισμένους από αυτούς μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο συγκεκριμένων μορφών καρκίνου.

Οι φωτιές αυτές εκπέμπουν επίσης μικρότερες ποσότητες νιτρώδους οξέος, υδροκυανίου και ισοκυανικού οξέος, ουσίες που μπορούν να είναι τοξικές για τον άνθρωπο.

Αντίθετα, οι πυρκαγιές χαμηλότερης θερμοκρασίας που σιγοκαίνε απελευθερώνουν διαφορετικό μείγμα ενώσεων, πλούσιο όμως και αυτό σε τοξικές αρωματικές οξυγονούχες ενώσεις και αμμωνία, οι οποίες μπορούν να ερεθίσουν το αναπνευστικό σύστημα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εκπομπές αυτών των πυρκαγιών είναι ασφαλέστερες. Σημαίνει ότι οι συνθήκες καύσης καθορίζουν τη χημική σύσταση του καπνού και τη μετέπειτα εξέλιξή του.

Οι δασικές πυρκαγιές, άλλωστε, σπάνια ανήκουν αποκλειστικά στη μία ή στην άλλη κατηγορία. Είναι δυναμικά φαινόμενα που μεταβάλλονται στη διάρκεια της ημέρας, καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία, μειώνεται η υγρασία ή εκδηλώνονται βραδινές καταιγίδες.

Από τη στιγμή που ο καπνός εγκαταλείψει τις φλόγες, τρεις βασικοί παράγοντες καθορίζουν το ταξίδι του: η ταχύτητα του ανέμου, η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας και το ηλιακό φως.

Σκεφτείτε μια φωτιά κατασκήνωσης. Αν κάθεστε σε λάθος σημείο, ο άνεμος στέλνει τον καπνό κατευθείαν στο πρόσωπό σας. Αυτή η οριζόντια μεταφορά ονομάζεται μεταγωγή.

Οι μικρές φωτιές συνήθως δεν παράγουν αρκετή θερμότητα ώστε να ανυψώσουν τον καπνό τους σε μεγάλο ύψος — γι’ αυτό και μπορούμε να μυρίσουμε τη φωτιά του γείτονα. Οι τεράστιες δασικές πυρκαγιές όμως δημιουργούν πολύ μεγάλη θερμότητα και ισχυρότατα ανοδικά ρεύματα αέρα.

Αυτή η άνωση λειτουργεί σαν ανελκυστήρας, σηκώνοντας το νέφος καπνού έξω από το πλανητικό οριακό στρώμα και μεταφέροντάς το στην ελεύθερη τροπόσφαιρα, περίπου δύο χιλιόμετρα πάνω από το έδαφος.

Εκεί αναλαμβάνουν οι άνεμοι μεγάλου υψομέτρου, οι οποίοι μπορούν να μεταφέρουν τον καπνό χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, ακόμη και από τη μία πλευρά μιας ηπείρου στην άλλη. Ορισμένες φορές, μάλιστα, τα νέφη μιας πυρκαγιάς μπορούν να δημιουργήσουν τον δικό τους καιρό, σχηματίζοντας πυροσωρειτομελανίες — νέφη pyrocumulonimbus — που μεταφέρουν μεγάλες ποσότητες σωματιδίων ακόμη και στη στρατόσφαιρα.

Πώς το ηλιακό φως «γερνά» τον καπνό

Καθώς ο καπνός ταξιδεύει, υφίσταται ταχύτατες φυσικές και χημικές μεταβολές. Αρχικά αραιώνει, καθώς αναμειγνύεται με καθαρότερο αέρα του περιβάλλοντος. Κοντά στην πυρκαγιά είναι πυκνός και αδιαφανής. Καθώς απομακρύνεται, διαχέεται και γίνεται ολοένα πιο αραιός. Στη συνέχεια μπαίνει στο παιχνίδι ο ήλιος.

Η έντονη ηλιακή ακτινοβολία λειτουργεί σαν χημικός κινητήρας.

Τα υπεριώδη φωτόνια του ήλιου διασπούν δεσμούς στα μόρια, δημιουργώντας ρίζες που οξειδώνουν τις πτητικές οργανικές ενώσεις. Τα οξείδια του αζώτου διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη χημική διαδικασία.

Μέσα σε λίγες μόνο ώρες από την έκλυση του καπνού, το μείγμα αντιδρά και δημιουργεί όζον κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, το οποίο μπορεί να ερεθίσει τους πνεύμονες και αποτελεί βασικό συστατικό της αιθαλομίχλης. Εάν ο καπνός ανέβει ψηλά, στον ψυχρό αέρα της ελεύθερης τροπόσφαιρας, αυτή η διαδικασία χημικής «γήρανσης» μπορεί προσωρινά να παγώσει.

Ο καπνός μπορεί έτσι να παραμείνει χημικά «φρέσκος» μέχρι η αέρια μάζα να κατέβει ξανά πιο κοντά στην επιφάνεια της Γης, κάτω από περίπου δύο χιλιόμετρα. Εκεί οι υψηλότερες θερμοκρασίες μπορούν να ενεργοποιήσουν ξανά τις χημικές αντιδράσεις.

Και όταν ένα τέτοιο γερασμένο νέφος καπνού περνά πάνω από μια μεγάλη πόλη, μπορεί να αναμειχθεί με την αστική ρύπανση — για παράδειγμα με τα καυσαέρια των αυτοκινήτων. Η αλληλεπίδραση αυτή μπορεί να πυροδοτήσει νέες χημικές αντιδράσεις, δημιουργώντας επιπλέον όζον τοπικά, πέρα από τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια που είχε ήδη απελευθερώσει η πυρκαγιά.

Γιατί ο μακρινός καπνός δεν μυρίζει πια φωτιά

Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι ο καπνός μιας μακρινής δασικής πυρκαγιάς δεν μυρίζει σαν φωτιά;

Υπάρχει χημική εξήγηση. Οι συγκεκριμένες ενώσεις που δημιουργούν το χαρακτηριστικό άρωμα της καύσης — φαινολικές ενώσεις όπως η γουαϊακόλη και η συριγγόλη — είναι εξαιρετικά δραστικές. Το ηλιακό φως και οι χημικές αντιδράσεις που προκαλεί τις καταστρέφουν μέσα σε λίγες ώρες.

Έτσι, όταν ο καπνός έχει ταξιδέψει εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα, η χαρακτηριστική μυρωδιά έχει εξαφανιστεί εντελώς. Το ηλιακό φως μεταβάλλει επίσης το χρώμα του καπνού μέσω μιας διαδικασίας χημικής λεύκανσης των αερολυμάτων.

Ο φρέσκος καπνός περιέχει σκούρα καφέ και μαύρα σωματίδια άνθρακα που απορροφούν το φως. Έπειτα από αρκετές ημέρες έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία και σε οξειδωτικές ουσίες, οι χημικές αντιδράσεις διασπούν αυτές τις σκοτεινόχρωμες ενώσεις. Το αποτέλεσμα;

Τα σκούρα σωματίδια που απορροφούν το φως μετατρέπονται σε σωματίδια που το διαχέουν. Έτσι, τα σκοτεινά και πυκνά νέφη της πυρκαγιάς μεταμορφώνονται στη γαλακτώδη λευκή αχλή που μπορεί να ταξιδεύει σε τεράστιες αποστάσεις.

Τα σωματίδια αυτά διαχέουν αποτελεσματικά το μπλε και το πράσινο φως, ενώ επιτρέπουν στα κόκκινα και πορτοκαλί μήκη κύματος να περάσουν. Γι’ αυτό και δημιουργείται εκείνη η παράξενη αίσθηση ενός ηλιοβασιλέματος που διαρκεί ολόκληρη την ημέρα. Ο καπνός που εισπνέουν οι άνθρωποι εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από μια πυρκαγιά είναι, επομένως, χημικά διαφορετικός από εκείνον που εγκατέλειψε αρχικά τις φλόγες.

Δεν παύει όμως να αποτελεί σοβαρή απειλή για την υγεία.

Γι’ αυτό η μεταφορά του καπνού και η ατμοσφαιρική χημεία που τη συνοδεύει αποτελούν σήμερα ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα ποιότητας του αέρα στη Βόρεια Αμερική — και ένα πρόβλημα που, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια.

ΠΗΓΗ 

Ναύπακτος – Ορεινή Ναυπακτία: Mια πολιτιστική περιήγηση τεσσάρων εποχών

Τα μουσεία της Ναυπάκτου, η αναπαράσταση της φημισμένης ναυμαχίας, οι μονές στην Ορεινή Ναυπακτία μαζί με σειρά εκδηλώσεων και παραδοσιακών γιορτών αναδεικνύουν την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής.

Στη Ναύπακτο

Μουσείο κάστρου Ναυπάκτου

Από τον Αύγουστο του 2024 στην ακρόπολη, στο ανώτερο διάζωμα του φρουρίου, λειτουργεί μουσείο. Τα εκθέματα, που είναι ανασκαφικά ευρήματα, καλύπτουν την ιστορία της Ναυπάκτου από την πρωτοβυζαντινή περίοδο μέχρι τον 19ο αιώνα. Είναι το πρώτο βυζαντινό μουσείο στην Αιτωλοακαρνανία, διαμορφωμένο με σύγχρονη μουσειακή αντίληψη και αποτελείται από 4 αίθουσες. Στο κτίριο της Οπλοθήκης υπάρχει χώρος πληροφόρησης και ψηφιακή εφαρμογή για την οχυρωματική αρχιτεκτονική γενικά στην Αιτωλοακαρνανία.

Αρχοντικό Μπότσαρη

Έχει κηρυχθεί Διατηρητέο Μνημείο και στεγάζει έκθεση με θέμα τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου. Το εντυπωσιακό συγκρότημα που έφτιαξαν Βενετοί και Φλωρεντιανοί τεχνίτες, αποτελείται από δύο κτίρια και κατασκευάστηκε σε δύο φάσεις (15ος και 16ος αι.). Αργότερα έγινε έδρα του Τούρκου διοικητή. Όταν η Ναύπακτος απελευθερώθηκε, εδώ εγκαταστάθηκε ο Αυγουστίνος Καποδίστριας και μετά το κτίριο παραχωρήθηκε στον σουλιώτη στρατηγό Νότη Μπότσαρη. Η έκθεση που θα δείτε περιλαμβάνει πρωτότυπους πίνακες και αντίγραφα, γκραβούρες, πανοπλίες, μινιατούρες πλοίων και άλλα.

Ορεινή Ναυπακτία/Photo: Shutterstock

Παπαχαραλάμπειος βιβλιοθήκη

Λειτουργεί από το 1960 σε διώροφο νεοκλασικό που κτίστηκε με δαπάνη του ευεργέτη της πόλης Δημητρίου Παπαχαραλάμπους. Είναι ιδιαίτερα δραστήρια, με λέσχη ανάγνωσης, ψηφιακή βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο, δανειστικό τμήμα, πλούσια συλλογή παιδικών βιβλίων, παιχνιδιών και εκπαιδευτικών ταινιών. Η κινητή βιβλιοθήκη (βιβλιοαυτοκίνητο) ταξιδεύει μαζί με βιβλία και τα δανείζει σε σχολεία, δημοτικές βιβλιοθήκες και πολιτιστικούς συλλόγους πολλών απομακρυσμένων χωριών της περιοχής.

Η μονή του Αγίου Ιωάννη Βομβοκούς

Θεωρείται ότι ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα και σύμφωνα με μαρμάρινη πλάκα το καθολικό της ανακαινίστηκε το 1695. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η εικονογράφησή του που πιθανολογείται ότι έγινε είτε μετά την ανακαίνιση του 1695, είτε μεταξύ 1703-1722. Η ποικιλία των χρωματικών τόνων, οι εκφραστικές προσωπογραφίες και η επιλογή των θεμάτων συνθέτουν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μνημεία εκκλησιαστικής τέχνης του 17ου αιώνα. Μέχρι τη διάλυση της, το 1833, η μονή του Αγίου Ιωάννη ήταν ανδρική. Λειτούργησε ξανά το 1940 ως γυναικεία πλέον. Απέχει 11 χλμ. από τη Ναύπακτο και βρίσκεται στην κορυφή ενός βαράθρου ανατολικά του όρους Ριγάνι. Η διαδρομή έως εκεί είναι θαυμάσια, με πολλά σημεία πανοραμικής θέας.

Ορεινή Ναυπακτία/Photo: Shutterstock

Η μονή Βαρνάκοβας

Μια από τις πέντε αρχαιότερες μονές της Ελλάδας, που είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, απλώνει τα κτίσματά της μέσα σε ένα τοπίο γεμάτο καστανιές, δρυς και κέδρους, στις παρυφές των Βαρδουσίων. Ιδρύθηκε το 1077 από τον Όσιο Αρσένιο τον Βαρνακοβίτη υπό την προστασία των Κομνηνών και το 1204 περιήλθε στη δικαιοδοσία του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Οι Κομνηνοί και οι Παλαιολόγοι αγάπησαν και προστάτεψαν το μοναστήρι στη διάρκεια της ιστορίας του. Επί τουρκοκρατίας έγινε πατριωτικό κέντρο της περιοχής και αναφέρεται ότι μετά από το 1530 εκεί λειτούργησε ελληνικό σχολείο.

Άνω Χώρα Ναυπακτίας/ Photo: Shutterstock

Το 1824 υπήρξε ορμητήριο καπεταναίων της περιοχής, αλλά το 1826 καταστράφηκε από τους Τούρκους. Αναστηλώθηκε το 1831 χάρη στον κυβερνήτη Καποδίστρια που θεωρείται ως δεύτερος κτήτορας της μονής. Στο καθολικό ακολουθήθηκε το προηγούμενο σχέδιο κι έτσι κτίστηκε πάλι ως τρίκλιτη βασιλική με τρούλο. Τα επιδαπέδια μαρμαροθετήματα έχουν παραστάσεις του 11ου ή 12ου αιώνα. Το 1984 η μονή Βαρνάκοβας ερήμωσε, αλλά από το 1992 επαναλειτουργεί με γυναικεία αδερφότητα. Στο εσωτερικό του καθολικού υπήρχε η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας η οποία δυστυχώς κάηκε στη διάρκεια πυρκαγιάς το 2020. Την επόμενη χρονιά πάντως το μοναστήρι απέκτησε νέα εικόνα, αντίγραφο της προηγούμενης.

Μονή Παναγίας Αμπελακιώτισσας και Αγίου Πολυκάρπου

Βρίσκεται στο χωριό της Αμπελακιώτισσας και θεωρείται ότι κτίστηκε το 1456. Στο καθολικό υπάρχει η εικόνα της Παναγιάς, ο επιτάφιος της κεντήστρας Μαριώρας του 1735, ένα σπουδαίο ξυλόγλυπτο τέμπλο που δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και άλλα. Κτίστηκε το 1847 και έχει διακοσμητικά λιθανάγλυφα.

Απέχει 55 χλμ. από τη Ναύπακτο.

Η Αμπελακιώτισσα ζει στη σκιά του μοναστηριού Παναγιά/Photo: Shutterstock

Εκδηλώσεις – γιορτές

-Σε ανάμνηση της νικηφόρας ναυμαχίας της Ναυπάκτου γιορτάζεται κάθε χρόνο (το πρώτο ή το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου) η ιστορική επέτειος με αναπαράσταση στο χώρο του λιμανιού και πυροτεχνήματα.

-Τα Παζάρια της Ναυπάκτου, είναι μια μεγάλη εμποροπανήγυρη όπου οι έμποροι από την πόλη και πολλές άλλες περιοχές έχουν την ευκαιρία να πουλήσουν τα προϊόντα τους σε χαμηλές τιμές. Οργανώνεται από το 1867, στις 26 Οκτωβρίου, ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου της πόλης και διαρκεί μια εβδομάδα.

–Γιορτή Τσίπουρου. Γίνεται στην Ορεινή Ναυπακτία το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου. Μαζί με το τοπικό τσίπουρο προσφέρονται και κάστανα από τα γύρω δάση, μαζί με γλυκά. Τον Νοέμβριο στην Άνω Χώρα Ναυπακτίας γίνονται τα Μανιταρομαζέματα.

-Στην οδό Νότη Μπότσαρη στη Ναύπακτο λειτουργεί από το 2006 η «Ναυπακτία», με το εκθετήριο-πωλητήριο του Συνεταιρισμού Γυναικών Ναυπάκτου. Ευκαιρία να αγοράσετε γλυκά του κουταλιού, λικέρ, μαρμελάδες, τραχανά και χυλοπίτες -όλα φτιαγμένα με αγνά υλικά και παραδοσιακές συνταγές.

ΒΑΛΙΑ ΚΑΙΜΑΚΗ

travel.gr

 

Το Salto de Castro, ένα εγκαταλελειμμένο χωριό στη Ζαμόρα της Ισπανίας, κοντά στα σύνορα με την Πορτογαλία, απέκτησε νέο ιδιοκτήτη και ένα φιλόδοξο σχέδιο αναγέννησης.

 

Ο Αμερικανός Jason Lee Beckwith αγόρασε το χωριό έναντι 310.000 ευρώ και σχεδιάζει να ανακαινίσει τα 44 σπίτια, το σχολείο, την εκκλησία, το μπαρ και ένα παλιό φυλάκιο της Guardia Civil, δημιουργώντας ένα τουριστικό και οικιστικό συγκρότημα.

Από εγκαταλελειμμένο χωριό σε τουριστικό προορισμό

Το Salto de Castro κατασκευάστηκε το 1946 για τους εργαζόμενους της Iberduero, σημερινής Iberdrola, που εργάζονταν στην κατασκευή του φράγματος Castro. Μετά την αποχώρηση των τελευταίων κατοίκων και της Guardia Civil το 1989, εγκαταλείφθηκε και σταδιακά υπέστη φθορές από τον χρόνο και τους βανδαλισμούς.

Ο Lee δηλώνει ότι ερωτεύτηκε τη Ζαμόρα και θέλει να δημιουργήσει έναν χώρο προσβάσιμο σε όλους. Το σχέδιό του περιλαμβάνει ξενοδοχείο ή ξενώνα, μακροχρόνιες μισθώσεις και χώρο εκδηλώσεων στην εκκλησία με την πρώτη φάση να προβλέπει επίσης εστιατόριο, πισίνα, χώρους αναψυχής και κέντρο υποδοχής.

Η συνολική επένδυση εκτιμάται μεταξύ 4 και 7 εκατ. δολαρίων, με τον Αμερικανό να αναζητά διεθνείς επενδυτές και χρηματοδότηση από την Ισπανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επένδυση με περιβαλλοντικές ανησυχίες

Το εγχείρημα έχει προκαλέσει ανάμεικτες αντιδράσεις με τον δήμαρχος και πρώην κάτοικοι βλέπουν θετικά την προσπάθεια αναζωογόνησης της περιοχής, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον του Arribes del Duero, περιοχής που προστατεύεται από την UNESCO και το δίκτυο Natura 2000.

Η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί τελικά από την ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη, την οικονομική βιωσιμότητα και την προστασία του φυσικού τοπίου.

ΠΗΓΗ 

Μια έρευνα στην περιοχή της κεντρικής Βιρτζίνιας των ΗΠΑ από τον Ντάνα Τίμοθι Μίλμπαντ* στο NOTUS Perspectives*

“Πήγα για κανό στον ποταμό Τζέιμς, στην κεντρική Βιρτζίνια. Και αυτό δεν ήταν το χειρότερο. Έπρεπε να επισκεφτώ ένα ιδιαίτερα όμορφο τμήμα που ονομάζεται «Seven Islands», στην κομητεία Φλουβάννα, ( Seven Islands, μια ιστορική και αρχαιολογική περιοχή 312 στρεμμάτων που βρίσκεται ανάμεσα στις κομητείες Μπέρμινχαμ και Φλουβάννα κοντά στον ποταμό Τζέιμς), μεγάλο μέρος του οποίου προστατεύεται από ιδιωτικές διατάξεις διατήρησης και από μια κρατική περιοχή διαχείρισης άγριας ζωής.

Το νερό κυματιζόταν γύρω από βράχους και κάτω από τα κλαδιά των πανύψηλων πλατάνων. Τα ψάρια διασκορπίστηκαν όταν πλησίασε το κανό μου — πιθανότατα αυτή ήταν μια από τις αγαπημένες περιοχές ψαρέματος του λαού των Μονακάν για χιλιάδες χρόνια — και μια κόκκινη αλεπού ξεπήδησε από το ψηλό χορτάρι. Ένας αμερικανικός χρυσοσπίνος κελάηδησε, και μια πεταλούδα spicebush swallowtail προσγειώθηκε στο ομώνυμο φυτό της, που τώρα ξεχειλίζει από αρωματικά, κόκκινα μούρα. Τα δέντρα παουπάου κρέμονταν κάτω από το βάρος των καρπών τους.

«Πλέεις κατά μήκος του ποταμού και βλέπεις δάσος προς κάθε κατεύθυνση», είπε ο Βικ Σορέλ, ένας συνταξιούχος διευθυντής σχολείου ο οποίος, μαζί με τους φίλους του, αγόρασε εδώ. 1500 στρέμματα γης. «Αυτή η περιοχή είναι όσο πιο μακριά από τον κόσμο μπορείς να βρεθείς στην κομητεία Φλουβάνα, και θεωρούσαμε τους εαυτούς μας ασφαλείς».

Μετά από μια παύση, πρόσθεσε με πικρία: « Τελικά, πουθενά δεν είναι ασφαλές».

Αυτό το  υπέροχο κομμάτι γης ενδέχεται σύντομα να καταστραφεί εξαιτίας των DATA CENTERS  — μια ιστορία που ακούγεται συχνά στη Βιρτζίνια, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση Kέντρων Δεδομένων στον κόσμο. Όμως, εδώ υπάρχει μια ανατροπή: η κομητεία Φλουβάννα δεν διαθέτει καν Κέντρο Δεδομένων, ούτε έχει σχέδια για κάτι τέτοιο. Ούτε η κομητεία Μπάκινγχαμ, στην απέναντι όχθη του ποταμού.

Κι όμως, οι κάτοικοι και των δύο κομητειών πρόκειται να στερηθούν τη γη τους και τις γραφικές τους θέες παρά τη θέλησή τους, μέσω της διαδικασίας απαλλοτρίωσης, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για νέες τερατώδεις γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας: πύργοι ύψους 12 ορόφων που θα φέρουν τις γραμμές υψηλότερης τάσης που υπάρχουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, για να μεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια σε Κέντρα Δεδομένων στη Βόρεια Βιρτζίνια, σε απόσταση περίπου 100 μιλίων. Η πιο πιθανή διαδρομή για αυτή τη γραμμή περνά ακριβώς μέσα από το Seven Islands.

Λιγότερο από 10 μίλια πιο κάτω, κατά μήκος του ποταμού, στην κομητεία  Κάμπερλαντ — η οποία επίσης δεν διαθέτει ενεργά ή προγραμματισμένα Κέντρα Δεδομένων — η Dominion Energy έχει προτείνει την κατασκευή του μεγαλύτερου σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο φυσικό αέριο στην πολιτεία, με καμινάδες ύψους 300 ποδιών και μέση ημερήσια κατανάλωση νερού 800.000 λίτρων — επίσης με σκοπό την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε απομακρυσμένα Κέντρα Δεδομένων.

Και, ως απόλυτη προσβολή, οι κάτοικοι εδώ και σε ολόκληρη την πολιτεία ενδέχεται να καταλήξουν να πληρώσουν για αυτό το έργο με τη μορφή υψηλότερων τιμολογίων κοινής ωφέλειας. Οι απλοί κάτοικοι της Βιρτζίνια θα αναγκαστούν να επιδοτήσουν τη βιομηχανία Τεχνητής Νοημοσύνης, αξίας πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων, ακόμη περισσότερο από ό,τι κάνουν σήμερα με τους φόρους τους.

Η ανεξέλεγκτη καταστροφή της φυσικής ομορφιάς της πολιτείας και η προφανής αδικία προς τους κατοίκους της έχουν πυροδοτήσει διακομματική κατακραυγή στην πολιτεία για την επιβολή μορατόριουμ στα νέα έργα Κέντρων Δεδομένων. Το κίνημα έχει εξαπλωθεί σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, η κυβερνήτης της Βιρτζίνια, Αμπιγκέιλ Σπάνμπεργκερ, μέλος του Δημοκρατικού Κόμματος, επιμένει να λέει ότι το θέμα αποτελεί «τοπική επιλογή».

Η πολύ πιθανή καταστροφή των Seven Islands καταδεικνύει ότι η θέση της δεν έχει κανένα νόημα. Ό,τι συμβαίνει στην κομητεία Λούντοουν επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τους κατοίκους της Φλουβάννα. Είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς το μέγεθος της καταστροφής που πρόκειται να προκαλέσει η έκρηξη των κέντρων δεδομένων στην πολιτεία, τόσο σε περιοχές που υποδέχτηκαν τις εγκαταστάσεις όσο και σε περιοχές (όπως η Κομητεία της Φλουβάννα) που δεν το έκαναν.

Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας της πολιτείας έχουν λάβει αιτήματα από Κέντρα Δεδομένων για περίπου 95 gigawatts επιπλέον ισχύος. Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει σχεδόν πενταπλάσια αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην πολιτεία σε σχέση με την τρέχουσα μέγιστη ζήτηση των περίπου 25 gigawatts.

Ο Κρις Μίλερ, πρόεδρος του Περιβαλλοντικού Συμβουλίου του Πιέμοντ στο Γουόρεντον της Βιρτζίνια είπε ότι για να μεταφέρει τόση ηλεκτρική ενέργεια, η Βιρτζίνια θα χρειαστεί να κατασκευάσει  20 εως και 30 νέες γραμμές υψηλής τάσης που θα διασχίζουν την πολιτεία τα επόμενα 15 χρόνια περίπου. Αυτό ισοδυναμεί, από περιβαλλοντική άποψη, με την κατασκευή 20 έως 30 νέων διαπολιτειακών αυτοκινητοδρόμων στην πολιτεία.

Θέλετε να τροφοδοτήσετε τα Κέντρα Δεδομένων με ηλιακή ενέργεια αντ’ αυτού; Τα απαιτούμενα φωτοβολταϊκά πάρκα θα καταλάμβαναν έως και 10 εκατομμύρια στέμματα, είπε ο Μίλερ. Και οι δύο επιλογές θα έβλαπταν τους κατοίκους της Βιρτζίνια που βρίσκονται μακριά από τα Κέντρα Δεδομένων. «Γιατί», αναρωτιέται ο Μίλερ, «θα πρέπει οι απλοί κάτοικοι της Βιρτζίνια να υπομένουν αυτές τις επιπτώσεις, όταν δεν είναι η δική τους ζήτηση, δεν είναι ο δικός τους τρόπος ζωής, δεν είναι οι δικές τους επιλογές, που προκαλούν τις επιπτώσεις στις κοινότητές τους;»

Ο Βικ Σορέλ, ο συνταξιούχος διευθυντής σχολείου στον οποίον αναφέρθηκα αρχικά, είπε ότι αυτός και οι φίλοι του στο Seven Islands είναι «ακλόνητοι συντηρητικοί», κάτι που είχα συμπεράνει αρκετά εύκολα από τη φωτογραφία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σε κορνίζα πάνω σε ένα τραπεζάκι και το καπέλο μπέιζμπολ με το σύνθημα «MAGA» . Φωτογραφίες των θηραμάτων τους καλύπτουν τους τοίχους, ενώ μια πινακίδα στο ψυγείο ορίζει τον όρο «χορτοφάγος» ως «μια παλιά ινδιάνικη λέξη που σημαίνει κακός κυνηγός».

Ωστόσο, αυτοί οι δεξιοί ζητούν την παρέμβαση της κυβέρνησης για να σταματήσει αυτή η τρέλα — τόσο για να εμποδιστεί η προτεινόμενη γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Valley Link όσο και για να κηρυχθεί μορατόριουμ για νέα Κέντρα Δεδομένων στη Βιρτζίνια, μέχρι να θεσπιστούν περισσότεροι έλεγχοι. «Δεν είμαστε αντίθετοι στην ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων, αλλά πρέπει να έχει νόημα», δήλωσε ο Τζιμ Ντάντλεϊ, ο οποίος είναι συνεργάτης του Σόρελ στο Seven Islands.

Καθώς εισέρχεστε στην ιδιοκτησία τους, μια πινακίδα απαιτεί: «ΕΜΠΟΔΙΣΤΕ ΤΟ VALLEY LINK. Έρχεται ΕΔΩ και θα σας κλέψει τη ΓΗ και την ΥΓΕΙΑ σας». Παρόμοια μηνύματα σε πινακίδες κήπου εμφανίζονται σε διάφορα σημεία της οδού James Madison Highway, η οποία είναι περίπου παράλληλη με την προτεινόμενη γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι κάτοικοι της Βιρτζίνια, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, έχουν αρχίσει να βαριούνται τη συζήτηση για τα Data Centers. Δημοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι η μεγάλη πλειοψηφία αντιτίθεται στη δημιουργία τέτοιων Kέντρων στις κοινότητές τους και διαμαρτύρεται για τις φορολογικές ελαφρύνσεις που παρέχονται γι αυτά. 

Η κυβερνήτης της Νέας Υόρκης Κάθι Χότσουλ – πρόσκειται την αμερικανική αριστερά. – εξασφάλισε τον Ιούλιο μια προσωρινή αναστολή για τα Κέντρα Δεδομένων. Από τη δεξιά πλευρά, ο κυβερνήτης του Τέξας Γκρεγκ Άμποτ έκανε το ίδιο αυτό το μήνα. Ωστόσο, στη Βιρτζίνια επικρατεί ακόμα κατάσταση «Άγριας Δύσης». Η κυβέρνηση Τραμπ, στην βιασύνη της να δώσει το πράσινο φως στην Τεχνητή Νοημοσύνη, έχει αποδυναμώσει τις ομοσπονδιακές διαδικασίες αδειοδότησης σε σημείο που να έχουν χάσει κάθε σημασία.

Το έργο Valley Link* θα διασχίσει έως και εννέα κομητείες, καταστρέφοντας τη θέα από την κομητεία Κάμπελ, κοντά στο Λύντσμπουργκ, έως το Κάλπεπερ. Το έργο Valley North (το οποίο, όπως και το έργο Valley Link, αποτελεί κοινοπραξία μεταξύ των Dominion Energy, FirstEnergy και Transource) θα διασχίσει 260 μίλια αγροτικής περιοχής — περίπου 50 μίλια από αυτά στη Βιρτζίνια — μεταφέροντας μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από άνθρακα από τη Δυτική Βιρτζίνια στα κέντρα δεδομένων της Βιρτζίνια.

Υπάρχει μια πιθανότητα να γλιτώσει το Seven Islands,  αλλά «μου έχουν πει πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου και του δικηγόρου μου, ότι αυτό θα συμβεί. Δεν υπάρχει τρόπος να το σταματήσουμε», μου είπε ο Σορέλ. «Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να το καθυστερήσουμε. Μπορούμε να δεθούμε γύρω από ένα δέντρο». Ο Σόρελ, όπως είναι φυσικό, ανησυχεί ότι θα χάσει τα πάντα. «Ποια είναι η αξία αυτής της γης τώρα;», ρωτάει, μέσα σε ένα δασάκι με ώριμα πεύκα και λευκές βελανιδιές. «Πόσο αξίζει τώρα το ίδιο στρέμμα με μια γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος πάνω του;»

Καταλαβαίνω τον πόνο του — παρόλο που πιθανότατα δεν θα βρισκόταν σε αυτή τη δύσκολη θέση αν ο Τραμπ δεν είχε καταργήσει τις άδειες. Σκέφτομαι επίσης τον πόνο των φυτών και των ζώων των Seven Islands: τις αρκούδες και τις αγριόγαλλες που τρώνε τα καρύδια bitternut hickory και τα μαύρα καρύδια· τις λιβελούλες, τις πεταλούδες και τα υδρόβια πτηνά που ευδοκιμούν στις σκιερές όχθες του· τους ανθρώπους που έρχονται να κάνουν ράφτινγκ στα ορμητικά νερά και να ψαρέψουν στις λιμνούλες του ποταμού Τζέιμς από τα κανό και τα καγιάκ τους, και να εξερευνήσουν την παλιά λιθοδομή του καναλιού του 19ου αιώνα.

Χάνουμε όλα αυτά, για πάντα. Και για ποιο λόγο;

Το έργο Valley Link στη Βιρτζίνια (συγκεκριμένα το Joshua Falls–Yeat Project) είναι ένα προτεινόμενο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης 765 kV, μήκους περίπου 115 μιλίων και κόστους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων.

*NOTUS Perspectives είναι η πλατφόρμα ιδεών, αναλύσεων και αρθρογραφίας γνώμης (op-eds) του NOTUS, ενός μη κερδοσκοπικού ψηφιακού ειδησεογραφικού οργανισμού με έδρα την Ουάσινγκτον που καλύπτει την αμερικανική πολιτική και κυβέρνηση. Φιλοξενεί εκτενείς αναλύσεις, δοκίμια και θεματικά φόρουμ από ιδεολογικά διαφορετικούς και πολυάριθμους ομιλητές —όπως πολιτικούς, δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς και ειδικούς— με στόχο την αντιμετώπιση του πολιτικού κατακερματισμού και την προβολή ποικίλων απόψεων.

*Ο Ντάνα Τίμοθι Μίλμπανκ είναι Αμερικανός συγγραφέας, πρώην αρθρογράφος στην Washington Post και αρθρογράφος στον ιστότοπο News of the United States.

Μόνο ένας στους πέντε πολίτες θεωρεί ότι ο Άντι Μπέρναμ ενήργησε αποτελεσματικά και αρκετά γρήγορα ως απάντηση στην ξηρασία και τις πυρκαγιές που έπληξαν το Ηνωμένο Βασίλειο αυτό το καλοκαίρι, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του POLITICO που διεξήγαγε η Public First.

Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 2.000 ενήλικες, έδειξε ότι οι ψηφοφόροι δεν εντυπωσιάστηκαν ιδιαίτερα από τον τρόπο με τον οποίο ο νέος πρωθυπουργός χειρίστηκε την πρώτη του μεγάλη εσωτερική κρίση από την ανάληψη των καθηκόντων του στο 10 Downing Street πριν από ένα μήνα.

Περίπου το 45% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θεωρούσε τον Μπέρναμ συνολικά πολύ αργό, σε σύγκριση με το 36% που θεωρούσε ότι ενήργησε αρκετά γρήγορα, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση που διεξήχθη από τις 13 έως τις 17 Αυγούστου.

Το 19% δήλωσε ότι «ενήργησε γρήγορα και αποτελεσματικά», ενώ το ίδιο ποσοστό θεώρησε ότι ήταν «πολύ αργός» και ότι «δεν έκανε αρκετά» για την αντιμετώπιση της ξηρασίας και των πυρκαγιών.

Παρά τη χλιαρή υποδοχή που έτυχε για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε τον καύσωνα, η συνολική δημοτικότητα του Μπέρναμ παραμένει σταθερή, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση. Το καθαρό ποσοστό αποδοχής του παραμένει σε γενικές γραμμές σταθερό από τον περασμένο μήνα, σημειώνοντας ελαφρά πτώση από +19 σε +17 από τα τέλη Ιουλίου.

«Η κυβέρνηση του Μπέρναμ βρίσκεται πλέον σε λειτουργία και το κοινό μαθαίνει σταδιακά να αποδίδει σε αυτόν τις αποτυχίες και τις επιτυχίες», δήλωσε ο Σεμπ Ράιντ, επικεφαλής δημοσκοπήσεων της Public First. «Παρατηρούμε σταθερότητα στα ποσοστά αποδοχής του μέχρι στιγμής, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν υπήρξε κάποια καθοριστική επιτυχία ή αποτυχία της κυβέρνησής του κατά τον πρώτο μήνα».

Σε απάντηση στην έξαρση των σοβαρών δασικών πυρκαγιών, ο Μπέρναμ προήδρευσε σε συνεδρίαση της κυβερνητικής επιτροπής έκτακτης ανάγκης — ή COBR — νωρίτερα αυτό το μήνα, καθώς η Βρετανία εισέρχονταν στον πέμπτο καύσωνα του καλοκαιριού. Στη συνέχεια, εξέδωσε προσωρινή απαγόρευση των μπάρμπεκιου μίας χρήσης και ανακοίνωσε ένα πακέτο στήριξης ύψους 65 εκατομμυρίων λιρών για τους αγρότες που αντιμετωπίζουν ξηρασία.

Οι μεγαλύτερες ανησυχίες του κοινού σχετικά με τον καύσωνα αφορούν τις επιπτώσεις στη γεωργία και την παραγωγή τροφίμων, όπως ανέφερε το 40% των ερωτηθέντων, την ξηρασία και την έλλειψη νερού (35%), καθώς και τον αυξημένο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών (34%). Οι ηλικιωμένοι ανησυχούν ιδιαίτερα για τον τρόπο με τον οποίο η ξηρασία θα επηρεάσει τη γεωργία και τον εφοδιασμό με τρόφιμα.

Με πληροφορίες από το Politico 

Το χειρότερο σενάριο για την υπερθέρμανση του πλανήτη φαίνεται να απομακρύνεται, όμως οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο εφησυχασμού. Αντίθετα, η μάχη για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη.

Οι επιστήμονες που μελετούν την εξέλιξη του κλίματος αναθεωρούν τακτικά τα μοντέλα και τις προβλέψεις τους, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου όσο και τις πολιτικές που εφαρμόζουν τα κράτη. Σύμφωνα με τη νέα αξιολόγηση που θα αποτελέσει τη βάση της επόμενης μεγάλης έκθεσης της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), το λεγόμενο «χειρότερο σενάριο» (RCP 8.5) δεν θεωρείται πλέον πιθανό Πρόκειται για το σενάριο που προέβλεπε αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 3,5 έως 5,5 βαθμούς Κελσίου μέχρι το τέλος του αιώνα, κυρίως λόγω της ανεξέλεγκτης χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Πρόοδος, αλλά όχι νίκη

Η εγκατάλειψη αυτού του ακραίου σεναρίου αποδίδεται στις πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια για τον περιορισμό των εκπομπών, στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη σταδιακή στροφή προς οικονομίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Οι επιστήμονες, ωστόσο, διευκρινίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως η κλιματική κρίση έχει περιοριστεί. Το πιθανότερο δυσμενές σενάριο εξακολουθεί να οδηγεί σε αύξηση της θερμοκρασίας περίπου κατά 3,5 βαθμούς Κελσίου, με σοβαρές συνέπειες για τα οικοσυστήματα, τις κοινωνίες και την οικονομία.

Ο στόχος του 1,5°C απομακρύνεται

Την ίδια στιγμή, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο η υπερθέρμανση του πλανήτη αναμένεται να φθάσει προσωρινά περίπου στους 1,7 βαθμούς Κελσίου, υπερβαίνοντας τον στόχο της Συμφωνίας των Παρισίων για περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο στόχος έχει οριστικά χαθεί, αλλά ότι απαιτούνται ακόμη ταχύτερες και πιο αποφασιστικές πολιτικές για τη μείωση των εκπομπών. Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, ακόμη και η διαφορά λίγων δεκάτων του βαθμού μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ανθρώπινη υγεία, τη γεωργία, τη βιοποικιλότητα και την παγκόσμια οικονομία.

Η επιστήμη δεν διαψεύστηκε

Η νέα αναθεώρηση δεν σημαίνει ότι τα προηγούμενα κλιματικά μοντέλα ήταν λανθασμένα. Αντίθετα, οι πραγματικές μετρήσεις επιβεβαιώνουν ότι οι επιστήμονες είχαν προβλέψει με αξιοσημείωτη ακρίβεια την πορεία της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ωστόσο, νεότερες μελέτες δείχνουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας επιταχύνεται τα τελευταία χρόνια, ενώ οι κίνδυνοι για τις κοινωνίες εμφανίζονται νωρίτερα και σε χαμηλότερα επίπεδα θέρμανσης από ό,τι εκτιμούσαν παλαιότερες αξιολογήσεις.

Το κόστος της αδράνειας

Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα αλλά και οικονομική πρόκληση. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, οι φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή προκάλεσαν οικονομικές απώλειες ύψους 58 δισ. ευρώ το 2022, 45 δισ. ευρώ το 2023 και περίπου 40 δισ. ευρώ το 2024 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι, εάν η υπερθέρμανση συνεχιστεί με υψηλούς ρυθμούς, το ευρωπαϊκό ΑΕΠ θα μπορούσε να είναι έως και 7% χαμηλότερο στο τέλος του αιώνα σε σχέση με ένα σενάριο περιορισμού της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό. Πλημμύρες, πυρκαγιές, ξηρασίες, άνοδος της στάθμης της θάλασσας και ακραία καιρικά φαινόμενα αναμένεται να επηρεάσουν ολοένα και περισσότερο τη δημόσια υγεία, τις υποδομές, την αγροτική παραγωγή και την ενεργειακή ασφάλεια.

Η πρόκληση παραμένει

Η αναθεώρηση των κλιματικών σεναρίων αποτελεί μια συγκρατημένα αισιόδοξη εξέλιξη, καθώς δείχνει ότι οι διεθνείς πολιτικές για το κλίμα έχουν ήδη αρχίσει να αποδίδουν.

Οι επιστήμονες, όμως, υπογραμμίζουν ότι ο δρόμος προς έναν ασφαλέστερο πλανήτη παραμένει μακρύς.

Η απανθρακοποίηση της οικονομίας δεν αφορά μόνο την προστασία του περιβάλλοντος. Συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια, την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, τη μείωση των οικονομικών απωλειών από ακραία καιρικά φαινόμενα και, τελικά, με την ποιότητα ζωής των επόμενων γενεών.

Με πληροφορίες από  European Commission

https://www.google.com/search?q=video+about+climate+change&oq=video+about+climate+change&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIJCAEQABgTGIAEMgoIAhAAGBMYFhgeMgoIAxAAGBMYFhgeMgoIBBAAGBMYFhgeMgoIBRAAGBMYFhgeMgoIBhAAGBMYFhgeMgoIBxAAGBMYFhgeMgoICBAAGBMYFhgeMgoICRAAGBMYFhge0gEIODQ4MWowajeoAgCwAgA&sourceid=chrome&source=chrome.ob&ie=UTF-8#fpstate=ive&vld=cid:bbdc8f0e,vid:wecbVJ4FOHY,st:0