Ο βραβευμένος γάλλος φωτογράφος άγριας φύσης και σκηνοθέτης μιλάει για το νέο του ντοκιμαντέρ, «Το τραγούδι του δάσους»,    μια αριστουργηματική κινηματογραφική ωδή για το περιβάλλον.

Οταν ο Βενσάν Μινιέ ήταν 12 χρόνων, βρέθηκε με τον πατέρα του στο δάσος, κάτι που έκαναν συχνά. Μόνο που σε αυτή την εξόρμηση ο πατέρας του τον άφησε ολομόναχο εκεί, καλυμμένο με ένα δίχτυ καμουφλάζ και με φωτογραφικό εξοπλισμό Novoflex ανά χείρας. Ηταν η πρώτη φορά που ο Μινιέ έμενε – για περίπου δύο ώρες – μόνος στο δάσος. Τότε τράβηξε την πρώτη φωτογραφία του.

«Τρομαγμένος και ταυτόχρονα γοητευμένος, άκουγα τους ήχους των ζώων δίπλα μου, ένιωθα την ανάσα τους, τον βηματισμό τους, τον ψίθυρό τους» περιέγραφε ο Μινιέ στο BHMAgazino πριν από λίγο καιρό στο Παρίσι, μακριά από την αγαπημένη του φύση, όπου τον συναντήσαμε στο πλαίσιο της προώθησης του τελευταίου ντοκιμαντέρ του, «Το τραγούδι του δάσους» (Le Chant des forêts), το οποίο παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου της Unifrance και από την περασμένη Πέμπτη, 12 Φεβρουαρίου, προβάλλεται στους ελληνικούς κινηματογράφους, σε διανομή της One from the Ηeart – να σημειωθεί ότι η ταινία έχει ξεπεράσει το 1.000.000 εισιτήρια, αποτέλεσμα εκπληκτικό για ντοκιμαντέρ, και ότι βρισκόταν στο top 5 του γαλλικού box office επί πέντε εβδομάδες.

«Oταν το άγριο ζώο πέρασε μπροστά από τα μάτια μου, ένιωθα τόσο εκστασιασμένος που δεν ήμουν βέβαιος για το αν ήταν αληθινό ή της φαντασίας μου· ένα mirage, μια οπτασία» συνέχισε την εξιστόρηση ο Μινιέ. Oλα τα παραπάνω έγιναν σε κλάσματα δευτερολέπτου και ενώ ο ίδιος όπλιζε τη φωτογραφική μηχανή του προκειμένου να απαθανατίσει το ζώο, ένα ελάφι. Εκείνη η ημέρα που ο Βενσάν Μινιέ βρέθηκε στο δάσος μόνος του υπήρξε τελικά η αφετηρία για αυτό που επρόκειτο να κάνει στην υπόλοιπη ζωή του: «Ενθουσιάστηκα από το γεγονός ότι μπορούσες πράγματι να βρεθείς τόσο κοντά με αυτά τα ζώα αν είχες το σωστό καμουφλάζ και υπομονή».

Μιλώντας λίγο για το παρελθόν του, ανέφερε ότι ήταν κακός μαθητής στο σχολείο επειδή ακριβώς το μυαλό του ταξίδευε συνεχώς στον έξω κόσμο, όπου ούτως ή άλλως περνούσε και τον περισσότερο χρόνο του. «Ετσι λοιπόν ήρθε το αναπόφευκτο». Σύντομα ο Μινιέ συνειδητοποίησε ότι ο ρόλος του σε αυτή τη ζωή είναι να εικονογραφεί, είτε φωτογραφίζοντας με τη φωτογραφική μηχανή του ή, αργότερα, κινηματογραφώντας με την κάμερά του τα είδη της άγριας πανίδας στο φυσικό τους περιβάλλον.

Βέβαια, όταν ο Μινιέ αποφάσισε ότι θα ακολουθούσε αυτό το μονοπάτι, σύντομα αντιλήφθηκε πως δεν ήταν όλα τόσο ρόδινα: «Ημουν αναγκασμένος να κάνω δουλειές του ποδαριού, ό,τι έβρισκα, προκειμένου να αποκτώ τα χρήματα για να αγοράζω τον εξοπλισμό για αυτή τη δουλειά». Στα 22 με 23 του όμως ήταν πλέον επαγγελματίας. Στο πέρασμα των χρόνων κατάφερε να ιδρύσει τον δικό του εκδοτικό οίκο και αρκετά αργότερα, αφού είχε γίνει ένας από τους πιο διακεκριμένους φωτογράφους άγριας ζωής στον κόσμο, αποφάσισε να μεταπηδήσει στον κινηματογράφο.

Το 2021, με ένα άλλο τρομερό ντοκιμαντέρ του, τη «Λεοπάρδαλη του χιονιού» (που σκηνοθέτησε μαζί με τη Μαρί Αμιγκέ), ο Μινιέ μάς μετέφερε στα μαγικά τοπία του Θιβέτ, όπου οι κορυφές, οι στέπες, το δριμύ ψύχος και η πλούσια πανίδα γίνονται τα στοιχεία μιας αναζωογονητικής φιλμικής εμπειρίας. Εκεί ο θεατής ανακαλύπτει την τέχνη του καμουφλάζ – χάρισμα ορισμένων ζώων και πολύτιμο εργαλείο τους για την επιβίωση – όπως επίσης ταυτίζεται με την αγωνία του φωτογράφου να απαθανατίσει την ομορφιά που τον κυκλώνει – τις αντιλόπες, τις αρκούδες, τις αλεπούδες, τους σκίουρους, τις τίγρεις, τα γεράκια, τους λαγούς και φυσικά τη λεοπάρδαλη του χιονιού που συναντάμε στον τίτλο της ταινίας.

To «Τραγούδι του δάσους» είναι μεν μια ταινία παρόμοιας φιλοσοφίας, αλλά σε ένα πιο «βατό» πλαίσιο. Βαθιά μέσα στα Βόσγια Ορη της Γαλλίας, ο Μινιέ επαναλαμβάνει κατά κάποιον τρόπο τη δική του ιστορία φωτογραφικού «βαπτίσματος», μόνο που σε αυτή την περίπτωση πρωταγωνιστής είναι ο δεκάχρονος γιος του, μαζί με τον οποίο ο σκηνοθέτης συναντά τον δικό του πατέρα. Στόχος τους είναι να παρατηρήσουν λύγκες, ελάφια, κουκουβάγιες και ίσως τον σπάνιο αγριόκουρκο, στο φυσικό τους περιβάλλον.

Αποτυπώνοντας το θαύμα και τον μαγευτικό ρυθμό αυτού του περιβάλλοντος, μαζί με τους ήχους και τις ιστορίες του που ξετυλίγονται στο φως των κεριών, ο Μινιέ καταθέτει μια λαμπρή, ελεγειακή αποτύπωση του εκπληκτικού πλανήτη στον οποίο ζούμε.

Περιβαλλοντική αφύπνιση

Υπήρξε μια εποχή που οι περισσότεροι μαθαίναμε για τον διαφορετικό αυτόν κόσμο της άγριας φύσης μέσω ντοκιμαντέρ που μεταδίδονταν για εκπαιδευτικούς λόγους στην τηλεόραση. Προσωπικά, ανήκω σε αυτή τη γενιά, καθότι ως παιδί τη δεκαετία του 1980 παρακολουθούσα τέτοια ντοκιμαντέρ.

Το αναφέρω στον Μινιέ και συγχρόνως του επισημαίνω ότι στους καιρούς μας, με τον κόσμο να έχει αλλάξει τόσο πολύ, τέτοιου είδους φιλμ τεκμηρίωσης δεν είναι και τόσο δημοφιλή αλλά, το σημαντικότερο, το ίδιο το περιβάλλον έχει αλλάξει πολύ έκτοτε. Αυτό που κυρίως μαθαίνουμε είναι το τέλος: ένα είδος εξαφανίζεται, το άλλο απειλείται με αφανισμό κ.ο.κ.

Πώς επηρεάζει άραγε αυτή η κατάσταση έναν ντοκιμαντερίστα ο οποίος ασχολείται τόσο πολύ με τη φύση, όπως ο Βενσάν Μινιέ; «Προφανώς με επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό και πολύ πιθανόν η ύπαρξη αυτής της ταινίας να οφείλεται σε αυτό ακριβώς» απαντά. «Ως ένας άνθρωπος που έχει περάσει στη φύση περισσότερα από 30 χρόνια, υπερασπίζομαι αυτό που και ο γιος μου λέει στην ταινία: πόσο κρίμα είναι που τόσο λίγοι άνθρωποι έχουν τις ανάλογες ευαισθησίες για την εξαφάνιση ζωικών ειδών.

Αυτό με θλίβει αφάνταστα, αλλά την ίδια ώρα με ωθεί στο να κάνω κάτι, όπως μια ταινία σαν αυτή. Κατά κάποιον τρόπο, όταν γυρίζω μια ταινία, νομίζω ότι αντιμετωπίζω αυτό το θέμα κατάματα και με θάρρος. Γιατί νιώθω ότι στις μέρες μας το να είναι κάποιος ευαίσθητος έχει καταντήσει ασήμαντο».

Ο Μινιέ στη συζήτησή μας αναφέρει επίσης ότι πολλές φορές στενοχωριέται όταν βλέπει τόσο πολύ κόσμο να ενώνεται προκειμένου να διαμαρτυρηθεί για μια σειρά από ζητήματα της στενής πολιτικής, ενώ ελάχιστοι κάνουν το ίδιο όταν προκύπτουν σοβαρά θέματα για το περιβάλλον: «Νομίζω ότι το “Τραγούδι του δάσους” είναι μια πρόταση απέναντι σε αυτήν ακριβώς την αδιαφορία. Είναι μια πρόταση που προέκυψε από την προσωπική εμπειρία μου και είναι επίσης μια πρόταση επανασύνδεσης και συμφιλίωσής μας με όλα τα πλάσματα του κόσμου, ούτως ώστε να αφυπνιστούμε και να δώσουμε μεγαλύτερη προσοχή σε όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας.

Θα μπορούσα μάλιστα να πω ότι είναι μια πρόταση αισιοδοξίας, κάτι που δείχνει δύσκολο πλέον, εφόσον ακούμε για εξαφάνιση ειδών και δεν δραστηριοποιούμαστε. Ωστόσο, όπως ο πατέρας μου συχνά λέει, αυτός ο κόσμος, ο κόσμος των ζώων, παραμένει ζωντανός. Κάποια είδη εξαφανίζονται, κάποια άλλα όμως εμφανίζονται, και αυτή η κίνηση συνεχίζεται στους αιώνες. Και εμείς πρέπει επίσης να συνεχίζουμε να κινούμαστε».

Στη διάρκεια της συζήτησής μας του έθεσα την ύπαρξη αυστηρού νομοθετικού πλαισίου για την προστασία των ζώων, όπως και για τη δραστηριότητα πολλών οργανώσεων στον τομέα αυτόν. «Είναι ευτυχές που υπάρχουν πολλές φιλοζωικές οργανώσεις, οι οποίες πράγματι κάνουν πολύ σοβαρή δουλειά» σχολιάζει ο σκηνοθέτης. «Ωστόσο, δεν είναι αρκετή. Αυτό που πραγματικά με πληγώνει είναι ότι ο άνθρωπος βλέπει τον κόσμο των ζώων μόνο μέσα από το πρίσμα του δικού του ενδιαφέροντος και συμφέροντος. Επίσης, υπάρχουν ακόμη κάποιες μονοδιάστατες και εντελώς ξεπερασμένες αντιλήψεις και στερεότυπα.

Για παράδειγμα, ότι ο κάστορας καταστρέφει τα δέντρα, η αλεπού κυνηγάει τις κότες, ο λύκος τρώει τα πρόβατα. Αυτή η λογική αποδεικνύει ότι το ανθρώπινο συμφέρον έχει προτεραιότητα και αυτό, νομίζω, πρέπει να αλλάξει. Ενώ είναι απαραίτητο να αναζητούμε την ομορφιά και την επανασύνδεσή μας με το φυσικό περιβάλλον, εμείς σκεφτόμαστε πρώτα τον εαυτό μας. Θεωρώ ότι πρέπει να αλλάξουμε το πρίσμα μέσα από το οποίο παρατηρούμε τη φύση και για εμένα η ποίηση είναι το ένα και μοναδικό μονοπάτι που μπορούμε να πάρουμε. Και πιστεύω βαθιά ότι αν ο άνθρωπος αρχίζει να αντιμετωπίζει ποιητικά το περιβάλλον θα νιώσει καλύτερα και με τον συνάνθρωπο».

ΠΗΓΗ 

Η Ευρώπη είναι υπεύθυνη για περίπου το 25% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η αεροπορία, αν και αντιστοιχεί μόλις στο 3% σε παγκόσμια κλίμακα, παραμένει ένας από τους τομείς που συμβάλλουν σημαντικά στην επιβάρυνση του κλίματος στην ήπειρο. Αντίθετα, τα τρένα υψηλής ταχύτητας εκπέμπουν έως και 90% λιγότερο CO₂ ανά διαδρομή. Ωστόσο, παραμένουν η «δεύτερη επιλογή» για πολλά ταξίδια, ακόμα και μικρών αποστάσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο έρχεται να προστεθεί το φιλόδοξο σχέδιο Starline, που προτείνει τη δημιουργία ενός «μεγα-μετρό» ευρωπαϊκής κλίμακας: ένα δίκτυο πέντε γραμμών υψηλής ταχύτητας, συνολικού μήκους 22.000 χιλιομέτρων, που θα συνδέει σχεδόν 40 πόλεις σε όλη την ήπειρο. Από τη Μαδρίτη μέχρι το Βερολίνο, μέσω Παρισιού και Ρώμης, αλλά και με γραμμές που θα καταλήγουν στο Κίεβο και την Κωνσταντινούπολη, το σχέδιο φιλοδοξεί να μεταμορφώσει τον τρόπο που ταξιδεύουν οι Ευρωπαίοι.

Το Starline έχει αναπτυχθεί από την «21st Europe», μια δεξαμενή σκέψης που συνεργάζεται με «τις πιο φωτεινές ιδέες της ηπείρου» για να προωθήσει καινοτόμες λύσεις. Όπως σημειώνουν οι εμπνευστές του, πρόκειται για μια «τολμηρή μετάβαση προς τον σιδηρόδρομο υψηλής ταχύτητας», η οποία δεν αποσκοπεί μόνο στη βελτίωση της συνδεσιμότητας, αλλά και στη συμβολή στον στόχο της ΕΕ για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050.

Το σχέδιο περιλαμβάνει πέντε βασικές γραμμές:

• Η γραμμή Α, από Νάπολη έως Ελσίνκι.
•  Η γραμμή Β, από Λισαβόνα έως Κίεβο, με ενδιάμεση στάση στη Μαδρίτη.
•  Η γραμμή Γ, από Μαδρίτη έως Κωνσταντινούπολη, με στάση στη Βαρκελώνη.
•  Η γραμμή Δ, από Δουβλίνο έως Κίεβο.
•  Η γραμμή Ε, από Μιλάνο έως Όσλο.

Με αυτόν τον τρόπο, όλες οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά και πόλεις όπως η Μασσαλία, η Βαρκελώνη, το Λίβερπουλ και το Μόναχο, θα ενταχθούν σε ένα συνεκτικό δίκτυο που θα θυμίζει περισσότερο αστικό μετρό παρά τα σημερινά αποσπασματικά εθνικά συστήματα.

Η Ευρώπη έχει μακρά παράδοση στον σιδηρόδρομο: από τη «χρυσή εποχή» των νυχτερινών τρένων έως το Interrail που προσελκύει εκατοντάδες χιλιάδες ταξιδιώτες κάθε χρόνο. Όμως οι διεθνείς σιδηροδρομικές συνδέσεις παραμένουν κατακερματισμένες, αργές και συχνά ακριβότερες από τα αεροπορικά εισιτήρια. Το Starline φιλοδοξεί να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα, προσφέροντας μια ενιαία εμπειρία ταξιδιού σε ολόκληρη την ήπειρο.

Το σχέδιο δεν αφορά μόνο την ταχύτητα. Η πρόταση περιλαμβάνει την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας –ηλιακής, αιολικής και αποθήκευσης σε μπαταρίες– για τη λειτουργία των σταθμών και της υποδομής. Προβλέπει μάλιστα «έξυπνη» διαχείριση ενέργειας: αποθήκευση πλεονάζουσας παραγωγής στις ώρες χαμηλής ζήτησης και βελτιστοποίηση της κατανάλωσης σε πραγματικό χρόνο. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται τα λειτουργικά κόστη και αυξάνεται η ανθεκτικότητα σε περιόδους ενεργειακής πίεσης.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του Starline είναι η πρόβλεψη για ενιαία εμπειρία σε όλες τις γραμμές: κοινά τρένα, σταθμοί, συστήματα έκδοσης εισιτηρίων και υπηρεσίες. Οι σχεδιαστές οραματίζονται ένα τρένο χωρίς τις παραδοσιακές διαχωριστικές τάξεις. Αντί για πρώτη και δεύτερη θέση, θα υπάρχουν ζώνες ησυχίας για όσους θέλουν να συγκεντρωθούν, ανοιχτοί χώροι για εργασία και συζήτηση, αλλά και οικογενειακές ενότητες με ειδικές παροχές για ταξίδια με παιδιά.

Η άνεση στις μεγάλες αποστάσεις θεωρείται κρίσιμη: καθίσματα εργονομικά, ενσωματωμένοι χώροι καφέ και κοινόχρηστες περιοχές που κάνουν το ταξίδι εμπειρία και όχι απλώς μετακίνηση. Η φιλοσοφία του Starline δεν περιορίζεται στους επιβάτες. Το δίκτυο θα διαθέτει ειδικούς χώρους μεταφοράς φορτίου, ώστε επείγοντα προϊόντα να φτάνουν εξίσου γρήγορα και αποτελεσματικά. Αυτό θα περιορίσει την ανάγκη για αεροπορικές μεταφορές μικρών αποστάσεων αλλά και την υπερφόρτωση του οδικού δικτύου.

Αν το φιλόδοξο σχέδιο πάρει σάρκα και οστά, θα αποτελέσει την πρώτη ολοκληρωμένη διακρατική σιδηροδρομική υποδομή στην ιστορία της Ευρώπης. Οι εμπνευστές του υπογραμμίζουν ότι η επιτυχία του δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την τεχνική αρτιότητα, αλλά και από την πολιτική βούληση και τη συνεργασία των κρατών-μελών.

Το σίγουρο είναι ότι, σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση πιέζει για ριζικές λύσεις, το Starline δείχνει έναν δρόμο που συνδυάζει οικολογική ευαισθησία, τεχνολογική καινοτομία και ευρωπαϊκή συνοχή. Ένα τρένο που δεν μεταφέρει απλώς ανθρώπους ή εμπορεύματα, αλλά την ίδια την ιδέα μιας Ευρώπης πιο ενωμένης και πιο βιώσιμης.

Είναι η τέταρτη παγκόσμια εκδήλωση λεύκανσης από το 1998 και έχει πλέον ξεπεράσει τη λεύκανση από το 2014-17 που έπληξε περίπου τα δύο τρίτα των υφάλων, δήλωσε η ICRI, ένας συνδυασμός περισσότερων από 100 κυβερνήσεων, μη κυβερνητικών οργανώσεων και άλλων. Και δεν είναι σαφές πότε θα τελειώσει η τρέχουσα κρίση, η οποία ξεκίνησε το 2023 και ενοχοποιείται για την υπερθέρμανση των ωκεανών.

«Μπορεί ποτέ να μην δούμε το θερμικό στρες που προκαλεί τη λεύκανση να πέφτει κάτω από το όριο που πυροδοτεί ένα παγκόσμιο γεγονός», δήλωσε στο Associated Press ο Μαρκ Ίκιν, εκτελεστικός γραμματέας της International Coral Reef Society και συνταξιούχος επικεφαλής παρακολούθησης κοραλλιών της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ.

OT.gr

Η Ελίζα Δημητρά ζει off the grid στην κεντρική Εύβοια

Η ζωή της είναι όσο πιο off the grid (χωρίς δηλαδή σύνδεση με δίκτυα ενέργειας) γίνεται σε συνθήκες 2024. Μιλάει στο Travel.gr για το πώς επέλεξε αυτόν τον προορισμό μετά από διάφορες περιπλανήσεις και για την προσπάθεια που κάνει για την προστασία των ζώων και γενικοτερα για έναν πιο φιλικό στο περιβάλλον τρόπο ζωής.

«Μεγάλωσα στην Κηφισιά, σπούδασα στο Μαθηματικό Αθήνας, έκανα μεταπτυχιακό στη Γαλλία και στη Λέσβο, με θέμα τη Διατήρηση της Βιοποικιλότητας και διατριβή στα Γρεβενά, πάνω στην χρήση των υπόγειων περασμάτων της Εγνατίας Οδού από αρκούδες και άλλα μεγάλα θηλαστικά σε συνεργασία με την οργάνωση Καλλιστώ», λέει στο Travel.gr.

Μετά από μια επαγγελματική περιπλάνηση σε Ελλάδα και εξωτερικό το 2017 δούλεψε στη Ριτσώνα ως camp coordinator για τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης. Πριν είχε βρεθεί στη Λέσβο στο αποκορύφωμα της προσφυγικής κρίσης, το 2015, ως εθελόντρια. «Ήταν μια συγκλονιστική εμπειρία που με έκανε να σκεφτώ ξανά πολλά. Αποφάσισα ότι δεν μπορώ να ζω πια στην πόλη. Έκτοτε, άλλαξα 26 σπίτια μέχρι να φθάσω σήμερα να έχω πουλήσει το σπίτι στην Κηφισιά και να ζω σε έναν ελαιώνα».

Photos: Ελίζα Δημητρά

Photo: Ελίζα Δημητρά

Τα σπίτια στα οποία έζησε από το 2018 μέχρι το 2021 βρίσκονται στα εξής σημεία: Δεμάτι Ζαγορίου, Πάδες Κόνιτσας, Τσουκαλάδες Λευκάδας, Αγ. Άννα και Αχλάδι στη βόρεια Εύβοια, Διψέλιζα Κερατέας, Πρόδρομος Βοιωτίας, Αγ. Μαρίνα Κορωπίου, Βερτίσκος Λαγκαδά Θεσσαλονίκης, 2 μέρη στη Σερβία, Σλοβενία, Μιλάνο, Νότια Γαλλία, Zaragoza, Μαδρίτη, Malaga, Cadiz, Σύβοτα Λευκάδας και Λαγονησι.

«Είχα τόση θέληση να μάθω αυτόν τον τρόπο ζωής»

«Η ζωή τύπου ερημίτη είναι καλή για κάποιο διάστημα αλλά όχι για πάντα»

Τελικά, μετά από μια περιπέτεια λόγω της πανδημίας, κατέληξε στην Εύβοια το 2021, έως και σήμερα: «Ξεκίνησα αυτή τη ζωή έχοντας μεγαλώσει σε ένα διαμέρισμα, σε προάστιο της Αθήνας, με γονείς και παππούδες των γραμμάτων χωρίς να έχω ένα χωριό να πάω, όπως πολλοί συμμαθητές μου. Ήμουν εντελώς αδαής όσον αφορά αυτόν τον τρόπο ζωής, αλλά με τόση θέληση να μάθω, που ελπίζω να πετύχω έστω κάποιους από τους στόχους μου κι είμαι επιεικής με τον εαυτό μου φυσικά».

«Παντού γεμίζω νερό από πηγές ώστε να μην κάνω αγοράζω πλαστικά μπουκάλια»

Μία εγκυκλοπαίδεια για τον vegan -όχι μόνο στη διατροφή- τρόπο ζωής

Πριν λίγα χρόνια η κ. Δημητρά ξεκίνησε την ιστοσελίδα Ethos & Empathy. Εκεί, μπορεί να βρει κανείς περίπου τα πάντα για τον vegan τρόπο ζωής, για το zero waste lifestyle και τον αντισπισισμό. Σημαντικό επίσης να τονιστεί ότι στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα φιλοξενούνται μεταφρασμένα και πολλά σημαντικά και ενδιαφέροντα κείμενα για όλα αυτά τα θέματα. Μπορεί κανείς να πει πως είναι μια ψηφιακή οικο-εγκυκλοπαίδεια, για όποιον θέλει να έχει μια πρώτη ή αναλυτικότερη ενημέρωση για το ζήτημα.

Photo: Ελίζα Δημητρά

Η ζωή με τη χρήση ελάχιστης δυνατής ενέργειας έχει τις δυσκολίες της. «Για παράδειγμα, απαιτείται η λελογισμένη χρήση νερού. Μαζεύω το νερό της βροχής, φυσικά οι βροχοπτώσεις δεν είναι δεδομένες. Ενώ το ρεύμα που χρησιμοποιώ καλύπτεται από φωτοβολταϊκά πάνελ, δεν έχω ούτε καν γεννήτρια. Μαζεύω τις ελιές κάθε χρόνο κι έχω δικό μου λάδι, και για ένα διάστημα και δικές μου ελιές, για τα οποία είμαι τόσο ευγνώμων. Κόβω χόρτα με τα οποία μετά φτιάχνω βάμματα και λάδια αλλά και τα οποία έχω εισάγει στην διατροφή των σκύλων μου καθώς τους βοηθούν να μένουν υγιείς κι εκείνοι. Έπειτα, έμαθα να κάνω τουρσιά τα οποία εισήγαγα στην καθημερινή μου διατροφή», αναφέρει.

«Στο Αχλάδι, στη βόρεια Εύβοια, τίποτα δεν είναι πια πράσινο εκεί»

«Προσωπικά δεν τρώω οτιδήποτε ζωικό»

Ενώ θεωρεί ότι στην Ελλάδα έχουν να γίνουν πολλά ακόμα όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και την σωστή συμπεριφορά προς τα ζώα, έχει την ίδια στιγμή να πει ότι ξεχώρισε την ελληνική φιλοξενία. «Σε όποιο μέρος της χώρας και να βρέθηκε πάντα υπήρχε -τουλάχιστον- ένας άνθρωπος που να είναι υποστηρικτικός. Να θέλει να μάθει για τον καινούργιο άνθρωπο που ήρθε στον τόπο του να τον βοηθήσει».

Η λελογισμένη χρήση ενέργειας είναι το μόνο πράγμα που προτείνει σε όποιον θέλει να κάνει πιο φιλική στο περιβάλλον την ζωή του. «Σημαντική είναι επίσης η διατροφή. Προσωπικά δεν τρώω οτιδήποτε ζωικό. Aκόμα και όσα φρούτα και λαχανικά καταναλώνω τα προμηθεύομαι από μικρούς τοπικούς παραγωγούς. Έτσι, η παραγωγή αλλά και μεταφορά των τροφίμων έως το πιάτο, βλάπτει λιγότερο τη φύση. Ακόμα καλύτερο να αγοράζουμε χύμα προϊόντα όπως αυτά που βρίσκουμε στις λαϊκές αγορές. Ένας άλλος τρόπος είναι να ταξιδεύουμε λιγότερο, σίγουρα να πετάμε λιγότερο με το αεροπλάνο».

Το βέβαιο είναι ότι αυτό που πρέπει και μπορεί να κάνει ο καθένας από εμάς είναι μερικά απλά πράγματα καθημερινότητας. Για παράδειγμα, να μαζεύει τα σκουπίδια του όπου πηγαίνει αλλά και γενικά να μαζεύει σκουπίδια, όχι μόνο τα δικά του. Ή να προσπαθεί να κάνει την ελάχιστη δυνατή χρήση ηλεκτρικού ρεύματος.

Μετά από 6 χρόνια «απομόνωσης», όπως λέει, νιώθει έτοιμη να «γυρίσει στον “πολιτισμό”» και θέλει να συνεισφέρει στην περιβαλλοντική ομάδα του δήμου όπου κατοικεί. «Ο homo sapiens είναι κοινωνικό ζώο. Η ζωή τύπου ερημίτη είναι καλή για κάποιο διάστημα αλλά όχι για πάντα. Άλλωστε αν έχω αυτή την τύχη, θα μπορώ να κάνω αυτό που αγαπώ και νομίζω ξέρω πολύ καλά. Να βοηθήσω στην προστασία της φύσης».

ΑΠΟ ΤΗΝTRAVEL TEAM

ΠΗΓΗ  travel.gr 

*Tο κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του. travel.gr το 2024 

“Η μεγαλύτερη έκταση συνεχούς μαγγροβιακής βλάστησης βρίσκεται εδώ, στην Παρά της Βραζιλίας. Και είμαστε εμείς που πρέπει να την προστατεύσουμε,” λέει ο 21χρονος ηγέτης της νεολαίας του Αμαζονίου, Ματέους Άνταμς Περέιρα Αλμέιντα.

Εκτείνονται σε σχεδόν 14.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα κατά μήκος της βόρειας ακτής της Βραζιλίας, τα μαγκρόβια δάση στις ακτές του Αμαζονίου αποτελούν πηγή ζωής για περισσότερους από 80.000 ανθρώπους σε 500 κοινότητες μόνο στην πολιτεία Παρά. Ο Ματέους, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στο ψαροχώρι Βίλα ντε Πεσκεϊρό, στο νησί Μαραζό, κατανοεί βαθιά αυτή τη σύνδεση. “Είναι κάτι παραπάνω από δέντρα ή ένα δάσος. Είναι ένα οικοσύστημα ανθρώπων, ζώων και τρόπου ζωής,” λέει. “Είναι ένας κόσμος από μόνος του που χρειάζεται προστασία.”

Η Βίλα ντε Πεσκεϊρό, φωλιασμένη κοντά στις εκβολές του ποταμού Αμαζονίου, σφύζει από ζωή και χρώμα σε κάθε γωνιά. Ζωντανά ροζ, κίτρινα και μπλε σπίτια στολίζουν την άκρη του νερού, ενώ τα γέλια των παιδιών αντηχούν από το γήπεδο ποδοσφαίρου της κοινότητας. Αλλά όπως όλες οι παράκτιες κοινότητες του Αμαζονίου, η Πεσκεϊρό αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερες δυσκολίες καθώς η κλιματική αλλαγή επιδεινώνεται.

Οι παραδοσιακοί ψαράδες βασίζονται στη γνώση των φάσεων της σελήνης, των παλιρροιών και της κατανομής των ψαριών για να προβλέψουν τις συνθήκες της θάλασσας για το ψάρεμα. Όμως, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι διακυμάνσεις στην αλατότητα και οι πλημμύρες στις ακτές αλλάζουν τα πρότυπα αλιείας και μετασχηματίζουν τον τρόπο ζωής των παράκτιων κοινοτήτων.

Φτάνοντας στην Πεσκεϊρό, αντιλαμβάνεται κανείς αμέσως ότι κάθε σπίτι στέκεται πάνω σε πασσάλους ύψους δύο έως τριών ποδιών από το έδαφος. Για γενιές, αυτός ήταν ο τρόπος άμυνας της κοινότητας απέναντι στις ανερχόμενες παλίρροιες. Όμως, καθώς οι καταιγίδες γίνονται όλο και πιο συχνές και ισχυρές, αυτή η κάποτε αποτελεσματική στρατηγική δεν επαρκεί πλέον.

Την τελευταία δεκαετία, 20 οικογένειες έχουν χάσει τα σπίτια τους από τα παλιρροϊκά κύματα. Ανάμεσά τους είναι ο 81χρονος ψαράς Άλβαρο “Κατίτα” Σάντος Λεάλ, ο οποίος ξύπνησε μια τρομακτική νύχτα και βρήκε το σπίτι του να κατακλύζεται από ένα ισχυρό κύμα. Ο Κατίτα και η οικογένειά του βρήκαν καταφύγιο στο σπίτι ενός γείτονα για τέσσερις μήνες, ενώ εκείνος ξαναέχτιζε το σπίτι του με κόπο, σανίδα προς σανίδα, μόλις 200 μέτρα μακριά από το αρχικό σημείο. Όταν τον ρώτησαν γιατί δεν μετακόμισε πιο μέσα στην ενδοχώρα, η απάντησή του ήταν απλή:

“Η θάλασσα είναι η ζωή μου. Είναι το σπίτι μου.” Το να αφήσει την παραλία όπου μεγάλωσε δεν ήταν ποτέ επιλογή.

Η ιστορία του Κατίτα είναι μία από τις πολλές σε μια περιοχή όπου η διαβίωση, ο πολιτισμός και η ταυτότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τα μαγγρόβια δάση. Η προστασία των μαγκροβίων σημαίνει προστασία της ίδιας της ζωής.

Από μικρή ηλικία, ο Ματέους βρήκε έμπνευση στη βιβλιοθήκη της Πεσκεϊρό. Μελέτησε οτιδήποτε μπορούσε να βρει, από παλιρροιακά φαινόμενα μέχρι την τέχνη και τον παραδοσιακό χορό καριμπό. Η αγάπη του για τη μάθηση σύντομα εξελίχθηκε σε έντονο πάθος να φέρει αλλαγή στην κοινότητά του. “Έμαθα από τη γιαγιά μου ότι μόνο μέσω της εκπαίδευσης μπορούμε να αλλάξουμε τα πράγματα,” λέει ο Ματέους. “Κατάλαβα ότι έπρεπε να μάθω λίγα περισσότερα για τον πολιτισμό μου και τη δική μου ταυτότητα ως Μαραχοάνο… να κατανοήσω τις ρίζες μου ώστε να τοποθετηθώ καλύτερα για το μέλλον.”

Το 2017, ο Ματέους εντάχθηκε στη Συλλογικότητα Cuíra, ένα πρόγραμμα από τη βάση που καλλιεργεί τους μελλοντικούς ηγέτες του Αμαζονίου σε όλη την Παρά. Μαζί με 78 άλλους νέους ηγέτες, έμαθε πώς να υποστηρίζει τη διαχείριση τοπικών εκμεταλλεύσιμων περιοχών, από την καταγραφή ψαράδων έως την παρακολούθηση των καβουριών και τη διεξαγωγή ερευνών. Ο Ματέους υπηρετεί επίσης ως Νεαρός Μαθητευόμενος στο Συμβουλευτικό Συμβούλιο της Resex Soure και σπουδάζει Ανώτερη Εκπαίδευση στην Τεχνολογία Τροφίμων. Μέσω των σπουδών του, διερευνά βιώσιμες καινοτομίες σε πατρογονικές πρακτικές, όπως η επαναχρησιμοποίηση των κελυφών καβουριών και γαρίδων για τη δημιουργία αλεύρου.

Ο Ματέους και η Συλλογικότητα Cuíra δεν είναι μόνοι στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν τα μαγκρόβια δάση της Βραζιλίας και να ενισχύσουν την οικονομική ευημερία των παράκτιων κοινοτήτων. Ψαράδες, γυναίκες, φορείς χάραξης πολιτικής, μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και ερευνητές παίζουν όλοι σημαντικό ρόλο στην προστασία της ακτής του Αμαζονίου προς όφελος των ανθρώπων και της φύσης. Ένα από τα πιο επιδραστικά δίκτυα είναι το “Μητέρες των Μαγκροβίων,” ένα δίκτυο άνω των 900 γυναικών αφιερωμένων στη διατήρηση 167.705 εκταρίων μαγγροβιακού δάσους στην Παρά.

Με τη στήριξη του παγκόσμιου οργανισμού διατήρησης της φύσης Rare, οι Μητέρες των Μαγκροβίων συνδυάζουν τις πατροπαράδοτες παραδόσεις με νέες βιώσιμες πρακτικές. Το δίκτυο προάγει τον ανοιχτό διάλογο μεταξύ γυναικών από τις 14 εκμεταλλεύσιμες περιοχές, ενισχύοντας λύσεις που στοχεύουν στην ευημερία των γυναικών, την ασφάλεια τροφής και τη διατήρηση των μαγκροβίων. Εκτός από τη συντήρηση του περιβάλλοντος, το δίκτυο εγκαινίασε και 60 συλλόγους αποταμίευσης υπό την ηγεσία γυναικών, δημιουργώντας επιπλέον εισόδημα ύψους R$1,5 εκατομμυρίων για τις οικογένειες και πρωτοβουλίες διατήρησης.

Παραδοσιακά, οι γυναίκες στις κοινότητες μικρής κλίμακας αλιείας στη Βραζιλία έχουν αποκλειστεί από τις ηγετικές θέσεις στη λήψη τοπικών αποφάσεων. “Το δίκτυο Μητέρες των Μαγκροβίων δημιουργήθηκε γιατί χρειαζόμασταν να δώσουμε ορατότητα στις γυναίκες και να τις ενθαρρύνουμε να συμμετέχουν στους χώρους λήψης αποφάσεων,” λέει η Ρενίλντε Πιεδάδη ντα Σίλβα, ηγέτιδα του δικτύου Μητέρες των Μαγκροβίων που ζει στην κοινότητα Rezextro Mocapajuba του δήμου São Caetano de Adivelas στην Παρά. “Όλο και περισσότερο ενθαρρύνουμε τις γυναίκες να συμμετέχουν σε χώρους διοικητικών συμβουλίων και ενώσεων για να συζητήσουμε τι είναι καλύτερο για τον καθένα από εμάς, γιατί πρέπει να διασφαλίσουμε τα δικαιώματά μας.”

Η Ρενίλντε είναι αφοσιωμένη στο να βοηθά τις γυναίκες να ενισχύσουν τον ρόλο τους ως φύλακες των μαγκροβίων, ειδικά καθώς η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τις ανισότητες μεταξύ γυναικών και ανδρών. Εξηγεί ότι πολλοί ψαράδες αποφεύγουν τις καυτές απογευματινές ώρες δουλεύοντας νωρίς, πριν την ανατολή — αλλά για τις γυναίκες, η εργασία σε μια σκοτεινή παραλία μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη φυσική τους ασφάλεια.

“Είμαι περήφανη που είμαι ηγέτιδα στην πρώτη γραμμή του δικτύου Μητέρες των Μαγκροβίων,” προσθέτει η Ρενίλντε, “αλλά δεν μπορώ να πιστώσω μόνο τον εαυτό μου. Όλες αυτές οι μαχήτριες — αυτές οι εργατικές γυναίκες — αγωνίζονται για τους χώρους τους. Είμαστε εξορύκτριες γυναίκες που φροντίζουν τα μαγκρόβια και τις οικογένειές μας.”

Πρωτοβουλίες από τη βάση, όπως το δίκτυο Μητέρες των Μαγκροβίων και η Συλλογικότητα Cuíra, κερδίζουν ολοένα και περισσότερη δυναμική στην Παρά, αλλά οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν αυξάνονται διαρκώς. Η διαφύλαξη της βιοποικιλότητας του Αμαζονίου, η ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας και η εξασφάλιση των τοπικών δικαιωμάτων απαιτούν δράση από την κοινότητα σε συνδυασμό με εθνική και παγκόσμια στήριξη.

Τον Νοέμβριο του 2025, ο κόσμος θα έχει την ευκαιρία να αναγνωρίσει αυτές τις προσπάθειες καθώς η Βραζιλία φιλοξενεί τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC COP30) στο Μπελέμ, πρωτεύουσα της Παρά και πύλη προς τον Αμαζόνιο. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων ηγετών κρατών, αντιπροσώπων χωρών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, θα συγκεντρωθούν για να αξιολογήσουν την πρόοδο στο κλίμα και να διαπραγματευτούν μελλοντικές δράσεις.

Για τη Βραζιλία, το COP30 αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να προωθήσει τον παγκόσμιο διάλογο για τη διατήρηση του περιβάλλοντος με ηγεσία από την κοινότητα και να φέρει στο προσκήνιο τις συχνά παραμελημένες παράκτιες κοινότητες του Αμαζονίου. “Αυτό που με εμπνέει είναι η γνώση ότι η περιοχή μας αποκτά ορατότητα. Δείχνουμε στους άλλους ανθρώπους ότι το μαγκρόβιο μας είναι μια ισχυρή δύναμη σε αυτή την παράκτια ζώνη που μεταμορφώνει τις ζωές των ανθρώπων σε όλη την Παρά,” μοιράζεται ο Ματέους. “Τώρα είναι η ώρα να επενδύσουμε στις κοινότητές μας και στις δημόσιες πολιτικές. Να επενδύσουμε στην προστασία της ακτής του Αμαζονίου.”

Η προστασία των μαγκροβίων του Αμαζονίου δεν είναι απλώς ένα τοπικό ζήτημα — είναι ένα κρίσιμο κομμάτι της αντιμετώπισης της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης. Καθώς πλησιάζει το COP30, η παγκόσμια κοινότητα έχει την ευθύνη να ακούσει αυτές τις φωνές και να επενδύσει στο μέλλον των παράκτιων οικοσυστημάτων της Βραζιλίας

  ΠΗΓΗ

Τι είναι οι ουσίες PFAS και γιατί είναι επικίνδυνες για την υγεία μου;