Εισαγωγή – Μετάφραση: Παναγιώτης Τσιαμούρας

Επιμέλεια: Γιάννης Μπαρτσώκας

Οι εκδόσεις ΡΟΕΣ, με ιδιαίτερη χαρά και κάποια υπερηφάνεια, ανακοινώνουν πως μόλις κυκλοφόρησε το 100ό τομίδιο της επιτυχημένης και μακρόβιας σειράς microMEGA: πρόκειται για το βιβλίο Κατά του κυνηγιού και της κρεοφαγίας του Λέοντος Τολστόι, σε μετάφραση (και με εκτενή εισαγωγή) του Παναγιώτη Τσιαμούρα.

Γνωστός κυρίως για το αμιγώς λογοτεχνικό του έργο, με μυθιστορήματα-κολοσσούς και διηγήματα-κομψοτεχνήματα, ο Λέων Τολστόι μετά από μια υπαρξιακή κρίση στις αρχές του 1880 στρέφεται κυρίως σε ζητήματα ηθικής, θρησκείας, φιλοσοφίας. Καρπός της «μεταστροφής» του μια σειρά πολιτικών και κοινωνικών έργων, όπου ο Ρώσος συγγραφέας καταγγέλλει την κοινωνική υποκρισία, το κράτος, την εκκλησία, διαμορφώνοντας μια ιδιαίτερη γραμμή σκέψης, προσδιοριστική προσωπικοτήτων και κινημάτων του επόμενου αιώνα, που θα έχουν πάντα τον Τολστόι ως σημείο αναφοράς και ως «τεκμήριο» του αγώνα και του δίκιου τους.

Έτσι και τα κείμενα του τόμου· αναδεικνύουν έναν Τολστόι πολέμιο της κρεοφαγίας και του κυνηγιού, πρωτοπόρο και θεωρητικό της χορτοφαγίας, της οικολογικής συνείδησης, επιχειρώντας να φωτίσουν αυτήν τη λίγο πολύ αγνοημένη πλευρά του Ρώσου συγγραφέα: όχι μόνο ως στοχαστή, θρησκευτικού ή κοινωνικού φιλοσόφου, αλλά και ως ηθικού κήρυκα, υπερασπιστή μιας νέας στάσης ζωής, που άξονάς της θα είναι η συμπόνια και ο σεβασμός προς κάθε ζωντανό πλάσμα, όχι από λύπηση ή οίκτο, αλλά από βαθιά ηθική δύναμη.

Την έκδοση συνοδεύει εκτενής εισαγωγή του μεταφραστή για τις περί χορτοφαγίας ιδέες του Τολστόι και την κοινωνικοπολιτική τους διάσταση, σε σύνδεση και με το χορτοφαγικό κίνημα.

Μετάφραση: Συλλογική

Επιμέλεια: Δήμητρα Παπαβασιλείο

Από τις εκδόσεις ΡΟΕΣ κυκλοφόρησε το 41ο τομίδιο της επιτυχημένης σειράς microMEGA / Λογοτεχνία: πρόκειται για ένα ακόμη έργο του Αμπδόν Ουμπίδια, το εξαιρετικά επίκαιρο Πρότζεκτ Θεός: Αφήγημα σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Είναι εφικτή η επικοινωνία με όντα που ζουν σε άλλους πλανήτες; Πόσο απέχει από το «φυσιολογικό» η ψυχική διαταραχή; Ο άνθρωπος είναι κύριος ή έρμαιο της Τεχνητής Νοημοσύνης; Οδηγείται το ανθρώπινο είδος στον αφανισμό; Οι τεχνολογικές επαναστάσεις γίνονται, εν τέλει, για καλό;

Μετά τις «ιστορίες φαντασίας και ουτοπίας», όπως ονόμασε ο ίδιος τις Τερπινοήσεις του, ο Αμπδόν Ουμπίδια, με αυτό το βιβλίο, συνεχίζει στο μονοπάτι που συνδέει το φανταστικό με το ρεαλιστικό, το ζοφερό με το κωμικό, το λογικό με το παράδοξο. Άλλοτε με τη στοχαστική διάθεση μιας θεωρητικής –σχεδόν φιλοσοφικής– διερεύνησης, εν είδει σύγχρονου πλατωνικού διαλόγου, και άλλοτε με την αμεσότητα και τη φυσικότητα ενός καθημερινού διαλόγου που παραπέμπει σε θεατρική γραφή, ο σημαντικότερος εν ζωή συγγραφέας του Ισημερινού επιμένει σε καίρια ερωτήματα που απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο.

Μέσα από τη σύντομη και συμπυκνωμένη δράση τού Πρότζεκτ Θεός, ο Αμπδόν Ουμπίδια προβληματίζεται και προβληματίζει, προκαλώντας τον αναγνώστη να αναλογιστεί την ουσία της σύγχρονης ζωής, της αγάπης, των σχέσεων, της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης.

Για τη συλλογική μετάφραση συνεργάστηκαν οι Δέσποινα Γιαβάση, Ελένη Κούβαρη, Νίκος Μπεγέτης, Βιβή Ουρανού, Γεωργία Πετρέκα, Άντα Προβατάκη, Μαρία Ράιχελ-Νίττη, Γιώτα Ρόμπολα, Αντουανέτα Σαράντη και Εύα Σκουλλή, υπό την εποπτεία και τον συντονισμό του Νίκου Πρατσίνη.

Στην εποχή του TikTok, τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία δείχνουν όχι μόνο να αντέχουν, αλλά και να ευημερούν: σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Βιβλιοπωλών του Ηνωμένου Βασιλείου (The Booksellers Association of the UK and Ireland)*  ο αριθμός των ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων σε Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία βρίσκεται πλέον στο υψηλότερο επίπεδο από το 2012, φτάνοντας τα 1.086 καταστήματα το 2025, πολύ πάνω από το ιστορικό χαμηλό των 867 καταστημάτων που είχε καταγραφεί το 2016.

Μιλώντας στο BBC, ιδιοκτήτες και ιδιοκτήτριες τέτοιων βιβλιοπωλείων αναφέρθηκαν στη χαρά, αλλά και στις δυσκολίες του εγχειρήματος. Η 57χρονη Σάλι Φλιντ, που άνοιξε το κατάστημά της πριν από δύο μήνες περίπου, δήλωσε ότι μέχρι τώρα το όνειρό της εξελίσσεται σύμφωνα με τις προσδοκίες της, παρότι χρειάζεται να δουλεύει έως και 14 ώρες τη μέρα για τις ανάγκες του βιβλιοπωλείου της.

Αντίθετα, η 35χρονη Σάνον Χάνσον δεν ονειρευόταν ποτέ να ανοίξει βιβλιοπωλείο, αλλά η κίνησή της αυτή ήρθε ως εξέλιξη μίας τοπικής λέσχης ανάγνωσης. Σήμερα συνδυάζει την εργασία της ως νοσηλεύτρια μερικής απασχόλησης με τη λειτουργία του βιβλιοπωλείου, έχοντας βοήθεια και από εθελοντές/-τριες, όμως ελπίζει ότι το βιβλιοπωλείο θα της εξασφαλίζει κάποια στιγμή τα προς το ζην. Η ίδια πιστεύει ότι η κοινωνική διάσταση της ανάγνωσης βιβλίων, όπως η κοινοποίηση φωτογραφιών από τα ράφια με τα βιβλία ή η δημοσίευση κριτικών στο διαδίκτυο, έχει δώσει ώθηση στη φιλαναγνωσία. Τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία, όπως σημείωσε, «δεν είναι απλώς φυσικά καταστήματα για την πώληση βιβλίων. Στην πραγματικότητα, αποτελούν μια κοινότητα και διοργανώνουν εκδηλώσεις για τους φιλαναγνώστες και τις φιλαναγνώστριες».

Με πληροφορίες από το diastixo και φωτ. υλικό από το διαδίκτυο

*Η συγκεκριμένη ένωση καλύπτει και τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας (με το Δουβλίνο)

Οι δημιουργίες μαθητών και μαθητριών από σχολεία της Μεσσηνίας ταξιδεύουν στην Αθήνα και παρουσιάζονται στην έκθεση μαθητικής εικαστικής αφίσας «Ανοίγω ένα βιβλίο… ανοίγω έναν κόσμο», που διοργανώνεται από τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Καλαμάτας και τη πολυμεσική βιβλιοφιλική κοινότητα των BOOKISTAS, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ), τον Οργανισμό Greek IBBY-κύκλος παιδικού βιβλίου και τον Δήμο Καλαμάτας.

Η έκθεση θα φιλοξενηθεί από τις 19 έως τις 24 Οκτωβρίου 2026, στην Βρεφική-Νηπιακή Βιβλιοθήκη και Παιδική-Εφηβική Βιβλιοθήκη, Πάρκο για το Παιδί και τον Πολιτισμό (πρώην ΚΑΠΑΨ), Λάμψα & Τριφυλίας, 115 24 Αθήνα.

Τα έργα δημιουργήθηκαν από μαθητές και μαθήτριες στο πλαίσιο των δράσεων φιλαναγνωσίας της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Καλαμάτας και παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά τον Μάιο του 2026, στη γιορτή λήξης των προγραμμάτων της Βιβλιοθήκης. 29 μαθητικές δημιουργίες από σχολεία της Μεσσηνίας μεταφέρουν στην Αθήνα τη ματιά των παιδιών για το βιβλίο, την ανάγνωση, τη φαντασία και τους κόσμους που ανοίγονται μέσα από τις σελίδες του.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 18:00, στην Βρεφική-Νηπιακή Βιβλιοθήκη και Παιδική-Εφηβική Βιβλιοθήκη, Πάρκο για το Παιδί και τον Πολιτισμό (πρώην ΚΑΠΑΨ).

Στην εκδήλωση θα παρουσιαστούν λοιπόν τα έργα των μαθητών και μαθητριών, ενώ ιδιαίτερη θέση θα έχουν τα σύντομα κείμενα που δημιούργησαν οι σχολικές ομάδες για να συνοδεύσουν τις αφίσες τους. Μέσα από αυτά, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν όχι μόνο το εικαστικό αποτέλεσμα, αλλά και την ιστορία πίσω από κάθε έργο: πώς γεννήθηκε η ιδέα, τι ενέπνευσε τα παιδιά και τι σημαίνει για εκείνα ένα βιβλίο.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν καθημερινά εργαστήρια για παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς στον ίδιο χώρο, δίνοντας στους επισκέπτες, μικρούς και μεγάλους, την ευκαιρία να συμμετέχουν δημιουργικά και να γνωρίσουν το βιβλίο μέσα από διαφορετικές μορφές τέχνης και έκφρασης.

Η έκθεση και τα εργαστήρια αποτελούν το προοίμιο του 3ου Φεστιβάλ Παιδικού Βιβλίου Καλαμάτας, που θα ακολουθήσει στην Καλαμάτα (31/10 – 6/11/2026).

Πρόγραμμα
Δευτέρα 19 Οκτωβρίου | 18:00
Εγκαίνια έκθεσης στη Βρεφική και η Παιδική Βιβλιοθήκη του ΚΑΠΑΨ του Δήμου Αθηναίων

Εργαστήρια
Τρίτη 20 Οκτωβρίου | 11:00–13:00
«Αλφαβητοδέτες: τυπώνω, διπλώνω, δένω»
Μάγδα Σουλιώτη, εκπαιδευτικός, Διευθύντρια Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Καλαμάτας

Τετάρτη 21 Οκτωβρίου | 17:30–18:30
«Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια… κολοκύθα»
Φωτεινή Στεφανίδη, ζωγράφος, εικονογράφος
Απόστολος Πάππος, εκπαιδευτικός, συγγραφέας παιδικών βιβλίων, ιδρυτής του Elniplex.gr

Πέμπτη 22 Οκτωβρίου | 17:30–18:30
«Η ελιά και τα δώρα της αγάπης»
Αχιλλέας Ραζής, εκπαιδευτικός, εικονογράφος
Μαρία Δασκαλάκη, Παναγιώτα Σκλαβενίτη, ΠΙΟΠ

Παρασκευή 23 Οκτωβρίου | 17:30–18:30
«Επιβίβαση… με προορισμό τις σελίδες»
Θανάσης Κοτσοβός, βιβλιοθηκονόμος, υπεύθυνος Παιδικής Βιβλιοθήκης «Μυρσίνη Ζορμπά» / Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Σάββατο 24 Οκτωβρίου | 11:00–13:00
«Ανοίγεις ένα βιβλίο; Τότε ετοιμάσου να παίξεις με τις τέχνες!»
Δέσποινα Σουγιούλ, εκπαιδευτικός, συγγραφέας παιδικών βιβλίων, ιδρύτρια των BOOKISTAS
Ελένη Τσαλδίρη, εκπαιδευτικός, συγγραφέας και εικονογράφος παιδικών βιβλίων

Μπορούμε να νοσταλγούμε έναν τόπο που δεν γνωρίσαμε ποτέ; Μια παράξενη γερμανική λέξη, μια έκθεση που ταξιδεύει από την Αθήνα στο Λονδίνο και η Ελλάδα ως πραγματικός αλλά και φανταστικός τόπος.

Υπάρχουν τόποι στους οποίους επιστρέφουμε επειδή κάποτε ζήσαμε εκεί. Υπάρχουν όμως και τόποι που μας λείπουν χωρίς να έχουμε πάει ποτέ.

Μια πόλη που γνωρίζουμε μόνο από φωτογραφίες. Ένα νησί που έχουμε φανταστεί τόσες φορές ώστε σχεδόν πιστεύουμε πως θυμόμαστε το φως του. Μια χώρα που έφτασε σε εμάς μέσα από βιβλία, πίνακες, ιστορίες άλλων ανθρώπων ή όνειρα ταξιδιών που δεν έγιναν.

Οι Γερμανοί έχουν μια λέξη γι’ αυτό: Fernweh.

Κυριολεκτικά παραπέμπει στη λαχτάρα για το μακρινό. Είναι κάτι σαν το αντίθετο της νοσταλγίας για το σπίτι: όχι Heimweh, η επιθυμία να επιστρέψεις εκεί απ’ όπου έφυγες, αλλά η παράξενη μελαγχολία που γεννά ένας μακρινός τόπος προς τον οποίο θέλεις να φύγεις.

Η λέξη καταγράφεται ήδη από το 1835 και αποδίδεται στον Γερμανό πρίγκιπα, ταξιδιώτη και συγγραφέα Hermann von Pückler-Muskau, ο οποίος τη χρησιμοποίησε για να περιγράψει τη μελαγχολική λαχτάρα που ένιωθε ακόμη και για μέρη στα οποία δεν είχε ποτέ ταξιδέψει.

Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, αυτή η αλλόκοτη και ταυτόχρονα τόσο οικεία ανθρώπινη αίσθηση γίνεται ο πυρήνας μιας έκθεσης που ανοίγει στις 8 Οκτωβρίου στο Hellenic Centre του Λονδίνου.

Η «Revisiting: Fernweh, or Nostalgia for Unknown Lands» συγκεντρώνει 17 έργα 15 διεθνών καλλιτεχνών από τη Συλλογή Irene Y. Panagopoulos και επιχειρεί να κοιτάξει την Ελλάδα όχι μόνο ως γεωγραφικό τόπο, αλλά ως έναν τόπο της μνήμης και της φαντασίας.

Μια Ελλάδα που υπάρχει και μια Ελλάδα που φανταζόμαστε

Αυτό ίσως είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της έκθεσης.

Για αιώνες η Ελλάδα υπήρξε για ανθρώπους που δεν την είχαν επισκεφθεί κάτι πολύ περισσότερο από μια χώρα στον χάρτη. Υπήρξε μύθος, αρχαιότητα, ταξιδιωτική επιθυμία, τόπος προβολής ονείρων και προσδοκιών.

Άλλοι την αναζήτησαν μέσα από τον Όμηρο και τους αρχαίους συγγραφείς. Άλλοι μέσα από τα ταξίδια των Ευρωπαίων περιηγητών. Άλλοι μέσα από έργα τέχνης. Και κάθε εποχή κατασκεύασε, με έναν τρόπο, τη δική της Ελλάδα.

Αυτή ακριβώς τη σχέση ανάμεσα στον πραγματικό και τον φανταστικό τόπο εξερευνά το Fernweh. Τα έργα της έκθεσης κινούνται από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα και χρησιμοποιούν ζωγραφική, γλυπτική, φωτογραφία, χαρακτική, κολάζ, βίντεο, lightboxes και βιβλία.

Ανάμεσα στους καλλιτέχνες βρίσκονται ο Marc Chagall, ο Βλάσης Κανιάρης, η Niki de Saint Phalle και ο Jean Tinguely, ο Sean Scully, ο Thomas Struth, ο Martin Parr, η Lynda Benglis, η Elizabeth Peyton, ο Kader Attia και ο Brice Marden.

Και οι διαφορετικές ματιές τους συναντώνται γύρω από ένα ερώτημα: πόσο από έναν τόπο είναι αυτό που πραγματικά υπάρχει και πόσο αυτό που εμείς έχουμε ανάγκη να δούμε;

Το ταξίδι της έκθεσης

Η έκθεση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα το 2025, εγκαινιάζοντας τον χώρο της Συλλογής Irene Y. Panagopoulos. Έναν χρόνο αργότερα ταξιδεύει στο Λονδίνο, σε νέα μορφή, και αποτελεί την πρώτη διεθνή παρουσίαση της συλλογής εκτός Ελλάδας.

Την επιμέλεια έχει η Κατερίνα Χατζή και η παρουσίαση γίνεται σε συνεργασία με το Hellenic Centre.

Η μεταφορά της έκθεσης στο Λονδίνο μοιάζει, μάλιστα, να προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο στο ίδιο της το θέμα. Γιατί τώρα η Ελλάδα παρουσιάζεται μακριά από την Ελλάδα — ως τόπος που μπορεί κανείς να γνωρίζει, να θυμάται, να φαντάζεται ή ακόμη και να νοσταλγεί από απόσταση.

Ίσως γι’ αυτό η λέξη Fernweh μας αφορά περισσότερο απ’ όσο αρχικά πιστεύουμε.

Γιατί δεν μιλά μόνο για ταξίδια.

Μιλά για την ανθρώπινη τάση να επιθυμούμε κάτι που βρίσκεται αλλού. Για εκείνο το «αλλού» που συχνά εξιδανικεύουμε ακριβώς επειδή δεν το γνωρίζουμε ολόκληρο. Για τόπους που κατοικήσαμε πρώτα στη φαντασία μας και ίσως πολύ αργότερα —ή ποτέ— στην πραγματικότητα.

Και πιθανόν αυτό να είναι ένα από τα παράδοξα της νοσταλγίας: μερικές φορές δεν χρειάζεται να έχουμε χάσει έναν τόπο για να μας λείπει.

Η έκθεση «Revisiting: Fernweh, or Nostalgia for Unknown Lands» παρουσιάζεται στο Hellenic Centre του Λονδίνου από τις 8 Οκτωβρίου έως τις 7 Νοεμβρίου 2026. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Το Μουσείο Ηρακλειδών διοργανώνει τη συμμετοχική έκθεση «ΠΑΜΕ Ηρακλειδών», η οποία αποτελεί την κορύφωση μιας δράσης καταγραφής και ανάδειξης της ιστορίας της γειτονιάς του Θησείου.

Αναμνήσεις, απόψεις, σκέψεις, φωτογραφίες, αντικείμενα και ιστορίες για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, μέσα από τις αφηγήσεις ανθρώπων που ζουν ή έζησαν, εργάζονται ή εργάστηκαν στην περιοχή, συνδέονται με αυτήν ή απλώς την αγαπούν, συνθέτουν την εικόνα της γειτονιάς.

Όπως σημειώνει η επιμελήτρια και εμπνεύστρια της έκθεσης, Βασιλική Παπακώστα: «Υπάρχουν ιστορίες που περιμένουν να ειπωθούν. Μπορείς να τις βρεις πίσω στα σκονισμένα ράφια ενός παλιού μαγαζιού, σε ένα συρτάρι με παλιές φωτογραφίες, στη μοναξιά κάποιου θαμώνα ενός καφενείου. Αρκεί να αρχίσουν να ξεδιπλώνονται κι αμέσως η εικόνα ενός δρόμου, μιας γειτονιάς, αλλάζει μπροστά στα μάτια μας. Στη δική μας γειτονιά, στην Ηρακλειδών και τους γύρω δρόμους, η ιστορία δηλώνει με κάθε τρόπο την παρουσία της.

Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, τα κτήρια της πρώιμης βιομηχανικής εποχής, οι θαυμάσιες αστικές κατοικίες της νεαρής ακόμα τότε πρωτεύουσας διηγούνται τμήματα της ιστορίας, όπως τμήματα ανιχνεύονται σε έντυπα άλλων εποχών, σε διηγήσεις ιστορικών και ερευνητών.

Τα πιο ανθρώπινα κομμάτια της ιστορίας βρίσκονται στις αναμνήσεις των κατοίκων: στις αυλές των σπιτιών, στους ήχους και τις μυρωδιές των πανηγυριών, στις φωνές των παιδιών που παίζουν, στον δρόμο για το σχολείο, στις συνθήκες δουλειάς, στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων.

Ξεκινήσαμε τη συμμετοχική δράση «ΠΑΜΕ Ηρακλειδών», καλώντας ανθρώπους που ζουν, έζησαν ή εργάζονται στην περιοχή να μοιραστούν τις ιστορίες τους. Αυτές οι ιστορίες, δεμένες με φωτογραφικό υλικό, αρχειακά τεκμήρια και τις διηγήσεις ερευνητών και ιστορικών, φωτίζουν την καθημερινή ζωή της γειτονιάς στο πέρασμα των χρόνων.

Κάθε προσωπική αφήγηση δίνει στην ιστορία διαστάσεις που κανένα χρονολόγιο, κανένας χάρτης, καμιά έκδοση Ιστορίας δεν μπορεί να δώσει. Η γειτονιά αλλάζει ραγδαία. Οι άνθρωποι έρχονται και παρέρχονται, η κοινωνική σύσταση μεταβάλλεται, οι κοινωνικές σχέσεις αλλοιώνονται, οι μνήμες χάνονται.

Τα τελευταία χρόνια η έντονη τουριστικοποίηση και οι μεταβολές στη χρήση γης θέτουν ένα ουσιαστικό ερώτημα: τι κινδυνεύει να χαθεί, ακόμη κι όταν τα κτήρια παραμένουν στη θέση τους; Η καταγραφή των ιστοριών είναι ένας τρόπος να αντισταθούμε στη λήθη. Δεν αναζητούμε ένα εξιδανικευμένο χθες, αλλά τη δυνατότητα να γνωρίζουμε τι προϋπήρξε και να σκεφτόμαστε τι αξίζει να συνεχιστεί. Το Μουσείο Ηρακλειδών φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως χώρος κατάθεσης, διαφύλαξης και διάδοσης μνημών.

Η έκθεση αποτελεί την κορύφωση της μέχρι τώρα διαδικασίας και ταυτόχρονα την αρχή μιας συνεχούς προσπάθειας, που θα εμπλουτίζεται με νέες αφηγήσεις και νέες ιστορίες ανθρώπων, τροφοδοτώντας με νέες απόψεις και ιδέες τον διάλογο για το μέλλον. ΠΑΜΕ Ηρακλειδών, λοιπόν, να θυμηθούμε όσα κινδυνεύουν να ξεχαστούν και να φανταστούμε μαζί το αύριο της γειτονιάς μας».

Η έκθεση ανοίγει στις 15 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 30 Νοεμβρίου. Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, στις 19:00, στο Μουσείο Ηρακλειδών.

Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026,  πραγματοποιείται μια ξεχωριστή συνάντηση με τους πεπειραμένους αρχαιολόγους και συντηρητές της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων.

Πώς ένα αρχαίο αντικείμενο φτάνει από τα χέρια ενός πολίτη στις συλλογές ενός μουσείου;

Αρχαιολόγοι και συντηρητές αφηγούνται την ιστορία αντικειμένων που παραδόθηκαν από πολίτες και σήμερα αποτελούν μέρος των συλλογών του Μουσείου.

Επιτύμβια ανάγλυφα, τμήματα αγαλμάτων, πήλινα κτερίσματα, αλλά και ένα εξαιρετικά σπάνιο χάλκινο έμβολο αποκαλύπτουν την πορεία ενός αρχαίου αντικειμένου από τη στιγμή που εντοπίζεται έως την προστασία, τη συντήρηση και την ένταξή του στο Μουσείο.

Γενικός συντονισμός: Διευθύντρια της ΕΦΑΠΝ, Δρ Άννα Βασιλική Καραπαναγιώτου

Επιμέλεια:
Προϊσταμένη Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, Αικατερίνη Παναγοπούλου.
Αρχαιολόγοι Ανδρομάχη Καπετανοπούλου, Εύη Πίνη και Αλεξάνδρα Συρογιάννη.

Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά
Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026
11:00–13:00

Ελεύθερη είσοδος

Γιατί η ιστορία δεν γράφεται μόνο από το παρελθόν.
Γράφεται και από τους ανθρώπους του σήμερα.

Η έκθεση έχει οργανωθεί γύρω από το θέμα των τριών θείων αρετών: πίστη, ελπίδα και αγάπη. Αυτά τα θέματα «σου δίνουν περισσότερες πληροφορίες όχι μόνο για τη ζωή του Βίνσεντ βαν Γκογκ αλλά και για την εξέλιξή του ως καλλιτέχνη», δήλωσε στο AFP η επιμελήτρια Ρένσκε Κοέν Τερβάερτ.

 Θα μπορούσε να γίνει το νέο αγαπημένο μας σύνθημα: Γυμνάζουμε τον μυ της ανάγνωσης.

Μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία που αποσκοπεί στο να παραμένει ένας πολίτης προσηλωμένος στο βιβλίο του έστω  και για 15 λεπτά, μακριά από το κινητό του τηλέφωνο. Κι αυτό έναντι μιας στοιχειώδους αμοιβής που ενίοτε έχει και κοινωνική διάσταση.

Σε μια εποχή όπου περνάμε ατελείωτες ώρες σκρολάροντας στην οθόνη του κινητού, μια χώρα αποφάσισε να δοκιμάσει κάτι μάλλον ασυνήθιστο: να ανταμείβει τους πολίτες της επειδή διαβάζουν.

Η Σιγκαπούρη εγκαινίασε στις 6 Σεπτεμβρίου το ReadSG, ένα πενταετές εθνικό πρόγραμμα με έναν εξαιρετικά απλό στόχο: 15 λεπτά διάβασμα την ημέρα.

Δεν χρειάζεται κανείς να τελειώσει ένα βιβλίο την εβδομάδα ούτε να καταπιαστεί με τον Τολστόι. Αρκούν δεκαπέντε λεπτά. Όσο περίπου διαρκούν μερικές στάσεις του μετρό, η αναμονή του λεωφορείου ή ο πρωινός καφές.

Οι συμμετέχοντες καταγράφουν μέσω της κρατικής ψηφιακής πλατφόρμας τον χρόνο που αφιερώνουν στην ανάγνωση, δημιουργούν καθημερινά «σερί» και συγκεντρώνουν εικονικά νομίσματα που μπορούν τελικά να μετατραπούν ακόμη και σε πραγματικά χρήματα.

Το ποσό είναι ελάχιστο. Κάθε δεκαπεντάλεπτη ανάγνωση αποφέρει 20 νομίσματα, ενώ χρειάζονται 1.000 για να συγκεντρωθεί ένα δολάριο Σιγκαπούρης. Με άλλα λόγια, κανείς δεν πρόκειται να πλουτίσει διαβάζοντας. Και προφανώς αυτό δεν είναι το ζητούμενο.

Να ξαναγυμνάσουμε την προσοχή μας

Η λογική του προγράμματος είναι περισσότερο ψυχολογική: χρησιμοποιεί τους μηχανισμούς των εφαρμογών που μας κρατούν καθηλωμένους στις οθόνες — πόντους, ανταμοιβές, καθημερινά «σερί», στόχους — και τους επιστρατεύει αυτή τη φορά για να μας οδηγήσει πίσω στο βιβλίο.

Η ίδια η Εθνική Βιβλιοθήκη χρησιμοποιεί μια ωραία έκφραση:  γυμνάστε τον μυ της ανάγνωσης.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι ότι σταματήσαμε να διαβάζουμε λέξεις. Διαβάζουμε όλη μέρα: μηνύματα, αναρτήσεις, τίτλους ειδήσεων, σχόλια, ειδοποιήσεις. Αυτό που φαίνεται να χάνεται είναι κάτι διαφορετικό: η παρατεταμένη ανάγνωση. Η δυνατότητα να μείνουμε για αρκετή ώρα σε ένα κείμενο χωρίς να αναζητούμε κάθε λίγα δευτερόλεπτα ένα νέο ερέθισμα.

Η Melissa Tam, επικεφαλής της National Library Board, εξηγεί ότι, ενώ το σύντομο ψηφιακό περιεχόμενο μπορεί να μας κρατά ενημερωμένους, η ανάγνωση μεγαλύτερων κειμένων ενισχύει την προσοχή, την κριτική σκέψη και τη φαντασία. Ο στόχος, λέει, είναι να δημιουργηθεί μια κοινωνία αναγνωστών «περίεργων, σκεπτόμενων και ικανών να διακρίνουν» μέσα σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο περίπλοκος.

Μπορεί όμως το διάβασμα να γίνει παιχνίδι;

Εδώ βρίσκεται ίσως και το πιο ενδιαφέρον πείραμα της Σιγκαπούρης. Μπορείς να δημιουργήσεις έναν πραγματικό αναγνώστη δίνοντάς του πόντους επειδή άνοιξε ένα βιβλίο; Η Loh Chin Ee, ερευνήτρια των αναγνωστικών συνηθειών στο National Institute of Education, θεωρεί ότι τα 15 λεπτά είναι αρκετά μικρό διάστημα ώστε να μην αποθαρρύνει εκείνον που έχει πάψει να διαβάζει, αλλά αρκετό για να αρχίσει να δημιουργείται μια καθημερινή συνήθεια.

Το πρόγραμμα, άλλωστε, δεν περιορίζεται στις ανταμοιβές. Ο Σεπτέμβριος καθιερώθηκε ως ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΗΝΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ, οργανώνονται εκδηλώσεις σε βιβλιοθήκες και δημόσιους χώρους, διατίθενται ηλεκτρονικά βιβλία και λειτουργεί παράλληλα το “διαβάζουμε για το καλό”, όπου τα λεπτά ανάγνωσης που συγκεντρώνουν οι πολίτες συνδέονται με δράσεις για κοινωνικές ομάδες που έχουν μικρότερη πρόσβαση στα βιβλία.

Η Σιγκαπούρη επομένως δεν πληρώνει πραγματικά τους ανθρώπους για να διαβάζουν. Τους δίνει μια μικρή αφορμή για να ξαναρχίσουν. Και ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά αυτής της ιστορίας. Ότι μια από τις πλέον τεχνολογικά προηγμένες κοινωνίες του κόσμου χρησιμοποιεί την ίδια την τεχνολογία για να οδηγήσει τους ανθρώπους σε μια από τις παλαιότερες ανθρώπινες συνήθειες: να καθίσουν ήσυχα και να διαβάσουν.

Για δεκαπέντε λεπτά. Χωρίς ειδοποιήσεις. Χωρίς scrolling. Χωρίς να πρέπει αμέσως να περάσουν στο επόμενο. Μόνον αυτοί και ένα κείμενο.

Με πληροφορίες από τον βρετανικό Independent

ReadSG