Παρασκευή  8 Μαΐου 2026, στις 7 μ.μ.,

Επιμέλεια έκθεσης : Αννίτα Πατσουράκη- Ιστορικός Τέχνης.

Κριτικό σημείωμα για την έκθεση από την Επιμελήτρια

              «Ένα λουλούδι για ένα ποίημα»

Οι εικαστικές τέχνες  και η ποίηση αποτελούν μία από τις πιο γοητευτικές εκφάνσεις των «αδελφών τεχνών», (sister arts), όπου  οι τέχνες ερμηνεύουν, αναπλάθουν, μορφοποιούν, ταυτίζονται με την πνευματική έμπνευση και τον ποιητικό λόγο.

Η εικαστική θεματική έκθεση «Ένα λουλούδι για ένα ποίημα» αναζητά την έκφραση της ανθρώπινης εσωτερικής ανάγκης, την υποσυνείδητη διάσταση και ψυχοσύνθεση που εκφράζονται εικαστικά, σχηματοποιείται μορφικά, καθορίζεται χρωματικά, ταυτίζεται και ερμηνεύεται εννοιολογικά μέσα από απεικονίσεις φυτών, λουλουδιών και τοπιογραφικών απόψεων.

Τα λουλούδια ως σύμβολο διαχρονικό της συναισθηματικής έκφρασης, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, σε όλους τους πολιτισμούς, σε μύθους, σε παραμύθια και σε θρυλικούς έρωτες της ιστορίας, μετατρέπονται σε πνευματική ενσάρκωση της φύσης, εξυψώνονται και υμνούνται, στοχεύοντας στην πρόκληση δέους και συγκίνησης.

Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες, από κάθε είδους τέχνης, έχοντας διαφορετικές αφετηρίες και διαδρομές δημιουργικής εμπειρίας, σε μέγιστη ποικιλία εικαστικών μέσων και τεχνικών, συνυπάρχουν και συνευρίσκονται σε κοινή θεματική ενότητα.

Η ζωγραφική συναντά τη φωτογραφία και το ψηφιδωτό, ανταλλάσσουν διάλογο με τη γλυπτική, τα κεραμικά και τα χρηστικά διακοσμητικά αντικείμενα και μας ομορφαίνουν με ευφάνταστα κοσμήματα πρωτότυπων υλικών και χειροποίητης κατασκευής.

Δημιουργίες πηγαίας εκφραστικής καλλιτεχνικής πληρότητας ιδεών και τεχνικών, δημιουργούν μία θεματική ενότητα γνώσης και ενεργοποιημένων αισθήσεων περικλείοντας ποικίλες  δημιουργίες, παραστατικής, αφαιρετικής και συμβολικής υπόστασης σε έκφραση συλλογικότητας.

Τα εικαστικά λουλούδια  είναι εμπνευσμένα από ποιήματα εκλεκτών ποιητών, συνδέονται με εμβληματικούς ποιητικούς στίχους αλλά συχνά βρίσκονται σε συνομιλία με τον ίδιο τον καλλιτέχνη που δημιουργεί αμφότερα και αμοιβαία τέχνη και ποίηση, εκφράζοντας την πολύπλευρη και πολυδιάστατη  υπόστασή του.

Κάθε έργο συνοδεύεται από το στίχο, από το ποίημα που λειτούργησε ως έμπνευση της δημιουργίας του και το αντίστροφο, ως ερμηνευτικό κλειδί της ύπαρξής του, αφήνοντας έντονα συναισθήματα ρομαντισμού και ευαισθησίας στο θεατή.

Στην έκθεση «Ένα λουλούδι για ένα ποίημα», το λουλούδι παύει να είναι ένα απλό διακοσμητικό στοιχείο και μετατρέπεται σε έναν οπτικό στίχο, έναν φορέα μνήμης και συναισθήματος καταδεικνύοντας  ότι το λουλούδι στις εικαστικές τέχνες είναι η λέξη που αρνείται να σιωπήσει, μετατρέποντας το άρωμα σε χρώμα και το ρυθμό του στίχου σε πινελιά.

Ένας ενδιαφέρον διάλογος τεχνών σε αλληλεπίδραση σκέψεων, σε ακολουθία στοχασμών και παράλληλων συνειρμών που διηγούνται, περιγράφουν τη φύση  με επίκαιρη άποψη και σύγχρονη  ματιά αποδίδοντας στο συγκεκριμένο σκεπτικό αποτύπωμα στίγμα συλλεκτικής αξίας.

Με την προτροπή, «Την Άνοιξη αν δεν την βρεις, τη φτιάχνεις!»,

του εθνικού μας Νομπελίστα Οδυσσέα Ελύτη, στο έργο του «Άξιον Εστί»,

σας εύχομαι έναν ολάνθιστο, μοσχοβολιστό Μάιο!

Στnν  έκθεση συμμετέχουν οι εικαστικοί

Αγγελική Αγγελίδη, Στάθης  Αλεξόπουλος, Νινέτα Βρετού, Νίκη Γαργαλιάνου, Αιμίλιος Γάσπαρης, Νατάσα Γκανά, Βούλα Δασκαλοπούλου, Λίλα Δίδου,

Μαρία Ζάχου, Μάτω Ιωαννίδου, Αθηνά Καισαρίτη, Εβίτα Κανέλλου,

Στεφανία Καρύδη, Άννα Κατιμερλή, Λευτέρης Κλουβάτος,

Δέσποινα Κουβάτσου, Πηνελόπη Κουντάνη, Μαρία Κτιστοπούλου,

Απόστολος Λάβδας, Ιωάννα Λιν, Στέλλα Μιμίκου, Νάντια Μπαράκου,

Λίνα Μπάρμπα, Γεωργία Μπλιάτσου, Βασιλική Ξηράκη, Αντιγόνη Παγώνα,

Αλεξάνδρα Παλάσκα, Άγγελος Παναγιωτίδης, Νίκος Παπουτσίδης,

Μαριέλλα Ρίζου, Γιώργος Ρούσσης, Ζωή Σεκλειζιώτη, Ελευθερία Σιφναίου,

Έφη Σούτογλου, Γιώργος Σταθόπουλος, Πελαγία Ταμπακάκη, Λίνα Τσίλαγα,

Έφη Χρυσή,  Αντρέας Ψαράκος, Igli Jorgo.

Πληροφορίες:

«Ένα Λουλούδι για Ένα Ποίημα» έκθεση

Επιμέλεια : Αννίτα Πατσουράκη – Ιστορικός Τέχνης

Andie Art Gallery: Φαραντάτων 17, Αθήνα.

Τηλ. : 211 4166448 / 6937.584272

1. E. info@andie–art.com

www.andie–art.com

Διάρκεια έκθεσης : από 8 Μαΐου έως και 30 Μαΐου 2026

Ωράριο :

Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 10.00 – 20.00

Τετάρτη: 10.00 – 15.00 / Σάββατο: 10.00 – 16.00

Είσοδος ελεύθερη  για το κοινό.

Parking:

Χαλκηδόνος 6, 11527 Αθήνα.   /    Σινώπης 3, 11527 Αθήνα

Λεωφόρος Μεσογείων 5,   /   Λεωφόρος Μεσογείων 17,

Cityzen Πύργος Αθηνών, Αγίου Ανδρέου 3, 11527 Αθήνα,

«Αμπελόκηποι» και «Μέγαρο Μουσικής» μετρό.

Παρασκευή 8 Μαΐου 18:00-22:00

Επιμέλεια: Αθηνά Σχινά 

H αίθουσα Τέχνης Τεχνοχώρος παρουσιάζει την ατομική έκθεση του ζωγράφου και γλύπτη Νίκου Καλαφάτη με τίτλο Primavera σε επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης και θεωρίας του Πολιτισμού Αθηνάς Σχινά. Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 8 Μαΐου 18:00-22:00 ενώ ή έκθεση θα διαρκέσει έως τις 30 Μαΐου.

Ως κεντρική ιδέα της έκθεσης, που ταυτόχρονα αποτελεί και αγαπημένο θέμα του Νίκου Καλαφάτη, είναι η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και η προσμονή της άνοιξης ως «τόπος» αναγέννησης. Ο καλλιτέχνης, δένοντας τη ζωγραφική με τη γλυπτική, «σκηνοθετεί»  τα καινούρια του έργα, γλυπτά ή επίτοιχα, δουλεμένα είτε σε σίδηρο και επιζωγραφισμένα, είτε με βάση διάφορα objets trouvés, (μέταλλα, ξύλα, σκοινιά, βίδες, φτερά κ.ά), τα οποία μεταπλάθει και αναμορφώνει, δημιουργώντας  ένα εναλλακτικό εικαστικό περιβάλλον.

Η Αθηνά Σχινά, ιστορικός της τέχνης και θεωρίας του Πολιτισμού, μεταξύ άλλων αναφέρει στο κείμενο τεκμηρίωσης της έκθεσης: …«Ο καλλιτέχνης μεταγγίζει συναισθαντική αμεσότητα στα έργα του, -τα οποία δημιουργούν μικρότερα ή μεγαλύτερα «περιβάλλοντα»- καθώς ο ίδιος μετριάζει συνειδητά τον ελεγχόμενο λυρισμό του με την αινιγματικότητα, τη γλαφυρότητα και την παραδοξότητα των μορφών του, που συνδυάζουν μέσα από το σχεδιασμό, τα ευφρόσυνα χρώματα, τη γλυπτικότητα των όγκων και την εναρμονιζόμενη ρυθμικότητα της υφολογίας τους, ήχο και φως, όπου αυτά τα στοιχεία είναι απαραίτητα.»…και συνεχίζει: …«Μέσα από δέντρα, κλαδιά, άνθη, καρπούς και φυλλώματα, πετούν, στέκουν, σκαρφαλώνουν απρόβλεπτα κι οριακά ισορροπούν διαφόρων ειδών πουλιά, συνηθισμένα μα περισσότερο εξωτικά, μαζί με ποικίλα ζωύφια, σκαθάρια, έντομα και κάθε λογής πετεινά του ουρανού, μα προπαντός της φαντασίας, αφυπνίζοντάς την παράλληλα με εκείνην της πλάσης. Πρόκειται για την Primavera, την «πρώτη αρχή» αναγέννησης της φύσης και της ανθρώπινης συνείδησης, σχετικά με τη βαθύτερη «αλήθεια» (vera) που φέρει εντός της (κάθε ψυχή), διανύοντας μέσα από την «πράξη της ζωής», το δρόμο για τη λυτρωτική πραγμάτωσή της, σύμφωνα και με τη Νεοπλατωνική μας φιλοσοφία.

Σε αυτήν του την ενότητα, ο καλλιτέχνης, με βάση τα πουλιά και τα έντομά του, που ορισμένα από αυτά υποσημαίνουν και κάποιες ανθρώπινες ιδιότητες, (όπως π.χ. υπερηφάνεια, ματαιοδοξία, αλαζονεία, κοινωνική υποκρισία κλπ.), αλλά και την ευφρόσυνη και ερωτικά διάχυτη ατμόσφαιρα που δημιουργούν, φέρνει στο νου -μέσα από ένα διαφορετικό κάπως πλαίσιο- τον Αίσωπο και τους παροιμιομύθους του, αλλά και τον Λόγγο (Λέσβος, 3ος αι. μ.Χ.), στο αλληγορικό του έργο «Δάφνις και Χλόη», που είναι ένας ύμνος στον έρωτα φύσης και ζωής.»

Σύντομο Βιογραφικό:
Ο Νίκος Καλαφάτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1955. Πήρε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής στο εργαστήρι του Βρασίδα Βλαχόπουλου. Σπούδασε ζωγραφική στην Accademia Di Belle Arti της Φλωρεντίας και γλυπτική στην Α.Σ.Κ.Τ. με τριετή υποτροφία του Ι.Κ.Υ και επόπτη καθηγητή, το Θεόδωρο Παπαγιάννη. Παράλληλα με την καλλιτεχνική του δημιουργία, δίδαξε εικαστικά στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Έχει δημοσιεύσει εργασίες και εικονογραφήσει βιβλία. Έχει στο ενεργητικό του 19 ατομικές εκθέσεις και συμμετοχή σε πλήθος ομαδικών εκθέσεων. Έργα του βρίσκονται σε πολλές ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Για τη δουλειά του έχουν γράψει κείμενα οι ιστορικοί – κριτικοί τέχνης Αθηνά Σχινά, Harris Livas, Στέλιος Λυδάκης, Βιβή Βασιλοπούλου, Νίκη Ορφανού, Ίρις Κρητικού και Μάνος Στεφανίδης. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα και την Εύβοια.

Primavera. Ατομική έκθεση

του ζωγράφου και γλύπτη

Νίκου Καλαφάτη 

Τεχνοχώρος

Παρασκευή 8 Μαΐου 18:00-22:00

Επιμέλεια: Αθηνά Σχινά 

κούφια μήλα & καγκιόλια, σκαντζόχεροι & ψάρες:

Μια συνομιλία με το σκιαθίτικο κιλίμι

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ «ΜΕΛΙΝΑ»   

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΔΗΜΟΣ ΣΚΙΑΘΟΥ

Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού

Εγκαίνια: Κυριακή 26 Απριλίου 2026 στις 19:00

Διάρκεια: έως και την Κυριακή 10 Μαΐου 2026

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων

Η θεια-Σταματίτσα όμως δεν τα εγνώριζεν αυτά· και την παραμονήν της Πρωτοχρονιάς από πρωίας εκαθάριζε και ασβέστωνε το σπίτι του γαμβρού, του ανεψιού της, και ητοιμάζετο να στρώσει τα καλά κιλίμια, ίνα υποδεχθεί τους συμπεθέρους με τον μπακλαβάν…

…………………………………………………………………………………..

Πλαγίως και προς τους δύο τοίχους ήσαν εστρωμένα καινουργή κιλίμια διά πολυχρώμων νημάτων εξυφασμένα μεθ’ ικανής χάριτος διά ρομβοειδών κοσμημάτων διαφόρου χρωματισμού…

Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, Κουκκίτσα (1907)

Καὶ ἡ τρέλα δὲν ἐμαίνετο μόνον τὴ νύκτα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἡμέραν. Ἕνα παπαδόσπιτο εἶχεν ἐμπετασθῆ μὲ κοκκίνας σημαίας, ὡς νὰ μὴν ἐδέχετο ὁ παπὰς προσφορὰς ἀπὸ τὰ δύο κόμματα, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τὸ ἕν. Ὅλη ἡ παραθαλάσσιος ἀγορὰ καὶ οἱ παράλληλοι δρόμοι ἐκοκκινοβολοῦσαν ἀπὸ τὰ ἐρυθρὰ ράκη τ᾿ ἀνεμίζοντα εἰς τὸν ἀέρα. Εἷς ἄλλος παπὰς εἶχεν εἰπεῖ τῆς παπαδιᾶς του, μὴ θέλων φανερὰ νὰ ἐκτεθῇ, ν᾿ ἁπλώσῃ ὅλα τὰ ὡραῖα κόκκινα κιλίμια, τάχα διὰ ν᾿ ἀερισθοῦν, εἰς τὰ παράθυρα καὶ εἰς τὸ μπαλκόνι…

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Τα δύο τέρατα (1909)

Την Κυριακή 26 Απριλίου 2026, στις 19:00 σε διοργάνωση του Δήμου Σκιάθου και επιμέλεια της Ίριδος Κρητικού Στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων «Μελίνα» εγκαινιάζεται η αφιερωματική ομαδική έκθεση με τίτλο «κούφια μήλα και καγκιόλια, σκαντζόχεροι και ψάρες: μια συνομιλία με το σκιαθίτικο κιλίμι», με έργα σαράντα διακεκριμένων σύγχρονων εικαστικών.

Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων.

Η έκθεση «Κούφια μήλα και καγκιόλια, σκαντζόχεροι και ψάρες – μια συνομιλία με το σκιαθίτικο κιλίμι», που παρουσιάζεται στον εκθεσιακό χώρο του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων «Μελίνα», πραγματοποιήθηκε αρχικά στην εμβληματική Ιερά Μονή Ευαγγελιστρίας. Είναι η πέμπτη αφιερωματική στο νησί συνεργασία της επιμελήτριας με τον Δήμο Σκιάθου, διαδεχόμενη την έκθεση «Πρώτη Σημαία» (2021, Μονή Ευαγγελισμού), την «Άλλη Θάλασσα» (2022, Μουσείο Ναυτικής Παράδοσης Σκιάθου, με αφορμή την επέτειο των 100 ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή), το σπονδυλωτό εικαστικό αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη «Εγεννήθην εν Σκιάθω» (2023, Οικία-Μουσείο Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και σε άλλα εμβληματικά τοπόσημα και μουσεία του νησιού), καθώς και το αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη «Εικόνες και Ινδάλματα» (2024, Οικία-Μουσείο Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και Οικία-Μουσείο Ζήση Οικονόμου). Όλες οι παραπάνω εκθέσεις έχουν στη συνέχεια επίσης παρουσιαστεί σε εμβληματικούς χώρους πολιτισμού και Μουσεία στην Αθήνα και την Ύδρα.

Η παρούσα έκθεση αποτελεί μια φυσική διαδοχή τους, καθώς με τον πρωτογενή λαογραφικό πυρήνα της ξεκίνησε η συνομιλία της επιμελήτριας μέσω των προηγούμενων θεματικών αφιερωμάτων στο νησί, μέσω των προηγούμενων καταβυθίσεων στο γλωσσάρι των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της ιστορίας του. Η προσπάθεια να μπουν τα κιλίμια στον χάρτη ξανά, με σκοπό την έρευνα και καταγραφή τους, προσπάθεια που αποτελεί μια αρχή, με αρωγούς σπουδαίους και ευαίσθητους εικαστικούς καλλιτέχνες, είναι αφιερωμένη στις σκιαθίτισσες που ύφαναν αριστουργήματα, αλλά και στις ελάχιστες που εξακολουθούν ως σήμερα να υφαίνουν. Σύντομα εξάλλου προγραμματίζεται από τον Δήμο Σκιάθου και την επιμελήτρια μια σχετική θεματική έκδοση.

Πολύχρωμα στρωμένα κατώφλια ενός πρωθύστερου βίου του νησιού, πλουμισμένα με περίτεχνα ξόμπλια και υφασμένα με ζωηρά χρώματα, τα σκιαθίτικα κιλίμια συνιστούν μια σπουδαία στιγμή της ελληνικής λαϊκής παράδοσης και χειροτεχνίας. Υφασμένα με εντατικά κόκκινα και πράσινα φυτικά χρώματα, με λαμπερό σπανιότερο μαύρο ή ενθέσεις του κίτρινου και με τα γνώριμα σε όλους τους ντόπιους με τις επιμέρους ονομασίες τους σχηματοποιημένα μοτίβα ή «ξόμπλια» που αντλούν τις ονομασίες τους από τη χλωρίδα και την πανίδα του οικείου φυσικού σύμπαντος, δίνοντας επιπλέον τον τίτλο της στην παρούσα έκθεση, τα «σκιαθίτκα», όπως τρυφερά η ντοπιολαλιά τα αγκαλιάζει, απαντούν σε πολλά από τα διηγήματα των δύο Αλέξανδρων, του Παπαδιαμάντη και του Μωραΐτίδη, Σε μια πυκνή διαδοχή από τέτοια κιλίμια, απλωμένα καταμεσής στο λαμπρό δάπεδο, θα έγιναν οι τελευταίες λειτουργίες στον Χριστό, στο Κάστρο, προτού αυτό εγκαταλειφθεί οριστικά λίγο μετά τις απαρχές της Ελληνικής Επανάστασης. Σε ένα τέτοιο απλωμένο στο φτενό στρώμα κιλίμι, άφησε, λέγεται, ο Άγιος των Ελληνικών Γραμμάτων, στις 2 Ιανουαρίου του 1911, την τελευταία του πνοή.

Για τα σκιαθίτικα θαυμαστά κιλίμια, τα πολύχρωμα «στρουσίδια», που κοσμούσαν κάποτε τα πατώματα και τους τοίχους του σπιτιού -ιδίως τον χειμώνα- αλλά και τα μαρμάρινα δάπεδα στις εκκλησίες του τόπου, εξακολουθώντας να στρώνονται ως σήμερα στις μεγάλες γιορτές και στις κοινωνικές χαρές, εξακολουθώντας επίσης να θεωρούνται απαραίτητα για την προίκα της κόρης, παρόλο που η παραγωγή τους έχει σχεδόν σταματήσει, ελάχιστη είναι η αρθρογραφία, με εξαίρεση την εκτενή σχετική αναφορά στο πολύτιμο τετράτομο πόνημα του Σκιαθίτη λαογράφου Γεωργίου Α. Ρήγα «Σκιάθου Λαϊκός Πολιτισμός, τεύχος Δ’ Υλικός Βίος- Κοινωνικός Βίος – Λατρεία – Δεισιδαιμονίαι – Λαϊκή Ιατρική», Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη, 1970. Η έκθεση αυτή μελέτης και διάσωσης, σύγχρονης σκέψης και τέχνης, που αφουγκράζεται και ανιχνεύει με διαλογικό σεβασμό την παράδοση του τόπου και που θα σταθεί, ελπίζουμε, έναυσμα και απαρχή μιας συστημικής έρευνας αλλά και μιας σειράς σχετικών δράσεων και εκδόσεων.

Τα σκιαθίτικα κιλίμια, αναπόσπαστο τεκμήριο της πολιτισμικής εντοπιότητας, ένας αληθινός θησαυρός του τοπικού υλικού λαϊκού πολιτισμού, υφασμένα στον αργαλειό του σπιτιού από τις γυναίκες του νησιού με μαλλί βαμμένο με φυτικό χρώμα που προέρχεται από τη τοπική χλωρίδα και προορισμένα για αυστηρά οικιακή χρήση, έχουν συνήθως κόκκινο κάμπο και σπανιότερα πράσινο, μαύρο ή μπλε. «Το μήκος τους είναι από 3-5 πήχες και το πλάτος τους με 2 ή 3 ή και 4 φύλλα, ανάλογα με τις διαστάσεις του σπιτιού και την οικονομική κατάσταση της οικογένειας», σημειώνει ο Γεώργιος Ρήγας. «Υφαίνονται μονό πανί, με στημόνι χονδρό πάνινο νήμα (μουγκρέλι) και με φάδι χονδρό μάλλινο νήμα, επίτηδες για αυτά νεσμένο (κ’λιμίτ΄κα νήματα). Το μάλλινο φάδι είναι διαφόρων χρωμάτων, κόκκινο, πράσινο, γεράνιο, κίτρινο, βυσσινί, μαύρο κλπ. Το περισσότερο όμως μέρος του κιλιμιού είναι κόκκινο. Τώρα τελευταία υφαίνουν και κιλίμια που σ’ αυτά πλεονάζει το μαύρο χρώμα», καταλήγει, εξηγώντας επίσης ότι τα σκιαθίτικα κιλίμια είναι τριών ειδών: «κιλίμια με αμπάρες, που είναι και τα παλιότερα σχέδια και όπου οι αμπάρες (ταινίες), πλάτους 12-15 εκ., πλουμισμένες συμμετρικά με «ξόμπλια», χωρίζονται μεταξύ τους από στενότερες ταινίες 2 εκ. που λέγονται «λουριά», κιλίμια με καρδιά που υφαίνονται ολόκληρα με ένα χρώμα μάλλινο φάδι, συνήθως κόκκινο και δυο ή τρεις αμπάρες στις δύο άκρες του ή κόσμημα με διπλό ή τριπλό καγκιόλι στις τέσσερις πλευρές και κιλίμια με ψάρες, υφασμένα και πάλι με μονόχρωμο, συνήθως κόκκινο νήμα και τον διάκοσμο με τις ψάρες στο κέντρο του και 2-3 αμπάρες στις άκρες.

Τα μοτίβα αυτά των κιλιμιών, που οι Σκιαθίτες αποκαλούν «ξόμπλια», γεωμετρικά και με έντονα καθαρά χρώματα -κόκκινο, πράσινο ή κίτρινο συνήθως-, δουλεύονται στις στενόμακρες αμπάρες που μετά ενώνονται. Τα μοτίβα αυτά, που οι Σκιαθίτισσες ακόμη ξεχωρίζουν και κατονομάζουν με τα «χαϊδευτικά» τους ονόματα, δημοσιεύονται επίσης  με ευκρινή σχέδια από τον παπα-Γιώργη Ρήγα στον τέταρτο τόμο του έργου του για τον λαϊκό πολιτισμό της Σκιάθου: ψάρες και ψαρίτσες που είναι και το κοινότερο μοτίβο, κούφια μήλα και σταυροί, κυπαρισσάκια και αγκινάρες, κανονάκια και καγκιόλια, σκαντζόχεροι και ξουραφάκια, γιώτες και διπλές γιώτες, συνυπάρχοντας σε αμπάρες και κάνοντας εξαντλητική εναλλασσόμενη χρήση των λιγοστών δόκιμων για το είδος χρωμάτων, συνθέτουν συναρπαστικούς κάμπους απαράμιλλης έμπνευσης, δεξιότητας, σύνθεσης κάθε φορά διαφορετικής και αναβλύζουσας φαντασίας.

Τα έργα των συμμετεχόντων εικαστικών, που ζουν και εργάζονται σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, δημιουργούν ένα πολύτιμο και πυκνό πλέγμα γνώσης και διάσωσης. Πολύτιμη είναι και η συμβολή του Συλλόγου Γυναικών Σκιάθου καθώς και η συμμετοχή του Λυκείου των Ελληνίδων Βόλου, που αναδεικνύοντας τα πολύτιμα κειμήλια του τόπου και προχωρώντας σε νέα τεχνουργήματα μέσω των εργαστηρίων του, αποτελεί εξέχον δείγμα της ζητούμενης διαχρονίας. Σύγχρονες υφαντές προσεγγίσεις, κάμποι κεντημένοι και έργα που συνδέονται με τρόπο ευρύτερο με την textile art αλλά ακόμη, κατασκευές και εγκαταστάσεις ή ζωγραφικές αποτυπώσεις που πραγματεύονται τον κάμπο και τα ξόμπλια του σκιαθίτικου υφαντού, ή που συνομιλούν με το σχήμα, το χρώμα, τα μοτίβα ή και την ίδια την ιδέα και τον συμβολισμό του κιλιμιού, συνομιλούν σε τόπο ιερό και χώρο ιδανικό με έναν μικρό πυρήνα παλαιών σκιαθίτικων κιλιμιών, με σεβασμό, και με αισθητική και εννοιολογική συνέπεια.

Στην έκθεση συμμετέχουν:

Άρτεμις Αλκαλάη, Ευρυδίκη Αρκουδογιάννη, Άννυ Αρχιμανδρίτου, Μαίρη Γαλάνη-Κρητικού, Μαρία Γέρουλα, Νεκταρία Γιακμογλίδου, Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου, Βασίλης Γκόκας, Κρίστι Γρηγορίου, Μαρία Γρηγορίου, Μαρία Διακοδημητρίου, Κατερίνα Καλιτσουνάκη, Δέσποινα Καλλιγά, Βάσω Καλουδιώτη, Ελπινίκη Καμόσου, Κατερίνα Κασσαβέτη, Βασίλης Κιλιτσλής, Αλέκος Κυραρίνης, Μαρία Κώτσου, Αναστάσης Μαδαμόπουλος, Λυδία Μαργαρώνη, Μηνάς Μαυρικάκης, Γιώτης Μπαλοδήμος, Μάνος Μπατζόλης, Γιάννης Μπρούζος, Χρίστος Παπαδάκης, Γιάννης Παπαδόπουλος, Διονυσία Παπαδοπούλου, Μπάμπης Πυλαρινός, Ελισάβετ Ροδοπούλου, Μιχάλης Σακαλής, Ισμήνη Σαμανίδου, Ιφιγένεια Σδούκου, Ελένη Σιούστη, Κατερίνα Σταθάτου, Μαρίνα Στελλάτου, Γιώργος Τζάνερης, Νίκος Τριανταφύλλου, Αργύρης Χατζημαλλής, Λύκειο των Ελληνίδων Βόλου.

Με αφορμή την έκθεση εκδόθηκε και κυκλοφορεί ομότιτλο λεύκωμα σε σχεδιασμό του Νίκου Λεοντόπουλου και κείμενα των: Θοδωρή Τζούμα, Δημάρχου Σκιάθου, Δ.Σ. του Συλλόγου Γυναικών Σκιάθου και Ίριδος Κρητικού, Ιστορικού Τέχνης και επιμελήτριας της έκθεσης.

Στο πλαίσιο της έκθεσης προγραμματίζονται παράλληλες δράσεις, εργαστήρια και ξεναγήσεις.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

κούφια μήλα & καγκιόλια, σκαντζόχεροι & ψάρες:

Μια συνομιλία με το σκιαθίτικο κιλίμι

Εγκαίνια: Κυριακή 26 Απριλίου 2026 στις 19:00

Διάρκεια: 26 Απριλίου – 10 Μαΐου 2026

Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων «Μελίνα» 

Διοργάνωση: Δήμος Σκιάθου  

Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού

Με την υποστήριξη: Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων

Σχεδιασμός καταλόγου: Νίκος Λεοντόπουλος

Ανάρτηση έργων: Νίκος Παπαγιάννης

Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων «Μελίνα», Ηρακλειδών 66, Θησείο 

Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή 11:00-19:00, Σάββατο & Κυριακή 10:00-15:00, Δευτέρα κλειστά. Είσοδος ελεύθερη.

Κούφια μήλα και καγκιόλια
σκαντζόχεροι και ψάρες:
μια συνομιλία με το σκιαθίτικο κιλίμι

Η θεια-Σταματίτσα όμως δεν τα εγνώριζεν αυτά· και την παραμονήν της
Πρωτοχρονιάς από πρωίας εκαθάριζε και ασβέστωνε το σπίτι του
γαμβρού, του ανεψιού της, και ητοιμάζετο να στρώσει τα καλά κιλίμια, ίνα
υποδεχθεί τους συμπεθέρους με τον μπακλαβάν…
…………………………………………………………………………………..
Πλαγίως και προς τους δύο τοίχους ήσαν εστρωμένα καινουργή κιλίμια διά
πολυχρώμων νημάτων εξυφασμένα μεθ’ ικανής χάριτος διά ρομβοειδών
κοσμημάτων διαφόρου χρωματισμού…
Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, Κουκκίτσα (1907)

Καὶ ἡ τρέλα δὲν ἐμαίνετο μόνον τὴ νύκτα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἡμέραν. Ἕνα
παπαδόσπιτο εἶχεν ἐμπετασθῆ μὲ κοκκίνας σημαίας, ὡς νὰ μὴν ἐδέχετο ὁ
παπὰς προσφορὰς ἀπὸ τὰ δύο κόμματα, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τὸ ἕν. Ὅλη ἡ
παραθαλάσσιος ἀγορὰ καὶ οἱ παράλληλοι δρόμοι ἐκοκκινοβολοῦσαν ἀπὸ
τὰ ἐρυθρὰ ράκη τ᾿ ἀνεμίζοντα εἰς τὸν ἀέρα. Εἷς ἄλλος παπὰς εἶχεν εἰπεῖ τῆς
παπαδιᾶς του, μὴ θέλων φανερὰ νὰ ἐκτεθῇ, ν᾿ ἁπλώσῃ ὅλα τὰ ὡραῖα
κόκκινα κιλίμια, τάχα διὰ ν᾿ ἀερισθοῦν, εἰς τὰ παράθυρα καὶ εἰς τὸ
μπαλκόνι…
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Τα δύο τέρατα (1909)

Το καλοκαίρι του 2021, προετοιμάζοντας την αξέχαστη έκθεση «Πρώτη
Σημαία» στην εμβληματική Ιερά Μονή Ευαγγελιστρίας όπου το 1807
υφάνθηκε η ιστορική προεπαναστατική ναυτική σταυρική σημαία του
Γιάννη Σταθά, παρατήρησα για πρώτη φορά τα χαρακτηριστικά
σκιαθίτικα κιλίμια, φυλαγμένα προσεκτικά ανάμεσα σε άλλα κειμήλια
της Μονής. Τα συναντούσα επιστρέφοντας κάθε χρόνο ξανά, άλλοτε
στην Οικία Παπαδιαμάντη και άλλοτε στο Σκιαθίτικο Σπίτι, άλλοτε στο
μαρμάρινο δάπεδο ενός χαριστικά ανοιγμένου για εμένα αρχοντικού κι
άλλοτε σε ένα ταπεινό κονάκι της παλιάς πόλης στα ριζά του
Νεκροταφείου, ή στον Ναό των Ιεραρχών με τη μονάκριβη συλλογή του.
Πολύχρωμα όλα τους στρωμένα κατώφλια ενός πρωθύστερου βίου του
νησιού, πλουμισμένα με περίτεχνα ξόμπλια και υφασμένα με ζωηρά
χρώματα, τα σκιαθίτικα κιλίμια συνιστούν μια σπουδαία στιγμή της
ελληνικής λαϊκής παράδοσης και χειροτεχνίας.
Τα κιλίμια της Σκιάθου με τα εντατικά κόκκινα και τα πράσινα φυτικά
χρώματα, με το λαμπερό σπανιότερο μαύρο, τις ενθέσεις του κίτρινου και
τα γνώριμα σε όλους τους ντόπιους με τις επιμέρους ονομασίες τους
σχηματοποιημένα μοτίβα ή «ξόμπλια» που αντλούν τις ονομασίες τους
από τη χλωρίδα και την πανίδα του οικείου φυσικού σύμπαντος, τα
«σκιαθίτκα», όπως τρυφερά η ντοπιολαλιά τα αγκαλιάζει, απαντούν σε
πολλά από τα διηγήματα των δύο Αλέξανδρων, του Παπαδιαμάντη και
του Μωραΐτίδη, που απασχόλησαν εκτενώς προηγούμενα εικαστικά μας
αφιερώματα στο νησί. Σε μια πυκνή διαδοχή από τέτοια κιλίμια,
απλωμένα καταμεσής στο λαμπρό δάπεδο, θα έγιναν οι τελευταίες
λειτουργίες στον Χριστό, στο Κάστρο, προτού αυτό εγκαταλειφθεί
οριστικά λίγο μετά τις απαρχές της Ελληνικής Επανάστασης. Σε ένα
τέτοιο απλωμένο στο φτενό στρώμα κιλίμι, άφησε, λέγεται, ο Άγιος των
Ελληνικών Γραμμάτων, στις 2 Ιανουαρίου του 1911, την τελευταία του
πνοή. Με το ζωντανό άρωμα της δικής του γλαφυρής περιγραφής, που
δεν αφήνει κανένα του νησιού του συνήθειο ή στολίδι αμνημόνευτο, στο
διήγημα «Για τα Ονόματα», θαυμάζουμε την επιμέλεια των γυναικών της
Σκιάθου σε ό,τι αφορά στον στολισμό των σπιτιών τους με λογής-λογής
στρωσίδια, ή διασκεδάζουμε με την ταραχή μιας καλής νοικοκυράς όταν
έντρομη αντιλαμβάνεται στο απαστράπτον σπίτι της την παρουσία ενός
απρόσκλητου κοριού: («…Τὸ πάτωμα ἦτο στρωμένον μὲ ψάθες καὶ μὲ

μεντέρια, τὰ ὁποῖα κάθε πρωί, συχνὰ καὶ τὸ βράδυ, ἐξεστρώνοντο,
ἐτινάσσοντο ἐπιμελῶς, ἐσκουπίζετο τὸ πάτωμα, εἶτα ἐσφουγγαρίζετο, πότε
ὅλον, πότε μέρος, καὶ πάλιν τὰ μεντέρια ἐστρώνοντο καὶ διευθετοῦντο μετὰ
φιλοκαλίας, ὥστε τὰ ἐζήλευε κανεὶς νὰ τὰ βλέπῃ… …Τόσον ἐσυγχίσθη,
ὥστε ἐνῷ πρὸ μιᾶς ὥρας μόλις εἶχε στεγνώσει τὸ πάτωμα ἀπὸ τὸ πρωινὸν
σφουγγάρισμα καὶ μόλις εἶχε στρώσει τὰ μεντέρια, ἀμέσως ἐβάλθη εἰς νέον
κόπον πάλιν, κι ἄρχισε νὰ τὰ ξεστρώνῃ ὅλα, ψάθες, κιλίμια, μαξιλάρες,
μεντέρια, καὶ νὰ τὰ μεταφέρῃ ἔξω εἰς τὴν αὐλήν, νὰ τὰ τινάζῃ ἐκ νέου, νὰ
ἐρευνᾷ λεπτολόγως τὸ πάτωμα, καὶ τέλος, ὅταν δὲν εὗρέ που δεύτερον
ἄτομον τοῦ μυσαροῦ ζῳυφίου, ἀπεφάσισε τέλος νὰ στρώσῃ ἐκ νέου ὅλα τὰ
μεντέρια της»).
Στους δημοφιλείς «Ελαφροΐσκιωτους» πάλι, ο Παπαδιαμάντης
περιγράφει αναλυτικά, με τρόπο σχεδόν απτικό, τον στολισμό της νύφης
με τα καλούδια και τα πανοπροίκια της («είχε κεντήσει η ίδια τον ήλιον
και το φεγγάρι εις τα μανίκια του μεταξωτού άλικου υποκαμίσου της. Εις
την σκούφιαν της πάλιν είχε κεντήσει μεγάλην γάστραν με λουλούδια και με
κλαδιά. Και εις την τραχηλιάν της είχε κεντήσει διάφορες κλάρες. Είχε και
ωραία προμάνικα ανασηκωμένα εκ βαρυτίμου ρωσικού χρυσοϋφάντου.
Και το ποδογύρι ολόχρυσον τρεις σπιθαμές πλατύ», αλλά και τα
απαραίτητα του μελλοντικού νοικοκυριού, καθώς, η «πενθερά της, που
μόλις είχε πεισθεί την τελευταίν ώραν να δώσει την ευχήν της», φορώντας
τα καλά της και «την μαύρην μανδήλαν της χηρείας της, επιφυλαχθείσα να
φορέσει χρωματιστήν «πολίτικην», την στιγμήν μόνον που ήθελεν ασπασθεί
τα στεφάνια», προσέρχεται στην εκκλησία μαζί με την ανδραδέλφη της,
προκειμένου να επιθεωρήσουν τα προικιά, την «τέμπλαν». «Διότι η
τέμπλα», συνεχίζει γλαφυρά ο συγγραφέας, «έμψυχος αυτή, πλατεία,
ακίνητος, στολισμένη ως νύμφη», «δεν είναι να λείψει από την αίθουσαν,
όπου θα τελεσθεί ο γάμος». «Στρώματα, και παπλώματα και κιλίμια,
επιμελώς διπλωμένα, προσκέφαλα, σινδόνια, σωρεύονται ευτάκτως και
κοσμίως κατά του τοίχου, παρά την μίαν γωνίαν του θαλάμου, καλύπτονται
με μεταξωτήν σινδόνα, και επιστέφονται με δύο προσκεφαλάδες με
μεταξωτά περιβλήματα. Αυτή είναι η τέμπλα», καταλήγει ο μοναδικός
Παπαδιαμάντης.

Για τα σκιαθίτικα θαυμαστά κιλίμια, τα πολύχρωμα «στρουσίδια», που
κοσμούσαν κάποτε τα πατώματα και τους τοίχους του σπιτιού -ιδίως τον
χειμώνα- αλλά και τα μαρμάρινα δάπεδα στις εκκλησίες του τόπου,
εξακολουθώντας να στρώνονται ως σήμερα στις μεγάλες γιορτές και στις
κοινωνικές χαρές, εξακολουθώντας επίσης να θεωρούνται απαραίτητα
για την προίκα της κόρης, παρόλο που η παραγωγή τους έχει σχεδόν
σταματήσει, ελάχιστη ήταν η αρθρογραφία που εντόπισα -με εξαίρεση
την εκτενή σχετική αναφορά στις σελίδες 285-341 του τέταρτου τόμου
του πολύτιμου πονήματος του Σκιαθίτη λαογράφου παπα-Γιώργη Ρήγα
με τίτλο «Σκιάθου Λαϊκός Πολιτισμός, τεύχος Δ' Υλικός Βίος-
Κοινωνικός Βίος – Λατρεία – Δεισιδαιμονίαι – Λαϊκή Ιατρική» (έκδοση
του περιοδικού συγγράμματος Ελληνικά της Εταιρείας Μακεδονικών
Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1970), όταν ξεκίνησα με τη σειρά μου να τα
ερευνώ κι εγώ. Γεννήθηκε έτσι μια επιθυμία διάσωσης και καταγραφής
που οδήγησε καταρχήν στην παρούσα έκθεση. Μια έκθεση σύγχρονης
σκέψης και τέχνης, που αφουγκράζεται και ανιχνεύει με διαλογικό
σεβασμό την παράδοση του τόπου και που θα σταθεί, ελπίζω, έναυσμα
ενδιαφέροντος και απαρχή μιας συστημικής έρευνας αλλά και μιας
σειράς σχετικών δράσεων και εκδόσεων που προγραμματίζουμε. Παρόλο
που για τους Σκιαθίτες τα κιλίμια είναι αναπόσπαστο τεκμήριο της
πολιτισμικής τους εντοπιότητας, ένας αληθινός θησαυρός που όλοι οι
ντόπιοι θεωρούν δεδομένο και αναπόσπαστο μέρος του υλικού λαϊκού
τους πολιτισμού, απουσιάζουν σχεδόν ολοκληρωτικά οι ειδικές
μονογραφίες ή άρθρα κι ελάχιστες είναι δυστυχώς, οι γυναίκες που
εξακολουθούν με περισσή υπομονή να τα υφαίνουν.

Η παρούσα έκθεση,
που πραγματοποιείται με την πλήρη στήριξη του Δήμου Σκιάθου,
αποτελεί, ελπίζουμε, μήνυμα αισιοδοξία για τη συνέχεια.
Τα σκιαθίτικα κιλίμια, υφασμένα στον αργαλειό του σπιτιού από τις
γυναίκες του νησιού με μαλλί βαμμένο με φυτικό χρώμα που προέρχεται
από τη τοπική χλωρίδα, και προορισμένα για αυστηρά οικιακή χρήση,
έχουν συνήθως κόκκινο κάμπο και σπανιότερα πράσινο, μαύρο ή μπλε.

«Το μήκος τους είναι από 3-5 πήχες και το πλάτος τους με 2 ή 3 ή και 4
φύλλα, ανάλογα με τις διαστάσεις του σπιτιού και την οικονομική
κατάσταση της οικογένειας», σημειώνει ο Γεώργιος Ρήγας. «Υφαίνονται
μονό πανί, με στημόνι χονδρό πάνινο νήμα (μουγκρέλι) και με φάδι
χονδρό μάλλινο νήμα, επίτηδες για αυτά νεσμένο (κ’λιμίτ΄κα νήματα).

Το μάλλινο φάδι είναι διαφόρων χρωμάτων, κόκκινο, πράσινο, γεράνιο,

κίτρινο, βυσσινί, μαύρο κλπ. Το περισσότερο όμως μέρος του κιλιμιού
είναι κόκκινο.

Τώρα τελευταία υφαίνουν και κιλίμια που σ’ αυτά
πλεονάζει το μαύρο χρώμα», καταλήγει, εξηγώντας επίσης ότι τα
σκιαθίτικα κιλίμια είναι τριών ειδών: «κιλίμια με αμπάρες, που είναι και
τα παλιότερα σχέδια και όπου οι αμπάρες (ταινίες), πλάτους 12-15 εκ.,
πλουμισμένες συμμετρικά με «ξόμπλια», χωρίζονται μεταξύ τους από
στενότερες ταινίες 2 εκ. που λέγονται «λουριά», κιλίμια με καρδιά που
υφαίνονται ολόκληρα με ένα χρώμα μάλλινο φάδι, συνήθως κόκκινο και
δυο ή τρεις αμπάρες στις δύο άκρες του ή κόσμημα με διπλό ή τριπλό
καγκιόλι στις τέσσερις πλευρές και κιλίμια με ψάρες, υφασμένα και πάλι
με μονόχρωμο, συνήθως κόκκινο νήμα και τον διάκοσμο με τις ψάρες
στο κέντρο του και 2-3 αμπάρες στις άκρες.

Τα μοτίβα αυτά των κιλιμιών, που οι Σκιαθίτες αποκαλούν «ξόμπλια»,
γεωμετρικά και με έντονα καθαρά χρώματα -κόκκινο, πράσινο ή κίτρινο
συνήθως-, δουλεύονται στις στενόμακρες αμπάρες που μετά ενώνονται.

Τα μοτίβα αυτά, που οι Σκιαθίτισσες ακόμη ξεχωρίζουν και
κατονομάζουν με τα «χαϊδευτικά» τους ονόματα, δημοσιεύονται επίσης
με περισσή επιμέλεια και ευκρινή σχέδια από τον παπα-Γιώργη Ρήγα
στον τέταρτο τόμο του έργου του για τον λαϊκό πολιτισμό της Σκιάθου:
ψάρες και ψαρίτσες που είναι και το κοινότερο μοτίβο, κούφια μήλα και
σταυροί, κυπαρισσάκια και αγκινάρες, κανονάκια και καγκιόλια,
σκαντζόχεροι και ξουραφάκια, γιώτες και διπλές γιώτες, συνυπάρχοντας
σε αμπάρες και κάνοντας εξαντλητική εναλλασσόμενη χρήση των
λιγοστών δόκιμων για το είδος χρωμάτων, συνθέτουν συναρπαστικούς
κάμπους απαράμιλλης έμπνευσης, δεξιότητας, σύνθεσης κάθε φορά
διαφορετικής και αναβλύζουσας φαντασίας.

Η έκθεση «Κούφια μήλα και καγκιόλια, σκαντζόχεροι και ψάρες – μια
συνομιλία με το σκιαθίτικο κιλίμι», που με ιδιαίτερη χαρά
παρουσιάζουμε τώρα στον εμβληματικό εκθεσιακό χώρο του
Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων «Μελίνα»,
πραγματοποιήθηκε αρχικά στην εμβληματική Ιερά Μονή
Ευαγγελιστρίας. Είναι η πέμπτη αφιερωματική στο νησί συνεργασία με
τον Δήμο Σκιάθου, διαδεχόμενη την έκθεση «Πρώτη Σημαία», που
παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2021 στη Μονή Ευαγγελισμού και πάλι,
με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την έναρξη του Αγώνα για την
Ελληνική Ανεξαρτησία, την «Άλλη Θάλασσα» που παρουσιάστηκε τον
Ιούνιο του 2022 στο Μουσείο Ναυτικής Παράδοσης Σκιάθου, με αφορμή
την επέτειο των 100 ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή, το
σπονδυλωτό εικαστικό αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη
«Εγεννήθην εν Σκιάθω» που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο-Νοέμβριο 2023
στην Οικία-Μουσείο Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και σε άλλα

εμβληματικά τοπόσημα και μουσεία του νησιού, καθώς και το αφιέρωμα
στον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη που με τίτλο «Εικόνες και Ινδάλματα»
παρουσιάστηκε τον Ιούλιο-Νοέμβριο 2024 στην Οικία-Μουσείο
Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και στην Οικία-Μουσείο Ζήση Οικονόμου.
Όλες οι παραπάνω εκθέσεις έχουν στη συνέχεια επίσης παρουσιαστεί σε
εμβληματικούς χώρους πολιτισμού και Μουσεία στην Αθήνα και την
Ύδρα.

Η παρούσα έκθεση αποτελεί μια φυσική διαδοχή τους, καθώς με τον
πρωτογενή λαογραφικό πυρήνα της, άρχισα στην πραγματικότητα να
συνομιλώ μέσω των προηγούμενων διαδρομών στο νησί, μέσω των
προηγούμενων καταβυθίσεων στο γλωσσάρι των ιδιαίτερων
χαρακτηριστικών και της ιστορίας του. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας
της, το καλοκαίρι του 2024, επισκέφτηκα κάποιες από τις μονάκριβες
ετούτες Σκιαθίτισσες που ύφαιναν ή εξακολουθούν να υφαίνουν. Μου
άνοιξαν τα σπίτια και τα σεντούκια τους, μου έδειξαν φωτογραφίες, μου
μίλησαν για τις γιαγιάδες και τις μητέρες τους. Η δική μας προσπάθεια
να μπουν τα κιλίμια στον χάρτη ξανά, με σκοπό την έρευνα και
καταγραφή τους, προσπάθεια που αποτελεί απλά μια αρχή, με αρωγούς
σπουδαίους και ευαίσθητους εικαστικούς καλλιτέχνες, είναι αφιερωμένη
σε εκείνες.

Τα έργα των συμμετεχόντων εικαστικών, που ζουν και εργάζονται σε
διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, δημιουργούν ένα πολύτιμο και
πυκνό πλέγμα γνώσης και διάσωσης. Πολύτιμη είναι για μία ακόμη φορά
η συμβολή του Συλλόγου Γυναικών Σκιάθου και η συμμετοχή του
Λυκείου των Ελληνίδων Βόλου, που αναδεικνύοντας τα πολύτιμα
κειμήλια του τόπου και προχωρώντας σε νέα τεχνουργήματα μέσω των
εργαστηρίων του, αποτελεί εξέχον δείγμα της ζητούμενης διαχρονίας.
Σύγχρονες υφαντές προσεγγίσεις, κάμποι κεντημένοι και έργα που
συνδέονται με τρόπο ευρύτερο με την textile art αλλά ακόμη, κατασκευές
και εγκαταστάσεις ή ζωγραφικές αποτυπώσεις που πραγματεύονται τον
κάμπο και τα ξόμπλια του σκιαθίτικου υφαντού, ή που συνομιλούν με το
σχήμα, το χρώμα, τα μοτίβα ή και την ίδια την ιδέα και τον συμβολισμό
του κιλιμιού, συνομιλούν σε τόπο ιερό και χώρο ιδανικό με έναν μικρό
πυρήνα παλαιών σκιαθίτικων κιλιμιών, με σεβασμό, και με αισθητική και
εννοιολογική συνέπεια.

Με αφορμή την ενότητα των σκιαθίτικων κιλιμιών που παρουσιάζουμε,
ξεκίνησε από την προηγούμενη χρονιά η επιτόπια έρευνα στο νησί, που
ελπίζουμε να οδηγήσει σύντομα σε μια αφιερωματική έκδοση. «Οι
ελπίδες μιας γυναίκας είναι υφασμένες από ηλιαχτίδες. Μια σκιά μπορεί να
τις εξαφανίσει», έγραψε κάποτε η George Eliot: Ας ακούσουμε αυτή τη φωνή.

Κι ας απλώσουμε τα σκιαθίτικα κιλίμια κάτω από το φως του
ήλιου που τους αξίζει.

Ίρις Κρητικού
Αρχαιολόγος, Ιστορικός της Τέχνης
Επιμελήτρια

Δημήτρης Κούρκουλας «Λίβανος. Μια ξεχωριστή χώρα», εκδόσεις Μεταίχμιο

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΣΤΑ ΤΑ ΝΕΑ – 21-3-2026

Ο Λίβανος βρίσκεται ξανά στο μάτι του κυκλώνα της μεσανατολικής σύγκρουσης, λίγους μήνες μετά τους βομβαρδισμούς του 2024 και τη δολοφονία τού επί 32 χρόνια ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα.

Δεν θα αποτελέσει έκπληξη αν η ισραηλινή επίθεση εξελιχθεί σε μακροχρόνια κατοχή του νότιου Λιβάνου, και δεν θα είναι η πρώτη φορά. Η πρώτη εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο έγινε το 1978 με σκοπό την απομάκρυνση των παλαιστίνιων φενταγίν από τα σύνορα, από όπου εξαπέλυαν επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ. Η δεύτερη εισβολή και η πολιορκία της Βηρυτού το 1982 οδήγησε στην αποχώρηση της PLO και του Αραφάτ από τον Λίβανο με ελληνικά πλοία έπειτα από διεθνή μεσολάβηση.

Σιγά σιγά τη σκυτάλη των επιθέσεων εναντίον του Ισραήλ παρέλαβε η σιιτική οργάνωση της Χεζμπολάχ, που ενισχύθηκε πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά από το νέο θρησκευτικό καθεστώς της Τεχεράνης, με το οποίο τη συνδέουν θρησκευτικοί, ιδεολογικοί και πολιτιστικοί δεσμοί. Η στιγμή του μεγάλου θριάμβου για τη σιτική οργάνωση έφτασε τον Μάιο του 2000, όταν το Ισραήλ, έπειτα από 15 χρόνια, αποσύρθηκε από τα κατεχόμενα εδάφη στον νότιο Λίβανο αφού είχε μεγάλες απώλειες από τις επιθέσεις των σιιτών μαχητών. Η αποχώρηση του Ισραήλ γιορτάστηκε στις αραβικές και μουσουλμανικές χώρες ως μεγάλη νίκη και το γόητρο της Χεζμπολάχ ανέβηκε κατακόρυφα.

Η Χεζμπολάχ, το «κόμμα του Θεού», όπως κυριολεκτικά σημαίνει στα αραβικά, διαθέτει βαθιές ρίζες στη σιιτική μειονότητα του Λιβάνου. Εκπροσωπείται στο κοινοβούλιο και έχει αναπτύξει ένα εντυπωσιακό δίκτυο παροχής κοινωνικών υπηρεσιών στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της χώρας. Το οπλοστάσιό της αυξήθηκε εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια. Το 2001, όταν βρισκόμουν σε διπλωματική αποστολή στον Λίβανο, η Χεζμπολάχ διέθετε περίπου 2.000 ρουκέτες και πυραύλους, κάτι που ήδη αποτελούσε σημαντική απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ. Πριν από την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς το 2023 το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ υπολογιζόταν σε πάνω από 100 χιλιάδες ρουκέτες και πυραύλους.

Σήμερα η στρατιωτική ισχύς της σιιτικής οργάνωσης έχει δραματικά μειωθεί εξαιτίας των ισραηλινών πληγμάτων αλλά και λόγω της ανατροπής του καθεστώτος Ασαντ στη Συρία, που ήταν στενός σύμμαχος της Χεζμπολάχ και του Ιράν. Το καθεστώς Ασάντ εξασφάλιζε τον ανεφοδιασμό του οπλοστασίου της Χεζμπολάχ από την Τεχεράνη. Παρ’ όλα αυτά η Χεζμπολάχ παραμένει ένας πολιτικός και στρατιωτικός παίκτης ικανός να επιβάλει τη δική του ατζέντα σέρνοντας ακόμα μια φορά τον Λίβανο σε μια καταστροφική πολεμική σύρραξη. Συντονίζεται και ευθυγραμμίζεται με την πολιτική της Τεχεράνης αδιαφορώντας για τις συνέπειες για τον ίδιο τον Λίβανο.

Γιατί η κυβέρνηση και οι πολίτες του Λιβάνου δεν αποτρέπουν τις δυνάμεις της Χεζμπολάχ από τις επιθέσεις τους εναντίον του Ισραήλ που προκαλούν μαζικά αντίποινα και μεγάλες καταστροφές σε μια χώρα που έχει ήδη υποστεί τα πάνδεινα τα τελευταία χρόνια; Η απάντηση είναι διττή: Ο Λίβανος βρίσκεται σε λάθος γειτονιά. Παράλληλα ο κατακερματισμός της πολιτικής εξουσίας ανάμεσα στις 18 θρησκευτικές κοινότητες δεν επιτρέπει την ύπαρξη ενός ισχυρού κράτους και ενός ενιαίου διεθνοπολιτικού προσανατολισμού.

Σήμερα ο πολύπαθος Λίβανος πληρώνει ακόμα μια φορά ένα βαρύ τίμημα για μια αντιπαράθεση που δεν είναι δικιά του. Ενας από τους σπουδαιότερους διανοούμενους του αραβικού κόσμου, ο λιβανέζος ελληνοορθόδοξος Γασάν Τουένι (1926-2012), πολιτικός, διπλωμάτης, δημοσιογράφος, συγγραφέας και εκδότης, είχε πει ότι «η εξωτερική πολιτική του Λιβάνου είναι να μην έχει εξωτερική πολιτική». Με ένα τεράστιο κόστος για τον λαό του.

Ο Δημήτρης Κούρκουλας διετέλεσε υφυπουργός Εξωτερικών. Την περίοδο 1997-2001 υπηρέτησε ως πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον Λίβανο. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Λίβανος. Μια ξεχωριστή χώρα», εκδόσεις Μεταίχμιο

Περίληψη

Ο Λίβανος βρίσκεται συχνά στην κορυφή της διεθνούς ειδησεογραφίας για αρνητικούς πάντα λόγους: για σφαγές και βομβαρδισμούς, για απαγωγές και αεροπειρατείες, για χρεοκοπία και εκρήξεις. Αν αναλογιστούμε τα όσα έχουν συμβεί στη χώρα των κέδρων τα τελευταία πενήντα χρόνια δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι ο Λίβανος είναι εφτάψυχος. Πώς εξηγείται το παράδοξο, μια χώρα με τόσο αρνητική εικόνα να προσελκύει τόση προσοχή και τόση συμπάθεια; Είναι ένα ερώτημα που θέτω στον εαυτό μου από τότε που έζησα πέντε έντονα χρόνια στη Βηρυτό και κατάλαβα ότι έχω αγαπήσει τη χώρα και κυρίως τους ανθρώπους της.

Πώς ξεκίνησε ο δεκαπενταετής εμφύλιος; Γιατί το πολιτικό σύστημα της χώρας συνεχίζει να βασίζεται σε ένα αρχαϊκό σύστημα των 18 αναγνωρισμένων θρησκειών; Ποιος είναι ο ρόλος των Ελληνορθοδόξων; Τι είναι (και τι δεν είναι) η Χεζμπολάχ; Ποιος σκότωσε τον δισεκατομμυριούχο πρωθυπουργό Ραφίκ Χαρίρι; Τι είναι ο γάμος «προσωρινής απόλαυσης»; Μπορεί να υπάρξει συμφιλίωση ανάμεσα στον Λίβανο και το Ισραήλ; Ποια είναι η γεωπολιτική διάσταση της λιβανέζικης κουζίνας;
Σε αυτά και άλλα καίρια ερωτήματα προκειμένου να καταλάβουμε μια τόσο περίπλοκη χώρα προσπαθώ να δώσω απλές απαντήσεις.
«Ο Λίβανος, παρ’ όλες τις αντιξοότητες, παραμένει ένα αναντικατάστατο εργαστήριο συμβίωσης μουσουλμάνων και χριστιανών. Βρίσκεται ακόμα και σήμερα, παρά τις τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζει, στο επίκεντρο του διαλόγου των πολιτισμών και των θρησκειών. Δεν πρόκειται για έναν ακαδημαϊκό διάλογο σαν αυτούς που οργανώνονται σε διεθνή σεμινάρια, αλλά για έναν καθημερινό διάλογο, έναν διάλογο που βασίζεται στην καθημερινή συμβίωση».

«The God of the Woods» ονομάζεται η νέα δραματική σειρά μυστηρίου του Netflix με πρωταγωνίστρια τη Μάγια Χοκ, γνωστή από το Stranger Things και κόρη της Ούμα Ούρμαν και το ‘Ιθαν Χοκ.

Η σειρά εξιστορεί ένα οικογενειακό δράμα που εκτυλίσσεται στα βουνά Άντιροντακ της Νέας Υόρκης. Η πλοκή θα ξετυλίξει τα σκοτεινά μυστικά της οικογένειας Van Laar, τις κοινωνικές συγκρούσεις και το μυστήριο γύρω από την εξαφάνιση της 13χρονης Barbara Van Laar από την οικογενειακή κατασκήνωση, ένα γεγονός που φαίνεται να συνδέεται με μια παλαιότερη τραγωδία. Καθώς το παρελθόν συγκρούεται με το παρόν, ο πλούτος και η επιρροή των Van Laars καταρρέουν, αποκαλύπτοντας τις ολέθριες συνέπειες των προνομίων και της κατάχρησης εξουσίας.

Η Μάγια Χοκ θα υποδυθεί την αποφασιστική Judy Luptack, την πρώτη γυναίκα ντετέκτιβ στο ανδροκρατούμενο γραφείο ποινικών ερευνών η οποία αναλαμβάνει να εξιχνιάσει την εξαφάνιση του νεαρού κοριτσιού.

Στην ομάδα των εκτελεστικών παραγωγών συμμετέχουν επίσης οι Neal H. Moritz και Pavun Shetty για λογαριασμό της Original Film, ενώ την παραγωγή έχει αναλάβει η Sony Pictures Television.

Η κόρη της Ούμα Θέρμαν και του ‘Ιθαν Χοκ  που κέρδισε τις εντυπώσεις ως Robin Buckley στο «Stranger Things», επιστρέφει δυναμικά μετά την πρεμιέρα της ταινίας «Wishful Thinking» στο Φεστιβάλ SXSW. Στην ανατρεπτική αισθηματική κομεντί του Γκράχαμ Παρκς (Graham Parkes), η ηθοποιός πρωταγωνιστεί πλάι στον Λιούις Πούλμαν (Lewis Pullman), σε μια παραγωγή που μόλις τιμήθηκε με το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για την Καλύτερη Ταινία Μυθοπλασίας.

Στα άμεσα σχέδιά της περιλαμβάνεται η συμμετοχή στο «Sunrise on the Reaping», το νέο κεφάλαιο του franchise των Hunger Games, ενώ την 1η Μαΐου θα κυκλοφορήσει το νέο της άλμπουμ με τίτλο «Maitreya Corso», σύμφωνα με το Deadline.

CNN.gr 

Δεινά μελαγχολικός, θυμόσοφος, αυτοσαρκαστικός, με μεγάλη παρατηρητικότητα, με περιέργεια μικρού παιδιού και αλλεργικός στην ηθικολογία, ο Κωστής Παπαγιώργης υποτίθεται πως δεν τα πήγαινε καλά με την ποίηση.

Με αφορμή την επέτειο των 12 χρόνων από τον θάνατο του Κωστή Παπαγιώργη,  Σάββατο στις 8.00 μμ, προβάλεται στο Καφενείο (Στουρνάρη 4) το ντοκιμαντέρ της Ελένης Αλεξανδράκη “Ο πιο γλυκός μισάνθρωπος”.

Φτιαγμένο με τη φιλοδοξία να θυμίζει μουσική παρτιτούρα, το «Ο πιο γλυκός μισάνθρωπος» ακολουθεί με χρονολογική σειρά τη διαδρομή του συγγραφέα, πατώντας γερά πάνω στα βιβλία του (αποσπάσματά τους διαβάζει ο Ακύλλας Καραζήσης), στις προσωπικές του σημειώσεις (από αυτές διαβάζει ο Αργύρης Πανταζάρας) και στις μαρτυρίες που εκμαίευσε η Αλεξανδράκη από ανθρώπους που τον συναναστράφηκαν και τον γνώρισαν καλά (ανάμεσά τους παλιοί συμμαθητές και παλιοί συμπότες, στενοί συγγενείς και ισόβιοι φίλοι, καθηγητές, δημοσιογράφοι, ποιητές, εκδότες, αρχιτέκτονες, απλοί αναγνώστες, ως και μια ρακοσυλλέκτρια με την οποία ο Παπαγιώργης διασταυρωνόταν καθημερινά).

https://www.lifo.gr/culture/cinema/ena-neo-ntokimanter-analyei-ti-zoi-kai-ergo-toy-kosti-papagiorgi

Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού
Αστικές σημειώσεις: Νίκος Βατόπουλος, δημοσιογράφος Αθηναιογράφος

Η γκαλερί Αrt project space παρουσιάζει την ομαδική έκθεση «Ίχνη και κουκκίδες: Ένα αφήγημα για το Κουκάκι», σε επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης Ίριδας Κρητικού. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 13 Μαρτίου 19:00, με διάρκεια έκθεσης έως τις 16 Απριλίου.

H θέση της γκαλερί στο Κουκάκι στάθηκε  αφορμή για να εμπνευστεί και να δημιουργηθεί αυτή η έκθεση. Στην έκθεση συμπεριλαμβάνονται ακόμη επιλεγμένες αστικές σημειώσεις του δημοσιογράφου και Αθηναιογράφου Νίκου Βατόπουλου. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της έκθεσης, θα πραγματοποιηθεί θεματικός περίπατος με τον Νίκο Βατόπουλο.  

Ίχνη και κουκίδες: ένα αφήγημα για το Κουκάκι

Το Κουκάκι, απλωμένο στους πρόποδες και τη νοτιοανατολική πλευρά του Φιλοπάππου, οφείλει το όνομά του στον Δημήτριο Κουκάκη, που διέθετε βιοτεχνία μεταλλικών κρεβατιών στη Λεωφόρο Συγγρού στο ύψος του ΦΙΞ στις αρχές του 20ου αιώνα. Το «εργοστάσιο κλινοποιΐας» του Κουκάκη, κατασκεύαζε κρεβάτια με μεταλλικό σκελετό που προωθούσε στους επίδοξους αγοραστές μέσα από διαφημίσεις στον αθηναϊκό Τύπο. Οι «στέρεες» και «αναπαυτικές» κλίνες από χάλυβα, πωλούνταν στη τιμή των 18 δραχμών, κάποιες ειδικές κατασκευές με διαφορετικά σχήματα που κατασκευάζονταν κατόπιν παραγγελίας, έφταναν τις 22 δραχμές, ενώ, με κρεβάτια από το ίδιο εργοστάσιο επανδρώνονταν αθηναϊκά νοσοκομεία όπως ο Ευαγγελισμός. Το σπίτι του Κουκάκη, από τα πρώτα της περιοχής, βρισκόταν στην ανατολική γωνία των οδών Δημητρακοπούλου και Γεωργίου Ολυμπίου και κατεδαφίστηκε στα μέσα του 20 αιώνα.

Η ιδέα μιας έκθεσης με επίκεντρο το Κουκάκι, γεννήθηκε μέσα από διαδοχικούς περιπάτους στην ευρύτερη γειτονιά της Art Project Space, χώρο πολιτισμού πάντοτε ανοιχτού στην παρουσίαση αρχειακού υλικού και σε νέες εικαστικές περιπέτειες. Στον ίσκιο της Ακρόπολης και του Νέου Μουσείου της, πίσω από την πολύβουη κοίτη του ΕΜΣΤ. Με το βλέμμα στο μικρό ύψωμα που στο βάθος του αδημονεί η θάλασσα. Ανάμεσα στη ρίζα του ανθισμένου Φιλοπάππου και στη θαμμένη όχθη του Ιλισσού. Βηματίζοντας δίπλα σε σκόρπιες μισοθαμμένες αρχαιότητες, χαμηλά ξεχασμένα σπιτάκια και ερειπιώνες νεοκλασικών, μοντερνίστηκες πολυκατοικίες. Ανάμεσα σε γερασμένες οικοδομές και διαδοχικά συνεργεία, vintage strip και drag shows, πεζόδρομους με δημοφιλή εστιατόρια, μπαρ και πολυάριθμα Airbnbs, αποκαλύπτεται μια παλλόμενη αθηναϊκή γειτονιά που από τα παλαιότερα ήδη χρόνια της ύπαρξής της, φιλοξένησε δεκάδες εργαστήρια καλλιτεχνών. Μεταξύ τους η οικία και εργαστήριο του Κωνσταντίνου Παρθένη σε σχέδια του Δημήτρη Πικιώνη, το αθηναϊκό εργαστήριο του Χρήστου Καπράλου, το ατελιέ του Σπύρου Βασιλείου, οι οικίες και εργαστήρια του Κυριάκου Κρόκου, του Ηλία Δεκουλάκου, του Γιάννη Μιχαηλίδη και του Γιάννη Μπουτέα. Και βεβαίως, τα εργαστήρια πολλών ακόμη σημαντικών εν ζωή εικαστικών που σηματοδοτούν και σηματοδοτούνται από την περιοχή, συνδέοντας οργανικά το έργο τους με το ζωντανό της κύτταρο.

Τα έργα που επελέγησαν για την έκθεση, αποτελούν μικρούς χρονικούς ανασκαπτικούς σταθμούς με διαφορετικούς συμβολισμούς και ερμηνείες. Ίχνη και κουκκίδες της πορείας του κάθε δημιουργού, που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον τόπο. Με τους τοίχους των ρημαγμένων νεοκλασικών και τα λουλουδάκια που βλασταίνουν στις χαραμάδες του τσιμέντου. Με τα αρχαιολογικά ευρήματα στην οδό Μισαραλιώτου, με το σμυρνέικο ερειπωμένο αρχοντικό κτήριο με το καφασωτό στην οδό Φαλήρου. Με τη μεσοπολεμική πολυκατοικία του Π. Βρυζάκη και το αμφιθεατρικό ανάγλυφο της περιοχής. Με την αττική χλωρίδα στον λόφο του Φιλοπάππου, με τον βόμβο της πόλης που εξακολουθεί να κυλά.

Στην έκθεση συμπεριλαμβάνονται ακόμη επιλεγμένες αστικές σημειώσεις του δημοσιογράφου και αθηναιογράφου Νίκου Βατόπουλου. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της έκθεσης, θα πραγματοποιηθεί θεματικός περίπατος με τον φίλο Νίκο, οδηγό και συνοδοιπόρο και στους δικούς μου αθηναϊκούς περιπάτους. Τον ευχαριστώ επίσης από καρδιάς για την πολύτιμη συμμετοχή του.

Ίρις Κρητικού

Αρχαιολόγος, Ιστορικός της τέχνης

Επιμελήτρια της έκθεσης

Στην έκθεση συμμετέχουν: Παύλος Αλεξανδράκης, Άγγελος Αντωνόπουλος, Έλενα Αντωνοπούλου, Judith Allen-Ευσταθίου, Γκάγκικ Αλτουνιάν, Σπύρος Βασιλείου, Κώστας Βαρώτσος, Στάθης Βατανίδης, Νίκος Βατόπουλος, Ηλίας Δεκουλάκος, Αγγελική Δεκουλάκου, Μαρία Διακοδημητρίου, Μάτω Ιωαννίδου, Χρήστος Καπράλος, Βασίλης Καρακατσάνης, Ένη Κούκουλα, Κυριάκος Κρόκος, Σπύρος Κωτσαλάς, Paola Lakah, Νίκος Λεοντόπουλος, Γιάννης Μιχαηλίδης, Μίλτος Μιχαηλίδης, Νίκος Μόσχος, Μάνος Μπατζόλης, Παναγιώτης Μπελντέκος, Γιάννης Μπουτέας, Βασίλης Νικολάου, Μυρτώ Παπαδοπούλου, Διονύσης Παππάς, Κωνσταντίνος Παρθένης, Δημήτρης Σεβαστάκης, Πάνος Χαραλάμπους, Θάλεια Χιώτη Γιάννης Ψυχοπαίδης.

Θερμά ευχαριστούμε τόσο τους διακεκριμένους εικαστικούς που συμμετέχουν έχοντας επιλέξει οι ίδιοι με θερμή φροντίδα τα έργα τους, όσο και τις οικογένειές των εικαστικών αλλά και τους συλλέκτες που παραχώρησαν γενναιόδωρα έργα για τις ανάγκες της έκθεσης.

Χορηγοί επικοινωνίας: Art22, ArtPointView.gr  Independent.gr

Ωράριο λειτουργίας έκθεσης:

Τρίτη: 17:00–21:00
Πέμπτη & Παρασκευή: 12:00–20:00
Σάββατο: 11:00–15:00
Κυριακή, Δευτέρα, Τετάρτη κατόπιν ραντεβού

Χώρος διεξαγωγής:

Πολυχώρος Art Project Space

Φαλήρου 66, Αθήνα, Πλησίον ΕΜΣΤ | Σταθμός Metro FIX

Τηλ. 2117504180

e-mail: info@artprojectspace.gr