Η ατομική έκθεση ζωγραφικής της Κάτιας Βαρβάκη με τίτλο «ΑΛΛΗΓΟΡΙΕΣ & ΚΛΙΜΑΚΕΣ» θα φιλοξενηθεί από τις 14 Ιουνίου έως τις 12 Ιουλίου 2026 στο Φετιχιέ Τζαμί Ναυπάκτου.

Η έκθεση διοργανώνεται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδος και τα Σύγχρονα Εκπαιδευτήρια Κοτρώνη, σε επιμέλεια της Ίριδος Κρητικού.

Άλλοτε ως λογοτεχνική φόρμα που εμφανίζεται ήδη στον Όμηρο και άλλοτε ως διαχρονική καλλιτεχνική μορφή, η αλληγορία (=ἄλλος και ἀγορεύω), αποτελεί μια αφήγηση ή οπτική αναπαράσταση όπου οι χαρακτήρες, οι τόποι και τα περιστατικά, είναι συχνά άλλα από εκείνα που φαίνονται. Στην ενότητα αυτή παλαιότερων και νεότερων ζωγραφικών έργων και κατασκευών που η Βαρβάκη οραματίστηκε και συνέθεσε ειδικά για το Φετιχιέ Τζαμί, η ιδέα της αλληγορίας αποτελεί ένα άλλοτε ορατό και άλλοτε αόρατο νήμα που οδηγεί και συνδέει στη δική του συναισθητική ενδοχώρα όλα τα έργα της έκθεσης.

«Στο αινιγματικό και ευαίσθητο ετούτο αφήγημα που καταθέτει, η Κάτια Βαρβάκη συνδιαλέγεται για μία ακόμη φορά με τα ζητήματα της συνύπαρξης του υλικού, του πνευματικού και του ψυχικού κόσμου. Και μαζί, επιστρέφει στη δική της παιδική ηλικία και στα ηλιόλουστα καλοκαίρια στο Κλήμα Δωρίδας.

Ονειρικά τοπία που ανοίγονται ψιθυριστικά στον ορίζοντα, εξακολουθώντας να επικοινωνούν ή και να συγχέονται με τα όρια του εσωτερικού χώρου, μαντόνες που μοιάζουν να ξέφυγαν από κάποιο έργο του Μιχαήλ Αγγέλου, στρωμένα τραπέζια γιορτής, κορίτσια με εμπριμέ φορέματα μεταβατικής ηλικίας που συμπλέκονται τρυφερά με τα ανθισμένα λιβάδια της σύνθεσης, αγόρια σε άγνωστη ακτή που κρατούν ημερολόγια θάρρους και θέρους κι άλλα κρυμμένα στο δάσος, που με πειρατικά καράβια στα χέρια ετοιμάζονται να ταξιδέψουν στο άπειρο. Χώμα παλίμψηστο, στρωμένο απαλά με κόκκινα μαγικά χαλιά που εκρήγνυνται αποκαλύπτοντας ελάφια, πουλιά και άλλα μυθώδη όντα και υφάδια της σύνθεσης, κοπάδια πτερόεντα που φτεροκοπούν σε χαμηλή πτήση πριν τη βροχή, σκάλες που καταλήγουν σε ένα λιγνό δεντρόσπιτο, γέφυρες που διασχίζονται από άγνωστα ανθρώπινα πλήθη, βουνά και λοφίσκοι που στέφονται με μικρά κρεβατάκια, υποδηλώνοντας την απώλεια και αποτυπώνοντας με ακρίβεια το διπλό κρεβάτι του πατρικού.

Μικρές προσωπικές ιστορίες, που τυλίγονται απαλά στις πτυχές της μεγάλης συναρπαστικής ιστορίας του Φετιχιέ και ολόκληρου του τόπου. Η διάχυτη ετούτη ατμόσφαιρα, αφιερωμένη στη Ναυπακτία και πλασμένη με δεξιοτεχνικό χρώμα και φως, χωρίς να εκδύεται τον δυναμισμό της, ακροβατεί ανάμεσα στο όνειρο και την εσωτερική αλήθεια, υπαινισσόμενη ένα διαρκές πέρασμα. Η Κάτια Βαρβάκη επιζητεί τη μετάβαση σε μια άλλη διάσταση καθώς η ζωή γύρω μας πάλλεται και αλλάζει. Επιτυγχάνει την έλευση σε ένα πεδίο πνευματικής συμβίωσης με υπόσταση σχεδόν μεταφυσική. Τη δυνατότητα της υπό κλίμακα ανάβασης σε έναν δύσβατο μα αποκαλυπτικό τόπο ενατένισης, έμβιας μνήμης και κάθαρσης», σημειώνει η Ίρις Κρητικού στον κατάλογο της έκθεσης.

Βιογραφικό της Κάτιας Βαρβάκη

Γεννήθηκε στην Αθήνα.  1986-91 Σπούδασε στην Α.Σ.Κ.Τ. της Αθήνας ζωγραφική με καθηγητές τους Τ. Πατρασκίδη, Δ. Μυταρά, αγιογραφία με καθηγητή τον Κ. Ξινόπουλο, και γλυπτική με τον Γ. Βαλασάκη. Ιστορία της τέχνης με καθηγήτρια την Μ Λαμπράκη-Πλάκα, ιστορία της Αρχιτεκτονικής και Ρυθμολογία με καθηγητές τους Ι. Καρατζόγλου και Σ. Κονταράτο. Εισαγωγή στην Αισθητική, τη θεωρία της Τέχνης και Φιλοσοφία με καθηγητή τον Π. Χριστοδουλίδη. Παιδαγωγική Ψυχολογία και διδακτική με καθηγητή τον Δανασή-Αφεντάκη.  Αποφοίτησε με άριστα 30/30.

Έχει παρουσιάσει τα έργα της σε 20 ατομικές και πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Φετιχιέ Τζαμί Ναυπάκτου

Διάρκεια έκθεσης: 14/6 – 12/07/2026

Επιμέλεια:  Ίρις Κρητικού

Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη έως Κυριακή 11.00 – 13.00 & 19.00 – 22.00

Πληροφορίες: 2631055654

Είσοδος ελεύθερη

Ο μυθιστοριογράφος είναι κυρίως σκηνοθέτης αλλά πρέπει να είναι και ηθοποιός. Να μπορεί να υποδυθεί χαρακτήρες και άτομα διαφορετικά από τον εαυτό του – πώς αλλιώς μπορείς να μιλήσεις γι’ άλλους ανθρώπους αν δεν τους καταλάβεις; Και πώς μπορείς να τους καταλάβεις αν δεν τους υποδυθείς; Και πώς θα το κάνεις αυτό αν δεν τους παρατηρείς και δεν τους προσέχεις;

Η εξατομίκευση του αφηγητή, η προβολή του υποκειμενικού, από μια άποψη απλούστεψε τη δουλειά των μυθιστοριογράφων. Για πολλούς, όπως άλλωστε δείχνουν και τα βιβλία τους, το μόνο αξιοπρόσεκτο πράγμα στον κόσμο είναι ο εαυτός τους. Αλλά και αυτόν ποιος τον μαθαίνει ποτέ κρατώντας τον διαρκώς στο κέντρο της προσοχής του; Είμαστε -όταν είμαστε- σε σχέση με κάτι άλλο. Αλλιώς δεν είμαστε. Υπάρχουμε κάπου. Ο εαυτός μας αποκτά εαυτό όταν βλέπει κι άλλους γύρω, που τους συγκρίνει και τους αποτιμά. Τότε αποκτάμε πρόσωπο, όταν κοιτάξουμε των άλλων ανθρώπων.

Μιλώντας για τα βιβλία που λάτρεψε, πρόδωσε ή φοβήθηκε, ο Αλέξης Πανσέληνος ουσιαστικά μιλάει για πρόσωπα και πράγματα της ιστορίας, της καθημερινότητας, της γραφής του. Στην ανά χείρας αυτοπροσωπογραφία διαπιστώνουμε τι συμβαίνει όταν μια συγκινητική γλώσσα συναντάει την εκτυφλωτική μνήμη ενός φετιχιστή αναγνώστη.

Η «Κουζίνα του Συγγραφέα» είναι ο τόπος όπου διασταυρώνεται η περιπέτεια της γραφής και η γραφή της περιπέτειας σε μια συναρπαστική αφήγηση. Ομολογημένες ή ανομολόγητες συνταγές, βιωμένες ή επινοημένες γεύσεις, προσωπικά ή δάνεια υλικά απαρτίζουν το χώρο όπου, κάθε φορά, μαγειρεύεται το κείμενο. Λεπτομέρειες ιδιωτικού ή δημόσιου χαρακτήρα, θραύσματα από ημερολόγια, από αναγνώσεις, από περιστατικά αναμειγνύονται, σε διαφορετικές δοσολογίες, για να συνθέσουν απολαυστικά εδέσματα, προορισμένα για απαιτητικά στομάχια εκλεκτών συνδαιτυμόνων-αναγνωστών. Οι λέξεις και τα πράγματα στον ουρανίσκο μας· όταν το χέρι βγάζει γλώσσα και μύτη, ώστε, γράφοντας, να δοκιμάζει υφές, χρώματα, οσμές, γεύσεις.

Μισέλ Φάις

Το πάσχον σώμα

Γράφει η Χλόη Κουτσουμπέλη //

Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑ, εκδόσεις ΚΙΧΛΗ, 2026.

Κατάγομαι από την τεφρή χώρα/γιομάτη κενοτάφια/…

…

Αδέλφια της Μεσόγειος/ποια πέλαγα και ποια βουνά και μακρινές ποιες χώρες/σας γνέφουν τώρα;

Έλα μαζί μου, ξένε, στα κενοτάφια/να δεις στους τοίχους τα ψηφιδωτά.

…

Χωρίς φωνή κυλάει το ποτάμι/της τεφρής χώρας μου.

…

Χωρίς φωνή…

(απόσπασμα από το ποίημα ΤΑ ΚΕΝΟΤΑΦΙΑ της Φιλησίας Στάθη-Πουλιοπούλου)

Ας ξεκινήσουμε όμως από την αρχή. Αν και αυτό είναι πολύ σχετικό αφού και ο χρόνος δεν είναι γραμμικός σ’ αυτό το βιβλίο, αλλά πηγαινοέρχεται αέναα σαν ένα μεγάλο εκκρεμές πίσω μπρος. Το σίγουρο είναι ότι υπάρχει ένας αφηγητής. Αν και παρεμβάλλονται πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, επιστολές, αποσπάσματα από συνεντεύξεις, σελίδες από εφημερίδες, ποιήματα, αναλύσεις ποιημάτων, χρονικά, μαρτυρίες, επιστολές και διάφορα άλλα είδη λόγου.

Ο βασικός αφηγητής είναι ένας βιβλιοπώλης που έχει λατρεία στα βιβλία και νιώθει μία απέχθεια για τα χαρτικά είδη που ένα βιβλιοπωλείο πρέπει να πουλάει για να επιβιώσει. Όπως λέει ο ίδιος: «Κάποιες φορές νιώθω σαν τους τελευταίους μύστες παλαιών θρησκειών, δίχως πλέον πιστούς, με γκρεμισμένους λατρευτικούς χώρους και υπό απηνή διωγμό.»

Ο βιβλιοπώλης αυτός επωνομαζόμενος Μωυσής όπως και ο παππούς του, που ήταν πολιτικός εξόριστος και είχε νοσηλευτεί στο νοσοκομείο Σωτηρία, είναι συγγραφέας. Συλλέγει παλιά βιβλία που τα βρίσκει σε κάδους και σε σπίτια πεθαμένων και αναμοχλεύει συνέχεια το παρελθόν στο οποίο έχει ιδιαίτερη αδυναμία. Ο Μωυσής πονάει. «Πονάω θα πει ότι είμαι μέτοχος, ηθοποιός και θεατής, σε μια τραγωδία του σώματος» εξομολογείται στον αναγνώστη. Ο Μωυσής προσβάλλεται από καρκίνο των οστών και νοσηλεύεται στο νοσοκομείο Σωτηρία που θα αποτελέσει και το σημείο αναφοράς όλου του μυθιστορήματος, είναι ο χώρος δράσης, είναι η σκηνή που εκτυλίσσονται όλα τα δράματα ατομικά και συλλογικά, παρόντα και παρελθόντα αυτού του βιβλίου.

Ο Μωυσής μεγαλώνει τον γιό του ύστερα από την αυτοκτονία της γυναίκας του και στην πορεία μαθαίνει ένα σκοτεινό μυστικό που αφορά και τους τρεις τους.

Ως κληρονομιά από τη γυναίκα του Αγγελική που αυτοκτόνησε, προκαλώντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό στη ζωή του, αγάπησε δύο ποιήτριες τη γνωστή Μαρία Πολυδούρη που νοσηλεύτηκε στο νοσοκομείο Σωτηρία και την άγνωστη στο ευρύ κοινό Φιλήσια Στάθη Πουλιοπούλου από την οποία έχουν σωθεί μόνον έξι ποιήματα και γίνονται τρεις αναφορές στην ποίησή της σε τρία άρθρα. Το ένα είναι του Ηλία Λάγιου, το άλλο του Λάγιου Βαγενά κατά κόσμον Αριστοτέλη Σαίνη και το τρίτο του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη. Εδώ διακρίνουμε ένα χαριτωμένο αυτοαναφορικό παιχνίδι αφού ο συγγραφέας βάζει τον αφηγητή του Μωυσή να διαβάζει ένα άρθρο του Χατζημωυσιάδη. Ο αφηγητής Μωυσής, από το βιβλίο του Αλέξη Πανσέληνου «Μία Λέξη Χίλιες Εικόνες» (εκδ. Πατάκη) και από άλλες προφορικές πηγές για την Ανατολική Ευρώπη καθώς και με τη βοήθεια των άρθρων που διαβάζει, συγκροτεί ένα θολό προφίλ με χίλια ερωτηματικά για τη ζωή της ποιήτριας που εμφανίζεται κάποια στιγμή στα αρχεία του νοσοκομείου Σωτηρία να ψάχνει τον αντιστασιακό της σύζυγο Πουλιόπουλο.

Εγκιβωτισμένες είναι και οι επιστολές του συνονομάτου παππού του Μωυσή το 1943 όταν νοσηλευόταν με φυματίωση στο Νοσοκομείο Σωτηρία.

Σπαράγματα λόγου, κομματάκια παζλ, ψηφίδες του μεγάλου ψηφιδωτού αυτού του μυθιστορήματος εμφανίζονται:

Αναμνήσεις του Ουράνη, αποσπάσματα από εφημερίδα του 1911 για έναν έρανο που έγινε για το νοσοκομείο Σωτηρία, περιγραφή της απαράδεκτης κατάστασης του νοσοκομείου όπου στοιβάζονταν ως πτώματα οι ασθενείς το 1927 από τον Ελληνορουμάνο λογοτέχνη Ιστράτι, στίχοι από ποιήματα όπως του κομμουνιστή ποιητή Ιωσήφ Ραφτόπουλου, ρεπορτάζ σχετικά πάντα με την κατάσταση του νοσοκομείου από την εφημερίδα Εσπερινή του 1927 όπου το νοσοκομείο παρουσιάζεται ως ένα μεγάλο νεκροταφείο από το οποίο δεν βγαίνουν άνθρωποι υγιείς. Συλλήψεις εκείνη την εποχή των κομμουνιστών ασθενών και επαναφορά τους στο νοσοκομείο. Στίχοι ηχογραφημένου τραγουδιού στην Αμερική του Γιώργου Κατσαρού Θεολογίτη που αναφέρεται στην φθίση, εκτέλεση 283 ΕΑΜΙΤΩΝ που είχαν βρει καταφύγιο στο Σωτηρία το 1943 σε μία εκκαθαριστική επιχείρηση των Ες-Ες, η νοσηλεία του Νίκου Πλουμπίδη που έπασχε από φυματίωση, και βέβαια ποιήματα, επιστολές και στιγμιότυπα από τη ζωή των δύο αγαπημένων ποιητριών του αφηγητή.

Η πλοκή εκτυλίσσεται σε δύο άξονες. Ο ένας αφορά την νεώτερη ιστορία της Ελλάδας, τον πόλεμο, τον Εμφύλιο και πρωτοστατούν πρόσωπα, καταστάσεις και γεγονότα με επίκεντρο το γνωστό νοσοκομείο, αποτυπώνεται δηλαδή το ιστορικό, κοινωνικό και συλλογικό βίωμα. Αυτό παρουσιάζεται πλήρως εμπεριστατωμένο και τεκμηριωμένο μέσα από την έρευνα του Χατζημωυσιάδη. Προϊόν έρευνας, σκληρής δουλειάς και επιστημονικής μελέτης συνθέτουν ένα συμπαγές πλαίσιο για να εξελιχτεί ο δεύτερος άξονας..

Αυτός αποτελεί και το μυθοπλαστικό μέρος του μυθιστορήματος και εκεί αποτυπώνεται το ατομικό βίωμα του χαρακτήρα Μωυσή που αργοπεθαίνει, στοχάζεται, ερωτεύεται, γράφει, συνθέτει, υπάρχει και μαθαίνει, καθώς νοσηλεύεται σε αυτό το ίδιο νοσοκομείο. Εδώ ο συγγραφέας καταφέρνει να δώσει τον ανθρώπινο και συγκινητικό χαρακτήρα του μυθιστορήματος και να μιλήσει για την υπαρξιακή αγωνία και το πάσχον σώμα με μεγάλη ευαισθησία και ενσυναίσθηση.

Το σίγουρο είναι ότι μέσα σ’ αυτό το βιβλίο υπάρχει μία πορεία φαντασμάτων που παρελαύνουν, άνθρωποι γνωστοί και άγνωστοι, υπαρκτοί και φανταστικοί που το σώμα τους πάσχει.

 

Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης

Τι είναι όμως το σώμα για τον Χατζημωυσιάδη; Είναι το σώμα που εγγράφεται επάνω του η Ιστορία, οι κοινωνικοί αγώνες, η προδοσία των συντρόφων, ο ηρωισμός και η αυταπάρνηση των συντρόφων, είναι το σώμα που νοσηλεύεται στο νοσοκομείο Σωτηρία αλλά το περίγραμμά του είναι τεράστιο και πλατύ, διαπερνά τους τοίχους, τον χρόνο και τον χώρο, είναι το σώμα που νοσεί αλλά και το σώμα που αντέχει, που στήνεται στον τοίχο για τα ιδανικά του και παρόλα αυτά παραμένει ακέραιο στους αιώνες των αιώνων.

Η γραφή είναι γλαφυρή, εξομολογητική, νοσταλγική, τρυφερή, καταγγελτική, λυρική και η ματιά συναισθηματική, σκληρή, κοινωνική, πολιτική, ανθρώπινη, ευαίσθητη.

Υπάρχουν παράλληλες ερωτικές ιστορίες που κάθε μία εκτυλίσσεται στον δικό της χρόνο και προσπαθούν να αντισταθμίσουν τον θάνατο. Όλες οι ερωτικές αυτές ιστορίες, ακόμα και οι απόηχοί τους, ακόμα και οι επιστολές που έχουν σταλεί και αυτές ακόμα που σιώπησαν, κατά κάποιο τρόπο είναι περιδινήσεις σε μία λίμνη χρόνου και χώρου όπου το σημείο αναφοράς είναι το νοσοκομείο Σωτηρία.

Μία ερωτική ιστορία ανάμεσα στον αφηγητή και στην καθαρίστρια που χάνει την κόρη της και τρελαίνεται.

Μία ερωτική ιστορία της Πολυδούρη με τον Καρυωτάκη.

Μία ερωτική ιστορία της Φιλησίας Στάθη-Πουλιοπούλου με τον άντρα της Παντελή Πουλιόπουλο.

Μία ερωτική ιστορία της γιαγιάς Σταυρούλας και του παππού Μωυσή.

Τρέλα, φθίση, απόγνωση, απομάκρυνση, σκοτάδι, δήλωση μετανοίας, δηλώσεις συντριβής αλλά και λατρείας μέσα από γράμματα και ποιήματα, κυρίως όμως ένα αδιέξοδο, ιστορίες που έχει συντρίψει ο μύλος της ιστορίας αλλά και της ανθρώπινης φύσης. Όλες οι ερωτικές ιστορίες του μυθιστορήματος έχουν το τραγικό τέλος μίας Αρχαίας Τραγωδίας.

Αυτό το κείμενο θα τελειώσει όπως άρχισε. Με στίχους από το ποίημα Κενοτάφια της Φιλησίας Στάθη-Πουλιοπούλου:

Κυνηγημένο ανθρώπινο κοπάδι, γυμνό,

μουγγά βελάζει

και η Μεγάλη Νύχτα

σωρό αλλόκοτα φαντάσματα ξεβράζει

σε πένθιμο εμβατήριο

ένα σιωπητήριο, ένα πένθιμο εμβατήριο σαλπίζει ο Χατζημωυσιάδης σ’ αυτό του το μυθιστόρημα. Και όπως γράφει και η Φιλησία:

Ξένε,

Θέσε το δάχτυλο εις τον τύπο των ήλων/

Και πιστός στην προτροπή της ποιήτριας, ο συγγραφέας ναι, κάνει αυτό ακριβώς.

fractalart.gr

 

Η γιορτή του καλοκαιριού είναι στον «Ελληνικό Κόσμο»

Φέτος το Καλοκαίρι, γιορτάζουμε τα 20 χρόνια της Θόλου, του θεάτρου εικονικής πραγματικότητας του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» και σας προσκαλούμε να περάσετε μαζί μας αξέχαστα!

Το «Καλοκαίρι στην Πόλη» μεταμορφώνεται σε μια μεγάλη ξεχωριστή γιορτή φαντασίας, γνώσης και δημιουργίας. Σε αυτή τη γιορτή οι καλεσμένοι δεν είναι συνηθισμένοι: θεοί, ήρωες της ελληνικής μυθολογίας, επιστήμονες και καλλιτέχνες κάνουν την εμφάνιση τους. Μύθος και πραγματικότητα ενώνονται, δημιουργώντας μια εμπειρία που συναρπάζει!

Τι θα λέγατε να ταξιδέψουμε από τα νησιά Γκαλαπάγκος έως το διάστημα και από την εποχή των δεινοσαύρων έως τον «Χρυσό Αιώνα» του Περικλή; Να συναντήσουμε ολύμπιους θεούς, αγαπημένους μυθικούς ήρωες, σπουδαίους επιστήμονες και εμπνευσμένους καλλιτέχνες; Να διασκεδάσουμε και να δημιουργήσουμε μαζί τους;

Γιατί όταν η Θόλος του «Ελληνικού Κόσμου» γιορτάζει, η πόλη γεμίζει χαρά και χαμόγελα και το καλοκαίρι γίνεται το πιο ξεχωριστό «Καλοκαίρι στην Πόλη»!

Ημερομηνίες:

Α’ θεματική: Γιορτάζουμε με καλεσμένους Θεούς και ήρωες της ελληνικής μυθολογίας.
Β’ θεματική: Γιορτάζουμε με καλεσμένους επιστήμονες και καλλιτέχνες.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε παιδιά 5-12 ετών και είναι σχεδιασμένο από το έμπειρο τμήμα Μουσειοπαιδαγωγών του IME. Υλοποιείται στους άρτια εξοπλισμένους χώρους του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» και θα απασχολήσει δημιουργικά τα παιδιά, που μετά το κλείσιμο των σχολείων παραμένουν στην Αθήνα. Για πέντε ημέρες, από νωρίς το πρωί έως το απόγευμα, τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες και παιχνίδια που συνθέτουν ένα πολυθεματικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα: προβολές στη «Θόλο», κατασκευές, κινητικά παιχνίδια και πλήθος άλλων δραστηριοτήτων, ανάλογα με την ηλικία τους.

08:00 – 09:00: Άφιξη στον «Ελληνικό Κόσμο».
09:00 – 10:30: Πρόγραμμα οργανωμένων δραστηριοτήτων στις ομάδες.
10:30 – 11:00: Δεκατιανό (παρέχεται).
11:00 – 13:30: Πρόγραμμα οργανωμένων δραστηριοτήτων στις ομάδες.
13:30 – 14:00: Μεσημεριανό (δεν παρέχεται).
14:00 – 15:00: Πρόγραμμα οργανωμένων δραστηριοτήτων στις ομάδες.
15:00 – 16:00: Αναχώρηση παιδιών και προαιρετική φύλαξη έως 16:00.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ – ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ :

Τηλέφωνο επικοινωνίας: +30 212 2540000
Επιλογή 2-> Δραστηριότητες Μουσείου

Ε mail: reservations@ime.gr

Την Τρίτη 9 Ιουνίου 2026, στις 7 μ.μ.,( σήμερα) πραγματοποιούνται τα εγκαίνια

 της εικαστικής ατομικής έκθεσηςτης  Μάγδας  Ρούσση με τίτλο

«Λυσιστράτη»

Προσωπεία Αρχαίου Δράματος

Η Επιμελήτρια της έκθεσης, Αννίτα Πατσουράκη – Ιστορικός Τέχνης, αναφέρει :

«Η Μάγδα Ρούσση είναι εικαστικός, ερευνήτρια και designer, με πολυδιάστατη δημιουργική πορεία. Συνδυάζοντας  την τέχνη, την εκπαίδευση και την έρευνα, ανέπτυξε ένα προσωπικό εικαστικό ιδίωμα  εμπνεόμενο από την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά, τη φύση, την ιστορία και την ανθρώπινη εξελικτική διαδρομή.

Έχει εμβαθύνει ιδιαίτερα τη μελέτη της στην αναβίωση του αρχαίου ελληνικού προσωπείου / μάσκας, αναδεικνύοντας τη συμβολή της στη σύγχρονη εικαστική δημιουργία και τη διατήρηση της πολιτιστικής μνήμης, κατακτώντας θεματικά, σύμφωνα με την ίδια την δημιουργό, «έναν  πρωτότυπο, τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο χαρακτήρα»

Η «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη (411 π.Χ.) είναι το πλέον διαδεδομένο αντιπολεμικό έργο – κωμωδία της αρχαιότητας, που διατηρεί επίκαιρο, διαχρονικό και άμεσα επικοινωνιακό χαρακτήρα.

Ο Πελοποννησιακός πόλεμος κρατάει χρόνια και έχει εξαντλήσει τους πάντες.

Η δυναμική ηρωίδα, ανατρέπει τα κοινωνικά δεδομένα, συγκεντρώνει στην Αθήνα τις γυναίκες από όλες τις πόλεις-κράτη και όλες μαζί αποφασίζουν ότι για να πιέσουν τους άντρες τους να συμφωνήσουν για ειρήνη, θα πρέπει να απέχουν  από τα συζυγικά τους καθήκοντα. Ταυτόχρονα, καταλαμβάνουν την Ακρόπολη για να ελέγχουν το δημόσιο ταμείο.

Γυναίκες και άντρες, πολλές και διαφορετικές προσωπικότητες εμπλέκονται σε ευρηματικούς διαλόγους και κωμικοτραγικές σκηνές.

Η Καλονίκη, η Λαμπιτώ, ο Κινησίας, ο Πρόβουλος και πολλοί άλλοι ενσαρκώνονται μέσα από τα χαρακτηριστικά προσωπεία που φορούν οι ηθοποιοί του αρχαίου ελληνικού θεάτρου και προδίδουν, προσδιορίζουν το χαρακτήρα, την προσωπικότητα του εκάστοτε ατόμου.

Οι μάσκες αποδίδονται με έντονα στοιχεία, υπερβολικής απόδοσης ώστε να γίνονται αντιληπτές και ορατές, μέχρι και στους θεατές της τελευταίας σειράς.

Έντονα τονισμένα μάτια με ανοιχτές κόγχες, διάτρητες, με λευκό ή μαύρο περίγραμμα για να τονίζει το βλέμμα. Χαμογελαστό στόμα με μεγάλο άνοιγμα και κόκκινα χείλη. Τα μαλλιά με σχηματοποιημένη κόμμωση από σπειροειδείς βοστρύχους και μπούκλες με ανάγλυφες κυκλικές απολήξεις. Τα γένια ακολουθούν τη γραμμή του σαγονιού με κάθετες, πυκνές χαράξεις. Οι παρειές τονίζονται με ροδινούς κύκλους.

Σκοπός της θεατρικής μάσκας δεν είναι η ρεαλιστική ανατομία αλλά η ανάδειξη της προσωπικότητας μέσω της έντασης των στοιχείων, την ακαμψία και το στυλιζάρισμα.

Η Μάγδα Ρούσση σεβόμενη απόλυτα τα παραδοσιακά στοιχεία της αρχαιοελληνικής κωμωδίας και το συγγραφέα, αποδίδει με δεξιοτεχνία τις αρχέγονες μνημειακές γλυπτικές μάσκες της, πιστά στους χαρακτήρες με τα στερεότυπα στοιχεία τους, προσαρμοσμένες σε σύγχρονα υλικά υψηλής αντοχής, επεξεργασμένα με λεπτομέρεια, με έντονα ανθεκτικά χρώματα και φωτεινές πινελιές για την απόδοση του ανάγλυφου και την αίσθηση του όγκου, την ποιότητα της χειροποίητης κατασκευής και τον αποκλεισμό της βιομηχανικής εκτύπωσης.

Η μάσκα, σε πολιτισμική και ιστορική αναφορά, έχει άρρηκτη συγγένεια με την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά, συνδέεται άμεσα με το  εξωτερικό «φαίνεσθαι» και το εσωτερικό «είναι» του υποκειμένου και αποτελεί τον συνδετικό κρίκο με το παρελθόν και την θεατρική ελληνική παράδοση.

Πρόσωπο, προσωπείο, μάσκα, έννοιες ταυτόσημες όπου σε κάθε λαό συνάντησαν τη δική τους ερμηνεία, χρήση και φιλοσοφία.

Στην αρχαία θεατρική χρήση της είναι αποκαλυπτική και όχι αποκρυπτική, είναι διαμεσολαβητής της οντότητας που ενσαρκώνει.

Η αρχαία κωμωδία μεταφέρει μέγιστα κοινωνικά, αντιπολεμικά μηνύματα, εντείνει την έννοια της ενότητας, της συλλογικότητας, της σύμπνοιας και του κοινού συμφέροντος.

Αποκηρύσσει προστριβές, εντάσεις και πολέμους προτρέποντας στην αγάπη, την αλληλοκατανόηση, στη συμπόρευση.

Διαχρονικά και προφητικά τα λόγια της Λυσιστράτης,

«κομμάτια η Γη, παλάτια και σκουπίδια»

ας διδαχθούμε!»

ΜΑΓΔΑ ΡΟΥΣΣΗ

                                          ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

 Η Μάγδα Ρούσση γεννήθηκε το 1948 στον Πειραιά.

Είναι εικαστικός, ερευνήτρια και designer με πολυδιάστατη δημιουργική πορεία συνδυάζοντας την τέχνη, την εκπαίδευση και την πολιτιστική έρευνα.

Ακολούθησε σπουδές στις εικαστικές τέχνες και το design στην Ανώτατη  Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών – Α.Σ.Κ.Τ.

Με τριετή Υποτροφία φοίτησε στο University of Toronto, το Middlesex University με Bachelor of Arts & Technology και με Master with Merit in Design.

Συνέχισε με Διδακτορική Διατριβή μελετώντας τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες, Χριστιανισμός, Ιουδαϊσμός, Ισλάμ με τίτλο: “Dance of the Sacraments”

Για πολλά έτη έζησε στη Μαδρίτη -Ισπανία και στο Τορόντο-Καναδά όπου σπούδασε και εργάστηκε επί σειρά ετών, αποκτώντας πολύτιμες εμπειρίες σε διεθνές περιβάλλον.

Με σπουδές στη ζωγραφική, την αγιογραφία, τις καλές τέχνες, την τεχνολογία και το design, ανέπτυξε ένα προσωπικό εικαστικό ιδίωμα που αντλεί έμπνευση από την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά, τη φύση, την ιστορία και τον άνθρωπο.

Το έργο της διακρίνεται για την έρευνα και τη δημιουργική προσέγγιση θεμάτων όπως η ισότητα των φύλων, η βυζαντινή παράδοση, η ευρωπαϊκή πολιτιστική ταυτότητα και η αναβίωση του αρχαίου ελληνικού προσωπείου / μάσκας.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο της κατέχει η μελέτη και η καλλιτεχνική αναβίωση του αρχαίου ελληνικού προσωπείου, μέσα από συλλογές, εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, θεατρικές δράσεις και συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Η δράση της έχει συνδεθεί με το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, πολιτιστικούς φορείς και διεθνείς εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες.

Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε εκθέσεις, μουσεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα και πολιτιστικές εκδηλώσεις, ενώ έχει προβληθεί και σχολιαστεί από τον ελληνικό και διεθνή Τύπο, αναδεικνύοντας τη συμβολή της στη σύγχρονη εικαστική δημιουργία και τη διατήρηση της πολιτιστικής μνήμης.

Πραγματοποίησε 16 ατομικές  και συμμετείχε σε 125 ομαδικές εκθέσεις καθώς και σε Μπιενάλε στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Παράλληλα, συντόνισε 42 εικαστικές εκθέσεις με δημιουργίες των  φοιτητριών/τών της  για το Πανεπιστήμιο Πειραιώς μαζί με άλλους φορείς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Είναι μέλος του Ε.Ε.Τ.Ε, της Ομάδας Μελέτης Αρχαίας Όρχησης – (Δώρα Στράτου), της Artists’ Rights Society (A.R.S), της  Δρυός Τόποι – (Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών), της UNESCO – International Council of Dance (CID), Allos – Ετερότητα, Καλλιτεχνικές Σχολές  “Πειραϊκός Σύνδεσμος”, Εταιρεία Γραμμάτων & Τεχνών Πειραιά, Visual Arts Ontario (V.A.O).

Έχει επισκεφθεί πενήντα τέσσερεις (54) χώρες.

Εικαστικά έργα της βρίσκονται σε Μουσεία της Ελλάδος και του εξωτερικού.

Ζει και εργάζεται στον Πειραιά.

 Πληροφορίες:

«Λυσιστράτη» – Προσωπεία Αρχαίου Δράματος,  έκθεση

Επιμέλεια : Αννίτα Πατσουράκη – Ιστορικός Τέχνης

Andie Art Gallery: Φαραντάτων 17, Αθήνα.

Τηλ. : 211 4166448 / 693 758 4272

1. E. info@andie–art.com

www.andie–art.com

Διάρκεια έκθεσης : από 9 έως και 20 Ιουνίου 2026

Ωράριο :

Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 10.00 – 20.00

Τετάρτη: 10.00 – 15.00 / Σάββατο: 10.00 – 16.00

Κυριακή, Δευτέρα: κλειστά

Είσοδος ελεύθερη  για το κοινό.

Parking:

Χαλκηδόνος 6, 11527 Αθήνα.   /   Σινώπης 3, 11527 Αθήνα

Λεωφόρος Μεσογείων 5,   /   Λεωφόρος Μεσογείων 17,

Cityzen Πύργος Αθηνών, Αγίου Ανδρέου 3, 11527 Αθήνα,

«Αμπελόκηποι» και «Μέγαρο Μουσικής» μετρό.

Οι ερινύες του χθες της Ελένης Κουτσούδη-Ιόλα: μια προσωπική κατάθεση ψυχής

Έλενα Ντάκουλα

 

 

 

 

Παρουσίαση του βιβλίου «Οι ερινύες του χθες» της Ελένης Κουτσούδη-Ιόλα

Υπάρχουν βιβλία που, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, σου αφήνουν μεγάλο αποτύπωμα και νιώθεις πως δεν αρκεί να τα διαβάσεις μόνο μία φορά. Πρόκειται για βιβλία που δεν εντυπωσιάζουν με φλύαρες περιγραφές ή περίπλοκες αφηγήσεις, αλλά με τη δύναμη της αλήθειας τους. Έτσι είναι και οι «Οι ερινύες του χθες» της Ελένης Κουτσούδη-Ιόλα. Ένα μυθιστόρημα μόλις 178 σελίδων, όπου σχεδόν κάθε σελίδα κρύβει πολλαπλά νοήματα, γραμμένα όμως με έναν τρόπο απλό, άμεσο και βαθιά ανθρώπινο, που επιτρέπει στον αναγνώστη όχι μόνο να καταλάβει, αλλά κυρίως να νιώσει.

«Οι ερινύες του χθες» της Ελένης Κουτσούδη-Ιόλα

Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται η Ελπίδα, ένα παιδί που, σε ηλικία μόλις πέντε ετών, επιζεί από ένα τραγικό αυτοκινητιστικό δυστύχημα με 4 νεκρούς μεταξύ των οποίων και η μητέρα της. Από εκείνη τη στιγμή, η ζωή της αλλάζει βίαια και η ίδια μεγαλώνει κουβαλώντας μέσα της ένα αναπάντητο ερώτημα: γιατί έμεινε εκείνη ζωντανή; Η απώλεια, οι ενοχές, η απουσία μητρικής αγάπης και οι σκληρές συμπεριφορές που ακολούθησαν, τραυματίζουν βαθιά τον ψυχισμό της. Το παιδί μαθαίνει να σωπαίνει, να κρύβει τον πόνο του και να «νεκρώνει» τα συναισθήματά του για να μπορέσει να επιβιώσει.

Κι όμως, η ζωή της δεν σταμάτησε εκεί. Η Ελπίδα καταφέρνει να σπουδάσει, να δημιουργήσει οικογένεια, να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Παλεύει ακόμη και με τον καρκίνο δύο φορές και βγαίνει νικήτρια. Το σημαντικότερο όμως δεν είναι οι μάχες που έδωσε, αλλά το ότι αποφάσισε να σταθεί απέναντι στις «Ερινύες» του παρελθόντος της και να μην αφήσει το τραύμα να καθορίσει ολόκληρη τη ζωή της. Βασικό στήριγμά της η θεραπεύτριά της η Αθηνά – ένα όνομα που παραπέμπει στη σοφία, όπως σημείωσε η συγγραφέας.

Στην παρουσίαση του βιβλίου, ψυχολόγοι και ψυχίατροι μίλησαν όχι μόνο για την ιστορία της Ελπίδας και τη φύση του ίδιου του ψυχικού τραύματος, αλλά και με ιδιαίτερη αγάπη, εκτίμηση και συγκίνηση για τη συνάδελφό τους, εκπαιδεύτρια και συγγραφέα Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα. Μέσα από προσωπικές αναφορές και βιώματα, περιέγραψαν μία γυναίκα με ενσυναίσθηση, βαθιά κατανόηση και ουσιαστική ανθρωπιά.

Όπως εξήγησαν στη συνέχεια, το ψυχικό τραύμα δεν μένει ποτέ πραγματικά στο παρελθόν. Συνεχίζει να υπάρχει μέσα στον τρόπο που αγαπάμε, φοβόμαστε, απομακρυνόμαστε ή σωπαίνουμε, ενώ συχνά μεταφέρεται από γενιά σε γενιά όχι μόνο μέσα από γεγονότα, αλλά και μέσα από σιωπές, ενοχές και ανομολόγητες αλήθειες. Όσο παραμένει ανείπωτο, «τρέφεται» από τη μοναξιά και τη σιωπή, και συνεχίζει να δρα υπόγεια: μέσα στο άγχος, στη δυσπιστία, στη σωματική εξάντληση και στις σχέσεις με τους άλλους. Και, όπως επισημάνθηκε, το πιο βαθύ τραύμα δεν είναι μόνο αυτό που συνέβη, αλλά το ότι κάποιος έμεινε μόνος μέσα σε αυτό.

Γι’ αυτό και το βιβλίο αναδεικνύει με ιδιαίτερα ουσιαστικό τρόπο τη σημασία της ψυχοθεραπείας και της ανθρώπινης σύνδεσης. Το τραύμα αρχίζει να επουλώνεται όταν ο άνθρωπος νιώθει ασφαλής να μιλήσει χωρίς φόβο και χωρίς κρίση. Η θεραπεία δεν παρουσιάζεται ως μια εύκολη διαδικασία, αλλά ως ένας προστατευμένος χώρος όπου κάποιος μπορεί, για πρώτη φορά, να βάλει σε λέξεις όσα κουβαλούσε μόνος του για χρόνια, να δώσει νόημα στις σπασμένες εικόνες της μνήμης του και, μέσα από την αφήγηση και το μοίρασμα, να κατανοήσει τα τραύματά του χωρίς αυτά να συνεχίσουν να καθορίζουν ολοκληρωτικά τη ζωή του.

Παίρνοντας ξανά τον λόγο, η Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα μίλησε για τη δύναμη της εξομολόγησης και της θεραπείας, τονίζοντας πως «η ίαση, για να έρθει μετά από ένα τραύμα, χρειάζεται ν’ ανοίξουμε την ψυχή μας. Και δεν είναι θέμα ντροπής. Είναι θέμα δύναμης. Χρειάζεται δύναμη να μπορείς να ανοίξεις το στόμα σου».

Λίγα μόλις δευτερόλεπτα αργότερα, απέδειξε η ίδια τη δύναμη αυτών των λόγων, συγκλονίζοντας το κοινό με μια βαθιά προσωπική αποκάλυψη: η Ελπίδα δεν ήταν απλώς η ηρωίδα του βιβλίου της. Ήταν η ίδια.

«Η ζωή της μικρής Ελπίδας είναι η δική μου ζωή», είπε.

Μέσα σε μία μόνο φράση, κάθε σελίδα του βιβλίου απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο βάρος. Οι απώλειες, οι φόβοι, οι ενοχές, οι σιωπές, η μάχη με τον καρκίνο και η επίπονη διαδρομή προς τη συμφιλίωση με το παρελθόν έπαψαν να είναι απλώς μια λογοτεχνική αφήγηση και μετατράπηκαν σε μια αληθινή προσωπική κατάθεση ψυχής.

Η ίδια μίλησε για τη δύναμη της δημιουργικότητας ως μέσο επιβίωσης. Περιέγραψε πως ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής της, ακόμη και περιμένοντας για ιατρικές εξετάσεις ή βιοψίες, κρατούσε μαζί της τις σημειώσεις του βιβλίου που έγραφε. Η γραφή, όπως είπε, τη βοήθησε να μετασχηματίσει τον φόβο σε αισιοδοξία και προσφορά.

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν και η αναφορά της στη μητέρα της. Μίλησε για μια αυστηρή μητέρα, απέναντι στην οποία μεγάλωσε συχνά αμφιβάλλοντας αν αγαπιέται πραγματικά. Θυμήθηκε πως, παιδί ακόμη, άκουγε συχνά τη μητέρα της να της λέει το παραμύθι της Σταχτοπούτας, προειδοποιώντας την πως «αν πάθω κάτι, θα έχεις κι εσύ μια μητριά σαν της Σταχτοπούτας». Ένας φόβος που ρίζωσε βαθιά μέσα της και τη συνόδευε για χρόνια μετά τον πρόωρο χαμό της μητέρας της.

Χρόνια αργότερα, το 2023, ενώ βρισκόταν μέσα σε έναν μαγνητικό τομογράφο για εξέταση, βίωσε κάτι που τη συγκλόνισε. «Κάποια στιγμή είδα, σαν όραμα, μία τόσο ζωντανή εικόνα, που έμεινα άναυδη. Στο βάθος υπήρχε ένα ονειρεμένο ηλιοβασίλεμα και μπροστά ο μπαμπάς και η μαμά, πιασμένοι χέρι-χέρι και χαμογελούσαν». Εκείνη τη στιγμή, ένιωσε ξαφνικά πως ο πατέρας της «είχε πείσει τη μαμά να μην είναι πια σκληρή μαζί της» και ότι ήταν και οι δύο μαζί εκεί, κοντά της, για τη νέα μάχη που είχε να δώσει. Και τότε συνέβη κάτι που κουβαλούσε μέσα της ολόκληρη ζωή: κατάφερε να τη συγχωρήσει.

Η συγχώρεση αυτή δεν έσβησε το παρελθόν ούτε τον πόνο. Της χάρισε όμως μια βαθιά αίσθηση εσωτερικής ανακούφισης και γαλήνης. Για πρώτη φορά, το τραύμα δεν είχε πια τη δύναμη να την κρατά φυλακισμένη. Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ουσιαστική νίκη απέναντι στις «Ερινύες» του χθες: όχι στο να ξεχάσεις, αλλά στο να μπορέσεις τελικά να συμφιλιωθείς με την ιστορία σου.

Οι «Ερινύες του Χθες» δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα για το ψυχικό τραύμα. Είναι μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία για τη μνήμη, την απώλεια, τη δύναμη της ψυχής και τη δύσκολη αλλά λυτρωτική πορεία του ανθρώπου προς την αυτογνωσία, τη συγχώρεση και την ελπίδα. Ενα βιβλίο για όσους κουβαλούν μέσα τους σιωπηλές ιστορίες και αναζητούν το θάρρος να τις αντικρίσουν.

Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα: Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα, ανιψιά του Αλέξανδρου Ιόλα, γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Κλινική Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, εξειδικεύτηκεστην Οικογενειακή Θεραπεία και ίδρυσε το Θεραπευτικό Εργαστήρι Οικογενειακών Σχέσεων, στο οποίο πρωτοστάτησε για 25 χρόνια. Διεξήγαγε Κλινικά Προγράμματα Συστημικής Προσέγγισης και Αξιολογήσεις Προσωπικότητας σε φοιτητές ψυχολογίας, ενώ μέχρι σήμερα αφιερώνει τον χρόνο της στην εποπτεία ψυχοθεραπευτών.

Από το 2018 ασχολείται και με τη συγγραφή. Το βιβλίο «Ο Θείος Μου Αλέξανδρος Ιόλας – Ο Άνθρωπος πίσω από τον μύθο», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας, είναι το πρώτο της συγγραφικό έργο.

Athens Voice 

 

Του Benjamin Fox, Λονδίνο, 25 Μαΐου 2026

Το «Brejoin» — η επανένταξη της Βρετανίας στην ΕΕ — είναι στον αέρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι Γουές Στρίτινγκ και Άντι Μπέρναμ, οι δύο πολιτικοί του Εργατικού Κόμματος που είναι πιθανότεροι διάδοχοι του βαθιά κλονισμένου πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, δηλώνουν ότι θέλουν η χώρα να επανενταχθεί στην ΕΕ. Ο Στρίτινγκ μάλιστα χαρακτήρισε το Brexit «καταστροφικό λάθος».

Η κυβέρνηση Στάρμερ, εν τω μεταξύ, πρόσφερε την είσοδο στην ενιαία αγορά σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, αλλά προσωρινά απορρίφθηκε από την ΕΕ. Η προσφορά αυτή διέρρευσε πιθανώς σκόπιμα από το γραφείο του Στάρμερ, ως ένδειξη ότι και εκείνος επιθυμεί να φέρει το Ηνωμένο Βασίλειο πιο κοντά στην Ευρώπη.

Το 2016, το δημοψήφισμα για το Brexit παρουσιάστηκε από τον τότε πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον ως ένα «εφάπαξ γεγονός» που θα έδινε οριστική απάντηση στο ζήτημα των τεταμένων σχέσεων της Βρετανίας με την ΕΕ. Αυτός ο ισχυρισμός δεν πείθει. Σχεδόν όλη την τελευταία δεκαετία, η πλειοψηφία των Βρετανών δηλώνει στις δημοσκοπήσεις ότι το Brexit ήταν λάθος.

Αλλά είναι πιθανό το «Brejoin» σύντομα; Μάλλον όχι.

Το Εργατικό Κόμμα αντιμετωπίζει σκληρή μάχη απέναντι στο Ριφόρμ του Νάιτζελ Φάρατζ σε πολλές εκλογικές περιφέρειες του βορρά και των Μίντλαντς της Αγγλίας, που ψήφισαν υπέρ της αποχώρησης. Και παρά την πλειοψηφία που τάσσεται υπέρ της ΕΕ, δεν έχουν αλλάξει γνώμη πολλοί — πιθανώς μόνο το 10-20% των ψηφοφόρων από το 2016. Το αίσθημα ότι τα κεντρώα κόμματα δεν ακούν τη «λησμονημένη» Βρετανία δεν έχει εξαλειφθεί, και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον Μπέρναμ ή τον Στρίτινγκ να ρισκάρουν τις εκλογικές τύχες του κόμματός τους ενόψει των εκλογών του 2028 ή 2029, δείχνοντας την πόρτα σε όσους ψήφισαν Brexit.

Εξάλλου, δεδομένου του πόσο η εκστρατεία του 2016 δηλητηρίασε για χρόνια τη βρετανική πολιτική ζωή, θα χρειαζόταν τεράστιο θάρρος από έναν πρωθυπουργό Μπέρναμ ή Στρίτινγκ για να διακινδυνεύσει νέο δημοψήφισμα.

Υπάρχουν επίσης οι όροι επανένταξης. Η Βρετανία, όπως η Σουηδία και η Δανία, δεν θα αναμενόταν πιθανώς να υιοθετήσει το ευρώ — είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς μια εκστρατεία «Επανένταξης» να κερδίσει αν το ευρώ ήταν μέρος της συμφωνίας. Όμως το Λονδίνο δεν θα μπορούσε να διεκδικήσει τη διατήρηση της έκπτωσης από τον κοινοτικό προϋπολογισμό που κέρδισε η Μάργκαρετ Θάτσερ το 1981 και την οποία κράτησαν με νύχια και με δόντια οι διαδοχικές κυβερνήσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα επέστρεφε πιθανώς ως ο δεύτερος μεγαλύτερος καθαρός εισφοροδότης μετά τη Γερμανία, αν και η Ολλανδία και άλλες χώρες θα συνεισέφεραν περισσότερο κατά κεφαλήν.

Και φυσικά, όλα αυτά προϋποθέτουν ότι οι ηγέτες της ΕΕ θα καλωσόριζαν πίσω την «ασώτη» Βρετανία.

Το Σάββατο (24 Μαΐου), κορυφαία στελέχη του Ρασεμπλεμάν Νασιονάλ της Μαρίν Λεπέν — που αντιτίθεται στη διεύρυνση της ΕΕ — δήλωσαν ότι η Βρετανία δεν πρέπει να επιτραπεί να επανενταχθεί χωρίς δημοψήφισμα. Αυτό θα απαιτούσε νίκη του Ρασεμπλεμάν στις προεδρικές εκλογές του επόμενου χρόνου, αλλά είναι ούτως ή άλλως μια υπενθύμιση του πόσο απρόβλεπτη μπορεί να είναι η διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ.

Αυτό που είναι πιο πιθανό είναι το «Brejoin» — αν και εφόσον πραγματοποιηθεί — να εξελιχθεί σε μια διαδικασία και όχι σε ένα εφάπαξ γεγονός, ως αποκορύφωμα χρόνων στενότερης συνεργασίας σε όλο το φάσμα των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Επί πρωθυπουργίας Ρίσι Σούνακ, το Ηνωμένο Βασίλειο δέχτηκε να καταβάλλει 2,2 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως για πρόσβαση στο Horizon Europe, το εμβληματικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης. Σε αυτό, η κυβέρνηση Στάρμερ πρόσθεσε 570 εκατομμύρια λίρες το χρόνο για πρόσβαση στο πρόγραμμα φοιτητικών ανταλλαγών Erasmus, και 766 εκατομμύρια ευρώ προς τη Γαλλία στο πλαίσιο τριετούς συμφωνίας για τον περιορισμό των παράνομων διελεύσεων στη Μάγχη με μικρά σκάφη.

Επόμενη κίνηση αναμένεται να είναι μια συμφωνία αμυντικής συνεργασίας που θα επιτρέπει στις βρετανικές εταιρείες πρόσβαση σε αμυντικές συμβάσεις στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE των 800 δισεκατομμυρίων ευρώ, ακολουθούμενη από συμφωνία για φυτοϋγειονομικά πρότυπα με στόχο την ενίσχυση του εμπορίου αγροτικών προϊόντων.

EUObserver 

Τι προβλέπει ο άνθρωπος πίσω από το Claude Code

Τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα εμφανίζεται ένας νέος τίτλος που προαναγγέλλει το τέλος κάποιου επαγγέλματος εξαιτίας της Τεχνητής Νοημοσύνης. Δημοσιογράφοι, δικηγόροι, λογιστές, μεταφραστές, καθηγητές, καλλιτέχνες και, φυσικά, προγραμματιστές βρίσκονται διαρκώς στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης.

Αυτή τη φορά, όμως, η πρόβλεψη δεν προέρχεται από κάποιον αναλυτή ή ακαδημαϊκό. Προέρχεται από έναν άνθρωπο που βρίσκεται στην καρδιά της τεχνολογικής επανάστασης. Ο Boris Cherny, επικεφαλής του Claude Code στην εταιρεία Anthropic, υποστηρίζει ότι το επάγγελμα του προγραμματιστή, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, βρίσκεται ήδη σε διαδικασία μετασχηματισμού.

Η δήλωση ακούγεται προκλητική: «Δεν νομίζω ότι θα τους αποκαλούμε πλέον μηχανικούς λογισμικού». Και όμως, ο Cherny δεν προβλέπει το τέλος της ανθρώπινης δημιουργικότητας ούτε μια μαζική εξαφάνιση των εργαζομένων. Αντίθετα, θεωρεί ότι βρισκόμαστε μπροστά στη γέννηση ενός νέου επαγγελματικού τύπου, αυτού που αποκαλεί «builder» – δημιουργό.

Η βασική του θέση είναι απλή. Μέχρι σήμερα η ανάπτυξη λογισμικού απαιτούσε εξειδικευμένες γνώσεις προγραμματισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει αυτή τη συνθήκη. Καθώς τα συστήματα γίνονται ολοένα και πιο ικανά να γράφουν κώδικα, η δυνατότητα δημιουργίας ψηφιακών προϊόντων δεν θα αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των προγραμματιστών.

Ήδη, σύμφωνα με τον ίδιο, στην ομάδα του στην Anthropic γράφουν κώδικα άνθρωποι που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν καμία τέτοια εμπειρία: σχεδιαστές, product managers, στελέχη διοίκησης. Την ίδια στιγμή, οι επαγγελματίες προγραμματιστές αφιερώνουν όλο και λιγότερο χρόνο στην ίδια τη συγγραφή κώδικα και περισσότερο στον σχεδιασμό, στη λήψη αποφάσεων, στην κατανόηση των αναγκών των χρηστών και στη στρατηγική ανάπτυξη προϊόντων.

Η εικόνα αυτή θυμίζει προηγούμενες τεχνολογικές μεταβάσεις. Όταν εμφανίστηκαν οι προσωπικοί υπολογιστές, πολλοί αμφισβήτησαν αν θα αύξαναν πραγματικά την παραγωγικότητα. Χρειάστηκαν χρόνια μέχρι οι επιχειρήσεις να αναδιοργανώσουν τη λειτουργία τους γύρω από αυτούς. Το ίδιο συνέβη με τη μηχανοποίηση της γεωργίας ή με την είσοδο των αυτόματων πλυντηρίων στα νοικοκυριά. Οι τεχνολογίες δεν αλλάζουν μόνο τα εργαλεία μας· αλλάζουν τον τρόπο που οργανώνουμε την εργασία και τελικά τον ίδιο τον τρόπο ζωής.

Ο Cherny χρησιμοποιεί ένα ενδιαφέρον ιστορικό παράδειγμα. Το τρακτέρ εφευρέθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, αλλά χρειάστηκαν σχεδόν εβδομήντα χρόνια για να αντικαταστήσει ουσιαστικά τα άλογα στις αμερικανικές φάρμες. Η τεχνολογία υπήρχε, όμως η υιοθέτησή της απαιτούσε εκπαίδευση, επενδύσεις και αλλαγή νοοτροπίας.

Η διαφορά σήμερα είναι η ταχύτητα. Οι αλλαγές που παλαιότερα απαιτούσαν δεκαετίες ενδέχεται να συμβούν μέσα σε λίγα χρόνια.

Ωστόσο, η ιστορία δείχνει και κάτι ακόμη: κάθε μεγάλη τεχνολογική ανατροπή δημιουργεί φόβους για την απώλεια θέσεων εργασίας. Συχνά αυτοί οι φόβοι είναι βάσιμοι, αλλά σπάνια αποτυπώνουν ολόκληρη την εικόνα. Πολλά επαγγέλματα χάνονται ή μετασχηματίζονται, ενώ παράλληλα εμφανίζονται νέα που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει.

Αυτό ακριβώς πιστεύει και ο Cherny. Θεωρεί πιθανό πολλές εταιρείες να χρειάζονται λιγότερους προγραμματιστές για να κάνουν την ίδια δουλειά. Την ίδια στιγμή, όμως, οι ίδιες τεχνολογίες θα επιτρέψουν τη δημιουργία νέων προϊόντων, νέων υπηρεσιών και νέων επιχειρήσεων. Με άλλα λόγια, η ζήτηση για ανθρώπους που μπορούν να υλοποιούν ιδέες ίσως αυξηθεί αντί να μειωθεί.

Δεν είναι τυχαίο ότι συμβουλεύει τους νέους αποφοίτους πληροφορικής να σκεφτούν σοβαρά την επιχειρηματικότητα. Κατά τη γνώμη του, δεν υπήρξε ποτέ καλύτερη στιγμή για να δημιουργήσει κανείς μια startup. Εκεί που παλαιότερα απαιτούνταν ολόκληρες ομάδες ανάπτυξης, σήμερα ένας μικρός πυρήνας ανθρώπων, υποστηριζόμενος από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, μπορεί να κατασκευάσει προϊόντα με παγκόσμια απήχηση.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, αφορά τους ανθρώπους που αξιοποιούν καλύτερα αυτά τα εργαλεία. Σύμφωνα με την εμπειρία της Anthropic, δεν είναι απαραίτητα οι επαγγελματίες μηχανικοί λογισμικού. Σε πρόσφατους διαγωνισμούς και πειραματικά προγράμματα, ξεχώρισαν γιατροί, τεχνίτες, λογιστές και επαγγελματίες από εντελώς διαφορετικούς κλάδους, οι οποίοι χρησιμοποίησαν την Τεχνητή Νοημοσύνη για να δημιουργήσουν εφαρμογές και λύσεις που δεν θα μπορούσαν να κατασκευάσουν μόνοι τους πριν από λίγα χρόνια.

Εδώ ίσως βρίσκεται και η ουσία της συζήτησης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν φαίνεται να καταργεί απλώς επαγγέλματα. Φαίνεται να μεταφέρει τη δύναμη της δημιουργίας σε πολύ περισσότερους ανθρώπους.

Φυσικά, η μετάβαση δεν θα είναι ανώδυνη. Θα υπάρξουν χαμένοι και κερδισμένοι. Θα απαιτηθούν νέες δεξιότητες, νέες μορφές εκπαίδευσης και σοβαρές πολιτικές παρεμβάσεις. Το ερώτημα δεν είναι αν η αλλαγή έρχεται. Το ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα έρθει και αν οι κοινωνίες θα προλάβουν να προσαρμοστούν.

Ίσως, τελικά, το πραγματικό δίλημμα να μην είναι αν πλησιάζει το τέλος του προγραμματιστή. Ίσως το ουσιαστικό ερώτημα να είναι αν βρισκόμαστε στην αρχή μιας εποχής όπου πολύ περισσότεροι άνθρωποι θα μπορούν να γίνουν δημιουργοί.

Και αυτό, ανεξάρτητα από τους φόβους που γεννά, αποτελεί μια από τις πιο συναρπαστικές υποσχέσεις της εποχής μας.