ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΧΑΛΚΙΔΑΣ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΥΤΑΡΑΣ»

Το βαπόρι

Νάναι ως νάχης φύγει — με τους ανέμους — καβάλλα
στο άτι της σιγής κι’ όλα να πάης
και vάv’ πολλά καράβια, πολλή θάλασσα — μεγάλα
σύγνεφα πάνω — οι άνθρωποι κι’ ο Μάης.

Κι’ εντός μου εμένα να βρυχιέται — όλο να τρέμει —
βαρύ ένα βαπόρι και κατόπι
πάλι εσύ κι’ ο Μάης κι’ οι ανέμοι
κι’ έπειτα πάλιν οι ανθρώποι, οι ανθρώποι.

Και νάναι όλα απ’ ό,τι φεύγει —και δε μένει—
σε μια πόλη ακατοίκητη, κι’ εντός μου
ακυβέρνητο, όλο να σε πηγαίνει το καράβι
έξω απ’ την τρικυμία τούτου κόσμου.

Γιάννης Σκαρίμπας

Με τίτλο το απόσπασμα του ποιήματος του Γιάννη Σκαρίμπα «Το βαπόρι», διοργανώθηκε η ομότιτλη ομαδική εικαστική έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Χαλκίδας «Δημήτρης Μυταράς».
Η έκθεση εγκαινιάστηκε με μεγάλη επιτυχία τη Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026 και θα διαρκέσει έως και την Παρασκευή 31 Ιουλίου.

Στην έκθεση που σχεδιάστηκε ως ένας αναφορικός, πειραματικός και αισθητικός τόπος, με αφορμή τη θάλασσα ως διαχρονία και τον θαλασσινό πλου ως κυριολεκτική και μεταφορική μετάβαση, παρουσιάζονται έργα τριάντα τριών σύγχρονων Ελλήνων διακεκριμένων εικαστικών που χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα και καταθέτουν προσωπικές γραφές. Έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, κολλάζ, κεραμικής και υφαντικής συνθέτουν έναν πολυσχιδή τόπο που ορίζει τη θάλασσα ως μια συνθήκη αέναη, ρευστή και εξακολουθητικά μεταβαλλόμενη, ως δυνητικό προορισμό ταυτόχρονα μυθικό και απτά παρόντα, ως διάπλου διηνεκούς επιθυμίας και μαζί αναπόφευκτων σκοτεινών οιωνών και συμβάντων, ως ιστόρημα με ορίζοντα μακρινό, με νησίδες και ακτές ορατές μα ανεξερεύνητα βάθη.

Βασικό συνδετικό στοιχείο των εκτιθέμενων έργων είναι η κυρίαρχη υφή του νερού, η εξακολουθητική μεταμόρφωση της θάλασσας ως συνεκτικού φυσικού και μεταφυσικού τόπου μύθου και ύπαρξης, η ανασύσταση της πρωτογενούς σάρκας της σε λιτό οργανικό πεδίο έκφρασης με ανεξάντλητες δυνατότητες. Και μαζί, η ιδέα της πλεύσης ως περιπέτειας, ως διηνεκούς περάσματος και κυριολεκτικής ή εννοιολογικής συνθήκης μετάβασης σε μια άλλη συντεταγμένη του σύμπαντος ή του νου.

Στην έκθεση συμμετέχουν με παλαιότερα και σύγχρονα έργα τους οι Γιάννης Αδαμάκης, Κύρα Αλιγιζάκη, Άννα Αχιλλέως, Κάτια Βαρβάκη, Κική Βουλγαρέλη, Μαίρη Γαλάνη-Κρητικού, Δικαία Δεσποτάκη, Τάνια Δημητρακοπούλου, Φραγκίσκος Δουκάκης, Νίκος Έξαρχος, Γιάννης Ζιώγας, Εβίτα Κανέλλου, Γιώργος Κεβρεκίδης, Χρήστος Κεχαγιόγλου, Νίκος Κρανάκης, Έλενα Κυρκιλή, Αναστάσης Μαδαμόπουλος, Μηνάς Μαυρικάκης, Στέλλα Μιμίκου, Κώστας Μίχαλος, Παναγιώτης Μπελντέκος, Γιώργος Μπουζούνης, Διονυσία Παπαδάκη, Χρίστος Παπαδάκης, Μαριέττα Παπαχειμώνα, Susan Rafizadeh, Κατερίνα Ριμπατσιού, Νατάσσα Ροδινού, Γιώργος Σαλταφέρος, Έφη Τόλια, Βάσω Τρίγκα, Κλαίρη Τσαλουχίδης-Χατζημηνά και Κατερίνα Τσιμιχοδήμου.

«Στα έργα τους το θαλασσινό νερό γίνεται τόπος και πέρασμα, καρνάγιο και γέφυρα, λιμάνι και ταξίδι. Λίκνο θαρραλέων ταξιδευτών και μυθικών όντων, καλειδοσκοπική λαχτάρα του μπλε, ανεμολόγιο μιας παιδικής περιπέτειας, τετράδιο ωρών, ημερών και χρόνων, κύμα και νηνεμία, ποίημα και κύημα. Μέσα του πλέουν όστρακα και αρχαία ευρήματα, ψυχόξυλα και καμπανελλόπετρες, νυχιές του Γρέγου και ασβέστες του Αιγαίου, ναυάγια άγνωστα, σιωπές αβαθείς και απάτητες μνήμες», σημειώνει η Ίρις Κρητικού στο επιμελητικό κείμενο της έκθεσης.

Ταυτότητα έκθεσης:
«και vάv’ πολλά καράβια, πολλή θάλασσα…»
Δημοτική Πινακοθήκη Χαλκίδας «Δημήτρης Μυταράς»
Εγκαίνια: Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026 στις 19:00
Διάρκεια έκθεσης: 20.07 – 31.07.26
Διοργάνωση: Δήμος Χαλκίδας
Σχεδιασμός-Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού

Συντονισμός για τη Δημοτική Πινακοθήκη: Θωμάς Παναγόπουλος
Μεταφορές και ανάρτηση έργων: Νίκος Παπαγιάννης

Ημέρες & ώρες Λειτουργίας: καθημερινά 18:00-21:00.

Είσοδος ελεύθερη.

Ένα μικροσκοπικό όργανο στη θωρακική μας κοιλότητα θα μπορούσε να αποτελεί το «κλειδί» για τη ρύθμιση της φλεγμονής καθώς μεγαλώνουμε, σύμφωνα με νέα έρευνα σε ποντίκια.

Ο θύμος αδένας βρίσκεται φωλιασμένος ανάμεσα στους πνεύμονές μας και έχει περίπου το μέγεθος ενός αποξηραμένου βερίκοκου. Βοηθά το σώμα μας να παράγει ανοσοκύτταρα που καταπολεμούν τα παθογόνα, γνωστά ως Τ-λεμφοκύτταρα, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία. Μετά την εφηβεία, συρρικνώνεται — και οι επιστήμονες πίστευαν για πολύ καιρό ότι ο ρόλος του στο ανοσοποιητικό μας σύστημα πιθανότατα μειωνόταν επίσης.

Όμως, η δουλειά του μπορεί να μην τελειώνει εκεί: μια ορμόνη που εκκρίνεται από τον θύμο αδένα, η οποία ονομάζεται θυμουλίνη, φαίνεται να καταστέλλει τη φλεγμονή που σχετίζεται με την ηλικία σε μεγαλύτερα ποντίκια.

Εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και στους ανθρώπους, οι ερευνητές λένε ότι θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να αναπτύξουν νέες θεραπείες για τον καρκίνο, καθώς και αγωγές για άλλες ασθένειες που συνδέονται με τη «φλεγμονογήρανση» (inflammaging) — τη φλεγμονή δηλαδή που αναπτύσσεται με την πάροδο της ηλικίας. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν την Τρίτη στο περιοδικό Nature Communications.

Η ορμόνη θυμουλίνη ανακαλύφθηκε πριν από περίπου 50 χρόνια, αλλά ο ρόλος της στη γήρανση έχει «παραβλεφθεί σε κάποιο βαθμό», αναφέρει ο Fumito Ito, κύριος συγγραφέας της μελέτης και ανοσολόγος στην Ιατρική Σχολή Keck του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια (USC).

Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει την υγεία του θύμου αδένα με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και τη μακροζωία. Τον Μάρτιο, όπως είχε αναφέρει το Scientific American, μια ανάλυση περίπου 27.000 ιατρικών φακέλων ασθενών αποκάλυψε ότι η λειτουργία του θύμου αδένα συσχετίζεται με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, καθώς και με χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα ή καρδιαγγειακών παθήσεων. Η υγεία του θύμου αδένα συμβάδιζε επίσης με τα επίπεδα φλεγμονής — ωστόσο, δεν ήταν ξεκάθαρο το γιατί.

Τα νέα ευρήματα ίσως παρέχουν μια «αιτιώδη συνάφεια» μεταξύ του θύμου αδένα και της μακροζωίας, σημειώνει ο Ito. Στα ποντίκια με υψηλότερα επίπεδα θυμουλίνης, μια ομάδα ανοσοκυττάρων, τα λεγόμενα μυελοειδή κύτταρα, έτειναν να παράγουν χαμηλότερα επίπεδα κυτταροκινών — ενός είδους πρωτεΐνης που το σώμα μας παράγει για να καταπολεμήσει τις λοιμώξεις, αλλά η οποία μπορεί επίσης να οδηγήσει σε φλεγμονή. Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι, όταν οι ερευνητές χορήγησαν θυμουλίνη σε ηλικιωμένα ποντίκια με καρκίνο, τα ζώα ανταποκρίθηκαν καλύτερα στη θεραπεία και παρουσίασαν βραδύτερους ρυθμούς ανάπτυξης των όγκων.

Τα αποτελέσματα αυτά θα μπορούσαν μια μέρα να βελτιώσουν τις θεραπείες του καρκίνου για τον άνθρωπο, λέει ο Ito. «Η μελέτη μας δείχνει ότι αυτή η ορμόνη μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη των όγκων, να βελτιώσει την επιβίωση και επίσης να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας για τον καρκίνο», αναφέρει.

«Δεδομένου του γεγονότος ότι πρόκειται για μια φυσικώς παραγόμενη ορμόνη», προσθέτει ο Ito, «αναμένω ότι η χρήση της θα προκαλούσε ελάχιστες παρενέργειες, ενώ παράλληλα μπορεί ενδεχομένως να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας.»

Διάρκεια Έκθεσης: 9 Ιουλίου έως 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Συμμετέχουν:

Ζωγραφική & Φωτογραφία: Αδριανός, Μάγδα Αποστόλου, Ελπίδα Βούτσα, Εύα Γεράκη, Άννα Γρηγόρα, Γιώργος Ζαρκάδας, Ειρήνη Κανά, Πέτρος Καραβέβας, Μαρία Κτιστοπούλου, Καλλιόπη Μίξη, Γεωργία Μπλιάτσου, Χρήστος Παλλαντζάς, Σμαράγδα Παπούλια, Νεκτάριος Παχιαδάκης, Βάσω Πουρίδου, Αφροδίτη Σεζένια, Έφη Σούτογλου, Κωνσταντίνα Συλίκου, Κωνσταντίνος Τόλης, Κερασία Τουλιάτου, Δέσποινα Τσάκνη, Λένια Χρυσικοπούλου (Eleni De Preux).

Γλυπτική: Francesco Moretti

Την Τρίτη 14 Ιουλίου 2026, στις 7 μ.μ., εγκαινιάστηκε  την εικαστική ομαδική έκθεση

με τίτλο: «Στο Κύμα»

«Στο κύμα δίπλα περπατώ, Κι από το χέρι σε κρατώ…,

Μαζί σου στην ακρογιαλιά, Κοχύλια παίζω και φιλιά»

(Τραγούδι: Αφροδίτη Μάνου και Γιάννης Φέρτης)

«Η εικαστική έκθεση «Στο Κύμα» υμνεί την ομορφιά της καλοκαιρινής ανεμελιάς, την ήρεμη αγκαλιά της θάλασσας, τη γαλήνη της ψυχής στον παφλασμό της ακρογιαλιάς.

‘Ένας φλύαρος διάλογος της φύσης!

Θάλασσα, ήλιος, φως, κίνηση και ακινησία, ήχος και σιωπή!

Εκλεπτυσμένη επιλογή, αποτυπώνει το ελληνικό μας καλοκαίρι, το γαλαζοπράσινο της θάλασσας, το ουράνιο μπλε, το εκτυφλωτικό φως, όπου μνήμες, εικόνες, γεύσεις και αρώματα  παίρνουν σχήμα, μορφή και χρώμα, συμπυκνώνονται σε συναισθήματα, εξωραΐζουν το μυαλό και τη ψυχή μας, δίνουν νόημα στη ζωή μας!

Σε ποικιλία τεχνικής έκφρασης, από δυνατές εξπρεσιονιστικές πινελιές σε φωτογραφικές περιγραφικές αποδόσεις και αφαιρετικές εκφάνσεις, το υγρό στοιχείο αποτυπώνεται ήρεμο, διάφανο, σε συνεχή ροή και κίνηση, κυματοειδές, τρικυμιώδες, να σε αγκαλιάζει, να σε προσεγγίζει τρυφερά, να σε παρασέρνει στο βάθος του, να σε προσκαλεί να ακολουθήσεις τη διαδρομή του.

Εικαστικές δημιουργίες ζωγραφικής, ήπιας επιφάνειας αλλά και ανάγλυφων στοιχείων για την αναπαράσταση των όγκων, τονίζουν την ένταση του νερού.

Σε όλες τις χρωματικές και τονικές διακυμάνσεις της θάλασσας, το κύμα στολίζεται με τη λευκή δαντέλα του αφρού, αντανακλά την ηλιακή διαφάνεια που διαπερνά το νερό, οριοθετεί τις αποστάσεις, καθορίζει τον ορίζοντα και οι δυναμικές καμπυλωτές απολήξεις του ηχούν με ρυθμικό παλμό και συντονίζουν την ενέργειά μας.

Εμπνευσμένα γλυπτά,  διακοσμητικά πήλινα και χρηστικά κεραμικά, κοσμήματα από αυθεντικά κοχύλια και πέτρες σμιλεμένες στο χάδι της θάλασσας, μεταφέρουν τη ζωντανή ατμόσφαιρα της φύσης και τη δύναμη του υγρού στοιχείου, διατηρούν τις αναμνήσεις μας, εξυψώνουν τις δονήσεις και τη θετική μας διάθεση.

Το κύμα συνδέθηκε και ταυτίστηκε άρρηκτα με την ανθρώπινη επιβίωση.

Αναφορές συναντούμε στην αρχαία Ελληνική πραγματεία, στην παγκόσμια λογοτεχνία και ποίηση, σε φιλοσοφικές ρήσεις, παροιμίες, εκφράσεις, αποφθέγματα ακόμη και στην λαογραφική μας παράδοση.

Ως εικαστική έμπνευση εμφανίστηκε στα εμβληματικά έργα του Κατσουσίκα Χοκουσάϊ, στην λαμπρή περίοδο της κλασσικής ιαπωνικής ξυλογραφίας στα τέλη του 19^ου αιώνα και επηρέασε καθοριστικά τη δυτική τέχνη.

Το κύμα θα συμβολίζει διαχρονικά τη διαρκή ανθρώπινη πάλη, την αέναη κίνηση, την ασταμάτητη ροή,  την άγνωστη δύναμη της φύσης που παρασύρει τα πάντα στο διάβα του, που παίζει με την αδυναμία της ύπαρξης, που εύκολα μεταμορφώνεται σε φίλο και εχθρό της, που επιδεικνύει το μεγαλείο του.

Η έκθεση «Στο κύμα» στοχεύει μέσα από την απεικόνιση τοπίων και την μεταφορική εικαστική μετάφραση στοιχείων και σε μια παράλληλη, ταυτόχρονη εσωτερική διαδρομή.

Μας καλεί, να αφεθούμε στη ροή της ζωής, να αποδεχτούμε την ανατροπή και να αναγνωρίσουμε τη φυσική ομορφιά που μας περιβάλλει.

Μας καλεί σε μία αίσθηση αυθόρμητης χαλάρωσης, ηδονικής, σχεδόν ενοχικής απόλαυσης στη λαμπερή και ζεστή αγκαλιά του ήλιου, στη δροσερή αύρα του κύματος, στην ήρεμη αισιοδοξία!

Ας αφεθούμε στην εύθυμη αναπόληση της παραδοσιακής καντάδας

«Εις τον αφρό, εις τον αφρό της θάλασσας

Η αγάπη μου,  η αγάπη μου κοιμάται

Παρακαλώ σας κύματα

Μη μου την εξυπνάτε!»

Σας ευχόμαστε

ένα υπέροχο καλοκαίρι!»

Αννίτα Πατσουράκη

Ιστορικός της Τέχνης

Ανθολόγηση – μετάφραση:

Γιώργος Θάνος

Επιμέλεια: Γιάννης Μπαρτσώκας

Από τις εκδόσεις PRiNTA και στη σειρά «Οι κλασικοί» κυκλοφόρησε το βιβλίο του Sheridan Le Fanu με τίτλο Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες, σε μετάφραση (και με εισαγωγικό σημείωμα) του Γιώργου Θάνου και επιμέλεια του Γιάννη Μπαρτσώκα.

Με την ανθολόγηση οκτώ εμβληματικών διηγημάτων του Ιρλανδού συγγραφέα Σέρινταν Λε Φανού (1814-1873), επανασυστήνεται στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό ένας από τους αδιαμφισβήτητους θεμελιωτές της λογοτεχνίας τρόμου – με τα περισσότερα διηγήματα της έκδοσης να μεταφράζονται στα ελληνικά για πρώτη φορά.

Ο Λε Φανού, πέραν από πρωτοπόρος των ιστοριών με φαντάσματα της βικτωριανής εποχής, αναδεικνύεται και ως ο δημιουργός που μετατόπισε τον υπερφυσικό τρόμο από τα μεσαιωνικά κάστρα στο οικείο πεδίο της καθημερινότητας. Με την υπαινικτικότητα, την αμφισημία και το αργό, επίπονο χτίσιμο της ατμόσφαιρας, άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του, επηρεάζοντας καταλυτικά κορυφαίες πένες, από τον Μπραμ Στόκερ (Δράκουλας) μέχρι τον Χένρυ Τζέιμς (Το στρίψιμο της βίδας) – ο οποίος άλλωστε διατεινόταν, για τις ιστορίες του Λε Φανού, πως πρόκειται για «το ιδανικό ανάγνωσμα για τις μεταμεσονύχτιες ώρες σε ένα σπίτι στην εξοχή»…

Στον τόμο ξεδιπλώνονται όλες οι εμμονές που στοιχειώνουν το έργο του: η επιστροφή από τον κόσμο των νεκρών, η οικογενειακή εστία που κρύβει μυστικά και ψέματα, ο φρικτός, δαιμονικός επισκέπτης που διαταράσσει την καθημερινότητα, οι θρύλοι της ιρλανδικής υπαίθρου, η βαριά σκιά της θρησκευτικότητας, η μαγευτική όσο κι απειλητική φύση, τα γεμάτα απόκοσμο τρόμο παλαιά σπίτια – όλα δοσμένα από έναν δάσκαλο του είδους υποβλητικά, μυσταγωγικά… «στοιχειωτικά»!

Μετάφραση – Επίμετρο: Ζωή Γιαλιτάκη

Επιμέλεια: Δήμητρα Παπαβασιλείου

Από τις εκδόσεις Ροές, και στη σειρά «Ισπανόφωνοι και πορτογαλόφωνοι συγγραφείς», κυκλοφόρησε, σε μετάφραση (καθώς και με επίμετρο) της Ζωής Γιαλιτάκη και επιμέλεια της Δήμητρας Παπαβασιλείου, η συλλογή διηγημάτων της Amparo Dávila με τίτλο Θρυμματισμένος χρόνος – πρόκειται για το πρώτο έργο της που κυκλοφορεί στα ελληνικά.

Η Μεξικανή συγγραφέας Αμπάρο Ντάβιλα (1928-2020) υπήρξε πρωτοπόρος της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας του φανταστικού. Έχοντας συγκριθεί με συγγραφείς όπως ο Κάφκα, ο Πόε, αλλά και η Σίρλεϋ Τζάκσον, παρουσιάζει επίσης συγγένεια με τις μεγάλες μορφές του λατινοαμερικανικού φανταστικού, από τον Ρουμπέν Νταρίο ως τον Μπόρχες και τον Κορτάσαρ (ο οποίος χαρακτήριζε το έργο της «εξαιρετικό») και προετοιμάζει το έδαφος για νεότερες συγγραφείς όπως η Ενρίκες και η Σβέμπλιν.

Πολλά από τα διηγήματά της περιλαμβάνουν στοιχεία ενός μάλλον σκοτεινού και εξπρεσιονιστικού μαγικού ρεαλισμού, ενώ οι χαρακτήρες της τείνουν να επιδεικνύουν ακραίες ψυχικές καταστάσεις, αποτέλεσμα των συνθηκών τους. Η ίδια ισχυριζόταν ότι έγραφε για τα τρία θεμελιώδη μυστήρια της ζωής: τον έρωτα, την τρέλα και τον θάνατο (ακριβώς όπως ο ομότεχνός της, επίσης συγγραφέας του παράξενου και του φανταστικού, Οράσιο Κιρόγα).

Πρωταγωνιστικό ρόλο στα αφηγήματά της έχουν οι γυναίκες, οι οποίες συχνά βιώνουν –αλλά και, κάποιες φορές, με τη σειρά τους ασκούν– ψυχολογική ή/και σωματική βία.

Αν και έλαβε αρκετά βραβεία για το λογοτεχνικό της έργο στο Μεξικό, δεν έγινε ευρέως γνωστή εκτός ισπανόφωνου κόσμου, όπως άλλωστε συνέβη με πολλές γυναίκες συγγραφείς στη Λατινική Αμερική εκείνης της εποχής, οι οποίες συχνά επισκιάζονταν από τους συναδέλφους και συντρόφους τους.

Τι είναι άραγε αυτό που στοιχειώνει τους ήρωες τούτων των ιστοριών της Αμπάρο Ντάβιλα; Κάποιο τέρας, μια αόρατη, απειλητική παρουσία; Ή μήπως η μοναξιά που επιβάλλει η σιωπηρή καταπίεση, η βία που φωλιάζει στην καθημερινότητα, όταν αυτή μετατρέπεται σε φυλακή κάτω από το ασφυκτικό βάρος των κοινωνικών απαιτήσεων; Η συγγραφέας οικοδομεί έναν κόσμο όπου το ανοίκειο, το φρικιαστικό, ακόμα και το υπερβατικό, συνυπάρχουν αξεδιάλυτα με το καθημερινό. Οι ιστορίες της μιλούν για τον φόβο, την απομόνωση, την τρέλα, αλλά και για τις αόρατες μορφές καταδυνάστευσης που διαμορφώνουν τη ζωή του μέσου ανθρώπου, προσδίδοντας έτσι στο φανταστικό είδος μια ξεχωριστή, έντονα υπαρξιακή και κοινωνική χροιά.

Η Ντάβιλα, σε τούτη την πρώτη συλλογή διηγημάτων της (1959), δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, μας καλεί να κοιτάξουμε κατάματα εκείνο που συνήθως αποφεύγουμε να δούμε: τις σκιές που βαδίζουν δίπλα μας, και κυρίως μέσα μας.

Μουσικό αφιέρωμα στον Ελληνικό Κινηματογράφο από την Ορχήστρα Δωματίου της Συμφωνικής Ορχήστρας Επτανήσων

Υπάρχουν τραγούδια που δεν χρειάζονται συστάσεις. Από τις πρώτες νότες τους ξυπνούν εικόνες, πρόσωπα και ιστορίες που σημάδεψαν τον ελληνικό κινηματογράφο και έγιναν μέρος της συλλογικής μας μνήμης. Μελωδίες που πέρασαν από τη μεγάλη οθόνη στις καρδιές του κοινού και εξακολουθούν, δεκαετίες μετά, να συγκινούν με την ίδια δύναμη.

Το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού υποδέχεται τη Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026, στις 20:30, την Ορχήστρα Δωματίου της Συμφωνικής Ορχήστρας Επτανήσων, η οποία παρουσιάζει τη συναυλία «Ένας ουρανός μ’ αστέρια», ένα μουσικό αφιέρωμα στις διαχρονικές μελωδίες του ελληνικού κινηματογράφου. Μέσα από μια συμφωνική προσέγγιση αγαπημένων τραγουδιών, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ταξιδέψει σε εικόνες, ιστορίες και συναισθήματα που άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στην ιστορία του ελληνικού σινεμά.

Η συναυλία πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Συμφωνία 2030», της στρατηγικής πρωτοβουλίας της Συμφωνικής Ορχήστρας Επτανήσων για την ενίσχυση της εξωστρέφειας, την αποκέντρωση των καλλιτεχνικών παραγωγών και την ανάπτυξη νέων συνεργασιών με πολιτιστικούς φορείς σε ολόκληρη τη χώρα, αναδεικνύοντας τη συμφωνική μουσική ως ζωντανό κομμάτι της σύγχρονης πολιτιστικής ζωής.

Σολίστ της βραδιάς είναι η Μαργαρίτα Στάντλερ (σοπράνο) και ο Άκης Καλμούκης (τενόρος), ενώ την καλλιτεχνική επιμέλεια υπογράφει ο Κωνσταντίνος Βιδάλης και τη μουσική διεύθυνση έχει ο Ηλίας Γκογκίδης.

Το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού ευχαριστεί θερμά τη Συμφωνική Ορχήστρα Επτανήσων για την αποδοχή της πρόσκλησης και την αφιλοκερδή πραγματοποίηση αυτής της ξεχωριστής μουσικής βραδιάς, που προσφέρει στο κοινό της Τήνου.

Θερμές ευχαριστίες απευθύνονται επίσης στη ναυτιλιακή εταιρεία SEAJETS για τη δωρεάν μεταφορά των μουσικών.

Πληροφορίες εκδήλωσης

Συναυλία: «Ένας ουρανός μ’ αστέρια»
Ορχήστρα: Ορχήστρα Δωματίου της Συμφωνικής Ορχήστρας Επτανήσων
Ημερομηνία: Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026
Ώρα: 20:30
Χώρος: Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού
Είσοδος: Ελεύθερη

Λίγο έξω από την πόλη της Αίγινας, οδεύοντας προς τη γνωστή κατοικία του Νίκου Καζαντζάκη, σ’ έναν χαμηλό και ήσυχο πέτρινο τοίχο, διακρίνεται μια μικρή επιγραφή: Nikolaou residence.  Τα πέτρινα κτίσματα εντός, σχεδόν ένα με τη γη και τη “αττική” βλάστηση, δύσκολα ξεχωρίζουν από το δρόμο. Δε διεκδικούν την προσοχή του περαστικού. Μοιάζουν σαν να υπήρχαν πάντοτε εκεί, ανάμεσα στις ελιές, τις φιστικιές, τα πεύκα και τα αρωματικά φυτά που συνθέτουν τη φυσιογνωμία της Αίγινας.

Από την πρώτη στιγμή που πέρασα την είσοδο και αντίκρισα το τοπίο, συνειδητοποίησα ότι δεν επρόκειτο για έναν ακόμη προσεγμένο συγκρότημα ξενώνων. Αισθάνθηκα την ιστορία να με προσεγγίζει αθόρυβα, αλλά επιτακτικά. Και ναι, στο χώρο που βρέθηκα για ένα Σαββατοκύριακο έζησε και δημιούργησε ο Νίκος Νικολάου, από τους σημαντικότερους ζωγράφους μας. Είναι ο καλλιτέχνης που συνέδεσε το έργο του με το ελληνικό φως, το ανθρώπινο σώμα και τη λιτότητα που αποτυπώνεται στο σύνολο των έργων του.  Το ατελιέ του, (το οποίο μπορεί ο ένοικος ή ο επισκέπτης του νησιού να επισκεφτεί αφού πληροφορηθεί για τις ώρες που είναι ανοικτά για το κοινό) είναι εκεί, όχι ως ένας ψυχρός χώρος, αλλά ως ένα ζωντανό τοπίο μνήμης.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου στο ατελιέ είχα την αίσθηση ότι ο Νικολάου απουσίαζε προσωρινά.  Τα έργα του, τα βιβλία του, το υλικό που χρησιμοποιούσε για να δημιουργεί, οι πίνακές του, ήταν εκεί κι όλα συνομιλούσαν μαζί μου. ‘Ηταν σαν φυσική συνέχεια μιας δημιουργικής παρουσίας που δεν έφυγε ποτέ από τον τόπο.

Η δεύτερη έκπληξη ήρθε όταν βρέθηκα μπροστά στην εξέλιξη αυτού του χώρου. ‘Οταν μπήκα στον ξενώνα ή μάλλον σ’ έναν από τους ξενώνες. Ο αρχιτέκτων Θοδωρής Ζουμπουλάκης, ανιψιός του Νίκου Νικολάου δεν επιχείρησε να μεταμορφώσει το τοπίο. Το σεβάστηκε. Αξιοποίησε τα παλαιά κτίσματα και διατήρησε σχεδόν ανέπαφη τη σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον. Δημιούργησε ένα συγκρότημα ξενώνων που ενσωματώνεται αρμονικά με τον περιβάλλοντα χώρο, χωρίς να αλλοιώνει τον χαρακτήρα του.

Οι ξενώνες —Λουίζα, Δάφνη, Λεβάντα, Φιστίκι, Ελιά, Ρόδι— διαθέτουν  σύγχρονες ανέσεις, όμως τίποτε δε μοιάζει επιτηδευμένο. Η αρχιτεκτονική δεν ανταγωνίζεται τη φύση ούτε επιχειρεί να επιβληθεί στην ιστορία του τόπου. Αντίθετα, την υπηρετεί με διακριτικότητα. Κι αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα του Nikolaou Residence.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Νίκος Νικολάου επέλεξε την Αίγινα ως τόπο κατοικίας και δημιουργίας. Το νησί υπήρξε για δεκαετίες καταφύγιο ανθρώπων της τέχνης. Εδώ έζησαν και δημιούργησαν ο Γιάννης Μόραλης, ο γλύπτης Χρήστος Καπράλος, αλλά και κοσμοπολίτης Τάκης Καλμούχος κ.α., συγκροτώντας μια άτυπη κοινότητα δημιουργών που άφησε βαθύ αποτύπωμα στη νεοελληνική τέχνη. Το αιγινήτικο φως, η λιτότητα του τοπίου και η καθημερινότητα του νησιού έγιναν αναπόσπαστο μέρος του έργου τους.

Καθώς έφευγα από το νησί, σκεφτόμουν ότι η Αίγινα, την οποία επισκέπτομαι συχνά, δεν κράτησε κοντά της αυτούς τους δημιουργούς μόνον επειδή διέθετε φυσική ομορφιά. Τους κράτησε γιατί τους έδωσε απλόχερα κάτι που σήμερα αναζητούμε όλο και περισσότερο: μέτρο, φως, σιωπή και χρόνο. (Ναι, σιωπή στην πολύβουη Αίγινα!)

Ίσως γι’ αυτό, όσοι πέρασαν από τούτο τον τόπο, όσοι τον έζησαν και εμπνεύστηκαν από αυτόν, άφησαν τη δική τους ματιά για όλους εμάς που συχνά προσπερνάμε την αυθεντική ομορφιά. (Μήπως την άφησαν ως παρακαταθήκη;) Κι είναι παρήγορο ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που επιλέγουν να διαφυλάσσουν αυτή τη ματιά και να τη μετουσιώνουν σε καθημερινή πράξη. Αν δε θα μιλούσα για υπεραξία του “Nikolaou Residence” θα έλεγα ότι οφείλεται στον τρόπο που οι απόγονοι αποφάσισαν να κρατήσουν ζωντανή και αναλλοίωτη την εικόνα.

Ο Νίκος Νικολάου (1909–1986), μαθητής του Κωνσταντίνου Παρθένη στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της μεταπολεμικής ελληνικής ζωγραφικής. 

ΡΙΤΣΑ ΜΑΣΟΥΡΑ