Επιμέλεια έκθεσης, ‘Ιρις Κρητικού

Εγκαίνια έκθεσης: Πέμπτη 2 Απριλίου, 18:00-22:00
Διάρκεια έκθεσης: 2 Απριλίου έως 2 Μαΐου 2026

Η  αίθουσα Τέχνης Τεχνοχώρος παρουσιάζει την ατομική έκθεση ζωγραφικής του Γιάννη Παυλίδη με τίτλο Muffet Fiuu, σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Ίριδας Κρητικού. Τα εγκαίνια θα λάβουν χώρα Πέμπτη 2 Απριλίου 18:00-22:00, ενώ η έκθεση θα είναι ανοιχτή για το κοινό έως το Σάββατο 2 Μαΐου.

Ο τίτλος της έκθεσης Muffet Fiuu παραπέμπει στον ήχο που παράγουν ορισμένοι αθλητές και αθλήτριες του τένις και αναφέρεται ως γρύλισμα (grunting). Αφορά μία μη λεκτική φωνητική έκφραση των παικτών συνήθως όταν χτυπούν την μπάλα. Ο Γιάννης Παυλίδης εμπνεύστηκε τον τίτλο της έκθεσης καθώς και του ομώνυμου έργου που έχει δημιουργήσει, από τα γρυλίσματα που ακούγονταν στον αγώνα μεταξύ της Marion Bartoli και της Maria Sharapova στο US Open 2012.

Η ιστορικός τέχνης και αρχαιολόγος Ίρις Κρητικού αναφέρει για την έκθεση: «Ανάμεσα στις επίμονες ετούτες ιερογλυφικές ψηφίδες που σχολιάζουν μια εκρηκτική και δυσοίωνη καθημερινότητα, ανάμεσα στα επάλληλα στιγμιότυπα μιας ευκίνητης μουσικής παρτιτούρας ή ενός αυτοβιογραφικού κόμικ σε ανεξάντλητες συνέχειες, ο Παυλίδης συνθέτει το απεικονιστικό και απτικό άθροισμα του κόσμου του με τον τρόπο ενός αυτοσχεδιαστικού θεάτρου δρόμου. Σκηνή τη σκηνή, πράξη την πράξη, εμφανίζονται οι μικροί και αεάνως πολλαπλασιαζόμενοι αντιήρωες του ζωγράφου -τα τρυφερά γνώριμα τερατάκια του που ποζάρουν χωρίς αιδώ ως δικά του ανήσυχα alter ego, αντιδρώντας στις ζοφερές περιρρέουσες συνθήκες και συμπληρώνοντας τον φόβο του κενού. Γεμίζοντας τον καμβά με μαεστρικά σχεδιασμένες συμπλεγματικές αλληλουχίες, επιδίδονται σε εξακολουθητικές ασκήσεις θάρρους, φιλοσοφούν και εξασκούνται στο να συνεχίζουν να ζουν, ενώ τα περισσότερα γύρω τους σωριάζονται με εκκωφαντικό πάταγο.» και συνεχίζει λέγοντας: «Μιλώντας με τον ίδιο τον καλλιτέχνη, αποκωδικοποιώ την επιθυμία του να καταθέσει τη νέα ετούτη εργογραφία ως συνολικό απολογισμό, ως γενναία πράξη συμφιλίωσης, ως σημειωτική παρακαταθήκη του «από εδώ και μπρος». Να κυκλώσει μέσω της καταιγιστικής σουρεαλιστικής γραφής του το πρόβλημα, να το κοιτάξει κατάματα και να επιζήσει μαζί του, έστω και τραυματικά. Τα υβριδικά όντα που γεννούν η φαντασία και η ακριβής γραφίδα του, κυκλοφορούν στον καμβά με τον τρόπο που οι νεαροί στρατιώτες πατούν επάνω σε ναρκοπέδια, ή λανθάνουν τον κίνδυνο, ανοίγοντας δρόμο ανάμεσα σε βόμβες που μπορεί ανά πάσα στιγμή να εκραγούν. Ωστόσο, όπως και ο ίδιος ο Παυλίδης επισημαίνει, η έκρηξη αυτή μπορεί να σημαίνει θάνατο, σηματοδοτεί ωστόσο και την επερχόμενη αναγέννηση. Τα καινούρια που έχουμε μέσα μας, τα αναβλύζοντα ερωτήματα, τους μικρούς βλαστούς της χαράς, τις αναπάντητες παρακαταθήκες της μνήμης που μας κρατούν άυπνα ζωντανούς.»

Σημεία εκπνοής ή, η αιώνια λιακάδα ενός αειφόρου μυαλού

«Με ενδιαφέρουν τα σχήματα που επιλέγουν οι άνθρωποι ως σύμβολα για να δημιουργήσουν γλώσσα. Μέσα σε όλες τις μορφές υπάρχει μια βασική δομή, μια ένδειξη ολόκληρου του αντικειμένου με ελάχιστες γραμμές, που γίνεται σύμβολο. Αυτό είναι κοινό σε όλες τις γλώσσες, σε όλους τους ανθρώπους, σε όλες τις εποχές».

Keith Haring

Η νέα έκθεση του Γιάννη Παυλίδη αποτελεί στην πραγματικότητα μια αναδρομική τριλογία που αγκαλιάζει δεκατρία χρόνια αδιάκοπης δημιουργίας. Γνωρίζοντας τον δημιουργό πολύ περισσότερα, διαπιστώνω με την ευκαιρία της νέας μας ετούτης συνάντησης, τον τρόπο με τον οποίο η σχεδιαστική του ευφράδεια και η συμβολιστική του ενάργεια έχουν από κοινού τόσο στιλπνά αποτυπωθεί και ωριμάσει. Τον τρόπο με τον οποίο ο καλλιτέχνης διατυπώνει μια καθαρή και οργανική πρωτογενή γλώσσα σημάτων, χρωμάτων, συμβόλων, νευμάτων, όπου τίποτε δεν μοιάζει φλύαρο ή περιττό. Τον τρόπο με τον οποίο η κερδισμένη του σοφία του κόσμου συνάδει με το πηγαίο του χιούμορ, τον εξακολουθητικό σαρκασμό και μαζί αυτοσαρκασμό που ο ίδιος επικαλείται ως απαντοχή και άμυνα και, τελικά, τον έξεργο ακτιβιστικό τρόπο μιας κερδισμένης ζωγραφικής και προσωπικής αυτογνωσίας.

Ανάμεσα στις επίμονες ετούτες ιερογλυφικές ψηφίδες που σχολιάζουν μια εκρηκτική και δυσοίωνη καθημερινότητα, ανάμεσα στα επάλληλα στιγμιότυπα μιας ευκίνητης μουσικής παρτιτούρας ή ενός αυτοβιογραφικού κόμικ σε ανεξάντλητες συνέχειες, ο Παυλίδης συνθέτει το απεικονιστικό και απτικό άθροισμα του κόσμου του με τον τρόπο ενός αυτοσχεδιαστικού θεάτρου δρόμου. Σκηνή τη σκηνή, πράξη την πράξη, εμφανίζονται οι μικροί και αεάνως πολλαπλασιαζόμενοι αντιήρωες του ζωγράφου -τα τρυφερά γνώριμα τερατάκια του που ποζάρουν χωρίς αιδώ ως δικά του ανήσυχα alter ego, αντιδρώντας στις ζοφερές περιρρέουσες συνθήκες και συμπληρώνοντας τον φόβο του κενού. Γεμίζοντας τον καμβά με μαεστρικά σχεδιασμένες συμπλεγματικές αλληλουχίες, επιδίδονται σε εξακολουθητικές ασκήσεις θάρρους, φιλοσοφούν και εξασκούνται στο να συνεχίζουν να ζουν, ενώ τα περισσότερα γύρω τους σωριάζονται με εκκωφαντικό πάταγο.

Με εκλεκτικές αναφορές σε αγαπημένους καλλιτέχνες όπως οι Jean Dubuffet, Pierre Alechinsky και William Burroughs που όργωσαν, ενεργοποίησαν και σωματοποίησαν τη γραφή ως σινιάλο και μέσο στη ζωγραφική πράξη και, βεβαίως, με διαχρονική αναφορά στον επιστήθιο Keith Haring, στο έργο του οποίου οι γραφισμοί με τα έντονα περιγράμματα και οι εμβληματικές ενεργητικές γραμμικές φιγούρες εστιάζουν με αντίστοιχο χιούμορ και εκφραστική οικονομία γραμμής σε σύνθετα κοινωνικά θέματα (καπιταλισμός, ανισότητα, ρατσισμός, πόλεμος, βία, εξάρτηση, καταχρήσεις), συμβολίζοντας την αναζήτηση της χαράς και την αντίσταση στην αδικία, ο Γιάννης Παυλίδης διατυπώνει με επίμονη καθαρότητα τον δικό του τρόπο αντίστασης. Και μαζί, τη διακαή πρόθεση επικοινωνίας, συμπλέκοντας και ενεργοποιώντας τους συμβολικούς ετούτους μαγικούς αστερισμούς του που δεν έχουν ποτέ διακοσμητικό χαρακτήρα. Περισσότερο από ο,τιδήποτε άλλο, τα οικεία στοιχεία που συνθέτουν τη σημειωτική γλώσσα του, λειτουργούν ως ευαίσθητες και ετοιμοπόλεμες κεραίες της δικής τους εποχής.

Μιλώντας με τον ίδιο τον καλλιτέχνη, αποκωδικοποιώ την επιθυμία του να καταθέσει τη νέα ετούτη εργογραφία ως συνολικό απολογισμό, ως γενναία πράξη συμφιλίωσης, ως σημειωτική παρακαταθήκη του «από εδώ και μπρος». Να κυκλώσει μέσω της καταιγιστικής σουρεαλιστικής γραφής του το πρόβλημα, να το κοιτάξει κατάματα και να επιζήσει μαζί του, έστω και τραυματικά. Τα υβριδικά όντα που γεννούν η φαντασία και η ακριβής γραφίδα του, κυκλοφορούν στον καμβά με τον τρόπο που οι νεαροί στρατιώτες πατούν επάνω σε ναρκοπέδια, ή λανθάνουν τον κίνδυνο, ανοίγοντας δρόμο ανάμεσα σε βόμβες που μπορεί ανά πάσα στιγμή να εκραγούν. Ωστόσο, όπως και ο ίδιος ο Παυλίδης επισημαίνει, η έκρηξη αυτή μπορεί να σημαίνει θάνατο, σηματοδοτεί ωστόσο και την επερχόμενη αναγέννηση. Τα καινούρια που έχουμε μέσα μας, τα αναβλύζοντα ερωτήματα, τους μικρούς βλαστούς της χαράς, τις αναπάντητες παρακαταθήκες της μνήμης που μας κρατούν άυπνα ζωντανούς.

Τα έργα σχεδιάζονται αρχικά επιτόπου με κάρβουνο, ενώ στη συνέχεια κεντιούνται τα ανθισμένα λιβάδια των εμπριμέ και τα υπόλοιπα κοσμητικά επαναληπτικά μοτίβα, καθώς η ζωγραφική συναντά τη ζωγραφική. Γραφές και λουλούδια, τεθλασμένες και κυβισμοί, φιγούρες και μάσκες, τενίστριες, πύργοι, αγάλματα, απλωμένες μπουγάδες, λακκούβες νερού και κιθάρες του ροκ μέλλοντός μας ανατέλλουν διαδοχικά στους καμβάδες του κι άλλοτε μετατρέπονται στις κατάγραφες επιφάνειες ενός πλήρους υπερμεγέθους ντόμινο, ή τυλίγονται στη μακρά χάρτινη ιεροτελεστία ενός βυζαντινού ειληταρίου ή ενός κινεζικού κυλίνδρου, κατασκευασμένου με τη σειρά του εξ ολοκλήρου από τον καλλιτέχνη.

Στον κόσμο αυτό όπου η τεθλασμένη μνήμη της παιδικής ηλικίας στη σκιά του Πόρτο Δράκο μετατρέπεται αθόρυβα στη θαυμαστή ταπετσαρία μιας επουράνιας μετ’ εμποδίων πόλης, τα μικρά ζαβολιάρικα ανθρωπάκια του Παυλίδη που κατοικούν στα σύννεφα και ακούν μουσική των Doors, που διεκδικούν τον δημόσιο χώρο, προσφέρουν λουλούδια ή βγάζουν τη γλώσσα περιπαικτικά και εξακολουθούν να ονειρεύονται, είναι ο ίδιος και είμαστε εμείς. Αναζητώντας σημεία βαθιάς εκπνοής, λίγο πριν αρχίσει η νέα παρτίδα, με πίστη, πείσμα και ορμητική δύναμη

Ίρις Κρητικού
Αρχαιολόγος, Ιστορικός της Τέχνης

Σύντομο Βιογραφικό του Γιάννη Παυλίδη 

Ο Γιάννης Παυλίδης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1960. Σπούδασε ζωγραφική και χαρακτική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας, Ιταλία (1982-1986). Δημιουργεί περιβάλλοντα ως εγκαταστάσεις, με επιδαπέδια και επιτοίχια γλυπτά, φτιαγμένα από papier-mâché ή fibran, πίνακες ζωγραφικής και κατασκευές από χαρτί ως επί το πλείστο. Τα επιζωγραφισμένα κολλάζ με comic και η επανάληψη μοτίβων ή θεμάτων σε συνδυασμό με την χρήση έντονων χρωματικών αντιπαραθέσεων χαρακτηρίζουν την ιδιαίτερη προσωπική του γραφή. Έχει δουλέψει ως υπεύθυνος στο τμήμα graffiti της εταιρείας Άρσις, στη συντήρηση τοιχογραφιών στο κτίριο των Προπυλαίων του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε διάφορες σχολές εφαρμοσμένων τεχνών και στη σχολή ζωγραφικής του Δήμου Νίκαιας-Ρέντη. Έχει πραγματοποιήσει 12 ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και έχει συμμετοχές σε πολλές ομαδικές εκθέσεις και biennale στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ζει και εργάζεται στον Πειραιά.

Ο χορηγός οίνου της βραδιάς των εγκαινίων είναι το Κτήμα Παλυβού, ενώ χορηγοί επικοινωνίας είναι το Art22, www.ArtPointView.gr και το ArtViews.

Ημέρες και ώρες λειτουργίας:

Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 12:00 – 20:00
Τετάρτη, Σάββατο 10:00-18:00
Κυριακή, Δευτέρα κλειστά

Την Μεγάλη Εβδομάδα το ωράριο θα διαμορφωθεί ως εξής:

Μ. Δευτέρα 10:00-18:00, Μ. Τρίτη 12:00-20:00, Μ. Τετάρτη 10:00-18:00,

Μ. Πέμπτη 11:00-16:00

Μ. Παρασκευή και Μ. Σάββατο κλειστά

Αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος
Λεμπέση 12, Αθήνα | metro Ακρόπολη
Τηλέφωνο 211 182 38 18
www.technohoros.org | info@technohoros.org

MESSOLONGHI 1826

Γράφει η ‘Ελενα Ντάκουλα

Με αφορμή τη συμπλήρωση διακοσίων ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, το Μουσείο Μπενάκη διοργανώνει μια μεγάλη επετειακή έκθεση αφιερωμένη στην Ιερά Πόλη και στον ηρωισμό των υπερασπιστών της. Η έκθεση επιχειρεί μια συνολική, διαχρονική προσέγγιση του γεγονότος, αναδεικνύοντας τόσο την ιστορική του βαρύτητα όσο και τη βαθιά του απήχηση στη διεθνή κοινή γνώμη.

Διάρκεια έκθεσης: 18/02 – 03/05/2026

Μέσα από περίπου διακόσια εκθέματα –πίνακες, χαρακτικά, σχέδια, βιβλία, εφήμερα έντυπα, ποιήματα, θεατρικά και μουσικά έργα– παρουσιάζεται ένα ευρύ φάσμα της εικονογραφίας του Μεσολογγίου, της Ελληνικής Επανάστασης και του φιλελληνικού κινήματος. Ιδιαίτερη θέση κατέχει το υλικό του 1826, χρονιά-ορόσημο, που αποτυπώνει τον άμεσο συγκλονισμό που προκάλεσε η καταστροφή της πόλης και τη μετατροπή της τραγωδίας σε διεθνές σύμβολο ελευθερίας.

Η έκθεση δεν περιορίζεται σε μια απλή παράθεση τεκμηρίων· επιχειρεί μια συνολική αφήγηση, όπου η εικόνα συνομιλεί με το αρχειακό υλικό και η αισθητική με την ιστορική μνήμη. Αναπτύσσεται  σε έξι ενότητες: από το προεπαναστατικό Μεσολόγγι και τις πρώτες φάσεις της Επανάστασης, στη σταδιακή ανάδυση και ενίσχυση του φιλελληνισμού· από τους θανάτους του Μάρκου Μπότσαρη και του Λόρδου Βύρωνα έως τη μεγάλη Πολιορκία και την Έξοδο· και από εκεί, στη διεθνή παρέμβαση που οδήγησε στο Ναβαρίνο και στη συγκρότηση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Η τελευταία ενότητα παρακολουθεί την καθιέρωση του Μεσολογγίου ως διαχρονικού συμβόλου του Αγώνα.

Συνοδεύεται δε από δίγλωσσο επιστημονικό κατάλογο, προσφέροντας  μια σύνθετη ανάγνωση του γεγονότος: ιστορική, εικαστική και ιδεολογική.  Η έκθεση λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο τεκμήριο και τη μνήμη — και από την αίθουσα του μουσείου ο επισκέπτης οδηγείται αναπόφευκτα εκεί όπου η Ιστορία υπερέβη το ίδιο το γεγονός: στο «αλωνάκι» του Μεσολογγίου.

Επιμελητές της είναι οι Κωνσταντίνος Ι. Στεφανής, Σπυριδούλα Δημητρίου και John Robertson — με την τελευταία να προέρχεται από την ομογένεια — ενώ ο σχεδιασμός της οφείλεται στη Ναταλία Μπούρα, υπεύθυνη Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη.

Ξεχωριστή σημασία αποκτά, τέλος, για την ομογένεια της Αυστραλίας το γεγονός ότι η παρουσίαση αυτού του υλικού λειτουργεί ως ζωντανός δεσμός ιστορικής μνήμης ανάμεσα στη μητροπολιτική Ελλάδα και τον απόδημο ελληνισμό, υπενθυμίζοντας ότι το Μεσολόγγι δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, αλλά και στη διαρκή ταυτότητα του ελληνισμού όπου γης.

Η «Ιερά Πόλη», το αλωνάκι της Ιστορίας και η παγκόσμια αντήχησή του

«Ιερά Πόλη» — χαρακτηρισμός που αποδόθηκε επισήμως με βασιλικό διάταγμα του Γεωργιος Β΄ το 1937, συμπυκνώνει την εμπειρία μιας πόλης που μετέτρεψε «μια χεριά τόπο», ένα «αλωνάκι», σε πεδίο πατριωτικής ανάτασης, συλλογικής δράσης, ηθικής αντοχής και αξιοπρέπειας.

Με την έναρξη της Επανάστασης, το Μεσολόγγι πρωτοστατεί στα γεγονότα της Ρούμελης. Το 1822 πολιορκείται για πρώτη φορά· την άμυνα οργανώνει ο Μάρκος Μπότσαρης, που πέφτει ηρωικά το 1823. Το 1824, στο Αιτωλικό, δικάζεται ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ενώ ο θάνατος του Λόρδου Βύρωνα συγκλονίζει την Ευρώπη, μετατρέποντας την ελληνική υπόθεση σε παγκόσμιο σύμβολο.

Η δεύτερη πολιορκία (1825–1826) μετατρέπει την πόλη σε κλειστό σύμπαν αντίστασης. Κάτοικοι, αγωνιστές από κάθε γωνιά της Ελλάδας, φιλέλληνες και οι ναύτες του Ανδρέα Μιαούλη συγκροτούν μια κοινότητα αποφασισμένη να αντέξει, παρά την πείνα, τις κακουχίες και την ασφυκτική πίεση. Ο Ελβετός φιλέλληνας Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ, τυπώνοντας τα «Ελληνικά Χρονικά» μέσα στην πολιορκημένη πόλη, εμψυχώνει τους υπερασπιστές και θεμελιώνει ουσιαστικά τον ελληνικό Τύπο — μια πράξη αντίστασης όχι μόνο στρατιωτικής αλλά και πνευματικής.

Τη νύχτα της 10ης Απριλίου 1826, οι πολιορκημένοι πραγματοποιούν την Έξοδο· το «αλωνάκι» γίνεται παγκόσμια ηχώ. «Άκρα του τάφου σιωπή» — κι όμως, από αυτή τη σιωπή γεννιέται μια κραυγή που διαπερνά σύνορα και εποχές. Η θυσία του Μεσολογγίου συμβάλλει στον τερματισμό των εμφύλιων αντιπαραθέσεων και στην ενότητα των Ελλήνων απέναντι στον αναβαθμισμένο, τακτικό στρατό. Το Μεσολόγγι δεν είναι πια μόνο τόπος· είναι σύμβολο.

Στους στίχους του κορυφαίου ποιητικού συνθέματος του Δ. Σολωμού  “Ελεύθεροι Πολιορκημένοι“, «Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι», συμπυκνώνεται η ηθική κορύφωση της στιγμής.

Μετά την Έξοδο, η καλλιτεχνική φιλελληνική παραγωγή φτάνει στη μέγιστη ακμή της. Τον Μάιο του 1826, στο Παρίσι, οργανώνεται μεγάλη έκθεση στη Galerie Lebrun, όπου συγκεντρώνεται πλήθος έργων με ελληνικά θέματα. Εκεί παρουσιάζεται, η ελαιογραφία «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» του Eugène Delacroix: μια χλωμή, όμορφη αλλά εξαντλημένη γυναικεία μορφή λυγίζει πάνω στα χαλάσματα της πόλης· κάτω από τα ερείπια διακρίνονται τα μέλη των νεκρών, ενώ η ίδια γονατίζει με τα χέρια απλωμένα σε κίνηση ικεσίας. Η δραματοποιημένη εικόνα επιδιώκει να εγείρει συνειδήσεις, να καταστήσει σαφές ότι η τραγωδία του Μεσολογγίου αφορά ολόκληρη την Ευρώπη.

Στο ίδιο φιλελληνικό κλίμα, η μουσική του Gioachino Rossini αντηχεί ως ηχητική συμπαράσταση στον ελληνικό αγώνα, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη — εικαστική ή μουσική — μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας πολιτικής ευαισθητοποίησης.

Η Έξοδος του Μεσολογγίου θα αποτελέσει το σημαντικότερο κεφάλαιο, αν όχι ολόκληρης της Επανάστασης, σίγουρα της δεύτερης φάσης της, καθώς θεωρήθηκε το έναυσμα για την ενεργή παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων και την οριστική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. Οι Ευρωπαίοι καλλιτέχνες συνεχίζουν να εμπνέονται από το γεγονός μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, οπότε τη σκυτάλη λαμβάνει η εγχώρια παραγωγή.

Στα μέσα του αιώνα, καθώς αρχίζει να θεμελιώνεται η εθνική συλλογή μνήμης, ο εκ Μονάχου ορμώμενος Θεόδωρος Βρυζάκης, ο κατεξοχήν ζωγράφος της Επανάστασης, φιλοτεχνεί την ελαιογραφία «Η Έξοδος του Μεσολογγίου». Η σύνθεση, από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα της ελληνικής ιστορικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα, ακροβατεί ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον συμβολισμό, καθαγιάζοντας μέσα από την απόφαση των Ελευθέρων Πολιορκημένων ολόκληρο τον Αγώνα των Ελλήνων.

Έτσι, από το «αλωνάκι» του Σολωμού έως τα καμβάδες των ρομαντικών και τη συγκρότηση της εθνικής εικονογραφίας, το Μεσολόγγι παραμένει τόπος όπου «άκρα του τάφου σιωπή» και ηχώ ελευθερίας συνυπάρχουν — ένας μικρός τόπος με μέγεθος αιωνιότητας.

Η έκθεση είναι ανοιχτή τις ημέρες & ώρες λειτουργίας του μουσείου.

Πληροφορίες επίσκεψης

Πληροφορίες πρόσβασης

ΠΗΓΗ 

@Ελενα Ντάκουλα

Η έκθεση θα εγκαινιαστεί στις 11 Φεβρουαρίου στις 19:00 και  θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 6 Μαρτίου 2026.

Την έκθεση επιμελείται η Αρχαιολόγος-Μουσειολόγος ΒάλιαΚατσίμπα

Η επιμελήτρια της έκθεσης γράφει μεταξύ άλλων για την έκθεση:
«Η Μαργαρίτα Βασιλάκου και ο Γιάννης Στεφανάκις, όπως μοιράζονται μέσα από τον πολύχρονο συζυγικό βίο τους την ίδια τη ζωή, έτσι πραγματεύονται εδώ δύο αντιφατικές πλευρές της (δυστοπία – ουτοπία) αφήνοντας ο καθένας μια προσωπική εικαστική μαρτυρία με μια ποιητική αφορμή…» και συνεχίζει λέγοντας «Μέσα από αυτό το πολύχρωμο και συνάμα σκοτεινό παλίμψηστο, η Βασιλάκου και ο Στεφανάκις δεν επιχειρούν σε καμία περίπτωση την εικονογράφηση, αλλά λειτουργούν με ανάλογους εσωτερικούς μηχανισμούς που κινούν την ποίηση του Κρεμνιώτη αλλά και του Εμπειρίκου, καθιστώντας το εικαστικό έργο τους ένα αυθύπαρκτο γεγονός. Η αμφισημία των λέξεων και των εικόνων, που χαρακτηρίζει στο σύνολό της την έκθεση, επιτρέπει στον καθένα να ταυτιστεί με αυτό που ο ίδιος έχει ανάγκη να δει, να ακούσει ή να βιώσει. Άλλωστε αυτό δεν είναι και το πραγματικό νόημα της τέχνης, όχι να χαϊδέψει τις πληγές μας αλλά να μας φέρει αντιμέτωπους με αυτές και την ιστορία τους, προσφέροντας πρώτα παρηγοριά κι έπειτα τρόπους ειλικρινούς συμφιλίωσης.» 

Εγκαίνια έκθεσης: Πέμπτη 6 Νοεμβρίου17:30-22:30
Διάρκεια έκθεσης: 6 έως 29 Νοεμβρίου 2025

Η αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος παρουσιάζει την νέα ατομική  έκθεση ζωγραφικής του Foti Kllogjeri με τίτλο «Δεν είμαι αυτό που βλέπεις». Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Αλβανίας και τα εγκαίνια της θα λάβουν χώρα την Πέμπτη 6 Νοεμβρίου 17:30-22:30, ενώ το κοινό μπορεί να επισκεφθεί την έκθεση έως τις 29 Νοεμβρίου. Το κείμενο τεκμηρίωσης της έκθεσης υπογράφει ο Επιμελητής Τέχνης Πάρης Καπράλος.

Ο Foti Kllogjeri επιστρέφει στον Τεχνοχώρο με μια νέα σειρά έργων μέσω της οποίας αναζητά την γνήσια εικόνα του εαυτού μας, στα πλαίσια του σύγχρονου αστικού κόσμου, που ακροβατεί ανάμεσα στην πραγματικότητα και την ψευδαίσθηση της τεχνολογίας. Ο καλλιτέχνης ζητά να ανακαλύψουμε αυτό που κρύβεται μέσα στα έργα του και όχι αυτό που παρουσιάζεται εκ πρώτης όψεως. Ζητά να ανακαλύψουμε και να αναδείξουμε τον αυθεντικό εαυτό μας και όχι την «φθηνή» απομίμηση του, αυτό δηλαδή που μας  προστάζει η βιομηχανία της μόδας και η συνεχώς αναπτυσσόμενη τεχνολογία που στρέφει τον άνθρωπο προς τη μαζοποίηση, αφαιρώντας του κάθε προσωπικό στοιχείο ιδιαιτερότητας. Παρατηρώντας λοιπόν κανείς τα έργα του καλλιτέχνη ίσως βρει την αφορμή για να ταξιδέψει στον βαθύτερο εσωτερικό του κόσμο αφήνοντας για λίγο την επιφάνεια και αποβάλλοντας την persona που η κοινωνία θεωρεί αποδεχτή.

Στο κείμενο τεκμηρίωσης της έκθεσης ο Επιμελητής Τέχνης Πάρης Καπράλος αναφέρει μεταξύ άλλων: «Η παρούσα ενότητα έργων του Kllogjeri συγκροτεί έναν εικαστικό στοχασμό γύρω από τη σχέση του ανθρώπου με τον σύγχρονο αστικό του περίγυρο, την εμπορευματοποίηση της καθημερινότητας και την αργή, σχεδόν ανεπαίσθητη αλλοτρίωση που προκαλεί αυτή η σχέση. Η ενότητα των έργων που παρουσιάζονται στην έκθεση βασίζονται στην καθοδηγητική ιδέα ότι ο εικονικός κόσμος που χτίσαμε για να προβάλουμε τις αξίες και τις ποιότητές μας, έχει αναπτυχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε σταδιακά σβήνει τη παρουσία του ίδιου του ανθρώπου από τη πραγματικότητα υποκαθιστώντας τον. Αυτά που βλέπουμε γύρω μας είναι περισσότερο οι αναπαραστάσεις μιας εικονικής πραγματικότητας του Εαυτού, παρά οι άνθρωποι που βαδίζουν δίπλα μας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ζωγραφική του αναπτύσσεται με έντονη προσωπική γραφή, συνδυάζοντας στοιχεία αφηρημένου εξπρεσιονισμού με ψήγματα νεορεαλισμού και χαρακτηριστικά κοινωνικού σχολίου. Αν και τα έργα παρουσιάζουν οπτική ετερογένεια σε επίπεδο χρωματικής παλέτας και σύνθεσης, συγκλίνουν οπτικά ως προς τη χειρονομία και θεματικά σε έναν κοινό πυρήνα: την ανθρώπινη παρουσία, σταδιακή εξαΰλωση, που κάποια στιγμή καταντά απουσία, σε έναν κόσμο που βομβαρδίζει ασταμάτητα με εικόνες, λέξεις και εμπορευματοποίηση της καθημερινότητας.
Μέσα από επιγραφές όπως “SALE”, “BLACK FRIDAY”, και αριθμητικές ενδείξεις, οι λέξεις λειτουργούν όχι μόνο ως πληροφορία αλλά και ως εικαστική πρόταση – κραυγές μέσα στον καμβά. Η χρήση τους δεν είναι απλώς περιγραφική. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μετατρέπονται σε πρωταγωνιστές της σύνθεσης, επισκιάζοντας την ανθρώπινη μορφή. Εκεί όπου η φιγούρα υποχωρεί, σβήνει, συγχωνεύεται με το φόντο ή μοιάζει φάντασμα, η λέξη παραμένει σταθερή, κυρίαρχη. Η «έκπτωση» στην οποία αναφέρεται η ζωγραφική του Kllogjeri δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι υπαρξιακή. Ο άνθρωπος που στέκεται μπροστά στη βιτρίνα είναι ο ίδιος σε έκπτωση.»

Σύντομο βιογραφικό

Ο Foti Kllogjeri είναι ζωγράφος, απόφοιτος της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών των Τιράνων, που ζει και εργάζεται στην Θεσσαλονίκη. Είναι ακουαρελίστας διεθνούς αναγνώρισης, και παράλληλα ιδιαίτερα γνωστός και αγαπητός στην Ελλάδα για τις ελαιογραφίες του. Έχει δείξει την δουλειά του σε 9 ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα, ενώ έχει λάβει μέρος σε περισσότερες από 70 ομαδικές εκθέσεις σε όλο τον κόσμο. Ο Foti Kllogjeri εκπροσωπεί την Ελλάδα ως Εθνικός Επικεφαλής στην International Watercolor Society (IWS), είναι ο Επικεφαλής της Αλβανικής αποστολής εικαστικών που συμμετέχουν στο Συμπόσιο του Fabriano σε ετήσια βάση από το 2017 και εξής, έχει διατελέσει Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Βορείου Ελλάδος την περίοδο 2019 – 2022, είναι μέλος του Εικαστικού Επιμελητηρίου Τεχνών Ελλάδας, και συμπράττει με την συλλογικότητα εικαστικών καλλιτεχνών ARC – Art Revisited Collective. Έργα του ανήκουν σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές.

Χορηγός εγκαινίων Κτήμα Παλυβού
Χορηγοί Επικοινωνίας Art22, Art views

Εγκαίνια έκθεσης: Πέμπτη 6 Νοεμβρίου, 17:30-22:30

Ημέρες και ώρες λειτουργίας:

Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 12:00 – 20:00
Τετάρτη, Σάββατο 10:00-18:00
Κυριακή, Δευτέρα κλειστά

Αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος
Λεμπέση 12, Αθήνα | metro Ακρόπολη
Τηλέφωνο 211 182 38 18
www.technohoros.org | info@technohoros.org

Foti Kllogjeri | Δεν Είμαι Αυτό που Βλέπεις -Κείμενο τεκμηρίωσης της έκθεσης

Τα έργα της νεότερης έκθεσης του Foti Kllogjeri αμφισβητούν την εικόνα, προκαλούν το βλέμμα, μιλούν ευθέως στον θεατή, με γλώσσα αναγνωρίσιμη αλλά και αινιγματική. Σε έναν κόσμο υπερέκθεσης και συνεχούς αναπαράστασης, τα έργα του λειτουργούν σαν ρωγμές στην επιφάνεια: αναδεικνύουν το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και αυτό που είναι. Η ζωγραφική του δεν ζητά να πιστέψεις αυτό που βλέπεις, αλλά να υποψιαστείς αυτό που υποχωρεί, διαφεύγει ή σιωπά πίσω από την εικόνα.

Η παρούσα ενότητα έργων του Kllogjeri συγκροτεί έναν εικαστικό στοχασμό γύρω από τη σχέση του ανθρώπου με τον σύγχρονο αστικό του περίγυρο, την εμπορευματοποίηση της καθημερινότητας και την αργή, σχεδόν ανεπαίσθητη αλλοτρίωση που προκαλεί αυτή η σχέση. Η ενότητα των έργων που παρουσιάζονται στην έκθεση βασίζονται στην καθοδηγητική ιδέα ότι ο εικονικός κόσμος που χτίσαμε για να προβάλουμε τις αξίες και τις ποιότητές μας, έχει αναπτυχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε σταδιακά σβήνει τη παρουσία του ίδιου του ανθρώπου από τη πραγματικότητα υποκαθιστώντας τον. Αυτά που βλέπουμε γύρω μας είναι περισσότερο οι αναπαραστάσεις μιας εικονικής πραγματικότητας του Εαυτού, παρά οι άνθρωποι που βαδίζουν δίπλα μας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ζωγραφική του αναπτύσσεται με έντονη προσωπική γραφή, συνδυάζοντας στοιχεία αφηρημένου εξπρεσιονισμού με ψήγματα νεορεαλισμού και χαρακτηριστικά κοινωνικού σχολίου. Αν και τα έργα παρουσιάζουν οπτική ετερογένεια σε επίπεδο χρωματικής παλέτας και σύνθεσης, συγκλίνουν οπτικά ως προς τη χειρονομία και θεματικά σε έναν κοινό πυρήνα: την ανθρώπινη παρουσία, σταδιακή εξαΰλωση, που κάποια στιγμή καταντά απουσία, σε έναν κόσμο που βομβαρδίζει ασταμάτητα με εικόνες, λέξεις και εμπορευματοποίηση της καθημερινότητας.

Μέσα από επιγραφές όπως “SALE”, “BLACK FRIDAY”, και αριθμητικές ενδείξεις, οι λέξεις λειτουργούν όχι μόνο ως πληροφορία αλλά και ως εικαστική πρόταση – κραυγές μέσα στον καμβά. Η χρήση τους δεν είναι απλώς περιγραφική. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μετατρέπονται σε πρωταγωνιστές της σύνθεσης, επισκιάζοντας την ανθρώπινη μορφή. Εκεί όπου η φιγούρα υποχωρεί, σβήνει, συγχωνεύεται με το φόντο ή μοιάζει φάντασμα, η λέξη παραμένει σταθερή, κυρίαρχη. Η «έκπτωση» στην οποία αναφέρεται η ζωγραφική του Kllogjeri δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι υπαρξιακή. Ο άνθρωπος που στέκεται μπροστά στη βιτρίνα είναι ο ίδιος σε έκπτωση.

Η παρουσία της μορφής είναι συνεχής, αλλά μεταβαλλόμενη: άλλοτε καθαρά αναγνωρίσιμη, άλλοτε σχεδόν άυλη, αποσυντεθειμένη μέσα στο χρώμα ή τη σύνθεση. Πεζοδρόμια, διαβάσεις, βιτρίνες, φωτεινές επιγραφές – όλα τα στοιχεία του σύγχρονου αστικού τοπίου συνυπάρχουν με τον άνθρωπο, αλλά όχι ισότιμα. Η μορφή μοιάζει να διαλύεται μέσα στο περιβάλλον, να εγκλωβίζεται, να εξαφανίζεται κάτω από τη φθορά των σημείων και τη βία της επανάληψης.

Το χρώμα έχει καθοριστικό ρόλο στη σύνθεση. Από ψυχρά πράσινα και γκρίζα μέχρι θερμές εκρήξεις κόκκινου και κίτρινου, η παλέτα αντανακλά συναισθηματικές καταστάσεις και ψυχικά τοπία. Η υλικότητα του λαδιού πάνω στον καμβά λειτουργεί όχι μόνο ως φορέας εικόνας αλλά και ως τόπος χειρονομίας: πηχτό, πλούσιο, άλλοτε γραμμικό και άλλοτε άναρχο, αποκαλύπτει την επιθυμία για αναπαράσταση και ταυτόχρονα την αδυναμία της.

Η ζωγραφική του Kllogjeri δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, στήνει ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά: ποια είναι η θέση του σύγχρονου ανθρώπου μέσα στο φαντασμαγορικό, πληθωρικό περιβάλλον της πόλης; Ποια είναι η αξία του βλέμματός του, όταν διαρκώς κατακλύζεται από προσκλήσεις κατανάλωσης; Υπάρχει χώρος για ουσιαστική εμπειρία, όταν όλα γύρω του έχουν μετατραπεί σε θέαμα;

Χωρίς καταγγελτική διάθεση ή ρητορική απόρριψη, ο δημιουργός επιλέγει τη ζωγραφική ως τρόπο συνομιλίας με την εποχή του. Η στάση του απέναντι στο θέμα δεν είναι απόλυτη ούτε μονοσήμαντη. Υπάρχει ανησυχία, υπάρχει αμφιβολία, υπάρχει η αίσθηση ότι κάτι έχει λοξοδρομήσει, αλλά μαζί και η δύναμη της παρατήρησης, της καταγραφής και, τελικά, της τέχνης ως πράξη συνείδησης. Ο Άνθρωπος ζητά από τον άνθρωπο να μην κοιτάζει μόνο την εικονική πραγματικότητα: Δεν Είμαι Αυτό που Βλέπεις.

Πάρης Καπράλος,
Επιμελητής Τέχνης

παρουσιάζει στον νέο της χώρο στην οδό Ιπποκράτους 121 

Βασίλης Καρακατσάνης

«Αστικά Εργαλεία»

Εγκαίνια: Πέμπτη 8 Μαΐου 2025 / Ώρα 19:30   

Καλλιτεχνική Διεύθυνση: Γιώργος Τζάνερης

 Επιμέλεια έκθεσης: Δρ. Κώστας Πράπογλου

Διάρκεια έκθεσης: 8 έως 31 Μαΐου 2025

Αστικά Εργαλεία

Το έργο του Βασίλη Καρακατσάνη μας προσκαλεί σε ένα ταξίδι μέσα από το φάσμα της σύγχρονης ύπαρξης: ένα πολύπλοκο, συνεχώς εξελισσόμενο μείγμα αναμνήσεων, συλλογικών ιστοριών και κοινωνικών δυναμικών. Η έκθεση Αστικά Εργαλεία παρουσιάζει μια συναρπαστική διαπραγμάτευση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, το προσωπικό και το μνημειώδες. Επτά ζωγραφικά έργα μεγάλης κλίμακας, μαζί με πλήθος μικρότερων έργων—όλα φτιαγμένα με ακρυλικό, λάδι και γκουάς σε καμβά—μας προτρέπουν σε μια βαθιά διερεύνηση της ζωής σε όλες τις αποχρώσεις και υφές της.

Στον πυρήνα της πρακτικής του Καρακατσάνη βρίσκεται μια υπερβατική εσωτερική διεργασία υπό το πρίσμα της μνήμης και της υλικότητας. Ο τίτλος της έκθεσης υπονοεί τους κρυμμένους μηχανισμούς που ορίζουν την ουσία ενός τόπου: τα διεισδυτικά, συχνά αθέατα εργαλεία που μας βοηθούν να πλοηγηθούμε, να ορίσουμε και να ερμηνεύσουμε τα περιβάλλοντα που κατοικούμε, καθώς και εκείνα που καθορίζουν και συνθέτουν την ίδια μας την ύπαρξη. Το αστικό τοπίο δεν αποτελεί μόνο το αντικείμενο του καλλιτέχνη· είναι το ίδιο το μέσο του. Κάθε πινελιά αποκαλύπτει την περίπλοκη σχέση μεταξύ της μοναδικότητάς του και των ιστοριών που κουβαλά. Σύμβολα προσωπικής και συλλογικής ταυτότητας, ιδεολογιών και συναισθημάτων είναι συνυφασμένα στoν ιστό της καθημερινής πραγματικότητας.

Τα έργα που εκτίθενται ξεδιπλώνονται ως ανακλάσεις ενός μητροπολιτικού πνεύματος, καταγράφοντας τα υλικά υπολείμματα ενός δικτύου σε διαρκή μεταμόρφωση: τα αντικείμενα, τους ανθρώπους και τις υποδομές του. Αντιπροσωπεύουν τα σημεία αυτής της πανταχού παρούσας συνθήκης στην κοινή μας συνείδηση, όπου το αντικείμενο μετατρέπεται σε σκεύος ευαισθητοποίησης, επιθυμίας και απώλειας.

Η εξερεύνηση των αστικών υλικών από τον Καρακατσάνη είναι βαθιά προσωπική, ριζωμένη στις δικές του εμπειρίες και στην κοινή ιστορία της Αθήνας. Απόηχοι από τις δεκαετίες του 1960 και 1970 εκπέμπονται μέσα από το έργο του, καθώς επανερμηνεύει την οπτική κουλτούρα αυτών των δεκαετιών, μέσω των δικών του βιωμάτων. Οι αναφορές του σε γεωμετρικά μοτίβα που εντοπίζονται σε παραδοσιακά ελληνικά χαλιά, πλακάκια ή τις κεντητές διακοσμήσεις της επαρχιακής Ελλάδας (όπως αυτών της Σκύρου) γεφυρώνουν τον κοινωνικό και δημόσιο χώρο με μια νοσταλγική αισθητική με σαφείς αναφορές στην οικογένεια και το σπίτι. Όπως λέει ο Καρακατσάνης, «όσα ξέρει ο νοικοκύρης, δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος», μια δήλωση που αναδεικνύει την επιθυμία του καλλιτέχνη να αποκαλύψει τις κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα καθημερινά αντικείμενα και να ρίξει φως σε πτυχές ποικίλων αφηγήσεων που συχνά παραβλέπονται.

Πέρα από την υλικότητα, τα Αστικά Εργαλεία ασχολούνται με τις δυαδικότητες που καθορίζουν την παρουσία μας: ενσυναίσθηση και αλαζονεία, αρετή και ανηθικότητα. Αυτές οι αντιφάσεις αναδύονται από την προσεκτική επιλογή στοιχείων από τον καλλιτέχνη, τα οποία φέρουν όχι μόνο αισθητική αξία, αλλά και φιλοσοφική βαρύτητα. Τα έργα του συχνά ενεργοποιούν έναν διάλογο και μια αλληλεπίδραση μεταξύ της γενναιοδωρίας, της μνήμης, των οικογενειακών δεσμών και της ματαιοδοξίας των σύγχρονων χώρων που κυριαρχούνται από «τάσεις», καταναλωτισμό και την υπόσχεση άμεσης ικανοποίησης. Η αλληγορική ώθηση και έλξη αυτών των δυνάμεων προσδίδουν σε κάθε έργο πολυδιάστατα νοήματα, ενθαρρύνοντας ενδοσκόπηση και στοχασμό.

Σε πολλά έργα, ο Καρακατσάνης ενσωματώνει κρυπτογραφημένα σύμβολα (αρχικά γράμματα, αριθμούς και άλλες σημειώσεις) που αναπαράγουν τα αινιγματικά γλωσσικά ιδιώματα προσωπικών ημερολογίων. Αυτές οι λεπτές επισημάνσεις προσδίδουν μια διάσταση οικειότητας στη δουλειά του, υποδηλώνοντας έναν ιδιωτικό κόσμο προστατευμένο από τη δημόσια θέα. Αυτές οι λεπτομέρειες ενδυναμώνουν τη θέαση του ανεπτυγμένου από τον καλλιτέχνη τοπίου ως μια πολυσύνθετη, στρωματοποιημένη περιπέτεια που αντιστέκεται σε μια απλή ερμηνεία. Ανακαλεί τους τρόπους με τους οποίους οι κατακερματισμένες ιστορίες συγκλίνουν με τον ευρύτερο κοινωνικό ιστό.

Η παρουσία αρχιτεκτονικών μορφών, κυρίως κατοικιών, παραπέμπει σε παλαιότερα έργα, όπου οι δομές αυτές γίνονται αναπαραστάσεις του σπιτιού, της οικογένειας και της διάβασης του χρόνου. Η σειρά έργων c/Aragón 249 (1983), που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βαρκελώνη, αναδεικνύει καθαρά την εμπειρική και διαδοχική προοπτική των περισσότερων από τους θεματικούς του κύκλους. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αυτοί οι κύκλοι αλληλοσυμπληρώνονται και εξελίσσονται αλληλοεξαρτώμενοι, τόσο καλλιτεχνικά όσο και εννοιολογικά. Μέσα σε μια καριέρα που εκτείνεται σε 42 χρόνια, αποτυπώνει τις πολλαπλές ερμηνείες παρόμοιων ερωτημάτων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Πρόκειται για μια διαπραγμάτευση μεταξύ της χαράς της ζωής και του φόβου, με μια χαρακτηριστική γραφική τεχνοτροπία και συναισθηματική αποτύπωση.

Για τον Καρακατσάνη, η πόλη είναι τόσο ένα σημείο αναχώρησης όσο και επιστροφής. Όπως λέει, είναι «η Αθήνα, όπως τη ζω, αλλά και όπως τη φαντάζομαι». Μετατρέπεται σε ένα ζωντανό αρχείο περασμένων ζωών, ένας χώρος όπου οι ατομικές και συλλογικές μνήμες συγχωνεύονται. Σε αυτόν τον χώρο, οι προβληματισμοί του για την οικογένεια και τα αφηγήματα διασποράς—ιδιαίτερα την ιστορία των γονιών του στην Αίγυπτο—συνδέονται με μια τελετουργία επιστροφής, απώλειας και επιθυμίας.

Η επανάληψη μοτίβων στα έργα λειτουργεί ως το πιο κυρίαρχο μορφοπλαστικό μέσο, εκδηλώνοντας την κυκλική φύση της ζωής. Η χορογραφία ορισμένων μοτίβων του Καρακατσάνη εκφράζει μια διαδικασία αναστοχασμού. Η συνεχής αναδιάταξη αυτών των στοιχείων ανταποκρίνεται στον αέναο επαναπροσδιορισμό του περιβάλλοντός μας, τόσο σε φυσικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο, σε μια αδιάκοπα μεταβαλλόμενη αναζήτηση νοήματος.

Το Αστικά Εργαλεία δεν είναι απλώς μια έκθεση εικόνων· είναι μια φιλοσοφική περιπλάνηση στο ρόλο του τοπίου στη διαμόρφωση των ταυτοτήτων μας, της μνήμης μας και της ηθικής μας πυξίδας. Με τις ζωντανές υφές των καμβάδων του μας προσκαλεί να επαναπροσδιορίσουμε τα συνηθισμένα εργαλεία της καθημερινότητάς μας ως ισχυρές μεταφορές, γεμάτες ιστορία και νόημα. Έτσι, μας προκαλεί να αμφισβητήσουμε τους τρόπους με τους οποίους κινούμαστε στην πόλη και να εξετάσουμε τι κρύβεται κάτω από την επιφάνειά της. Επαναπλαισιώνοντάς την ως δυναμικό παλίμψηστο, η έκθεση εξετάζει την αλληλεπίδραση της χωρικής αντίληψης με τη διαμόρφωση της ταυτότητας, παρακινώντας μας σε μια βαθύτερη εξέταση των μεταφυσικών δεσμών μεταξύ τόπου και εαυτού. Η δουλειά του Καρακατσάνη υπαινίσσεται μια ποιητική οντολογία, όπου το αθέατο διαμορφώνει έναν πιο ουσιαστικό δρόμο από το αισθητό και το ορατό.

Αθήνα, Φεβρουάριος 2025

Δρ. Κώστας Πράπογλου

αρχαιολόγος-αρχιτέκτονας | επιμελητής εκθέσεων σύγχρονης τέχνης

Λίγα λόγια για τον Βασίλη Καρακατσάνη

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1957 όπου ζει και εργάζεται.

Σπούδασε ζωγραφική, σκηνογραφία & τέχνη του βιβλίου, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, Θεωρία της Τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Βαρκελώνης & Συντήρηση Αρχιτεκτονικών Μνημείων στο Centro Europeo της Βενετίας, με υποτροφίες του ΙΚΥ, της Ισπανικής Κυβέρνησης & του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Έχει εκθέσει από το 1982 έως σήμερα, (ατομικές εκθέσεις) στην Ελλάδα, Κύπρο, Ισπανία, Ιταλία, Ινδονησία, Ισημερινό, Τουρκία, Δανία, H.A.E. & Γερμανία.

Συμμετείχε σε δεκάδες ομαδικές εκθέσεις, Art Fairs & διεθνείς εκθέσεις.

Έργα του βρίσκονται σε μουσεία, ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα & το εξωτερικό.

—

Gallery Genesis.
121 IPPOKRATOUS Street,
Athens,11472
Greece.
Tel.: +30 211 7100566

www.gallerygenesisathens.com

www.facebook.com/yiorgos.tzaneris

www.facebook.com/pages/Genesis-Gallery

https://www.instagram.com/gallerygenesisathens/

Gallery Genesis Opening Hours:
Tuesday – Thursday – Friday 12:00 – 21:00
Saturday 12:00 – 15:00 

Επιμέλεια έκθεσης: Νιόβη Κρητικού

Εγκαίνια έκθεσης: 12 Ιουνίου, 18:00-22:30
Διάρκεια: 12 Ιουνίου έως 4 Ιουλίου 2025

H Gallery Art Project Space παρουσιάζει την ατομική έκθεση ζωγραφικής της Αγγελικής Αντωνέα υπό τον τίτλο «Άνεμος, η ηχώ του τοπίου», σε επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης Νιόβης Κρητικού. Η έκθεση είναι  υπό την αιγίδα της ΕΛΕΤΑΕΝ (Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας). Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 12 Ιουνίου στις 18:00-22:30, ενώ η έκθεση θα είναι ανοιχτή στο κοινό έως τις 4 Ιουλίου 2025.

Πρόκειται για μια σειρά έργων με βασική θεματική το ελληνικό τοπίο και τον τρόπο που αυτό συνομιλεί και συγκινεί τον θεατή. Τοπία κυρίως θυελλώδη, νεφελώδη και θάλασσες αφηνιασμένες έρχονται να μας υπενθυμίσουν τις φουρτούνες της ζωής και στη συνέχεια να μας δείξουν ότι με το πέρασμα του ανέμου τα πάντα αλλάζουν, ξεχνιούνται  και το νέο βρίσκει χώρο να ανθίσει κάπου εκεί ανάμεσα στα βράχια. Η ίδια η καλλιτέχνης αναφέρει για την έκθεση της: «Ήταν ο άνεμος που έδωσε πνοή στη ζωγραφική επιφάνεια, άλλοτε ορμητικός, άλλοτε ευχάριστος, άλλοτε υπαινικτικός … μα πάντα παρών –με τη δυναμική του- στο ελληνικό τοπίο. Προσπάθησα να τον συλλαβίσω, να αποδώσω τον αντίλαλό του, να απεικονίσω την ηχώ του. Δεν ξέρω τι κατάφερα. Ξέρω, όμως, ότι απήλαυσα την (μοναχική) παραγωγική διαδικασία παρέα με τα έργα, όπως το καθένα σχεδίαζε το επόμενο. Επιθυμία μου είναι σε αυτή την έκθεση αυτά τα έργα, αυτόνομα πλέον, να προκαλέσουν αισθητική συγκίνηση.»

Η Νιόβη Κρητικού αναφέρει για την έκθεση: «Στην έκθεση “Άνεμος, η ηχώ του τοπίου”, η Αγγελική Αντωνέα προσκαλεί τον θεατή σε μια ονειρική περιπλάνηση μέσα σε τοπία που πάλλονται υπό την αόρατη πνοή του ανέμου. Σαν τον Οδυσσέα που ταξιδεύει στο Αιγαίο με τους ανέμους του Αιόλου να χαράσσουν τη μοίρα του, η ζωγράφος αιχμαλωτίζει την ουσία της κίνησης, της ροής, της αέναης αλλαγής. Οι μορφές και οι γραμμές της λυγίζουν σαν καλάμια στον λίβα, μεταμορφώνονται σαν τα κύματα που σμιλεύουν τις ακτές, ανασαίνουν όπως τα φύλλα μιας ελιάς στο μελτέμι του Αυγούστου.» και συνεχίζει αναφέροντας «Με τα μέσα της χαρακτικής, μια τέχνη που απαιτεί ακρίβεια και υπομονή, η ζωγράφος εδώ ανατρέπει τις συμβάσεις της. Αντί να παραμείνει πιστή στην αυστηρή χάραξη, την υποτάσσει σε μια ζωγραφική διαδικασία που μοιάζει σχεδόν αντίθετη: χειρονομιακή, ελεύθερη, γρήγορη, παλλόμενη. Οι πινελιές της αναδεύονται σαν χορευτές σε ανεμοστρόβιλο, οι επιφάνειες αποκαλύπτουν επίπεδα, σαν στρώσεις γης που αποκαλύπτει αφενός την υλικότητα της γης, αφετέρου το δυνατό φύσημα της θύελλας. Αυτές οι αλλεπάλληλες επιφάνειες αχνοφαίνονται στα έργα της και υποδηλώνουν μια αισθητική «στρατόσφαιρα» με τρόπο που αναδεικνύει το βάθος αλλά και την λάμψη ενός τοπίου.»

Σύντομο Βιογραφικό:

 H Αγγελική Αντωνέα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Παράλληλα με τη δικηγορική της ιδιότητα, το 2020 αποφοίτησε με άριστα από την Α.Σ.Κ.Τ.  (Α΄ Εργαστήριο Χαρακτικής με καθηγητή τον Γιάννη Γουρζή).

Δείγματα έργου της έχουν παρουσιασθεί στην Αθήνα σε 4 ατομικές εκθέσεις (2023, 2022, 2021, 2018), στην ArtAthina (2024, 2023), στο Platforms Project (2023) και σε 23 ομαδικές εκθέσεις (2017-2025). Το 2023 βραβεύθηκε στον Διαγωνισμό Εικαστικών Τεχνών του Φ.Σ. «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ». Εχει φιλοτεχνήσει το εξώφυλλο 2 βιβλίων (2022 και 2019). Αυτή είναι η πέμπτη ατομική της έκθεση. Είναι μέλος του Ε.Ε.Τ.Ε. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Υπό την Αιγίδα της ΕΛΕΤΑΕΝ
Χορηγός έκθεσης: Res Invest

Ημέρες και ώρες λειτουργίας:
Τρίτη: 17:00–21:00   
Πέμπτη & Παρασκευή: 12:00–20:00
Σάββατο: 11:00–15:00
Κυριακή, Δευτέρα, Τετάρτη κατόπιν ραντεβού

Χώρος διεξαγωγής:

Πολυχώρος Art Project Space

Φαλήρου 66, Αθήνα, Πλησίον ΕΜΣΤ | Σταθμός Metro FIX
 Τηλ. 2117504180 | e-mail: info@artprojectspace.gr

Άνεμος,
Η ηχώ του τοπίου
Ατομική έκθεση ζωγραφικής της Αγγελικής Αντωνέα

«Ποιός είδε άνεμο ποτέ; Ούτε εσύ ούτε εγώ, μα όταν τα δέντρα σκύβουνε, να ξέρεις πως περνά.»
Γεώργιος Δροσίνης

Στην έκθεση “Άνεμος, η ηχώ του τοπίου”, η Αγγελική Αντωνέα προσκαλεί τον θεατή σε μια ονειρική περιπλάνηση μέσα σε τοπία που πάλλονται υπό την αόρατη πνοή του ανέμου. Σαν τον Οδυσσέα που ταξιδεύει στο Αιγαίο με τους ανέμους του Αιόλου να χαράσσουν τη μοίρα του, η ζωγράφος αιχμαλωτίζει την ουσία της κίνησης, της ροής, της αέναης αλλαγής. Οι μορφές και οι γραμμές της λυγίζουν σαν καλάμια στον λίβα, μεταμορφώνονται σαν τα κύματα που σμιλεύουν τις ακτές, ανασαίνουν όπως τα φύλλα μιας ελιάς στο μελτέμι του Αυγούστου.

Ο άνεμος δεν είναι απλώς φυσική δύναμη που ενεργοποιεί τη φύση· είναι χαρακτήρας, αφήγηση, ψίθυρος και ορμή. Οι δροσεροί Ζέφυροι της Άνοιξης και οι σφοδροί Βοριάδες που δέρνουν τα Κυκλαδονήσια ζωντανεύουν στα έργα της. Ο δικός της άνεμος είναι άλλοτε ατίθασος και άλλοτε υπαινικτικός, όπως εκείνος που χαϊδεύει τα στάχυα λίγο πριν τη θερινή μπόρα. Όπως ο Όμηρος απεικονίζει τον Νότο να φέρνει την καταιγίδα και τον Εύρο να στροβιλίζει τα νερά, έτσι και η Αντωνέα δημιουργεί ανεμοδαρμένα τοπία που συνταράσσουν τη μνήμη και τις αισθήσεις.

Με τα μέσα της χαρακτικής, μια τέχνη που απαιτεί ακρίβεια και υπομονή, η ζωγράφος εδώ ανατρέπει τις συμβάσεις της. Αντί να παραμείνει πιστή στην αυστηρή χάραξη, την υποτάσσει σε μια ζωγραφική διαδικασία που μοιάζει σχεδόν αντίθετη: χειρονομιακή, ελεύθερη, γρήγορη, παλλόμενη. Οι πινελιές της αναδεύονται σαν χορευτές σε ανεμοστρόβιλο, οι επιφάνειες αποκαλύπτουν επίπεδα, σαν στρώσεις γης που αποκαλύπτει αφενός την υλικότητα της γης, αφετέρου το δυνατό φύσημα της θύελλας. Αυτές οι αλλεπάλληλες επιφάνειες αχνοφαίνονται στα έργα της και υποδηλώνουν μια αισθητική «στρατόσφαιρα» με τρόπο που αναδεικνύει το βάθος αλλά και την λάμψη ενός τοπίου.

Έργα σαν το «Σύρος» αποτυπώνουν την ελληνική εντοπιότητα, τη γλυκύτητα του φωτός και τη στιβαρή απαλότητα της γης, όπου το βαθύ μπλε της θάλασσας συναντά την ώχρα των βράχων, ενώ έργα σαν το «Σιρόκος» μια καυτή λάβα αναδύει χρώματα της ψημένης όμπρας και της κιννάβαρης αποκρυσταλλώνοντας μια αέρινη τοιχογραφία με χειρονομίες που θυμίζουν το πέρας του χρόνου. Οι σκιές στα έργα της αλλά και οι φωτισμοί της αντανακλούν μια δραματικότητα που αφορά την ηδονή του τοπίου που διαδρά με τον αέρα. Τα έργα της θυμίζουν το χορό των ελιών σε μια νυχτερινή καταιγίδα, όταν η φύση μιλάει σε γλώσσα που μόνο το σώμα καταλαβαίνει. Αυτή η γλώσσα είναι και η ίδια η ουσία του έργου της.

Στο έργο της Αγγελικής η χρωματική σύνθεση αντλεί από το πραγματικό, αλλά με τρόπο που υπερβαίνει το ρεαλισμό. Η παλέτα της ακολουθεί τις παρατηρήσεις της φύσης οξυμένη βέβαια με ένα συναισθηματικό κριτήριο, αυτό της εμπειρίας. Τα μπλε και τα μενεξεδιά των δειλινών συναντούν τα βαθιά κόκκινα και τα γήινα της σκόνης που φέρνει ο Σιρόκος. Οι βραδινές της αποδόσεις, σκοτεινές, άγριες και θαμπές, δημιουργούν ένα αίσθημα δέους και ηδονής, σαν εκείνο που νιώθει κανείς όταν ατενίζει ένα τοπίο λίγο πριν το ξέσπασμα της καταιγίδας. Εκεί, η φύση σιωπά στον αέναο ρυθμό της, στον παλμό που δίνει τέμπο στο στιγμιαίο παρόν. Τα δέντρα, τα τοπία, οι προσωποποιήσεις των ανέμων της, εκφράζονται με χρώματα ελληνικά λαμπερά και συνάμα τρυφερά στο νου όποιου κοιτά προσεκτικά.

Η κίνηση στα έργα της δεν είναι μόνο ζωγραφική. Είναι οργανική. Μεταδίδει την ενέργεια της φύσης, η οποία υπηρετεί έναν μεγαλύτερο σκοπό, αυτόν της ζωής. Τα δέντρα της δεν στέκονται απλώς μέσα στο τοπίο· λυγίζουν, λικνίζονται σαν μπαλαρίνες, άλλοτε με χάρη, άλλοτε με μια σπαρακτική ένταση. Στον αντίποδα πυλώνες, βράχια και ανεμογεννήτριες στέκονται δωρικά στο οπτικό μας πεδίο, υπενθυμίζοντας την απαρχή του κόσμου αλλά και την πρωταρχική αυτή δύναμη που υφαίνει και πλάθει νέες μορφές, νέα σχήματα, νέα βουνά και λόφους, νέες σκηνές στο συνεχές δημιούργημα, τη γη.

«Ήταν ο άνεμος που έδωσε πνοή στη ζωγραφική επιφάνεια, άλλοτε ορμητικός, άλλοτε ευχάριστος, άλλοτε υπαινικτικός… μα πάντα παρών» σημειώνει η ίδια. Και πράγματι, στα έργα της η φύση δεν είναι ένα θέαμα προς παρατήρηση, αλλά μια ζωντανή οντότητα που αναπνέει, μιλά, αγγίζει. Το τοπίο δεν είναι ποτέ ίδιο, αλλάζει μαζί με τον τρόπο που το βιώνουμε, μαζί με το πέρασμα του ανέμου. Η ίδια ερμηνεύει τον άνεμο σαν ανταποκριτής αλήθειας, σαν μια σύγχρονη ανεμογράφος, τον μετουσιώνει, τον μεταμορφώνει σε εμπειρία που δεν περιορίζεται στο βλέμμα, αλλά διαπερνά το είναι.

Η έκθεση “Άνεμος, η ηχώ του τοπίου” δεν είναι απλώς μια αναπαράσταση της φύσης, αλλά μια πρόσκληση να νιώσουμε τον κόσμο με όλες μας τις αισθήσεις. Είναι η αναζήτηση μιας στιγμής όπου ο άνθρωπος και το τοπίο γίνονται ένα, όπου ο άνεμος μας αγγίζει όχι μόνο εξωτερικά, αλλά και εσωτερικά, φέρνοντας μαζί του τη μνήμη, την εμπειρία, τη βαθιά αίσθηση της ύπαρξης. Η Αγγελική Αντωνέα, με αφοσίωση και συνέπεια, μας καλεί να δούμε, ή μάλλον να ακούσουμε, την ηχώ του τοπίου, εκεί όπου η φύση δεν απεικονίζεται, αλλά αποκαλύπτεται. Η έκθεση αυτή λοιπόν, δεν είναι απλώς μια συλλογή τοπίων αλλά ένας ψίθυρος και μια κραυγή, ένας φόρος τιμής στις ανεμόεσσες εκτάσεις της ελληνικής γης. Είναι ένα κάλεσμα να αφουγκραστούμε τον άνεμο, όχι μόνο ως φυσικό φαινόμενο, αλλά ως ζωντανή, πνοερή μνήμη του τόπου μας.

Άλλωστε, το θρόισμα των δέντρων που κελαηδά στα αυτιά μας αλλά και το χάδι του ανέμου στο πρόσωπό μας δεν είναι μια αίσθηση που μας συντροφεύει καθημερινά;

Νιόβη Κρητικού
Ιστορικός Τέχνης | Επιμελήτρια | Εικαστικός

Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 20 Ιουλίου 2025

Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού

Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, συνεχίζοντας το εικαστικό της πρόγραμμα και σε συνέχεια των προγραμματισμένων της αφιερωμάτων σε σημαντικούς εκπροσώπους των πλαστικών τεχνών που έζησαν και εργάστηκαν στο νησί, υποδέχεται σε πρωτότυπη εκθεσιακή παραγωγή τον Τάκη Καλμούχο, έναν από τους πρωιμότερους εκπροσώπους της γενιάς του ’30 αλλά και έναν από τους πρώτους καλλιτέχνες που επέλεξαν ως τόπο διαμονής τους το νησί του Αργοσαρωνικού με το ιδιαίτερο φως και το ωχροπράσινο περιρρέον χρώμα. 

Η έκθεση σε διοργάνωση του Δήμου Αίγινας, εγκαινιάστηκε με μεγάλη επιτυχία την Κυριακή 11 Μαΐου 2025 και θα διαρκέσει έως και τις 20 Ιουλίου 2025.

Ο Τάκης Καλμούχος γεννήθηκε στο Άργος το 1895 και πέθανε στην Αθήνα το 1961. Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας από όπου αποφοίτησε το 1921. Επί σειρά ετών, έζησε και εργάστηκε στην Αλεξάνδρεια, συναναστρεφόμενος εκεί σημαντικούς ανθρώπους του πνεύματος όπως τον Στρατή Τσίρκα. Κατά τη δεκαετία του 1920, με εφαλτήριο το Βερολίνο, εξέθεσε το έργο του στην Ευρώπη και συναντήθηκε με σημαντικούς ομοτέχνους του και άλλους πνευματικούς ανθρώπους, ενώ στα δύσκολα κατοπινά χρόνια που ακολούθησαν εγκαταστάθηκε στην Αίγινα.

Ο παλαιός φίλος του από την εποχή της Αλεξάνδρειας, Μικές Χαλκούσης, που συχνά επισκεπτόταν οικογενειακώς τον Καλμούχο στο νησί, αγόρασε χρόνια μετά από τον ίδιο την οικία Καλμούχου, διασώζοντας έτσι και μεγάλο μέρος του αρχείου του ζωγράφου.

Ήδη ένα σπουδαίο έργο του Τάκη Καλμούχου είχε εκτεθεί τον Σεπτέμβριο του 2023 στην εναρκτήρια έκθεση της Πινακοθήκης «Λόγω Φωτός: το Ίχνος της Αίγινας» και έκτοτε υπήρχε η υπόσχεση της παρουσίασης μιας σημαντικής συλλογής από τον κάτοχό της, μελετητή του έργου του και παλαιό φίλο του νησιού μας, Πέτρο Δουμά-Χαλκούση. 

Ο Πέτρος Δουμάς – Χαλκούσης, κάτοικος ο ίδιος του νεότερου σπιτιού που βρίσκεται σήμερα στη θέση της παλαιάς οικίας Καλμούχου δίπλα στο σπίτι του Καζαντζάκη, στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης, παραχωρεί τα σπάνια έργα της συλλογής του μαζί με εξαιρετικό φωτογραφικό και αρχειακό υλικό.

Ανάμεσά τους και φωτογραφίες του ζωγράφου με τον Καζαντζάκη στην Κρήτη όπου πρωτοσυναντήθηκαν, αλλά και στην Αίγινα. Μαζί με το κύριο σώμα της έκθεσης, με ιδιαίτερη ευχαρίστηση παρουσιάζουμε κάποια επιπλέον έργα, προσωπογραφίες και τοπία που εντοπίστηκαν σε ιδιωτικές συλλογές του νησιού κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της. 

Ο Τάκης Καλμούχος υπήρξε ένας σπουδαίος ζωγράφος που τόλμησε να ζήσει κυριολεκτικά ως κοσμοπολίτης, αλλά και να εγκατασταθεί με απλότητα στη γαλήνια Αίγινα στη συνέχεια. Πρόκειται για έναν καλλιτέχνη με έργο σημαντικό και πρωτοποριακό που δεν έχει ως σήμερα προβληθεί με τον τρόπο που του αρμόζει. Έναν καλλιτέχνη που «τόλμησε να φύγει πολύ νωρίς από τα στενά όρια της Ελλάδας, μαζί με τον Μπουζιάνη και τον Αραβαντινό», όπως έγραφε το 2004 η ιστορικός της τέχνης Λένα Κοκκίνη, αποκαλώντας δε στον τίτλο του άρθρου της τον Καλμούχο «Φτωχούλη του Θεού» και παραπέμποντας έτσι συμβολικά στη στενή σύνδεσή του με τον Καζαντζάκη.

Το σπίτι και η ζωή του ζωγράφου στα Πλακάκια της Αίγινας, παρόλο που αυτό δεν είναι ευρύτερα γνωστό, υπήρξαν με τον δικό τους τρόπο φιλόξενος πνευματικός θύλακας του νησιού. Και έδωσαν το έναυσμα στην αναζήτηση και τη θεμελίωση πολλών ακόμη κατοικιών πνευματικών ανθρώπων του τόπου στην ίδια εμβληματική για την ελληνική ιστορία της τέχνης περιοχή του νησιού, μεταξύ των οποίων και ο επιστήθιος φίλος του Τάκη Καλμούχου, Νίκος Καζαντζάκης, που, ακολουθώντας τα δικά του βήματα στην Αίγινα, αγόρασε στη συνέχεια εξ αδιαιρέτου με εκείνον το κτήμα στα Πλακάκια, προκειμένου να χτίσει και το δικό του σπίτι της θάλασσας που εξακολουθεί να μας προσκαλεί να σταματήσουμε μπρος του και που μας συγκινεί ως σήμερα.

Ο Τάκης Καλμούχος ασχολήθηκε κυρίως με την τοπιογραφία, ενώ φιλοτέχνησε και αισθαντικές προσωπογραφίες, αλλά και πολλά σχέδια. Περίφημες είναι ακόμη οι γλυπτικές συναρμογές του με «Αιγινήτικα Βότσαλα», κάποια από τα οποία εξέθεσε με τον τίτλο αυτό το 1954 στη Γκαλερί «Νέες Μορφές» στην Αθήνα.

Παράλληλα, ασχολήθηκε με την εικονογράφηση βιβλίων, ανάμεσα στα οποία βρίσκεται και η πρώτη συγκεντρωτική έκδοση των καβαφικών ποιημάτων το 1935. Από τις γραφιστικές εργασίες του, ιδιαιτέρως δημοφιλή υπήρξαν το «κεδράκι», σήμα-κατατεθέν εδώ και πολλές δεκαετίες των εκδόσεων «Κέδρος», αλλά και το περίφημο σήμα των τσιγάρων Άσσος-Παπαστράτος.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του, επισκέφτηκε πολλές χώρες και εξέθεσε τη δουλειά του σε γκαλερί του εξωτερικού αποσπώντας θετική κριτική, ενώ ανάμεσα στα ταξίδια του, σημαντική θέση έχει το ταξίδι που πραγματοποίησε με συνοδοιπόρο τον φίλο του Νίκο Καζαντζάκη στο όρος Σινά.

Περισσότερα από σαράντα έργα, λάδια, ακουαρέλες, σχέδια και μακέτες που στο μεγαλύτερο μέρος τους προέρχονται από τη συλλογή του Πέτρου Δουμά-Χαλκούση, εκτίθενται στη Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας μαζί με σπάνιες εκδόσεις, προσκλήσεις και κριτικές εφημερίδων, φιλοτεχνημένα εξώφυλλα βιβλίων, προσωπικές φωτογραφίες και πολύτιμο ανέκδοτο αρχειακό υλικό που φωτίζει σφαιρικά τη ζωή και το έργο αλλά και το ανήσυχο πνεύμα του ζωγράφου.

«Επί τέλους αναπνέομεν. Η έκθεση τού κ. Καλμούχου είνε αληθινή αποκάλυψη. Ο μελαχροινός αυτός στρουμπουλός, γιομάτος αφέλεια καί ζωή νέος, έχει χωρίς νά τό ξέρει, όλα τά χαρακτηριστικά ενός δημιουργημένου ζωγράφου. Αίσθημα βαθύ, αγάπη, θερμότητα στό χρώμα. Οι πιό δύσκολοι κ’ επικίνδυνοι τόνοι εναρμονίζονται τόσο σφιχτά, πού αισθάνεσαι πώς δημιουργήθηκαν μέ βαθειά  μυστικήν ενότητα κι’ απλότητα… Τούτη είνε η αληθινή ρωμέϊκη φύση, μέ τό χώμα της, μέ τόν ήλιο της, μέ τήν οδυνηρή λαϊκή ιστορία τών σπιτιών της. … Όμοια στήν ποιητική διάθεση είνε κ’ η μεγάλη σκιά τού καμπαναριού, τά ακίνητα καΐκια, οι γαλάζιες μακρυνές θάλασσας καί τά ερημικά δέντρα τού ζωγράφου τούτου. Τά τοπεία του δέν είνε απλή, ρεαλιστική, όπως συνηθίζουν επιπόλαια νά λέν, αναπαράσταση τών όσων βλέπει τό εξωτερικό μάτι, είνε κυρίως ψυχικά τοπεία, μιά σύνθεση εξωτερικού καί εσωτερικού ματιού, αναζήτηση εντός τών ορίων τής τέχνης, νά βρεθεί καί νά διατυπωθεί, χωρίς παραμόρφωση τής εξωτερικής μορφής, η εσώτερη, αόρατη ουσία…», σημειώνει μεταξύ άλλων στην έξοχη ενδελεχή κριτική του στον «Ελεύθερο Τύπο» για τον νεαρό φίλο του με αφορμή την έκθεσή του στην Αθήνα τον Μάιο του 1926 ο Νίκος Καζαντζάκης.

«Ο επισκέπτης της έκθεσης, ας απολαύσει με τη σειρά του τη χαμηλόφωνη ομορφιά της Αίγινας μέσα από τα εκτιθέμενα εδώ έργα. Τις γνώριμες κορυφογραμμές, τους θυσάνους των πεύκων και τις καμπύλες πλαγιές. Τα σταχτοπράσινα χρώματα και τα παιχνίδια της ώχρας, τον απαλό θαλασσινό ορίζοντα και τα λευκά ελλειπτικά πανιά, τα ορεινά μονοπάτια, τα ταπεινά σπιτάκια και τους σιωπηλούς ερειπιώνες των παλαιών εκκλησιών. Το φως, το χώμα και το χρώμα που συνθέτουν το αλάνθαστο ετούτο τοπίο. Και μαζί, τα δροσερά πορτραίτα γνωστών και αγνώστων αλλοτινών κοριτσιών με το πολύτιμα ενσταλαγμένο άρωμα εποχής, ή τα σχέδια και τις αποτυπώσεις μιας προσωπικής περιπλάνησης. Αλλά επίσης, τα πολύτιμα τεκμήρια και τις σπάνιες φωτογραφίες που εγκλείουν έναν ολόκληρο κόσμο με ουσιαστικές πνευματικές αναζητήσεις, με αυτοσχέδιες βεγγέρες και ολονύχτιες συζητήσεις στα καφενεία, με μακρά ευεργετικά καλοκαίρια και απολαύσεις βραδύτερες», σημειώνει η επιμελήτρια της έκθεσης, Ίρις Κρητικού, κλείνοντας το επιμελητικό της κείμενο με μια ιδιαίτερη αναφορά στο μικρό αναμνηστικό δώρο με το οποίο ο ζωγράφος συνήθιζε να ξεπροβοδίζει τους επισκέπτες του στο νησί: «Ας σας χαιρετίσουμε έτσι τώρα κι εμείς, αγαπητοί επισκέπτες, με την περίφημη καρτολίνα που ο Τάκης Καλμούχος μοίραζε με απλή μα σημαίνουσα γενναιοδωρία στους επισκέπτες του. Από την ίδια εκείνη στροφή στα Πλακάκια, όπου ο ζωγράφος, μπροστά στο λευκό σπίτι του, στέκει ορθός και κουνά το μαντήλι του: «Γεια σας, και πάντα χαρούμενοι! Τάκης».   

Την έκθεση θα πλαισιώσει σειρά παράλληλων εκδηλώσεων, ξεναγήσεων και εργαστηρίων για παιδιά που θα ανακοινωθούν στο πλαίσιο λειτουργίας της έκθεσης.

Ταυτότητα έκθεσης:
«Τάκης Καλμούχος Από την Αλεξάνδρεια στην Αίγινα»
Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας / Παλαιάς Χώρας 6, Αίγινα

Εγκαίνια: Κυριακή 11 Μαΐου 2025 στις 12:00
Διάρκεια έκθεσης: 11.05 – 20.07.25
Διοργάνωση: Δήμος Αίγινας
Σχεδιασμός-Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού
Συντονισμός για τη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας:
Νίκος Πτερούδης – Μαριλένα Γιαννούλη – Ίρις Κρητικού
Γραφιστικός σχεδιασμός: Φωτεινή Κάτσα
Μεταφορές & ανάρτηση έργων: Νίκος Παπαγιάννης
Ημέρες & ώρες Λειτουργίας: καθημερινά εκτός Τρίτης 10:00-13:00 &

19:00-21:00.
Είσοδος ελεύθερη.

Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας
Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, εγκαινίασε τη λειτουργία της τον Σεπτέμβριο του 2023, έχοντας βρει ιδανική στέγη σε ισόγειο ενιαίο χώρο (πρώην κτήριο ΟΤΕ, σε εύκολα προσβάσιμο σημείο της πόλης, κοντά στον διατηρητέο Πύργο Μαρκέλλου). Ανακαινισμένη λιτά αλλά εξαιρετικά λειτουργικά με αποκλειστικό στόχο την εκθεσιακή χρήση, με ελεύθερη είσοδο στους πολίτες αλλά και τους πυκνούς επισκέπτες του νησιού, εγκαινίασε τη λειτουργία της με στόχο την σταδιακή απόκτηση μιας ικανής μόνιμης συλλογής που συμβολικά θα εκπροσωπεί τη σημαίνουσα εικαστική ιστορία του νησιού. Στον ίδιο χώρο, φιλοξενούνται σημαντικές περιοδικές εκθέσεις, συμβατές με το περιεχόμενο και τη λειτουργία του, ενώ τα εκπαιδευτικά προγράμματα και οι τακτές ξεναγήσεις για παιδιά και ενήλικες που διενεργούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αποτελούν επίσης σημαντική προτεραιότητα.

ΕΜΣΤ εως 5 Οκτωβρίου 2025

Εγκαίνια έκθεσης: Πέμπτη 8 Μαΐου 17:30-22:30
Διάρκεια έκθεσης: 8 Μαΐου έως 6 Ιουνίου 2025

                                                                                                                                                                             Η αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος παρουσιάζει την Ντέπη Παυλίδου με την ατομική έκθεση ζωγραφικής υπό τον τίτλο «Διελεύσεις». Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την  Πέμπτη 8 Μαΐου 17:30–22:30, ενώ η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 6 Ιουνίου. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Ιστορικός Τέχνης Αθηνά Σχινά.

Η Ντέπη Παυλίδου έχει δημιουργήσει μια έκθεση στην οποία ισορροπεί ανάμεσα σε ερημικά, απόκρημνα τοπία και σε ανθρώπινες φιγούρες, «που χρόνος θαρρείς κι έχει  «παγώσει», υπογραμμίζοντας την ασυνέχεια μιας κάποιας -υποτίθεται- αφήγησης, με ακυρωμένο το παρελθόν της, έωλο το παρόν κι αδιάγνωστο το μέλλον της», όπως αναφέρει μεταξύ άλλων η Ιστορικός Τέχνης Αθηνά Σχινά που επιμελείται και την έκθεση.

Μεταξύ άλλων η Αθηνά Σχινά αναφέρει στο κείμενο που προλογίζει τον κατάλογο της έκθεσης: «Κάθε έργο της Ντέπης Παυλίδου, …υποβάλλει την δική του ατμόσφαιρα, …ισορροπώντας ανάμεσα στην παραστατική αναγνωρισιμότητα και στην αφαίρεση, δίνει την αίσθηση ενός μετέωρου στιγμιοτύπου, καθώς αυτό αποτυπώνει την φευγαλέα κινητικότητα του εφήμερου. Η αίσθηση που προκαλούν τα έργα της, συγγενεύει  περισσότερο με σιωπές και ψιθύρους, με υφέρποντα ερωτηματικά, με απουσίες και προσμονές, με προθέσεις κι αναστολές… Τοπία της πραγματικότητας και της παραδοξότητας, της πιθανότητας και της ουτοπίας, παρουσιάζονται μέσα από τις πέτρες και τα αγκάθια τους, μέσα από την ερημιά και την πολυμορφία των λεπτομερειών τους, σαν ένας άτυπος διάλογος ανάμεσα στην  ανθρώπινη χειρονομία, την προσπελασιμότητα της ματιάς και την «αχειροποίητη» φύση, που συνεχώς κι ανεπιλήπτως μεταμορφώνεται. Κατ’ αντιστοιχία, σώματα γυμνά ή ντυμένα, εμφανίζονται σαν τα ιερογλυφικά ή τα συλλαβογράμματα μιας γλώσσας αδιάγνωστης, με στάσεις κι αντιστάσεις, που προσπαθεί ανάμεσα σε μνήμες κι εκφάνσεις ζωής, να βρει τα χαμένα της νοήματα…» ενώ συνεχίζει λέγοντας «…Ο χώρος κι ο χρόνος σωματοποιούνται. Γίνονται σάρκα μιας ύλης που απροσδόκητα μεταμορφώνεται, άλλοτε σε σώμα, πότε σε τοπίο. Τοπίο γνώριμο και οικείο, που πιο συχνά εμφανίζεται ως απρόσμενο κι ανοίκειο «γεγονός». Ένα γεγονός αληθοφανές και ταυτοχρόνως ονειρικό, σχεδόν απτό υλικά, μέσα από την χειρονομία και το βλέμμα, αλλά την ίδια στιγμή, τόσο φευγαλέο όσο και λανθάνον, παρά την φαινομενική του στατικότητα.»

    Ολόκληρο το κείμενο της ιστορικού τέχνης και επιμελήτριας της έκθεσης Αθηνάς Σχινά

    Διελεύσεις

Συνοπτικά, θα μπορούσε κανείς να αναφερθεί στις εικαστικές διελεύσεις του φωτός που ακολουθούνται από το βλέμμα. Είναι ένας δρόμος και μαζί ένας τρόπος, μέσα από τον οποίο προσπαθεί ο θεατής να «διαβάσει» οπτικά,  να μεταβεί με άλλα λόγια και να μυηθεί, να μοιραστεί επίσης και να οικειοποιηθεί την ατμόσφαιρα που υπαγορεύουν τα ζωγραφικά έργα της Ντέπης Παυλίδου.

Τοπία της πραγματικότητας και της παραδοξότητας, της πιθανότητας και της ουτοπίας, παρουσιάζονται μέσα από τις πέτρες και τα αγκάθια τους, μέσα από την ερημιά και την πολυμορφία των λεπτομερειών τους, σαν ένας άτυπος διάλογος ανάμεσα στην  ανθρώπινη χειρονομία, την προσπελασιμότητα της ματιάς και την «αχειροποίητη» φύση, που συνεχώς κι ανεπιλήπτως μεταμορφώνεται. Κατ’ αντιστοιχία, σώματα γυμνά ή ντυμένα, εμφανίζονται σαν τα ιερογλυφικά ή τα συλλαβογράμματα μιας γλώσσας αδιάγνωστης, με στάσεις κι αντιστάσεις, που προσπαθεί ανάμεσα σε μνήμες κι εκφάνσεις ζωής, να βρει τα χαμένα της νοήματα.

    Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το φως ταυτίζεται κάθε φορά και διαφορετικά με τον χώρο, αφ’ ης στιγμής ο χώρος από την άλλη πλευρά, εγκυμονεί, παράγει και στη συνέχεια χαρακτηρίζει «χρωματίζοντας» τα επίπεδα και τις εντάσεις, τις αλληλουχίες και τις ριπές ή τις ιδιοσημάνσεις του φωτός, τόσο στις ποιοτικές, όσο και στις εννοιολογικές του συνισταμένες.

   Κάθε έργο της Ντέπης Παυλίδου, εκτός από την συνθετική του, την σχεδιαστική, όπως και την χρωματική του αυτοτέλεια, υποβάλλει την δική του ατμόσφαιρα και την υφολογία του. Ωστόσο, ο εικονισμός του, ισορροπώντας ανάμεσα στην παραστατική αναγνωρισιμότητα και στην αφαίρεση, δίνει την αίσθηση ενός μετέωρου στιγμιοτύπου, καθώς αυτό αποτυπώνει την φευγαλέα κινητικότητα του εφήμερου. Ο χρόνος των παριστανομένων, θαρρείς κι έχει  «παγώσει», υπογραμμίζοντας την ασυνέχεια μιας κάποιας -υποτίθεται- αφήγησης, με ακυρωμένο το παρελθόν της, έωλο το παρόν κι αδιάγνωστο το μέλλον της.

   Η αίσθηση που προκαλούν τα έργα αυτής της ζωγράφου, συγγενεύει  περισσότερο με σιωπές και ψιθύρους, με υφέρποντα ερωτηματικά, με απουσίες και προσμονές, με προθέσεις κι αναστολές, καθώς ενσαρκώνει στο πεδίο την όρασης -και των νοηματικών ή αλληγορικών αναγωγών που ακολουθούν- δυσεπίλυτα κι αιωρούμενα αινίγματα. Αινίγματα, που καταφάσκουν ως προς την ρεαλιστική τους απόδοση, αποκαθηλώνοντας όμως κάθε βεβαιότητα της υπόστασής τους και της αντίστασής τους στον χρόνο.

   Ο χώρος κι ο χρόνος σωματοποιούνται. Γίνονται σάρκα μιας ύλης που απροσδόκητα μεταμορφώνεται, άλλοτε σε σώμα, πότε σε τοπίο. Τοπίο γνώριμο και οικείο, που πιο συχνά εμφανίζεται ως απρόσμενο κι ανοίκειο «γεγονός». Ένα γεγονός αληθοφανές και ταυτοχρόνως ονειρικό, σχεδόν απτό υλικά, μέσα από την χειρονομία και το βλέμμα, αλλά την ίδια στιγμή, τόσο φευγαλέο όσο και λανθάνον, παρά την φαινομενική του στατικότητα.

   Κάθε έργο αποτελεί κι έναν δικό του κόσμο, με τον εσωτερικό και τον εξωτερικό του χώρο να λειτουργεί ως δίαυλος. Οι άκρες του συνδέονται μέσα από ανοίγματα και «διαβατήρια» περάσματα, με τελετουργικό καταλύτη το φως, σαν να πρόκειται για την αυλαία ενός θεάτρου, όπου προσκήνιο και παρασκήνια, αλληλεπενεργούν κι εννοιολογικά ανατροφοδοτούνται, μεταφράζοντας τις σκιές σε φώτα και τα φώτα σε σκιές. Αυτός είναι κι ο λόγος άλλωστε που οι μορφές της Ντέπης Παυλίδου εμφανίζονται σκοτεινές σαν υποψίες, μαζί με τις ερριμμένες τους σκιές, (μπροστά από κουρτίνες και παραπετάσματα), σαν να ζωντανεύουν ως contre lumiere φιγούρες, τις δραπετεύουσες κι αμφίσημες υποστάσεις τους. Άλλοτε πάλι εμφανίζονται με την παρουσία τους στο περιθώριο της θέασης, προβαλλόμενες ως απενοχοποιημένες κι εξαίφνης  «αποκαλυπτόμενες» φιγούρες, μέσα από τα εσωτερικευμένα «πάθη» και τις υπερσυντέλικες ιστορίες του σώματος και «σήματός» τους, την ώρα που τονίζουν  αφοπλιστικά την χοϊκή τους γυμνότητα.

   Οι μορφές αυτές, παρά την στιγμιοτυπική τους στατικότητα, -που αναστέλλει την ροή του χρόνου- μετουσιώνονται κάθε φορά και σε ένα ποιητικό αίτιο. Ένα αίτιο, που πτυχώνει τον χώρο, (με σεντόνια ή «πουκάμισα αδειανά για μιαν Ελένη») προκειμένου  να υποδηλωθούν έμμεσα οι πολυεπίπεδες επικράτειες και οι διασυνδετικές του δυνατότητες, καθώς ο φυσικός κάθε φορά χώρος, με βάση το «ποιητικό αίτιο», διαπλέκεται ενδόμυχα σε αυτά τα έργα με τον ονειρικό, η αναμονή επίσης με την αναχώρηση, η προσδοκία με την διάψευση ή με την ματαίωση.

   Ο παριστανόμενος χώρος μέσα από το φως και τα περάσματα ή τις  μεταμορφωτικές διελεύσεις του, λειτουργεί παράλληλα και ως αλληγορικός χώρος της συνείδησης καθώς συνδιαλέγεται με εκείνον του υποσυνειδήτου. Μεταλλάσσει μάλιστα νοήματα, ανάλογα με την προσεγγισιμότητα της κάθε εικαστικής «ανάγνωσης» που επιχειρεί ο θεατής, με διαρκώς ανανεωνόμενους τους συνειρμούς που διαλεκτικά εκείνος δημιουργεί, απαντώντας στις προκλήσεις όσων βλέπει κι αισθάνεται, αφ’ ης στιγμής αντανακλώνται στο «διάβασμά» του και μέρη από τα συναισθηματικά φορτία της δικής του ενδοχώρας.

Αθηνά Σχινά

Ιστορικός Τέχνης & Θεωρίας του Πολιτισμού (ΕΚΠΑ)

Σύντομο βιογραφικό:

Η Ντέπη Παυλίδου γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και ακολούθησε καριέρα στο Marketing. Το 2016 εισάχθηκε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας ενώ τον Ιούνιο του 2021 αποφοίτησε παρουσιάζοντας 20 πορτρέτα. Το 2020 πραγματοποίησε την πρώτη ατομική της έκθεση στην Άνδρο. Τον Ιούνιο του 2021, το έργο της επιλέχθηκε από το Κέντρο Πολιτισμού «Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος» και το “Lincoln Center for the Performing Arts”, για να παρουσιάσει την έκθεση «Πρόσωπα του Ήρωα – Από τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα». Τον Αύγουστο του 2022 πραγματοποίησε τη δεύτερη ατομική της έκθεση στη Μήθυμνα Λέσβου ενώ τον Μάιο του 2025 θα πραγματοποιήσει την τρίτη κατά σειρά ατομική της έκθεση, στην αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος στην Αθήνα.

Χορηγός Έκθεσης Art Nova
Χορηγοί Επικοινωνίας Art22, www.artpointview.gr 
Χορηγός Οίνου Wine o’clock

Ημέρες και ώρες λειτουργίας:

Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 11:00 – 14:30 & 17:30 – 20:30
Τετάρτη 11:00-17:00, Σάββατο 11:00-16:00

Κυριακή, Δευτέρα κλειστά

Αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος
Λεμπέση 12, Αθήνα | metro Ακρόπολη
Τηλέφωνο 211 182 38 18
www.technohoros.org | info@technohoros.org