Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 20 Ιουλίου 2025

Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού

Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, συνεχίζοντας το εικαστικό της πρόγραμμα και σε συνέχεια των προγραμματισμένων της αφιερωμάτων σε σημαντικούς εκπροσώπους των πλαστικών τεχνών που έζησαν και εργάστηκαν στο νησί, υποδέχεται σε πρωτότυπη εκθεσιακή παραγωγή τον Τάκη Καλμούχο, έναν από τους πρωιμότερους εκπροσώπους της γενιάς του ’30 αλλά και έναν από τους πρώτους καλλιτέχνες που επέλεξαν ως τόπο διαμονής τους το νησί του Αργοσαρωνικού με το ιδιαίτερο φως και το ωχροπράσινο περιρρέον χρώμα. 

Η έκθεση σε διοργάνωση του Δήμου Αίγινας, εγκαινιάστηκε με μεγάλη επιτυχία την Κυριακή 11 Μαΐου 2025 και θα διαρκέσει έως και τις 20 Ιουλίου 2025.

Ο Τάκης Καλμούχος γεννήθηκε στο Άργος το 1895 και πέθανε στην Αθήνα το 1961. Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας από όπου αποφοίτησε το 1921. Επί σειρά ετών, έζησε και εργάστηκε στην Αλεξάνδρεια, συναναστρεφόμενος εκεί σημαντικούς ανθρώπους του πνεύματος όπως τον Στρατή Τσίρκα. Κατά τη δεκαετία του 1920, με εφαλτήριο το Βερολίνο, εξέθεσε το έργο του στην Ευρώπη και συναντήθηκε με σημαντικούς ομοτέχνους του και άλλους πνευματικούς ανθρώπους, ενώ στα δύσκολα κατοπινά χρόνια που ακολούθησαν εγκαταστάθηκε στην Αίγινα.

Ο παλαιός φίλος του από την εποχή της Αλεξάνδρειας, Μικές Χαλκούσης, που συχνά επισκεπτόταν οικογενειακώς τον Καλμούχο στο νησί, αγόρασε χρόνια μετά από τον ίδιο την οικία Καλμούχου, διασώζοντας έτσι και μεγάλο μέρος του αρχείου του ζωγράφου.

Ήδη ένα σπουδαίο έργο του Τάκη Καλμούχου είχε εκτεθεί τον Σεπτέμβριο του 2023 στην εναρκτήρια έκθεση της Πινακοθήκης «Λόγω Φωτός: το Ίχνος της Αίγινας» και έκτοτε υπήρχε η υπόσχεση της παρουσίασης μιας σημαντικής συλλογής από τον κάτοχό της, μελετητή του έργου του και παλαιό φίλο του νησιού μας, Πέτρο Δουμά-Χαλκούση. 

Ο Πέτρος Δουμάς – Χαλκούσης, κάτοικος ο ίδιος του νεότερου σπιτιού που βρίσκεται σήμερα στη θέση της παλαιάς οικίας Καλμούχου δίπλα στο σπίτι του Καζαντζάκη, στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης, παραχωρεί τα σπάνια έργα της συλλογής του μαζί με εξαιρετικό φωτογραφικό και αρχειακό υλικό.

Ανάμεσά τους και φωτογραφίες του ζωγράφου με τον Καζαντζάκη στην Κρήτη όπου πρωτοσυναντήθηκαν, αλλά και στην Αίγινα. Μαζί με το κύριο σώμα της έκθεσης, με ιδιαίτερη ευχαρίστηση παρουσιάζουμε κάποια επιπλέον έργα, προσωπογραφίες και τοπία που εντοπίστηκαν σε ιδιωτικές συλλογές του νησιού κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της. 

Ο Τάκης Καλμούχος υπήρξε ένας σπουδαίος ζωγράφος που τόλμησε να ζήσει κυριολεκτικά ως κοσμοπολίτης, αλλά και να εγκατασταθεί με απλότητα στη γαλήνια Αίγινα στη συνέχεια. Πρόκειται για έναν καλλιτέχνη με έργο σημαντικό και πρωτοποριακό που δεν έχει ως σήμερα προβληθεί με τον τρόπο που του αρμόζει. Έναν καλλιτέχνη που «τόλμησε να φύγει πολύ νωρίς από τα στενά όρια της Ελλάδας, μαζί με τον Μπουζιάνη και τον Αραβαντινό», όπως έγραφε το 2004 η ιστορικός της τέχνης Λένα Κοκκίνη, αποκαλώντας δε στον τίτλο του άρθρου της τον Καλμούχο «Φτωχούλη του Θεού» και παραπέμποντας έτσι συμβολικά στη στενή σύνδεσή του με τον Καζαντζάκη.

Το σπίτι και η ζωή του ζωγράφου στα Πλακάκια της Αίγινας, παρόλο που αυτό δεν είναι ευρύτερα γνωστό, υπήρξαν με τον δικό τους τρόπο φιλόξενος πνευματικός θύλακας του νησιού. Και έδωσαν το έναυσμα στην αναζήτηση και τη θεμελίωση πολλών ακόμη κατοικιών πνευματικών ανθρώπων του τόπου στην ίδια εμβληματική για την ελληνική ιστορία της τέχνης περιοχή του νησιού, μεταξύ των οποίων και ο επιστήθιος φίλος του Τάκη Καλμούχου, Νίκος Καζαντζάκης, που, ακολουθώντας τα δικά του βήματα στην Αίγινα, αγόρασε στη συνέχεια εξ αδιαιρέτου με εκείνον το κτήμα στα Πλακάκια, προκειμένου να χτίσει και το δικό του σπίτι της θάλασσας που εξακολουθεί να μας προσκαλεί να σταματήσουμε μπρος του και που μας συγκινεί ως σήμερα.

Ο Τάκης Καλμούχος ασχολήθηκε κυρίως με την τοπιογραφία, ενώ φιλοτέχνησε και αισθαντικές προσωπογραφίες, αλλά και πολλά σχέδια. Περίφημες είναι ακόμη οι γλυπτικές συναρμογές του με «Αιγινήτικα Βότσαλα», κάποια από τα οποία εξέθεσε με τον τίτλο αυτό το 1954 στη Γκαλερί «Νέες Μορφές» στην Αθήνα.

Παράλληλα, ασχολήθηκε με την εικονογράφηση βιβλίων, ανάμεσα στα οποία βρίσκεται και η πρώτη συγκεντρωτική έκδοση των καβαφικών ποιημάτων το 1935. Από τις γραφιστικές εργασίες του, ιδιαιτέρως δημοφιλή υπήρξαν το «κεδράκι», σήμα-κατατεθέν εδώ και πολλές δεκαετίες των εκδόσεων «Κέδρος», αλλά και το περίφημο σήμα των τσιγάρων Άσσος-Παπαστράτος.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του, επισκέφτηκε πολλές χώρες και εξέθεσε τη δουλειά του σε γκαλερί του εξωτερικού αποσπώντας θετική κριτική, ενώ ανάμεσα στα ταξίδια του, σημαντική θέση έχει το ταξίδι που πραγματοποίησε με συνοδοιπόρο τον φίλο του Νίκο Καζαντζάκη στο όρος Σινά.

Περισσότερα από σαράντα έργα, λάδια, ακουαρέλες, σχέδια και μακέτες που στο μεγαλύτερο μέρος τους προέρχονται από τη συλλογή του Πέτρου Δουμά-Χαλκούση, εκτίθενται στη Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας μαζί με σπάνιες εκδόσεις, προσκλήσεις και κριτικές εφημερίδων, φιλοτεχνημένα εξώφυλλα βιβλίων, προσωπικές φωτογραφίες και πολύτιμο ανέκδοτο αρχειακό υλικό που φωτίζει σφαιρικά τη ζωή και το έργο αλλά και το ανήσυχο πνεύμα του ζωγράφου.

«Επί τέλους αναπνέομεν. Η έκθεση τού κ. Καλμούχου είνε αληθινή αποκάλυψη. Ο μελαχροινός αυτός στρουμπουλός, γιομάτος αφέλεια καί ζωή νέος, έχει χωρίς νά τό ξέρει, όλα τά χαρακτηριστικά ενός δημιουργημένου ζωγράφου. Αίσθημα βαθύ, αγάπη, θερμότητα στό χρώμα. Οι πιό δύσκολοι κ’ επικίνδυνοι τόνοι εναρμονίζονται τόσο σφιχτά, πού αισθάνεσαι πώς δημιουργήθηκαν μέ βαθειά  μυστικήν ενότητα κι’ απλότητα… Τούτη είνε η αληθινή ρωμέϊκη φύση, μέ τό χώμα της, μέ τόν ήλιο της, μέ τήν οδυνηρή λαϊκή ιστορία τών σπιτιών της. … Όμοια στήν ποιητική διάθεση είνε κ’ η μεγάλη σκιά τού καμπαναριού, τά ακίνητα καΐκια, οι γαλάζιες μακρυνές θάλασσας καί τά ερημικά δέντρα τού ζωγράφου τούτου. Τά τοπεία του δέν είνε απλή, ρεαλιστική, όπως συνηθίζουν επιπόλαια νά λέν, αναπαράσταση τών όσων βλέπει τό εξωτερικό μάτι, είνε κυρίως ψυχικά τοπεία, μιά σύνθεση εξωτερικού καί εσωτερικού ματιού, αναζήτηση εντός τών ορίων τής τέχνης, νά βρεθεί καί νά διατυπωθεί, χωρίς παραμόρφωση τής εξωτερικής μορφής, η εσώτερη, αόρατη ουσία…», σημειώνει μεταξύ άλλων στην έξοχη ενδελεχή κριτική του στον «Ελεύθερο Τύπο» για τον νεαρό φίλο του με αφορμή την έκθεσή του στην Αθήνα τον Μάιο του 1926 ο Νίκος Καζαντζάκης.

«Ο επισκέπτης της έκθεσης, ας απολαύσει με τη σειρά του τη χαμηλόφωνη ομορφιά της Αίγινας μέσα από τα εκτιθέμενα εδώ έργα. Τις γνώριμες κορυφογραμμές, τους θυσάνους των πεύκων και τις καμπύλες πλαγιές. Τα σταχτοπράσινα χρώματα και τα παιχνίδια της ώχρας, τον απαλό θαλασσινό ορίζοντα και τα λευκά ελλειπτικά πανιά, τα ορεινά μονοπάτια, τα ταπεινά σπιτάκια και τους σιωπηλούς ερειπιώνες των παλαιών εκκλησιών. Το φως, το χώμα και το χρώμα που συνθέτουν το αλάνθαστο ετούτο τοπίο. Και μαζί, τα δροσερά πορτραίτα γνωστών και αγνώστων αλλοτινών κοριτσιών με το πολύτιμα ενσταλαγμένο άρωμα εποχής, ή τα σχέδια και τις αποτυπώσεις μιας προσωπικής περιπλάνησης. Αλλά επίσης, τα πολύτιμα τεκμήρια και τις σπάνιες φωτογραφίες που εγκλείουν έναν ολόκληρο κόσμο με ουσιαστικές πνευματικές αναζητήσεις, με αυτοσχέδιες βεγγέρες και ολονύχτιες συζητήσεις στα καφενεία, με μακρά ευεργετικά καλοκαίρια και απολαύσεις βραδύτερες», σημειώνει η επιμελήτρια της έκθεσης, Ίρις Κρητικού, κλείνοντας το επιμελητικό της κείμενο με μια ιδιαίτερη αναφορά στο μικρό αναμνηστικό δώρο με το οποίο ο ζωγράφος συνήθιζε να ξεπροβοδίζει τους επισκέπτες του στο νησί: «Ας σας χαιρετίσουμε έτσι τώρα κι εμείς, αγαπητοί επισκέπτες, με την περίφημη καρτολίνα που ο Τάκης Καλμούχος μοίραζε με απλή μα σημαίνουσα γενναιοδωρία στους επισκέπτες του. Από την ίδια εκείνη στροφή στα Πλακάκια, όπου ο ζωγράφος, μπροστά στο λευκό σπίτι του, στέκει ορθός και κουνά το μαντήλι του: «Γεια σας, και πάντα χαρούμενοι! Τάκης».   

Την έκθεση θα πλαισιώσει σειρά παράλληλων εκδηλώσεων, ξεναγήσεων και εργαστηρίων για παιδιά που θα ανακοινωθούν στο πλαίσιο λειτουργίας της έκθεσης.

Ταυτότητα έκθεσης:
«Τάκης Καλμούχος Από την Αλεξάνδρεια στην Αίγινα»
Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας / Παλαιάς Χώρας 6, Αίγινα

Εγκαίνια: Κυριακή 11 Μαΐου 2025 στις 12:00
Διάρκεια έκθεσης: 11.05 – 20.07.25
Διοργάνωση: Δήμος Αίγινας
Σχεδιασμός-Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού
Συντονισμός για τη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας:
Νίκος Πτερούδης – Μαριλένα Γιαννούλη – Ίρις Κρητικού
Γραφιστικός σχεδιασμός: Φωτεινή Κάτσα
Μεταφορές & ανάρτηση έργων: Νίκος Παπαγιάννης
Ημέρες & ώρες Λειτουργίας: καθημερινά εκτός Τρίτης 10:00-13:00 &

19:00-21:00.
Είσοδος ελεύθερη.

Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας
Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, εγκαινίασε τη λειτουργία της τον Σεπτέμβριο του 2023, έχοντας βρει ιδανική στέγη σε ισόγειο ενιαίο χώρο (πρώην κτήριο ΟΤΕ, σε εύκολα προσβάσιμο σημείο της πόλης, κοντά στον διατηρητέο Πύργο Μαρκέλλου). Ανακαινισμένη λιτά αλλά εξαιρετικά λειτουργικά με αποκλειστικό στόχο την εκθεσιακή χρήση, με ελεύθερη είσοδο στους πολίτες αλλά και τους πυκνούς επισκέπτες του νησιού, εγκαινίασε τη λειτουργία της με στόχο την σταδιακή απόκτηση μιας ικανής μόνιμης συλλογής που συμβολικά θα εκπροσωπεί τη σημαίνουσα εικαστική ιστορία του νησιού. Στον ίδιο χώρο, φιλοξενούνται σημαντικές περιοδικές εκθέσεις, συμβατές με το περιεχόμενο και τη λειτουργία του, ενώ τα εκπαιδευτικά προγράμματα και οι τακτές ξεναγήσεις για παιδιά και ενήλικες που διενεργούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αποτελούν επίσης σημαντική προτεραιότητα.

“Nα λάμπει η φορεσιά της…”Κυριακή Χριστακοπούλου. Στο Λαογραφικό Μουσείο της Αίγινας

Μια εικαστική εγκατάσταση στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο του Δήμου Αίγινας.

Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού, ιστορικός τέχνης 

 Στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, σε διοργάνωση του 12ου Aegina Fistiki Fest και της ΚΕΔΑ Αίγινας, συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Αττικής και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, εγκαινιάζεται την Παρασκευή 13 Αυγούστου 2021 στις 20.30, στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο του Δήμου Αίγινας, η ατομική έκθεση της Κυριακής Χριστακοπούλου «Nα λάμπει η φορεσιά της…».

Τα μεγάλης κλίμακας έργα που σε διάταξη χορική απεικονίζουν γυναικείες φιγούρες σε φυσική διάσταση 170 εκ., με επιλεγμένες για τους επιμέρους συμβολισμούς τους παραδοσιακές φορεσιές του 19^ου και του πρώιμου 20^ου αιώνα, από τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο, σχεδιάζονται και ζωγραφίζονται επάνω σε ορθό ξύλο με εφήμερα εκφραστικά υλικά και προτείνονται από την εικαστικό ως ένα ενιαίο απεικονιστικό και αφηγηματικό σύνολο που διασώζει συναρπαστικές επιμέρους ενδυματολογικές  λεπτομέρειες, κρυφά σύμβολα αποτροπής από το κακό και ευγονίας, ακατάγραφες οικογενειακές ιστορίες και δεξιοτεχνικές ψυχογραφικές προσεγγίσεις ενός περίκλειστου γυναικείου φύλου.

Στο πλαίσιο της έκθεσης, η Σοφία Τσουρινάκη, τεχνολόγος αρχαίου υφάσματος, θα πραγματοποιήσει στην αυλή του Λαογραφικού Μουσείου, την Τρίτη 17 Αυγούστου και ώρα 20:00, ομιλία με θέμα «Ο αργαλειός: ένα ανώνυμο εργαλείο και τα Πολυώνυμα Έργα του», ενώ την Τετάρτη 18 Αυγούστου, θα πραγματοποιηθούν εργαστήρια μικροϋφαντικής για παιδιά (18:00-19:00) και για ενήλικες (19:00-20:30) με ελεύθερη είσοδο μετά από απαραίτητη προκράτηση.

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης, θα προβάλλεται video του Φίλιππου Κουτσαφτή, από τη διαδικασία δημιουργίας των έργων της έκθεσης.

Με αφορμή την έκθεση, εκδόθηκε και κυκλοφορεί δίγλωσσος αναλυτικός κατάλογος με κείμενα της Ίριδας Κρητικού, της Σοφίας Τσουρινάκη και της Κυριακής Χριστακοπούλου.

Στο κείμενο καταλόγου της η εικαστικός Κυριακή Χριστακοπούλου σημειώνει:

«Η  παλιά φθαρμένη φωτογραφία από την μια και η σημασία της γυναικείας ένδυσης από την άλλη, που στο παρελθόν με είχε ξανά απασχολήσει  μ έναν άλλο τρόπο -επικριτικό- μ έκαναν να ξεκινήσω την νέα μου δουλειά.

Το παλιό, κρυμμένο και ξεχασμένο  θέλω να το ανασύρω και να το φέρω στο φώς Να ενθυμίσω, να συγκινήσω την προσοχή εκείνη που θα επιτρέψει να εντοπίσουμε ενσυνείδητες πληροφορίες και θραύσματα μνήμης  που έχουν  στο πέρασμα του χρόνου λησμονηθεί .

Οι ποικίλες φορεσιές με εντυπωσίαζαν πάντα επειδή υπήρχε μια προσωπική διαδικασία, ύφανση, ύφασμα, χρωματισμός, ράψιμο, κέντημα, στολίδια, όλα γίνονταν σχεδόν από τις ίδιες που τα φορούσαν ανάλογα την κοινωνική τάξη που άνηκαν. Τότε λάμβανε μέρος η ιδιαίτερη έκφραση της κάθε μιας. Εκεί στέκομαι με μεγάλο θαυμασμό να αντιληφθώ το πώς εκφραζόταν αυτό το καμουφλάζ του σώματός τους τι κάλυπταν και τι άφηναν να φανερωθεί κοινωνικά.  Τα συμβολικά φυλαχτά τους και οι κρυμμένες ευγονικές επικλήσεις δίνονταν μέσα από ένα ανώτερο πνευματικό πεδίο και εσωτερικά φορτισμένο συναισθηματικά κόσμο .  Νοηματοδοτούσαν και επικοινωνούσαν το ρούχο τους με μια υπερκόσμια ενέργεια που συνδεόταν με όλα τα πλάσματα της γης. Γινόταν δημιουργός και προστάτιδα της ζωής- θεότητα.  Κοιτάζοντας στον φακό αμίλητες με τα μυστικά τους θαμμένα, ένοιωσα την ανάγκη να τις αποτυπώσω στους πίνακές μου ζητώντας τους μ αυτόν τον τρόπο  συγχώρεση για την μακρόχρονη λήθη που τις έχει καλύψει.

Σαν γυναίκα από το ίδιο υφάδι, θα έλεγα πως αυτό που επιθυμώ με τούτα τα έργα είναι να καταδείξω την παράδοση σαν μια αέναη διαδικασία και ως την μόνη που μπορεί απ’ την φύση της και μόνο να κουβαλάει αλήθεια και είναι αυτή, που σφραγίζει την κουλτούρα και τις ιδιαιτερότητες της Ελληνικής λαϊκής ψυχής, στην γυναικεία της όψη».

Στο κείμενο καταλόγου της με τίτλο «Οι Παραδοσιακές Ενδυμασίες ως Αρχετυπικά Σύμβολα Προστασίας και Γονιμότητας , η τεχνολόγος αρχαίου υφάσματος Σοφία Τσουρινάκη, σημειώνει:

«…Η θεματογραφία και η χρωματολογία του υφαντού και κεντημένου διακόσμου των ενδυμάτων διαμορφώνει δύο υποομάδες: η μία ομάδα περιλαμβάνει τα πολύχρωμα κεντήματα, που χαρακτηρίζονται από ανεξάντλητη χρωματική ευφορία και επαναλαμβανόμενα, πυκνά τοποθετημένα διακοσμητικά θέματα (ρόδακες, γαρύφαλλα, κουκουνάρια, κλαδιά, παγώνια, λαγούς, σκυλάκια, φίδια, αίγαγρους, πουλιά) σαν συμβολική επένδυση ευκαρπίας. Στον οργιαστικό φυτικό τους διάκοσμο, το ιερό δέντρο κρυμμένο πίσω από την διακοσμητικότητα ενός δοχείου με άνθη σηματοδοτεί μία ευγονική υπόσχεση φερμένη μέσα από πανάρχαιες πεποιθήσεις και καταβολές της Ανατολής. Στη δεύτερη ομάδα των κεντημάτων επικρατούν αυστηρά γεωμετρικά σχήματα, ηλιακά σύμβολα ή η μονόχρωμη και περισσότερο συμβατική απόδοση των θεμάτων. Τα σχήματα απλουστεύουν, αποκτούν ακαμψία και σταδιακά δείχνουν να εκφυλίζονται από την επανάληψη, δηλαδή την φυσική φθορά, που φέρνει η πολυχρησία και η αποδυνάμωση περασμένων ιδεών. Ωστόσο, η ενεργειακή αντιπαράθεση λαμπερών χρωμάτων, που «αστράφτουν» σαν κοσμήματα προσδίδει δυνατές, αλλά ευχάριστες αντιθέσεις. Οι λαμπροί χρωματισμοί, αναλλοίωτοι με την πάροδο του χρόνου,  έχουν προκύψει από βαφές φυτικής και ζωικής προέλευσης

Στην πλειονότητα των ενδυμάτων, ο υφαντός ή κεντημένος διάκοσμος είχε διπλή λειτουργία: στην  καθημερινότητα  έκφραζε την επιθυμία για στολισμό, αναγνώριση και προβολή. Σε ένα άυλο επίπεδο όμως,   διατηρούσε την επίκληση κάποιας μαγικής δύναμης, που μέσω επανάληψης αρχετυπικών συμβόλων έδιωχνε το κακό μακριά από την φέρουσα. Παράλληλα, το κόκκινο χρώμα είναι ένα άλλο αποτροπαϊκό στοιχείο, που συχνά συνδέθηκε με την γυναικεία ευκαρπία. Το κόκκινο είναι το χρώμα της ζωτικότητας και της αντοχής, ανάλογο με το αίμα και τη ροή της ζωής. Οι οπτικές του ιδιότητες, όπως η ζεστασιά, η λάμψη και η αφθονία κοσμούσαν και ομόρφαιναν. Η κυρίαρχη όμως χρήση του στα διακοσμητικά θέματα των γαμηλίων ενδυμάτων παρατηρείται  και ως δύναμη προστασίας από το κακό μάτι, την ζήλια, την κατάρα και τα κακά πνεύματα. Παρόμοια, η θέση του στα ενδύματα που βρίσκονταν επάνω σε ευάλωτα μέρη του γυναικείου σώματος όπως η ποδιά, ο κεφαλόδεσμος και το ζωνάρι, προστάτευαν τα βασικά μέρη του γυναικείου σώματος, που ήταν προορισμένα να φέρουν και να ενσαρκώσουν την νέα ζωή.

Μαγικοί συμβολισμοί, που σχετίζονταν με την αναπαραγωγικότητα των γυναικών και την συνέχεια της ζωής,  περνούσαν από τη μια γενιά στην επόμενη. Αν και οι γυναίκες έπαψαν να αναγνωρίζουν την προέλευσή ή τα κίνητρα τους, έδιναν τα δικά τους ονόματα, δείχνοντας την ομοιότητά τους με ένα συγκεκριμένο καθημερινό αντικείμενο. Τα αρχικά τους νοήματα ήταν πια θαμμένα σε μια μακρινή ιστορία, ωστόσο η επανάληψη της χρήσης τους έδινε πρόσβαση στην προστασία  αγαθών κι ευοίωνων δυνάμεων. Ακόμα και μετά την σταδιακή εξαφάνιση της έννοιας ορισμένων συμβόλων, η πιστή προσήλωση σε αυτά διατηρούσε τη θέση τους και συνέχιζε, να εκφράζει με επικλήσεις την αναπαραγωγική δύναμη των γυναικών μέσα την κοινότητα, μέσω των περίτεχνων ενδυμάτων τους». (απόσπασμα)

Στο κείμενο καταλόγου της με τίτλο «Οι φύλακες του χρόνου στο υφάδι ενός άχρονου γυναικείου σύμπαντος», η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης Ίρις Κρητικού, σημειώνει:

«…Βαδίζοντας με κεκτημένη γνώση από τον κόσμο των παιδιών, που αναζητώντας το βλέμμα του θεατή απασχόλησαν προηγούμενες ενότητες της δουλειάς της, επαναπροσδιορίζοντας την ουσιαστική σχέση της με το ύφασμα, τους κρυπτούς μικρούς κόσμους του, τις ποιότητες και τις διαφορετικές υφές του, η Κυριακή Χριστακοπούλου επιλέγει σε μια διαφορετική πλέον στιγμή της ζωής της να εστιάσει στη φέρουσα το ένδυμα αυθύπαρκτη και ευθύβολη γυναικεία υπόσταση, στην παλλόμενη εσωστρεφή της γαλήνη μα και στη δική της κεκτημένη γνώση της αθέατης πρώτης ύλης της ελληνικής ψυχής.

Φωτίζοντας μέσω της έρευνάς της παλιές και φθαρμένες φωτογραφίες ενδεδυμένων με τοπικές λαϊκές και αστικές χειροποίητες φορεσιές γυναικών από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και από το σύνολο του ελλαδικού χώρου, πέρα από την εκ βαθέων συνομιλία της με την έμβια διάσταση και την ψυχική υπόσταση κάθε «αποκαλυπτόμενης» από το λιβάδι της λήθης φέρουσας, ανασκάπτει παράλληλα την πυκνή σημειολογία των υφασμένων και κεντημένων επάνω στα ενδύματα συμβόλων τους, διασώζοντας αθέατα θραυσματικά στοιχεία και ανασύροντας τα κρυπτά στο φως: πρόκειται για τα έμβια στοιχεία, τα μικρά ζώα, έντομα και καλότυχα ερπετά που μετατρεπόμενα εδώ σε μεγεθυμένες αρχετυπικές συμβολικές, προστατευτικές και συμπορευόμενες ζωγραφικές παρουσίες, φυλάσσουν ως αρχέγονες πότνιες θηρών τον  περίκλειστο γυναικείο κόσμο που με γνώση και τρυφερότητα ακουμπά και ανασκάπτει η ζωγράφος. Σύμβολα αφθονίας και ευγονίας, υγείας και αποτροπής των κακών, τα κρυμμένα αυτά φυλακτά ξόρκια που αναβλύζοντας από έναν πανάρχαιο χρόνο, ράβονταν στην ψυχή και τη σάρκα του ενδύματος ως σιωπηλές μα παντοδύναμες επικλήσεις, αποτελούν κάτι πολύ περισσότερο από λαογραφικά ανάλεκτα, σηματοδοτούν ως συνοδοί και συνοδοιπόροι ετούτων των γυναικών κάτι πολύ περισσότερο από την οργανική τους σύνδεση με τη Φύση. Ορίζοντας εντέλει την ενστικτώδη σοφία, τη μεταφυσική σύνδεση και τη αναπόδραστη υποταγή εκείνης που τα ενδύεται με τον κύκλο του χρόνου, με το απάτητο έρεβος του θανάτου και το σπαρακτικό μυστήριο της ίδιας της ζωής.

Εισερχόμενοι στη συναρπαστική αυτή χορική εγκατάσταση της Κυριακής Χριστακοπούλου όπου οι ζωγραφισμένες γυναικείες φιγούρες τρέπονται σε μυσταγωγικές ιεροφάντριες, διασώζοντας το ακέραιο του κάλλους τους και ανασαίνοντας μια πανάρχαιη γυναικεία λαχτάρα, γινόμαστε κοινωνοί κρυμμένης σοφίας και ψιθυριστικών μυστικών. Κάμπτοντας τις αθόρυβες αντιστάσεις τους στον φακό και ακουμπώντας το ήμερο βλέμμα τους με οδηγό την ενδελεχή αποκαλυπτική μυσταγωγική διαδικασία αναπαραστατικής και ενδοσκοπικής αποτύπωσης από τη ζωγράφο, θωπεύουμε ένα μικρό κομματάκι του εσώτερου κόσμου τους, εισερχόμαστε στα άδυτα ενός εξομολογητικού και διαφεύγοντος στους περισσότερους εσωτερικού πεδίου.

Οι πανωραίες ετούτες γυναίκες της Κυριακής Χριστακοπούλου, εξέρχονται από τη λήθη του παραμυθιακού και του πατριαρχικού χρόνου και από το περιθώριο της Ιστορίας ανακουφιστικά, μοιραζόμενες μυσταγωγικά με τον θεατή μια πρωτογενή ομορφιά, μια υπερκόσμια ενέργεια, μια ριπή ενδοφυλετικής τρυφερότητας που αγγίζει τα εγκόσμια πλάσματα της γης και μαζί, τα μεταφυσικά σπλάχνα της. Αποδεικνύοντας ότι στην πραγματικότητα, ποτέ δεν έπαψαν να είναι οι αθέατοι πυλώνες ετούτου μα και ενός άλλου κόσμου…» (απόσπασμα).

Στο πλαίσιο της έκθεσης, η Σοφία Τσουρινάκη, τεχνολόγος αρχαίου υφάσματος, θα πραγματοποιήσει στην αυλή του Λαογραφικού Μουσείου, την Τρίτη 17 Αυγούστου και ώρα 20:00, ομιλία με θέμα «Ο αργαλειός: ένα ανώνυμο εργαλείο και τα Πολυώνυμα Έργα του»,

ενώ την Τετάρτη 18 Αυγούστου, θα πραγματοποιήσει εργαστήρια μικροϋφαντικής για παιδιά (18:00-19:00) & για ενήλικες (19:00-20:30).

Η είσοδος είναι ελεύθερη μετά από απαραίτητη προκράτηση θέσης στο τηλέφωνο 2297022035

Η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα του 12ου Aegina Fistiki Fest.