Μέσω διαδικτύου, οι γιατροί ανακοινώνουν διακοπές ρεύματος σε χειρουργεία, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναφέρει ότι «αρκετά από τα εννέα νοσοκομεία του Χαρτούμ που δέχονται τραυματισμένους αμάχους δεν έχουν αίμα, εξοπλισμό μετάγγισης, ορούς που χορηγούνται ενδοφλέβια και άλλα υλικά ζωτικής σημασίας».

Οι μάχες στο Σουδάν συνεχίστηκαν για τέταρτη ημέρα την Τρίτη και δεν είναι σαφές ποιος έχει πλέον τον έλεγχο της χώρας. Πολλοί από τους 5 εκατομμύρια κατοίκους του Χαρτούμ κρύβονται στα σπίτια τους, καθώς οι οδομαχίες και οι αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται στην πρωτεύουσα. Μέχρι στιγμής, περισσότεροι από 1.800 άνθρωποι έχουν τραυματιστεί, ενώ ο αριθμός των νεκρών πλησιάζει τους 200.

Ποιοι πολεμούν; Δύο στρατιωτικές παρατάξεις ανταγωνίζονται για τον έλεγχο της πλούσιας σε πετρέλαιο χώρας, η οποία προσπαθεί να μεταβεί στη δημοκρατία μετά την απομάκρυνση του μακροχρόνιου δεσπότη Ομάρ αλ Μπασίρ το 2019. Ο στρατηγός Abdel-Fattah Burhan, αρχηγός του στρατού της χώρας και de facto ηγέτης από το 2021, βρίσκεται αντιμέτωπος με τον Mohammed Hamdan Dagalo, επικεφαλής της πολιτοφυλακής RSF. (Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την αντιπαλότητα, δείτε εδώ).

Εν μέσω μιας μάχης για τον έλεγχο βασικών υποδομών, το διεθνές αεροδρόμιο του Χαρτούμ δέχεται συνεχείς βομβαρδισμούς, ενώ μια αμερικανική διπλωματική αυτοκινητοπομπή δέχθηκε επίσης επίθεση την Τρίτη. Και ενώ ο ΟΗΕ, οι ΗΠΑ και περιφερειακοί φορείς έχουν ζητήσει εκεχειρία, και οι δύο πλευρές έχουν απορρίψει τις εκκλήσεις για κατάπαυση του πυρός.

Παρόλα αυτά, παρακολουθούμε για να δούμε αν τα περιφερειακά βαριά ονόματα -συμπεριλαμβανομένων της Αιγύπτου και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων- που έχουν συμφέροντα από την έκβαση του συμβάντος μπορούν να πείσουν τις δύο πλευρές να σταματήσουν.

Στην πραγματικότητα, είναι αδύνατον να γνωρίζει κανείς ποια δύναμη ελέγχει τι. Οι FSR ανακοίνωσαν ότι κατέλαβαν το αεροδρόμιο το Σάββατο, κάτι που αρνείται ο στρατός. Οι παραστρατιωτικοί δηλώνουν επίσης ότι μπήκαν στο προεδρικό παλάτι αλλά ο στρατός το διαψεύδει κι αυτό, ενώ ισχυρίζεται ότι παραμένει υπό τον έλεγχό του το αρχηγείο του γενικού του επιτελείου, ένα από τα βασικά κτίρια-σύμβολα εξουσίας στο Χαρτούμ.

Σε ό,τι αφορά την κρατική τηλεόραση, και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι την έχουν υπό τον έλεγχό τους. Αλλά οι κάτοικοι στις γειτονικές περιοχές δηλώνουν ότι οι μάχες συνεχίζονται, ενώ σε ό,τι αφορά το τηλεοπτικό πρόγραμμα, μεταδίδονται μόνο πατριωτικά τραγούδια, όπως όταν έγινε το πραξικόπημα.

Ενώ δεν διαφαίνεται κατάπαυση πυρός ή λύση άμεσα – μεταδόθηκε ότι θα επήρχετο κατάπαυση πυρός για μικρό χρονικό διάστημα για τους αμάχους – , γιατροί και ανθρωπιστικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: ακόμα και υπό κανονικές συνθήκες, στο Σουδάν τα νοικοκυριά δεν έχουν ηλεκτροδότηση παρά μόνο για μερικές ώρες την ημέρα. Σε ορισμένες συνοικίες του Χαρτούμ, η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος έχει διακοπεί από το Σάββατο, όπως και η υδροδότηση. Και τα λιγοστά μπακάλικα που ανοίγουν προειδοποιούν ότι θα αντέξουν μόνο μερικές ημέρες εάν δεν φθάσουν στην πρωτεύουσα φορτηγά με εμπορεύματα.

Μέσω διαδικτύου, οι γιατροί ανακοινώνουν διακοπές ρεύματος σε χειρουργεία, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναφέρει ότι «αρκετά από τα εννέα νοσοκομεία του Χαρτούμ που δέχονται τραυματισμένους αμάχους δεν έχουν αίμα, εξοπλισμό μετάγγισης, ορούς που χορηγούνται ενδοφλέβια και άλλα υλικά ζωτικής σημασίας».

Οι ασθενείς -μεταξύ τους και παιδιά- και οι συγγενείς τους «δεν έχουν να φάνε και να πιουν», προειδοποιεί δίκτυο φιλοδημοκρατικών γιατρών που υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να αφήσουν τους νοσηλευόμενους να αποχωρήσουν με ασφάλεια, γεγονός που προκαλεί συνωστισμό.

Οι «ανθρωπιστικοί διάδρομοι» που άνοιξαν για διάστημα τριών ωρών χθες το απόγευμα οι εμπόλεμες πλευρές δεν άλλαξαν τα δεδομένα – εξάλλου, ακόμα και το διάστημα αυτό δεν σταμάτησαν οι εκρήξεις και τα πυρά στο Χαρτούμ.

Η οριστική αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν και η προέλαση των Ταλιμπάν σε βάρος του αφγανικού στρατού που επιχειρεί να υποκαταστήσει τις αμερικανικές δυνάμεις, προκαλεί φόβο για το μέλλον και τα δικαιώματα των γυναικών. Οι Ταλιμπάν εμφανίζονται, όπως και στο παρελθόν, αμείλικτοι απέναντι ακόμη και σε στοιχειώδη δικαιώματα των γυναικών, γεγονός που τα τελευταία χρόνια είχε κατά κάποιο τρόπο αμβλυνθεί. Πολλοί φοβούνται ότι αν επικρατήσουν ευρύτερα οι Ταλιμπάν, θα κόψουν το δρόμο των γυναικών προς την εκπαίδευση και θα τους επιβάλουν ξανά την ολοκληρωτική κάλυψη σώματος και προσώπου, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν.

Η Σάλμα Εχράρι, φοιτήτρια οικονομικών στο πανεπιστήμιο της Χεράτ, μίλησε στην εφημερίδα Γκάρντιαν, λέγοντας τα εξής: «Θέλω ο κόσμος να γνωρίζει ότι οι Ταλιμπάν   μας ξεγελούν, δεν αλλάζουν.  Ναι μεν χρησιμοποιούν την τεχνολογία και βρίσκονται συνεχώς στο Twitter, αλλά έχουν τις ίδιες απόψεις και θέσεις, όπως πριν από 20 χρόνια. Η τεχνολογία δεν τους έχει αλλάξει. Αντιθέτως την χρησιμοποιούν προκειμένου να περνούν τη δική τους ιδεολογία.  Φοβάμαι ότι θα χάσω τη δυνατότητά μου να φοιτώ στο πανεπιστήμιο και φυσικά υπεύθυνοι γι αυτό είναι οι Αμερικανοί, όχι οι Ταλιμπάν -οι Ταλιμπάν έτσι ήταν και έτσι είναι “

Πολίτες της επαρχίας Χεράτ, όπου οι Ταλιμπάν ελέγχουν μεγάλα τμήματά της μίλησαν ανοικτά για την επιδείνωση του κλίματος ανασφάλειας που αυτόματα οδηγεί σε περιορισμό των ελευθεριών τους. Δημοσιογράφος, η οποία ανήκει στη γενιά των Αφγανών γυναικών που μετά την συρρίκνωση το 2001 της ισχύος των Ταλιμπάν κατάφερε και σπούδασε και βρήκε δουλειά, δήλωσε ότι πολλές γυναίκες έχουν περιορίσει τις εξόδους τους και ο πατέρας της της πρότεινε να κάνει κι εκείνη το ίδιο, να σταματήσει να εργάζεται για ένα διάστημα, μέχρι να σταθεροποιηθεί η ρευστή σήμερα κατάσταση.

 Τουλάχιστον έξι γυναίκες δημοσιογράφοι έχουν σκοτωθεί στη χώρα τους τελευταίους έξι μήνες, ως αποτέλεσμα συνεχών επιθέσεων εναντίον ατόμων που εργάζονται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ακτιβιστών και προσωπικοτήτων που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των γυναικών.

Η Μπασίρ Σαφά Τέρι, κοινωνική ακτιβίστρια, ξεκίνησε ένα σχολείο θηλέων μετάτην αμερικανική εισβολή. Σήμερα δηλώνει ότι παρακολουθεί με αγωνία τις διαπραγματεύσεις μεταξύ της εθνικής κυβέρνησης και των Ταλιμπάν, αλλά διαπιστώνει έντρομη ότι οι διαπραγματεύσεις αφορούν την εξουσία και όχι τα δικαίωματα των γυναικών, το μέλλον των οποίων βρίσκεται πλέον στον αέρα.

Η 22χρονη φοιτήτρια Ιατρικής, Μούζντα, η οποία θέλησε να μην αναφέρει το επώνυμό της για λόγους ασφαλείας, δήλωσε ότι η οικογένειά της έχει αποφασίσει να εγκαταλείψει τη χώρα λόγω της επιδείνωσης της κατάστασης της ασφάλειας. Αναρωτήθηκε τι μέλλον επιφυλάσσεται για τις γυναίκες η τυχόν επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία και αυτομάτως περιορίσουν την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση, όπως έκαναν την τελευταία φορά που οι ισλαμιστές αντάρτες βρέθηκαν στην εξουσία. «Η αποχώρηση των ξένων στρατιωτών είναι παράλογη», τόνισε. «Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι οι Αμερικανοί ήρθαν εδώ για δικούς τους σκοπούς, όχι για να βοηθήσουν και να συνεργαστούν με το Αφγανιστάν».«Είμαι πολύ λυπημένη και απογοητευμένη, είχα πολλά όνειρα που δεν θα γίνουν πραγματικότητα», είπε η 22χρονη φοιτήτρια Ιατρικής.

«Ποιο ήταν το νόημα;»: Αφγανοί αναθεματίζουν δεκαετίες πολέμου

Καθώς το σύνολο των αμερικανικών και νατοϊκών δυνάμεων εγκατέλειψαν την Παρασκευή το Μπαγκράμ, τη σημαντικότερη στρατιωτική τους βάση στο Αφγανιστάν, παραδίδοντάς την επισήμως στον αφγανικό στρατό, σηματοδοτώντας ένα συμβολικό τέλος στον μακροβιότερο πόλεμο στην ιστορία των ΗΠΑ, ντόπιοι που ζούσαν κοντά στη βάση και στην γειτονική πρωτεύουσα Καμπούλ έμειναν μετανιώνοντας πικρά για το παρελθόν, και προετοιμαζόμενοι για το τι πρόκειται να επακολουθήσει.

Η βία μαίνεται σε ολόκληρο το Αφγανιστάν από τότε που ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν ανακοίνωσε την άνευ όρων αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την χώρα έως τις 11 Σεπτεμβρίου.

Με τις ενδοαφγανικές ειρηνευτικές συνομιλίες στο Κατάρ να μην καταγράφουν πρόοδο και περίπου το ένα τέταρτο των περιφερειών της χώρας να έχει πέσει στον έλεγχο των Ταλιμπάν τις τελευταίες εβδομάδες σύμφωνα με μια μελέτη, πολλοί εκφράζουν φόβους ότι επίκειται χάος.

Ο Μαλέκ Μιρ, μηχανικός στο Μπαγκράμ που είδε τον Σοβιετικό Στρατό και έπειτα τους Αμερικανούς να έρχονται και να φεύγουν, είπε ότι έμεινε με μια βαθιά αίσθηση θλίψης για τη ματαιότητα της παρουσίας ξένων δυνάμεων.

«Ήρθαν βομβαρδίζοντας τους Ταλιμπάν και ξεφορτώθηκαν το καθεστώς τους – αλλά τώρα φεύγουν όταν οι Ταλιμπάν είναι τόσο ενδυναμωμένοι που θα πάρουν σύντομα τον έλεγχο», είπε.

«Ποιο ήταν το νόημα όλων των καταστροφών, των δολοφονιών και της δυστυχίας που μας έφεραν; Μακάρι να μην είχαν έρθει ποτέ».

Πάνω από 3.500 ξένοι στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί σε ένα 20ετή πόλεμο, ο οποίος έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 100.000 αμάχους μόνο από το 2009, σύμφωνα με έναν απολογισμό των Ηνωμένων Εθνών.

Ορισμένοι, ωστόσο, αναφέρουν ότι η παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων επέφερε στρεβλώσεις στην αφγανική οικονομία και ότι είναι καιρός η χώρα να ορθοποδήσει μόνη της.

«Οι Αμερικανοί αφήνουν μια κληρονομιά αποτυχίας, απέτυχαν να συγκρατήσουν τους Ταλιμπάν ή τη διαφθορά», δήλωσε ο Σάγιεντ Ναγκιμπουλάχ, ιδιοκτήτης καταστήματος στο Μπαγκράμ. «Ένα μικρό ποσοστό Αφγανών έγινε πολύ πλούσιο, ενώ η συντριπτική πλειονότητα εξακολουθεί να ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας».

«Κατά κάποιον τρόπο, είμαστε χαρούμενοι που έφυγαν… Είμαστε Αφγανοί και θα τον βρούμε τον δρόμο μας».

Στην γειτονική πρωτεύουσα, η είδηση της αποχώρησης των αμερικανικών και νατοϊκών δυνάμεων από το Μπαγκράμ ξανάφερε τον αυξανόμενο πανικό που επικρατεί σε πολλά κομμάτια της αφγανικής κοινωνίας, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές, από τότε που ο πρόεδρος Μπάιντεν ανακοίνωσε τον Απρίλιο την απόσυρση όλων των αμερικανικών δυνάμεων.

«Όλοι ανησυχούν ότι εάν οι ξένες στρατιωτικές δυνάμεις φύγουν από το Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν θα πάρουν τον έλεγχο. Τότε τι θα κάνουμε;» διερωτήθηκε ο Ζουμαράι Ουάφα, καταστηματάρχης στην Καμπούλ.

Ο Ουάφα και άλλοι αναφέρθηκαν σε μια βουτιά της επιχειρηματικής δραστηριότητας και τόνισαν πως υπάρχουν ενδείξεις ότι πολλοί κάτοικοι πόλεων ψάχνουν τρόπους να εγκαταλείψουν τη χώρα, με εκατοντάδες να σχηματίζουν ουρές έξω από πρεσβείες επιδιώκοντας να εκδώσουν βίζα.

Νέες ταραχές μεταξύ Παλαιστινίων διαδηλωτών και ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας ξέσπασαν χθες στη Ραμάλα της Δυτικής Οχθης, μετά την κηδεία του Ζιάντ Αμπού Εϊν.

Χιλιάδες άνθρωποι συνόδευσαν χθες στην τελευταία του κατοικία, στη Ραμάλα, τον υπουργό άνευ χαρτοφυλακίου της Παλαιστινιακής Αρχής Ζιάντ Αμπού Εϊν, μία ημέρα ύστερα από τον θάνατό του στη διάρκεια της καταστολής ειρηνικής διαδήλωσης από ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας.

Γκάιντες και τύμπανα ηχούσαν πένθιμα πίσω από το φέρετρο του 55χρονου αξιωματούχου, που ήταν τυλιγμένο με την παλαιστινιακή σημαία, καθώς άνδρες με στρατιωτική περιβολή το μετέφεραν πάνω σε κόκκινο χαλί, από το προεδρικό συγκρότημα προς το νεκροταφείο της Ραμάλα. Τα σχολεία και τα καταστήματα ήταν κλειστά, ενώ το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί στους δρόμους, κατά μήκος της νεκρικής πομπής, τραγουδούσε πατριωτικούς ύμνους και φώναζε «Εκδίκηση» και «Το αίμα σου δεν χύθηκε μάταια». Η κυβέρνηση του Ισραήλ είχε στείλει στρατιωτικές ενισχύσεις για την πρόληψη βίαιων επεισοδίων, δεδομένης και της γεωγραφικής εγγύτητας του μουσουλμανικού νεκροταφείου της Ραμάλα με τον εβραϊκό εποικισμό του Ψαγκότ.

Το μοιραίο για τον Αμπού Εϊν περιστατικό διαδραματίστηκε την Τετάρτη στο χωριό Τουρμουσίγια, κοντά στη Ραμάλα, όταν δυνάμεις ασφαλείας του Ισραήλ διέλυσαν βίαια ειρηνική εκδήλωση διαμαρτυρίας κατά της ισραηλινής κατοχής με χρήση δακρυγόνων και χειροβομβίδων κρότου – λάμψης. Ενας από τους Ισραηλινούς στρατιώτες έσπρωξε και έπιασε από τον λαιμό τον 55χρονο Παλαιστίνιο αξιωματούχο, ο οποίος στη συνέχεια έχασε τις αισθήσεις του και έπεσε στο χώμα, για να εκπνεύσει κατά τη μεταφορά του στο νοσοκομείο της Ραμάλα.

Οι δύο πλευρές έδιναν διαφορετικές εκδοχές για τα ακριβή αίτια θανάτου του Αμπού Εϊν, μετά τη νεκροψία που πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία γιατρών από την Παλαιστίνη, το Ισραήλ και την Ιορδανία. Ολοι συμφωνούσαν ότι ο θάνατος οφείλεται σε απόφραξη της στεφανιαίας αρτηρίας λόγω αιμορραγίας. Ωστόσο, ο Παλαιστίνιος γιατρός δήλωσε ότι η αιμορραγία προήλθε από χτύπημα, ενώ ο Ισραηλινός συνάδελφός του το απέδωσε σε στρες, σημειώνοντας ότι ο θανών είχε τις καρδιακές αρτηρίες φραγμένες σε ποσοστό 80%.

«Μετά τα αποτελέσματα της νεκροψίας, η παλαιστινιακή κυβέρνηση θεωρεί το Ισραήλ εξ ολοκλήρου υπεύθυνο για τον φόνο του Ζιάντ Αμπού Εϊν» δήλωσε ο εκπρόσωπος Τύπου της Παλαιστινιακής Αρχής, Εχάμπ Μπεσάισο. Αργά τη νύχτα της Τετάρτης, ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διακοπής κάθε συνεργασίας με το Ισραήλ στον τομέα της ασφάλειας.

Στο μεταξύ, η γαλλική γερουσία ενέκρινε χθες, με ψήφους 153 έναντι 146, απόφαση η οποία καλεί την κυβέρνηση της χώρας να αναγνωρίσει την Παλαιστίνη ως κράτος. Είχε προηγηθεί ανάλογη απόφαση της Βουλής, με ψήφους 339 έναντι 151. Ο υπουργός Εξωτερικών Λοράν Φαμπιούς δήλωσε πρόσφατα ότι η γαλλική κυβέρνηση θα αναγνωρίσει το κράτος της Παλαιστίνης εφόσον αποτύχουν οι διπλωματικές προσπάθειες, τοποθέτηση που ενισχύει την πίεση στην κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Απόφαση υπέρ της αναγνώρισης του κράτους της Παλαιστίνης έλαβε και το κοινοβούλιο της Ιρλανδίας για να προστεθεί σε εκείνα της Βρετανίας και της Ισπανίας. Στις 30 Οκτωβρίου, η Σουηδία έγινε η πρώτη χώρα της Δυτικής Ευρώπης που αναγνώρισε επίσημα το κράτος της Παλαιστίνης, ύστερα από σχετική απόφαση της κυβέρνησής της. Τη δυσαρέσκειά της για τις αποφάσεις του γαλλικού και του ιρλανδικού κοινοβουλίου εξέφρασε η κυβέρνηση του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι παρόμοιες αποφάσεις «στέλνουν λάθος μήνυμα» στην περιοχή και είναι «αντιπαραγωγικές» ως προς τις προσπάθειες για διπλωματική λύση. Ειδικά για την περίπτωση της Ιρλανδίας, ο εκπρόσωπος Τύπου του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών υποστήριξε ότι ακούστηκαν από το βήμα του Κοινοβουλίου «δηλώσεις μίσους και αντισημιτισμού, σε τόνους που δεν είχαμε ακούσει ποτέ στο παρελθόν».

Για «άγρια και βάναυση δολοφονία» του Αμπού Εϊν κάνει λόγο η διπλωματική αντιπροσωπεία της Παλαιστίνης στην Αθήνα. Ο πρέσβης Μαρουάν Τουμπάσι καλεί την ελληνική κυβέρνηση «να μεσολαβήσει για τον τερματισμό της ισραηλινής κρατικής τρομοκρατίας κατά του άμαχου πληθυσμού και να τεθεί ο παλαιστινιακός λαός υπό καθεστώς διεθνούς προστασίας».