Από το βήμα του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά (χθες, 22 Σεπτεμβρίου) τη γλώσσα της στρατιωτικής και οικονομικής υπεροχής. Την ίδια ώρα η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πολύ διαφορετική εκδοχή του ίδιου προβλήματος: την ενέργεια, το κόστος της και την αντοχή της βιομηχανίας της. Δύο διαφορετικές ιστορίες συναντώνται τελικά στο ίδιο ερώτημα: ποιος διαθέτει σήμερα τη δύναμη, αλλά και τους πόρους για να υπερασπιστεί τις επιλογές του;

Τραμπ στον ΟΗΕ: Η δύναμη ως εξωτερική πολιτική

Υπάρχει μια παράδοξη εικόνα στην ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανεβαίνει στο βήμα ενός οργανισμού που δημιουργήθηκε το 1945 για να αποτρέψει την επιστροφή του κόσμου στη λογική ότι ο ισχυρότερος επιβάλλει τη θέλησή του. Και από αυτό ακριβώς το βήμα παρουσιάζει μια αντίληψη των διεθνών σχέσεων στην οποία η στρατιωτική και οικονομική ισχύς αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Στην περίπου 40λεπτη ομιλία του υπερασπίστηκε την αμερικανική εμπλοκή στον πόλεμο με το Ιράν και έφθασε να θέσει δημοσίως το ερώτημα εάν θα πρέπει να «εξαϋλώσει» την Ισλαμική Δημοκρατία εάν δεν υπάρξει συμφωνία. Λίγες ώρες αργότερα, πάντως, χρησιμοποίησε πολύ διαφορετικό τόνο, λέγοντας ότι πιστεύει πως μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με την Τεχεράνη.

Μίλησε ακόμη για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, για τη Βενεζουέλα και την Κούβα, ενώ απέρριψε την ιδέα ενός παγκόσμιου συστήματος ελέγχου της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και πρόσθεσε τη δική του πινελιά: πρότεινε η «Artificial Intelligence» να ονομάζεται πλέον «Super Intelligence».

Πίσω από τις επιμέρους δηλώσεις, όμως, υπήρχε μια συνεπής αντίληψη: οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τεράστια στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική δύναμη και η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένη να τη χρησιμοποιήσει για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων.

Η αντίθεση με το ίδιο το πνεύμα του ΟΗΕ δύσκολα περνούσε απαρατήρητη. Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες, μιλώντας από το ίδιο βήμα, υπενθύμισε στις μεγάλες δυνάμεις ότι ακόμη και η στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει την ειρήνη.

Υπήρξε όμως και μια πολύ πιο ανθρώπινη εικόνα μέσα στην αίθουσα. Την ώρα που ο Τραμπ μιλούσε για πολέμους, Ιράν, Βενεζουέλα και αμερικανική ισχύ, ο φωτογραφικός φακός κατέγραφε αντιπροσώπους σκυμένους πάνω στα κινητά τους. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ φωτογραφήθηκε να κοιτάζει το τηλέφωνό του, ενώ ένας αντιπρόσωπος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είχε το πρόσωπό του μέσα στα χέρια του. Δημοσιογράφοι που είχαν εικόνα της αίθουσας έγραψαν ότι επρόκειτο για ένα αδιάφορο προς την ομιλία Τραμπ ακροατήριο. Μια μικρή, σχεδόν σουρεαλιστική αντίστιξη σε μια ομιλία για τη μεγάλη παγκόσμια ισχύ.

Ευρώπη: Η ενέργεια γίνεται ξανά το αδύναμο σημείο

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η συζήτηση περί ισχύος έχει πολύ διαφορετικό χαρακτήρα. Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών των ορυκτών καυσίμων επαναφέρουν στην Ευρώπη ένα πρόβλημα που πίστευε ότι είχε αρχίσει να θέτει υπό έλεγχο: το υψηλό ενεργειακό κόστος και τις συνέπειές του στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.

Στην Ελλάδα, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας εκπέμπουν σήμα κινδύνου, ιδιαίτερα για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, ζητώντας την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων στήριξης. Η Κομισιόν έχει ήδη εγκρίνει ελληνικό καθεστώς 405 εκατ. ευρώ για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Το πρόβλημα όμως κάθε άλλο παρά ελληνικό είναι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει απότομη άνοδο των τιμών των ορυκτών καυσίμων, με επιπτώσεις στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά. Δεν διαπιστώνει προς το παρόν άμεσο κίνδυνο επάρκειας για τον χειμώνα 2026-2027, αλλά έχει ήδη ενεργοποιήσει προσωρινά εργαλεία κρατικών ενισχύσεων για τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο.

Και οι προειδοποιήσεις από τη βιομηχανία γίνονται όλο και πιο ηχηρές. Η Ineos ανακοίνωσε ότι θέτει σε αδράνεια τρεις χημικές μονάδες στη Βρετανία, αποδίδοντας την απόφαση, μεταξύ άλλων, στο πολύ υψηλό κόστος του φυσικού αερίου σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Η ενεργειακή πολιτική συναντά τη γεωπολιτική.

Η Ευρώπη μπορεί να διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, προηγμένη βιομηχανία και τεχνολογία. Όταν όμως η παραγωγή της εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την τιμή της ενέργειας που διαμορφώνεται σε διεθνείς αγορές και επηρεάζεται από πολέμους και γεωπολιτικές αναταράξεις, η οικονομική της ισχύς δοκιμάζεται.

Και ίσως εκεί συναντώνται τελικά οι δύο φαινομενικά άσχετες πληροφορίες.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβαίνει στο βήμα του ΟΗΕ και προβάλλει την αμερικανική στρατιωτική και οικονομική δύναμη ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Την ίδια στιγμή η Ευρώπη ψάχνει τρόπους να προστατεύσει την παραγωγή και τη βιομηχανική της βάση από ένα νέο ενεργειακό σοκ.

Γιατί στον σημερινό κόσμο η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε στρατούς. Μετριέται και σε βαρέλια, αγωγούς, αποθήκες φυσικού αερίου και κιλοβατώρες.

φωτ.  https://www.yahoo.com/

Την ανάγκη να ενταθούν οι εκστρατείας εμβολιασμού στην ΕΕ επεσήμαναν οι ηγέτες κατά την χθεσινή σύνοδο Κορυφής, δεδομένου ότι όσο υπάρχει μεγάλος αριθμός ανεμβολίαστων, το ενδεχομένο να δημιουργηθούν νέες μεταλλάξεις του ιού είναι μεγάλο. Ολοι οι συμμετέχοντες παραδέχτηκαν ότι ναι μεν τα ποσοστά εμβολιασμού είναι υψηλά και μάλλον αποδεκτά,  σημείωσαν ωστόσο ότι πολλοί διστάζουν να προχωρήσουν στον εμβολιασμό, είτε γιατί δεν έχουν πειστεί για την αποτελεσματικότητα και το μη πειραματικό των εμβολίων, είτε γιατί φοβούνται για τυχόν στο μέλλον παρενέργειες, είτε γιατί ανήκουν στην κατηγορία των δικαιωματιστών που θεωρούν ότι είναι δικαίωμά τους να αρνούνται οποιαδήποτε παρέμβαση στο σώμα τους ή θέτουν θέμα υποταγής σε συστήματα. Στη σύνοδο Κορυφής συζητήθηκε και το πρόβλημα της παραπληροφόρησης, η οποία εντείνεται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Υπό το πρίσμα της εξέλιξης της επιδημιολογικής κατάστασης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητά περαιτέρω συντονισμό για τη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός και των ταξιδιών εντός της ΕΕ, καθώς και την αναθεώρηση των δύο συστάσεων του Συμβουλίου. Ενθαρρύνει την Επιτροπή να επιταχύνει τις εργασίες της όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών με τρίτες χώρες.

Ενεργειακά προβλήματα 

Για το ζήτημα της ενέργειας, η καγκελάριος Μέρκελ επαίνεσε την εργαλειοθήκη της Κομισιόν και προειδοποίησε κατά πιο δραστικών μέτρων που θα υπονομεύσουν τους μηχανισμούς της αγοράς. Ο Πέδρο Σάντσεθ, πρωθυπουργός της Ισπανίας, που έχει πληγεί πολύ περισσότερο από τις ανατιμήσεις, σημείωσε ότι θα επαναφέρει το θέμα της πιο άμεσης εμπλοκής της Ε.Ε. στην προσπάθεια μείωσης των τιμών τον Δεκέμβριο. Η ισπανική κυβέρνηση, είπε, κινείται «ταχύτερα» στο ζήτημα από την Κομισιόν και από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Από την πλευρά της, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι «μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα είναι ξεκάθαρο ότι η στρατηγική πρέπει να είναι η μαζική επένδυση σε καθαρή και ανανεώσιμη ενέργεια».

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα κράτη-μέλη καλούνται να κάνουν την καλύτερη δυνατή χρήση της εργαλειοθήκης για την «παροχή βραχυπρόθεσμης ανακούφισης στους πιο ευάλωτους πολίτες και για την υποστήριξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων». Αναφέρεται επίσης ότι το Συμβούλιο και η Κομισιόν θα εξετάσουν μεσοπρόθεσμα μέτρα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος της Ε.Ε., τη διατήρηση των τιμών σε προσιτά επίπεδα, την ασφάλεια προμηθειών και την υποστήριξη της μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα. Καλείται, τέλος, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να επιταχύνει τις επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση.

Πολωνία – ΕΕ 

Ο πιο ένθερμος υποστηρικτής της σκληρής στάσης απέναντι στην Πολωνία, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι η αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης στη χώρα είναι «αδιαπραγμάτευτη». Είναι «πολύ δύσκολο» να διατεθούν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης στην Πολωνία «αν αυτό το θέμα δεν διευθετηθεί», τόνισε. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ρόλο να παίξει στο ζήτημα, επέμεινε ο κ. Ρούτε, όχι μόνο η Επιτροπή.

«Δεν θα ενεργήσουμε υπό την πίεση εκβιασμού. Είμαστε έτοιμοι για διάλογο», δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέκι. Προσερχόμενος στη Σύνοδο, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε εκφράστηκε με σκληρή γλώσσα για το ζήτημα.

«Το θέμα έχει να κάνει με τα θεμέλια των δημοκρατιών μας σε αυτό το μέρος του κόσμου, οπότε δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε», σχολίασε ο Μαρκ Ρούτε. Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, που ήδη απειλείται με ευρωπαϊκές κυρώσεις, τάχθηκε κατά της επιβολής κυρώσεων στη Βαρσοβία. «Η Πολωνία είναι η καλύτερη χώρα στον κόσμο. Δεν υπάρχει λόγος για κυρώσεις. Είναι γελοίο», είπε ο Βίκτορ Όρμπαν.