Θανάσης Βασιλείου Απέναντι στον κόσμο του Χομπς

Στη μετανεωτερικότητα, η κατάσταση άλλαξε ελαφρώς: όλο και περισσότερες γυναίκες και πρόσωπα από μειονότητες έχουν γίνει μέλη κοινοβουλευτικών σωμάτων, αξιωματούχοι, δήμαρχοι και υπουργοί. Το τελευταίο, δεν έφερε δικαιοσύνη και αποτελεσματικότητα στο σύστημα. Το σύστημα ασχολείται με την αναπαραγωγή του. Αποτέλεσμα, η αύξηση της φτώχειας για τους πολλούς και του πλούτου για τους λίγους.

Η εμπειρία της κλειστής ελληνικής κοινωνίας επιδεικνύει με καμάρι το παλαιότερο άκαμπτο μοτίβο. Μαζί με τη βεβαιότητα ότι τα αρχηγικά κληρονομικά κόμματα και ο μεταξύ τους ανταγωνισμός για την εξουσία είναι τα μόνα που μετέχουν στον στίβο των πολιτικών μαχών. Κλασικά παραδείγματα, η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ. Και γι’ αυτόν τον λόγο συνηθίζουμε να χάνουμε όλες τις άλλες μάχες. Αυτό το παράδειγμα κοινωνικοπολιτικής πειθάρχησης –αναγκαίο κατ’ αρχήν, γιατί εμείς επιλέγουμε και πηγαίνουμε στο κόμμα που μας αρέσει‒ στερεί την ίδια την έννοια και την ουσία της πολιτικής.

Και από τη μεριά τους, τα πολιτικά κόμματα δεν έκαναν ούτε κάνουν τίποτα για να το αλλάξουν – ούτε η Αριστερά όταν είχε την ιστορική δυνατότητα. Έτσι, ό,τι ξεφεύγει από κάποιον «πολιτικό» κανόνα, είναι περίπου ασύνταχτο, απολιτίκ και δυνάμει επικίνδυνο. Τα τελευταία χρόνια είναι μόνον ένα: είναι «μπαχαλάκικο». Αυτή η παλιομοδίτικη, αλλά επικερδής για τα κομματικά ταμεία θέση, μικραίνει την πολιτική.

Τη ροκανίζει εκ των έσω και, τελικά, την παραδίδει σε δυνάμεις που πολλές φορές υπερβαίνουν τα όρια της εθνικής κυριαρχίας, της αξιοπρέπειας των πολιτών ή ακόμα και του αισθήματος της υπερηφάνειας να ανήκει κάποιος σε μια πολιτική –εθνική, ας την πούμε έτσι‒ τάξη. Ενα παράδειγμα ‒όχι δικό μας‒ δείχνει πόσο ρευστή είναι η ίδια η «πολιτική» όταν ερμηνεύεται εν στενώ και πόσο εύκολα υπερβαίνει τις κυβερνητικές προσδοκίες αλλά και τη διεθνή τάξη. Κυρίως, δείχνει πόσο εύκολα η ξινισμένη πολιτική παραδίνεται στις πανουργίες της πραγματικότητας όταν την αγνοεί, κατά συρροή και με κυνισμό.

Το 2003 το κίνημα που είχε ξεσηκώσει πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους που διαμαρτύρονταν με έναν στόχο ανοιχτά πολιτικό –να αποτρέψουν τις κυβερνήσεις από το να εισβάλουν στο Ιράκ‒ είχε υποβιβαστεί σε κίνημα ειρηνιστών (στην καλύτερη περίπτωση) που δεν είχαν καμία θεσμική δύναμη και ουδεμία σχέση με την πολιτική ή τη διεθνή διπλωματία∙ λοιδορήθηκαν ότι ήταν άσχετοι με τον σύγχρονο πόλεμο. Βέβαια, τα πολιτικά αποτελέσματα αυτής της εμμονικής θέσης δεν τα βίωσαν στο πετσί τους ο Μπους και η «λέσχη των προθύμων», ο Τόνι Μπλερ, ο Μπαρόζο και ο Αθνάρ, αλλά τα εκατομμύρια των Εγγλέζων, των Ισπανών… των Ελλήνων και των λοιπών Ευρωπαίων και Αμερικανών.

Στη δική μας μικροκλίμακα, πράγματι, υπάρχουν δυνάμεις που διψούν για εκσυγχρονισμό, δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη. Κανείς δεν αγνοεί τη σημασία των δεσμών της γνώσης, της κοινοτομίας και των ικανοτήτων, της προηγμένης τεχνολογίας και των συνδεδεμένων κοινωνικών δικτύων στην οικονομική, πολιτική και κοινωνική ζωή. Μάλλον, είναι το αυτονόητο βήμα για ένα καλύτερο συλλογικό μέλλον. Αλλά αυτό θα πρέπει να πραγματώνεται απροϋπόθετα.

Αλλά δεν πραγματώνεται γιατί η κοινωνία εξακολουθεί να κυβερνάται από μία κληρονομική ελίτ που ζει για την αναπαραγωγή της και αυτοϋπονομεύεται από τις δουλείες της αναπαραγωγής της. Ποιος ισχυρίζεται ότι μιλάμε για «κανονικότητα» ή για μια συνήθη «δημοκρατική» τάξη σε συμφραζόμενα «ουδέτερης διακυβέρνησης»; Μιλάμε για μονοπωλιακή, οργανωμένη ελίτ που αρνείται ο,τιδήποτε στον οποιονδήποτε. Η χώρα δεν είναι μόνον ο Τσιτσιπάς ή ο Αντετοκούνμπο και οι δυναμικοί σταρτάπερς.

Είναι τα εκατομμύρια των αποκλεισμένων της υπόθεσης∙ είναι οι εικοσιπεντάχρονοι και όσοι ταλαντούχοι και προσοντούχοι δραπετεύουν από το «δύο μέτρα και δύο σταθμά», τους κομματικούς στρατούς, τους αποστράτους και τους πρώην. Είναι και τα εικοσάχρονα, τα απολιτίκ και τα μπαχαλάκια που οργίζονται.

Είναι οι φοιτητές που κάνουν την ποινή τους χωρίς ορατό μέλλον. Τη βοή των αποκλεισμένων, η κυβέρνηση εκ των προτέρων τη θεωρεί «μπαχαλάκικο». Ούτε την ακούει ούτε την κατανοεί. Το ίδιο είχε κάνει και το 2008. Αυτή η κυβέρνηση έχει κάνει τους Έλληνες φοβικούς μοιρολάτρες, τη χώρα μικρή και μόνη στο ρευστό τοπίο μεγαλύτερων, βίαιων δυνάμεων. Δεν είναι κακό να πιστεύεις κάποιον που σου υπόσχεται παράδεισο όταν δεν έχεις καλύτερη πρόταση.

Το κακό είναι να πιστεύεις στην ξινισμένη πολιτική του που είναι η άλλη όψη της ανεξέλεκτης και σκληρής εξουσίας του. Η καχεκτική και δύσθυμη πολιτική κοινωνία τσιμπάει ψυχία από το τραπέζι των ξινισμένων πολιτικών. Στην κυβέρνηση αρέσει. Αρέσει στους πολίτες η έκπτωση διαρκείας της πολιτικής την οποία επιταχύνουν οι μη άριστοι «άριστοι»;

  Θανάσης Βασιλείου –  «Ο Ογκίστ Κοντ ονειρευόταν ότι οι κοινωνιολόγοι θα γίνουν οι ιερείς της κοινωνίας. Αυτό, δόξα τω Θεώ, δεν έγινε ποτέ. Οι πραγματικοί κοινωνιολόγοι δεν μπορούν να επωμιστούν τον ρόλο των ειδημόνων και δεν θα πρέπει να θέλουν κάτι τέτοιο… άλλως, προωθούν ένα δόγμα». Το απόσπασμα, από το «Συζητήσεις του Ούλριχ Μπεκ με τον Γιοχάνες Βιλμς» (Καστανιώτης, 2000). Τα δίδασκε κάτι τέτοια ο Μπεκ: «Οταν τα μεγάλα συστήματα διαλύονται, όταν ο κόσμος αλλάζει, οι άνθρωποι αναζητούν νέους δρόμους ― πλάγιους, όχι απόλυτα κανονικούς». Ας θυμηθούμε, επίσης, το σχόλιό του στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου: «Η αυτοκατάρρευση του σοσιαλιστικού μπλοκ ήταν το έσχατο-καίριο πλήγμα που κατέφερε ο σοσιαλισμός στον καπιταλισμό»… μια συντριπτική περιγραφή της «κοινωνίας της διακινδύνευσης».

Ο Ούλριχ Μπεκ πέθανε την Πρωτοχρονιά του 2015· ο θάνατός του ανακοινώθηκε την περασμένη Κυριακή. Από τους πλέον γνωστούς διανοούμενους της Γερμανίας και της Ευρώπης, σταρ της κοινωνιολογίας, φλογερός Ευρωπαίος φεντεραλιστής, μέλος της «Ομάδας Σπινέλι» του Ευρωκοινοβουλίου, σοβαρή φωνή των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών, αγαπημένος των ΜΜΕ και των δημοσιογράφων, ο Μπεκ άφησε έργο σε εκκρεμότητα. Αφησε, όμως, στον ακαδημαϊκό κόσμο και στον χώρο των ιδεών τις αναλύσεις του για την «κοινωνία του ρίσκου» μαζί με το αίτημα για την «επινόηση του πολιτικού» σε μια Ευρώπη που, σήμερα, σκιάζεται από τον «μερκιαβελισμό» ― άλλη μία δική του έννοια.

Ο Μπεκ υπήρξε διανοούμενος που ασχολήθηκε με ζητήματα του μέλλοντός μας· ένας αυθεντικός τύπος κοινωνιολόγου-παραγωγού θεωριών. Εδωσε τη δυνατότητα να μιλάμε για τον κοινωνικό κόσμο και τους κινδύνους του, εισάγοντας ένα εντυπωσιακό φάσμα νέων εννοιών και καυτών ζητημάτων. Στην πραγματικότητα, μας εφοδίασε με τα κατάλληλα εργαλεία για να δούμε πράγματα που δεν βλέπαμε και να μιλήσουμε γι’ αυτά.

Από την Πομερανία

Γεννήθηκε στο Στολπ της Πομερανίας (το σημερινό Σλουπσκ της Πολωνίας) το 1944. Με το πέρας του Πολέμου η οικογένεια Μπεκ εγκαταστάθηκε στο Ανόβερο. Ο Ούλριχ Μπεκ, από τη Νομική Σχολή του Φράιμπουργκ, στράφηκε στην κοινωνιολογία, τη φιλοσοφία και τις πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, όπου και αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Κοινωνιολογίας το 1972. Στη συνέχεια, έγινε καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίνστερ και αργότερα στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης. Το 1981 αρχίζει να εκδίδει το κοινωνιολογικό περιοδικό Soziale Welt. Από το 1998 διετέλεσε Distinguished Research Professor στο London School of Economics. Το 1986 κυκλοφόρησε το βιβλίο για την «Κοινωνία του ρίσκου ή της διακινδύνευσης και τη νέα νεωτερικότητα» (Risikogesellschaft – Auf dem Weg in eine andere Moderne). Καθώς ο κίνδυνος έγινε οφθαλμοφανής με το δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ, ο Μπεκ έγινε διεθνώς γνωστός.

Εκτοτε, ασχολήθηκε με την επανατοποθέτηση της κοινωνιολογίας στο ενεστωτικό, νέο διεθνές περιβάλλον του παγκόσμιου συστήματος, αναζητώντας για 25-30 χρόνια νέες απαντήσεις στο εξής ερώτημα: Πώς μπορεί η κοινωνική και πολιτική σκέψη, η δράση για την αντιμετώπιση των μεγάλων παγκόσμιων μεταβολών (καταστροφή του περιβάλλοντος, οικονομικές κρίσεις, υπερθέρμανση του πλανήτη, κρίση της δημοκρατίας και των θεσμών του κράτους-έθνους) να συνδεθεί γόνιμα με τη δεύτερη νεωτερικότητα; Ισως με μια πολιτική που δεν εφαρμόζει απλώς, αλλά που αλλάζει τους κανόνες («Η επινόηση του πολιτικού», Λιβάνης, 1996). Ισως με «μια διαφορετική πολιτική, που θα κάνει την εμφάνισή της από τη στιγμή θα κάποια κυβέρνηση θα παραδεχθεί ανοιχτά ότι δεν είναι η αγορά αυτή που κατευθύνει. Μόνον τότε θα μπορούσε να υπάρξει ξανά ένα New Deal: ανάμεσα στις γενεές, ανάμεσα στους ανέργους και τους εργαζομένους, ανάμεσα στο κράτος και την κοινωνία» («Τι είναι η παγκοσμιοποίηση;», Καστανιώτης, 2002).

Πολλαπλά συμφέροντα

Ο Μπεκ ήταν τιμώμενο πρόσωπο στο 2ο Διεθνές Συνέδριο της Ελληνικής Κοινωνιολογικής Εταιρείας στην Αθήνα, στις 5-7 Νοεμβρίου 2009, και είχε αναφερθεί στα εμπόδια που θέτουν τα πολλαπλά διαφορετικά εθνικά συμφέροντα στον παγκόσμιο διάλογο και τη συνεργασία μεταξύ των πολιτισμών.

Στο τελευταίο του βιβλίο, «Από τον Μακιαβέλι στη Μερκιαβέλι – Η γερμανική Ευρώπη» (Πατάκης, 2013), η επιχειρηματολογία του είχε να κάνει με το ατελέσφορο και αντιπαραγωγικό σχήμα «κρατικός σοσιαλισμός για τους πλούσιους και τις τράπεζες και νεοφιλελευθερισμός για τα μεσαία στρώματα και τους φτωχούς», την επιβολή «από τα πάνω» του οικονομικού και πολιτικού σχεδίου, εκ Βερολίνου προερχόμενου, και την αντίσταση «από τα κάτω» ― αναδεικνύοντας τη δομική δυσαρμονία που πνίγει τη συλλογική δράση και το «όλοι μαζί μπορούμε» της Ευρώπης.

Ο Μπεκ προέτασσε το «παράδειγμα της στρογγύλης τραπέζης» ως κοινό πεδίο συζήτησης για την κοινωνία του ρίσκου και τη λήψη αποφάσεων στην εποχή της αβεβαιότητας. Αφηνε ανοιχτή την όποια έκβαση για το καλό ή το κακό της Ευρώπης, για όσο κρατεί η «μεσοβασιλεία» των μακιαβελικών διχονοιών και των καταστροφικών αντιθέσεων που εκμεταλλεύεται «Ο ηγεμόνας» του Μακιαβέλι και, εν προκειμένω, μια ισχυρή και μονίμως δυσαρεστημένη γυναίκα, η Αγκελα Μέρκελ (εξ ου και το «Μερκιαβέλι»).

Η κατακλείδα, πάντως, του Μπεκ ερχόταν από έναν στίχο του Χέλντερλιν σαν παρηγορητική υπόσχεση που ας έχουμε κατά νου: «Οπου ο κίνδυνος, εκεί φυτρώνει και η σωτηρία».

Βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά

Στην ελληνική έχουν μεταφραστεί τα εξής έργα του Μπεκ: «Η επινόηση του πολιτικού» (Λιβάνης, 1996), «Μια ζωή δική μας. Περιηγήσεις στην άγνωστη κοινωνία που ζούμε» (Ulrich Beck, Ulf Erdmann Ziegler, με φωτογραφίες του Timm Rautert, Νήσος, 2000), «Τι είναι παγκοσμιοποίηση;» (Καστανιώτης, 2002), «Ελευθερία ή καπιταλισμός: Συζητήσεις με τον Γιοχάνες Βιλμς» (Καστανιώτης, 2005), «Από τον Μακιαβέλι στη Μερκιαβέλι» (Πατάκης, 2013).

Πηγή, Καθημερινή

[Widget_Twitter id=”1″]

Ντάνιελ Γκρος*

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ ‒ Η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ βρίσκεται ενώπιον προβλημάτων στο ξεκίνημά της. Αλλά αυτό δεν θα το μάθετε διαβάζοντας τους τίτλους των ειδήσεων. Όπως αντιλαμβανόταν ο Σέρλοκ Χολμς, ο σκύλος που δεν γαβγίζει τη νύχτα, περνάει συνήθως απαρατήρητος. Στην περίπτωση της Ευρώπης, το επίμαχο ζήτημα είναι οι δημοσιονομικοί κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η Επιτροπή ‒ η εποπτεύουσα αρχή της Ε.Ε. ‒ θα πρέπει να γαβγίζει δυνατά όταν καταστρατηγούνται.
Τον περασμένο μήνα, το γάβγισμα ήταν αναπόφευκτο, από τη στιγμή που δύο μεγάλοι εταίροι της Ε.Ε., η Ιταλία και η Γαλλία, υπέβαλαν τα σχέδια του προϋπολογισμού τους για το 2015 με τα οποία παραβιάζονταν σαφώς οι δεσμεύσεις των κυβερνήσεών τους για συνέχιση της λιτότητας. Κατά πρώτον, η Επιτροπή δικαίως απέρριψε τους δύο προϋπολογισμούς ως ασύμβατους με τους δημοσιονομικούς κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και τότε έγινε κάτι που θα φάνταζε κάπως «περίεργο» στην ιστορία του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ. Μέσα σε λίγες μέρες, οι δύο χώρες προχώρησαν σε μικρές προσαρμογές, ύψους περίπου 0,2% του ΑΕΠ στους προϋπολογισμούς τους, και οι αρμόδιοι υπουργοί των οικονομικών διεμήνυσαν στην Επιτροπή ότι οι προϋπολογισμοί τους τώρα θα πρέπει να εγκριθούν. Η Επιτροπή δεν αντέδρασε, αφήνοντας τους Γάλλους και Ιταλούς ηγέτες να ισχυρίζονται ότι αυτοί είχαν τον τελευταίο λόγο, και όχι οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών.
Στην πραγματικότητα, οι τελευταίες προβλέψεις όσον αφορά τη Γαλλία και την Ιταλία κάνουν λόγο για μία ακόμη χειρότερη προοπτική φέτος από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί, με το γαλλικό έλλειμμα να αυξάνεται ελαφρώς για το 2015 και το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα της Ιταλίας να βαίνει επιδεινούμενο. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης υπαγορεύει μια ετήσια βελτίωση, ύψους τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ.
Η νέα Επιτροπή, λοιπόν, κινδυνεύει να χάσει το κύρος της ήδη με το ξεκίνημα της θητείας της. Το τι θα κάνει αποτελεί κρίσιμο ερώτημα, στο βαθμό που η διατήρηση ενός υψηλού βαθμού αξιοπιστίας είναι απαραίτητη για την χάραξη της οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη.
Για να καταλάβουμε το γιατί, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι οι αρχικοί κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης είχαν χαρακτηρισθεί ως «βλακώδεις» από έναν πρώην πρόεδρο της Επιτροπής (Ρομάνο Πρόντι), καθώς η επίτευξη ελλείμματος κάτω του 3% του ΑΕΠ, εν μέσω ύφεσης, είναι ακατάλληλος στόχος. Το επιχείρημα αυτό έγινε αποδεκτό, και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης υποτίθεται ότι κατέστει περισσότερο «έξυπνο», επιτρέποντας, για παράδειγμα, προσαρμογή των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού στον οικονομικό κύκλο, με προσθήκη μεσοπρόθεσμων στόχων για τις δαπάνες, αλλά και με την εισαγωγή ρητρών διαφυγής.
Αλλά, προφανώς, οι νέοι κανόνες απαιτούν ένα ισχυρό θεσμικό όργανο που θα τους ερμηνεύει, και του οποίου οι αποφάσεις θα γίνονται αποδεκτές από όλους. Και αν είναι απλός ο ελέγχος των ελλειμμάτων, δηλαδή, να βρίσκονται κάτω από το 3% του ΑΕΠ με βάση το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, εγείρονται εύλογες διαφωνίες σχετικά με το αν η προσαρμογή στον οικονομικό κύκλο θα πρέπει να εκτιμάται στο 0,5% ή στο 0,8% του ΑΕΠ, ή για το αν μια χώρα πράγματι εφαρμόζει μεσοπρόθεσμα τις δεσμεύσεις του στόχου της για τις δαπάνες.
Η Επιτροπή υποτίθεται ότι θα έχει τον τελευταίο λόγο, εξασφαλίζοντας έτσι την αξιοπιστία και τη συνοχή των κανόνων ‒ και φαίνεται να έχει χάσει αυτή τη μάχη από τον πρώτο κιόλας γύρο. Κάποιος θα μπορούσε, φυσικά, να υποστηρίξει ότι θα πρέπει να καταργηθεί το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, διότι η λιτότητα δεν έχει κανένα νόημα σε φάση που η ευρωζώνη αντιμετωπίζει τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού. Αλλά αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να το αποφασίσει η μόνη μία αρχή, η Επιτροπή, και όχι οι χώρες μέλη με τις δημοσιονομικές κουτάλες.
Το άλλο πρόβλημα με την Ευρώπη είναι ο σκύλος που γαβγίζει, χωρίς να υπάρχει λόγος. Και αυτή είναι η περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο αίφνης κλήθηκε να καταβάλει στον προϋπολογισμό της Ε.Ε. πρόσθετη συνεισφορά ύψους περίπου 2 δισεκατομμυρίων ευρώ (2,5 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που ισοδυναμεί με ένα σφάλμα στρογγυλοποίησης στον προϋπολογισμό του Ηνωμένου Βασιλείου).
Αιτία της πρόσθετης αυτής εισφοράς ήταν η ανακοίνωση της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου που, πριν από λίγες εβδομάδες, ανακάλυψε με υπερηφάνεια πως το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα της χώρας (ΑΕΠ) ήταν πολύ υψηλότερο από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί, όχι μόνο για το 2013, αλλά και για όλα τα προηγούμενα χρόνια. Περιλαμβανομένων των αναθεωρήσεων για την περίοδο 2002-2012, η διαφορά ανήλθε περίπου στα 350 δισεκατομμύρια λίρες (560 δισεκατομμύρια δολάρια).
Επειδή το κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι υποχρεωμένο να συνεισφέρει περίπου το 1% του ΑΕΕ του στον προϋπολογισμό της Ένωσης, η αναθεώρηση των οικονομικών στοιχείων του Ηνωμένου Βασιλείου σήμαινε ότι η χώρα θα έπρεπε να να επιστρέψει στην Ένωση μια χρηματική καταβολή δισεκατομμυρίων ευρώ. Αλλά ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον διεμήνυσε ότι δεν προτίθεται να πληρώσει τα χρήματα και ότι «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μην τα περιμένει και δεν χρειάζεται».
Αυτές οι δύο περιπτώσεις ‒ ο σκύλος που έπρεπε να γαβγίζει, αλλά δεν το κάνει, και ο σκύλος που γαβγίζει χωρίς λόγο ‒ απειλούν τη θεμελιώδη λειτουργία της Ε.Ε., η οποία βασίζεται σε ένα σαφές σύνολο κανόνων που πρέπει να εφαρμόζονται απαρέγκλιτα από μια ισχυρή Επιτροπή. Η Επιτροπή Γιούνκερ κινδυνεύει εξαρχής να χάσει το κύρος της, όταν αυτοί οι κανόνες παρακάμπτονται ή καταστρατηγούνται για να εξυπηρετηθούν καλύτερα οι εγχώριες πολιτικές προτεραιότητες των μεγαλύτερων κρατών μελών.
Η Επιτροπή πρέπει να ανακτήσει το πολιτικό και νοητικό σθένος της και να κάνει τις επιλογές της: είτε να εξηγήσει γιατί οι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα πρέπει να τηρούνται ακόμα και τώρα, με τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού, είτε να συμφωνήσει με όσους υποστηρίζουν ότι το σημερινό οικονομικό περιβάλλον επιβάλλει να δοθούν δημοσιονομικά κίνητρα. Όμως, δεν μπορεί να κρύβεται, υποστηρίζοντας δημόσια από τη μια τους κανόνες δημοσιονομικής λιτότητας, και από την άλλη να συναινεί όταν τα κράτη μέλη τους καταστρατηγούν.
Επιπλέον, οι ηγέτες των κρατών μελών θα πρέπει να παίξουν τον ρόλο τους. Η υπόθαλψη λαϊκιστικών απόψεων μπορεί να είναι ελκυστική όταν φέρνει βραχυπρόθεσμα εκλογικά οφέλη, αλλά το μακροπρόθεσμο κόστος για την αξιοπιστία, τόσο τη δική τους όσο και της Ε.Ε., θα είναι πολύ υψηλό.
* Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής του Κέντρου Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS) που εδρεύει στις Βρυξέλλες. Έχει εργαστεί για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Υπηρέτησε ως οικονομικός σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του πρωθυπουργού της Γαλλίας και του υπουργού Οικονομικών. Είναι εκδότης των περιοδικών Economie Internationale και International Finance.

Πηγή: Project Syndicate, 10 Νοεμβρίου 2014, Daniel Gros – Europe’s Dog in the Nighttime