•‘Συναστρία’

Τι συμβαίνει όταν είκοσι καλλιτεχνικές τροχιές, δεκατρείς ποιητικές φωνές και αιώνες ουράνιας γνώσης συναντώνται κάτω από έναν γυάλινο ουρανό;

Η ομαδική έκθεση Συναστρία, σε επιμέλεια και κείμενο του Κώστα Πράπογλου, στρέφει την προσοχή μας σε μία από τις αρχαιότερες ανθρώπινες επιθυμίες: την ανάγκη να ενώσουμε απομακρυσμένα σημεία, να αναγνωρίσουμε μορφές μέσα στο άγνωστο και να αποδώσουμε νόημα σε όλα όσα μας υπερβαίνουν. Πολύ πριν από την ανάπτυξη της επιστήμης και των οργανωμένων συστημάτων γνώσης, ο ουρανός υπήρξε ο πρώτος μεγάλος καμβάς της ανθρώπινης φαντασίας. Εκεί γεννήθηκαν μύθοι, φόβοι, επιθυμίες και αφηγήσεις που εξακολουθούν να συνοδεύουν την αντίληψή μας για τον κόσμο.

art_synastry

ΚΠΙΣΝ – SNFCC Stavros Niarchos

Βασίλης Καρακατσάνης • Vassilis Karakatsanis

Ο τίτλος της έκθεσης οικειοποιείται τον όρο «συναστρία» και τον διευρύνει σε ένα σύστημα ανάγνωσης σχέσεων, συγγενειών και απρόσμενων αντιστοιχιών. Είκοσι εικαστικοί εμπνέονται από τους πλανήτες, τους αστερισμούς και τις κοσμικές αφηγήσεις, αναπτύσσοντας έργα που συνδέουν τη μυθολογία, την επιστημονική παρατήρηση, την προσωπική εμπειρία και τη συλλογική μνήμη.

Ανάμεσα στις εικαστικές δημιουργίες εμφανίζονται ποιήματα δεκατριών σύγχρονων ποιητών και ποιητριών από την Ελλάδα. Οι στίχοι τους εισάγουν στιγμές αναστολής του χρόνου, συνοδεύοντας τη διαδρομή του επισκέπτη σαν αστερισμοί της γλώσσας. Παράλληλα, επιλεγμένα χειρόγραφα και σπάνια βιβλία κοσμογραφίας, αστρονομίας και αστρολογίας από τις Ειδικές Συλλογές της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος φωτίζουν τη μακραίωνη σχέση του ανθρώπου με το ουράνιο στερέωμα.

Μέσα από τη γυάλινη οροφή της Βιβλιοθήκης, ο πραγματικός ουρανός εισέρχεται στην εκθεσιακή εμπειρία. Το φυσικό φως, οι νεφώσεις και οι μεταβολές της ημέρας συνοδεύουν τα έργα, υπενθυμίζοντας ότι η παρατήρηση παραμένει μια ζωντανή διαδικασία.

Στον πυρήνα της Συναστρίας βρίσκεται η πιθανότητα μιας απρόσμενης σύνδεσης: η στιγμή κατά την οποία ένα έργο, ένας στίχος ή μια σελίδα συναντά μια προσωπική ανάμνηση και αποκτά αιφνίδια οικειότητα. Οι επισκέπτες καλούνται να χαράξουν τη δική τους διαδρομή και, ενώνοντας τα σημεία, να ανακαλύψουν τον δικό τους αστερισμό.

Η διοργάνωση εκτείνεται σε εμβληματικούς πολιτιστικούς και επιστημονικούς χώρους της Αθήνας. Πριν από την επίσημη έναρξη της έκθεσης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών που αποτελεί το 1ο Ερευνητικό Κέντρο της Ελλάδος θα φιλοξενήσει ειδική εκδήλωση στις κεντρικές εγκαταστάσεις του στον Λόφο των Νυμφών στο Θησείο, φέρνοντας τους ανθρώπους της τέχνης σε άμεση επαφή με την επιστημονική παρατήρηση του ουρανού. Η εκδήλωση θα περιλαμβάνει και παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού, αναδεικνύοντας τη μοναδική εμπειρία της επαφής με το Σύμπαν μέσα από τα ιστορικά τηλεσκόπια του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Μεγάλος Χορηγός της έκθεσης Συναστρία είναι η ΔΕΗ.

Στο Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να συμμετάσχει σε «Ζωντανές Περιηγήσεις στο Διάστημα», σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν προσεχώς. Οι περιηγήσεις αξιοποιούν το προηγμένο σύστημα προσομοίωσης διαστημικής πτήσης του Πλανηταρίου, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με την αίσθηση ενός πραγματικού ταξιδιού στο διάστημα και μεταφέροντας την κεντρική ιδέα της Συναστρίας στο ίδιο το Σύμπαν.

Το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, υπό το φως της Πανσελήνου, η νέα Στοά Αρσακείου θα φιλοξενήσει μια ξεχωριστή ποιητική βραδιά, κατά την οποία οι ποιητές και ποιήτριες που συμμετέχουν στη Συναστρία θα αναγνώσουν, στο αίθριο της Στοάς, τα ποιήματα που έγραψαν ειδικά για το εγχείρημα. Η ποίηση θα συναντήσει τον νυχτερινό ουρανό, μεταφέροντας τη διαδρομή της έκθεσης στην καρδιά της Αθήνας και δίνοντας φωνή στους αστερισμούς της γλώσσας. Αμέσως μετά θα ακολουθήσει μουσική εκδήλωση αφιερωμένη στην Πανσέληνο.

Η Συναστρία αποτελεί σύλληψη και πρωτοβουλία του Λευτέρη Μωυσιάδη, Founder & Project Manager, ο οποίος εμπνεύστηκε το αρχικό concept και ανέλαβε την ανάπτυξη και τη συνολική διαχείριση του εγχειρήματος. Τη διοργάνωση και την παραγωγή έχει αναλάβει η Tsakalou P.R. Agency.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΔΕΣ

Άννα Αμπαριώτου, Λυδία Ανδριώτη, Χρήστος Αντωναρόπουλος, Στάθης Βατανίδης, Κώστας Βαρώτσος, Ρόζα Ζεϊντάν, Αννίτα Καλημέρη, Σοφία Καλογεροπούλου, Βασίλης Καρακατσάνης, Micha Cattaui, Ιάσων Μέγκουλας (Cacao Rocks), Κωνσταντίνος Ξενάκης, Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, Κυριακή Πατρωνάκη-Χαραλαμπίδου, Λία Πέτρου, Λίνα Πηγαδιώτη, Εύη Σαββαΐδη, Τόλης Τατόλας, Γιώργος Τζινούδης, Κώστας Τσόκλης.

Εκθέσεις σε Εθνική Πινακοθήκη, ΕΜΣΤ, Ελευσίνα, Μπενάκη, Γουλανδρή Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων, Συλλογή Γ. Οικονόμου, Μέγαρο, ΚΠΙΣΝ, Ίδρυμα Θεοχαράκη.

Τούτο το καλοκαίρι η Αθήνα θα πλημμυρίσει από τέχνη. Εγκαίνια εκθέσεων, εκθέσεις που συνεχίζονται, διάσημοι καλλιτέχνες, τα πάντα οδηγούν σε μια εικαστική ανύψωση που θα λειτουργήσει ως πραγματική όαση καθ’όλη τη διάρκεια του θέρους.

Το έργο του Ανρί Ματίς “Ο εφιάλτης του λευκού ελέφαντα”, πλάκα IV του «Τζαζ» στο Ίδρυμα Β.&Ε. Γουλανδρή

Από τα πιο πολυαναμενόμενα εγκαίνια η «Αστυγραφία» (21/6/2023-3/3/2024), η πρώτη έκθεση που υπογράφει στην Εθνική Πινακοθήκη η Συραγώ Τσιάρα ως διευθύντρια, καταγράφει τρεις δεκαετίες ραγδαίου μετασχηματισμού της μεταπολεμικής Ελλάδας επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον της στην αστικοποίηση και τον τρόπο που ο άνθρωπος συμμετέχει ή αντιστέκεται στη νέα συνθήκη που του υπαγορεύει το ολοένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον του. Οι αλλαγές στο τοπίο, η ανάδυση της κοινωνίας του θεάματος, τα όνειρα και οι συγκρούσεις στο άστυ τροφοδοτούν την αφήγηση για τη ζωή της πόλης τις δεκαετίες 1950-1970, μέσα από τη ματιά 78 δημιουργών (εικαστικών αλλά και κινηματογραφιστών, όπως οι Θεόδωρος Αγγελόπουλος, Αλέκος Αλεξανδράκης, Αγήνωρ Αστεριάδης, Δανιήλ, Βλάσης Κανιάρης, Ροβήρος Μανθούλης, Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας κ.ά.), 202 εικαστικά έργα και 22 ταινίες.

Μια κοινωνικοπολιτική ανάγνωση του τοπίου και του χώρου προτείνει το «Elefsina Mon Amour» (7/7-30/9) που επιμελείται η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου στην 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Τόπος με έντονο ιστορικό φορτίο και χαρακτηριστική μεταβιομηχανική περίπτωση, γίνεται αφετηρία έμπνευσης για τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες αλλά και πεδίο για ευρύτερο προβληματισμό πάνω σε κρίσιμα ζητήματα όπως η οικονομική αναδιάρθρωση, η εργασία, τα περιβαλλοντικά θέματα, η μετανάστευση, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η πολιτιστική ταυτότητα.

Πικάσο, Μπρακ, Μαγιόλ, Τουλούζ Λωτρέκ, Ματίς, Λεζέ, Μιρό και Μπαλτύς: περίπου 90 λιθογραφίες, γκραβούρες και κεραμικά τους εκθέτει το Μουσείο του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, τα περισσότερα για πρώτη φορά. Με τίτλο «Μνήμες λουσμένες στο όνειρο» (5/8-3/12) η έκθεση είναι αφιερωμένη στον ρόλο του πολλαπλού στη μοντέρνα και τη σύγχρονη τέχνη αναλύοντας αφενός τα πλεονεκτήματα που προσέφεραν στους δημιουργούς οι διάφορες τεχνικές και ακολουθώντας αφετέρου τη διαδρομή δημιουργίας του κάθε έργου.

Δύο εκθέσεις αφιερωμένες στο πολυεπίπεδο και ριζοσπαστικό έργο του οραματιστή στοχαστή Ιάννη Ξενάκη περιμένουμε στο ΕΜΣΤ. Στο ισόγειο, σ’ έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο από την Εύα Μανιδάκη και τον Θανάση Δεμίρη, το αφιέρωμα «Ηχητικές Οδύσσειες» (29/6/2023-7/1/2024) μας καλεί να καταδυθούμε στην πολυτάραχη προσωπική του ιστορία και να ανακαλύψουμε την εικαστική, λογοτεχνική και μουσική παραγωγή του πρωτοπόρου συνθέτη και επιστήμονα που πρωτοστάτησε στη χρήση μαθηματικών μοντέλων στη μουσική. Στον τρίτο όροφο η έκθεση «Ο Ξενάκης και η Ελλάδα» διερευνά την ταραγμένη και πολύπλοκη σχέση του με την πρώτη του πατρίδα, μέσα από αρχειακό υλικό, φωτογραφίες και επιστολές.

Διπλό ραντεβού και με τον Rick Lowe, τον Αμερικανό καλλιτέχνη που έχει συνδέσει την πρακτική του με κοινωνικές καλλιτεχνικές δράσεις (όπως το Victoria Square Project). Στο Μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς (έως 30/7) οι πολύχρωμοι χάρτες του, με σημάνσεις που μοιάζουν να λειτουργούν ως ενδείκτες περιοχών, σχέσεων και κίνησης, συνδιαλέγονται με αντικείμενα από τις συλλογές του μουσείου και από το Αρχείο Δοξιάδη –καπέλα και παπούτσια από αστικές και λαϊκές ενδυμασίες, κινέζικα κεραμικά, κεντήματα, βιβλία με βυζαντινούς ψαλμούς, πίνακες ζωγραφικής. Παράλληλα στην γκαλερί Gagosian (έως 29/7) εστιάζει στη σχέση του με τον ελληνικό πολιτισμό και τη χώρα μας μέσα από κολάζ στα οποία ενσωματώνει στίχους του Καβάφη αλλά και τελάρα στα οποία «φωλιάζει» ο απόηχος από τη σύγχρονη επικαιρότητα.

Στιγμιότυπα από τον ζωγραφικό κόσμο του Steven Shearer (18/6/2023-3/2024) ξεδιπλώνει η Συλλογή Γιώργου Οικονόμου. Ο καλλιτέχνης από το Βανκούβερ, γνωστός για τις εικονογραφικές του αναφορές στη metal μουσική κουλτούρα και στην εικαστική γλώσσα των μεγάλων ζωγράφων του παρελθόντος, επανέρχεται συχνά στη δουλειά του στην ιδέα της άβολης εγγύτητας μεταξύ ύπνου και θανάτου. Στην έκθεση «Sleep, Death’s Own Brother» θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε έργα όπως τα Man Sitting (2006), Band (2004) αλλά και τα πιο πρόσφατα Atheist’s Commission, Potter και The Green Collector.

Η ζωγραφική θα έχει την τιμητική της και στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων με την έκθεση «Encore: Νέα ελληνική ζωγραφική» (24/6-10/9) που επιμελούνται οι Ελένη Κούκου, Χριστόφορος Μαρίνος και Θεόφιλος Τραμπούλης, να αναζητά τη ματιά, το λεξιλόγιο και τις χειρονομίες 33 εικαστικών της νεότερης γενιάς. Ανάμεσά τους οι Ιλεάνα Αρναούτου, Γιώργος Γύζης, Στέλιος Καραμανώλης, Ανδρέας Ράγκναρ Κασάπης, Καρολίνα Κρασούλη, Δαυίδ Σαμπεθάι, Γιώργος Σταμκόπουλος, Αναστάσης Στρατάκης κ.ά.

Είκοσι δύο επιμελητικές προτάσεις (από τους Χλόη Ακριθάκη, Aποστόλη Αρτινό, Γιώργο-Ίκαρο Μπαμπασάκη, Στρατή Πανταζή, Δημήτρη Τρίκα, Φίλιππο Τσιτσόπουλο κ.ά.), εγκαταστάσεις, περφόρμανς και έργα από 168 καλλιτέχνες φέρνει το 10οBack to Athens (28/6-2/7) στο εκλεκτικιστικό Μέγαρο Ησαία στην Πατησίων. Με υπότιτλο «Geometry of a racional, a review» επιδιώκει να εξετάσει τις σχέσεις μεταξύ καλλιτεχνών αλλά και του έργου τους και τον πραγματικό αντίκτυπο που έχουν στην κοινωνία.

Kαινούργιες δημιουργίες για τον βιομηχανικό χώρο της Υπηρεσιακής Αυλής του Μεγάρου Μουσικής, μινιμαλιστικές παρεμβάσεις, γλυπτικές εγκαταστάσεις και βίντεο παρουσιάζει η Μαρία Παπανικολάου (21/6-29/10) στην πρώτη ατομική στην Ελλάδα που επιμελείται η Άννα Καφέτση. Ξετυλίγοντας την πρακτική της σε μια γκάμα μέσων, επιχειρεί να διερευνήσει τον περιορισμό της ελευθερίας, τη φυλάκιση, τον εγκλεισμό, αλλά και τη δυνατότητα απόδρασης και υπέρβασης των ορίων– εξού και ο τίτλος της έκθεσης «Free from what» (Ελεύθερη/ος από τι), μετέωρος μεταξύ ερωτήματος και διαπίστωσης.

Οι μέρες του καλοκαιριού, όμως, είναι μια καλή ευκαιρία να ανανεώσουμε το ραντεβού μας και σε εκθέσεις που ήδη τρέχουν. Να παρακολουθήσουμε τις αφηγήσεις για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της βιομηχανίας της γρήγορης μόδας μέσα στην εγκατάσταση από δεμάτια μεταχειρισμένων ρούχων «Return to sender» (έως 30/9) της αφρικανικής κολλεκτίβας The Nest Collective στο ΚΠΙΣΝ. Αλλά και να βουτήξουμε στις πολύχρωμες συναθροίσεις με τα διάσημα ανθρωπάκια του Γιάννη Γαϊτη (έως 31/10) στην αναδρομική του στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, παίρνοντας μιαγεύση και από τον ονειρικό κόσμο της γλύπτριας συντρόφου του Γαβριέλλας Σίμωσι.

ΠΗΓΗ