Από τη Μελβούρνη στην Ελλάδα: Μικρές κινήσεις ελπίδας σε αμήχανους καιρούς

Δύο φωτεινές ειδήσεις από την ελληνική ομογένεια της Αυστραλίας γίνονται η αφορμή για να στρέψουμε το βλέμμα μακριά από τα αβαθή της καθημερινότητας, αναζητώντας τις ρίζες και την ιστορική μας μνήμη.

Γράφει η δημοσιογράφος ΕΛΕΝΗ ΚΑΛΟΓΕΡΙΝΗ 

Λίγο αργότερα, στις 9 Οκτωβρίου, περισσότερες από εκατό γυναίκες συγκεντρώθηκαν στο ιστορικό Hotel Windsor συμμετέχοντας σε εκδήλωση οικονομικής ενίσχυσης του προγράμματος ψηφιοποίησης του ιστορικού αρχείου της Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας Μελβούρνης και Βικτώριας.

Τα βαθύτερα αίτια των ξαφνικών μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία, που εκδηλώνονται σε μια περίοδο κατάρρευσης των παραδοσιακών αξιών με κίνδυνο για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, αναλύει στο iefimerida.gr ο Γιώργος Πρεβελάκης, καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη.

Ο διακεκριμένος καθηγητής συγκρίνει το κύμα μαθητικών εξεγέρσεων που σαρώνει τη Γαλλία σαν δασική πυρκαγιά που εκδηλώθηκε ξαφνικά και χωρίς προειδοποίηση, επαναφέροντας στο προσκήνιο μνήμες από τις βίαιες αναταραχές των «κίτρινων γιλέκων».

Ποια είναι όμως τα πραγματικά αίτια πίσω από την έκρηξη της γαλλικής νεολαίας;

«Όχι οι υλικές ελλείψεις, αλλά η λυσσαλέα απόγνωση»

Όπως λέει, αντίθετα με τα όσα προβάλλονται, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στις υποδομές. «Η ρίζα της κρίσης είναι βαθύτερη. Η κινητοποίηση ξεκινά από μια αφορμή· δεν έχει, όμως, στην ουσία σαφείς διεκδικήσεις. Το μαθητικό πρόβλημα δεν είναι οι προβαλλόμενες ελλείψεις στην εκπαιδευτική στελέχωση και στα κτίρια. Οι υλικές συνθήκες στα γαλλικά σχολεία είναι κατά κανόνα καλύτερες απ’ ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εκδηλώνεται επιθετική απογοήτευση, τυφλός θυμός, λυσσαλέα απόγνωση», σχολιάζει ο Γιώργος Πρεβελάκης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (Paris 1), οι νέοι αισθάνονται πλέον υλικά, ψυχικά και πνευματικά άοπλοι απέναντι σε έναν αμείλικτο, δραματικά μεταβαλλόμενο κόσμο. Η ευθύνη βαραίνει το ίδιο το πολιτικό σύστημα.

«Οι εξεγειρόμενοι μαθητές εκφράζουν οργή απέναντι σε ένα πολιτικό σύστημα το οποίο θεωρούν ότι τους εξαπάτησε. Η λογική της ήσσονος προσπάθειας, το έλλειμμα της πειθαρχίας, η κατάλυση της ιεραρχίας και η συνεπαγόμενη εξίσωση ανήλικου/ενήλικου οδήγησαν ολόκληρες γενεές σε πνευματικό, ηθικό και επαγγελματικό κενό. Η κολακεία, η ανοχή και η υποχωρητικότητα της εξουσίας δεν απελευθέρωσε· οδήγησε σε αδιέξοδα», εξηγεί.

Το παράδοξο της «άλλης» Γαλλίας

Στον αντίποδα αυτής της τυφλής οργής, μια εντελώς διαφορετική εικόνα αναδύθηκε κατά την πρόσφατη τριήμερη επίσκεψη του Πάπα στη Γαλλία. Εκεί, αθρόα πλήθη, με προεξάρχουσα τη νεολαία, υποδέχθηκαν τον Ποντίφικα με ανυπόκριτο ενθουσιασμό, απόλυτη τάξη και ένα πνεύμα ελπίδας.

«Δύο διαφορετικές Γαλλίες; Ή δύο όψεις του ιδίου νομίσματος;» αναρωτιέται ο κ. Πρεβελάκης, εξηγώντας πως για πολλούς Γάλλους η διέξοδος βρίσκεται στην επιστροφή στις παραδοσιακές αξίες.

Ωστόσο, η κίνηση αυτή προκαλεί αντιδράσεις, καθώς οι επικριτές θεωρούν ότι θίγεται η laicité (ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους), που αποτελεί θεμέλιο της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Αυτό το εκρηκτικό μείγμα θυμού και ελπίδας τροφοδοτεί, πλέον, μια ακραία πολιτική πόλωση. «Η πόλωση της γαλλικής πολιτικής ανάμεσα στα άκρα, αριστερά και δεξιά, συνέπεια και έκφραση της χρεοκοπίας των παραδοσιακών πολιτικών σχηματισμών, τροφοδοτείται από τη συνύπαρξη θυμού και ελπίδας».

Οι διεθνείς παρενέργειες και το πλήγμα για την Ευρώπη

Οι επικίνδυνες αυτές χημικές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Γαλλίας δεν εκτυλίσσονται στο κενό, αλλά σε ένα άκρως ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον. Όπως προειδοποιεί ο καθηγητής, η εξέγερση εξασθενίζει τη Γαλλία απέναντι στην παγκόσμια οικονομική συγκυρία, ενώ οι αγορές παρακολουθούν με έκδηλη ανησυχία τη διεξαγωγή και την έκβαση των προσεχών προεδρικών εκλογών. Οι συνέπειες, ωστόσο, ξεπερνούν τα γαλλικά σύνορα.

«Η Ευρώπη υφίσταται διπλή πίεση, από την Αμερική και τη Ρωσία. Η Γαλλία εκατέρωθεν αποτελεί ιδιαίτερο στόχο. Κλονισμός της Γαλλίας συνεπάγεται βαρύ πλήγμα για την Ευρώπη και σοβαρούς τριγμούς στο ευρωπαϊκό σχέδιο», λέει με νόημα.

Το μάθημα της κρίσης: Το κόστος του «οικονομισμού»

Η τρέχουσα μαθητική εξέγερση, αν και καταστροφική, ίσως λειτουργήσει τελικά ως ένας αναγκαίος καταλύτης αφύπνισης για την ευρωπαϊκή ηγεσία.

Ο κ. Πρεβελάκης στέλνει ένα σαφές μήνυμα για το μέλλον της ηπείρου: «Η οικοδόμηση της Ευρώπης στηρίχτηκε αποκλειστικά σε οικονομιστικές λογικές και επιχειρήματα. Σήμερα διαπιστώνεται το κόστος από την υποτίμηση του πνευματικού παράγοντος».

Οι διαμαρτυρίες μαθητών στη Γαλλία ξεκίνησαν στις 17 Σεπτεμβρίου από σχολείο στην περιοχή Κρετέι και έλαβαν γενικευμένη διάσταση τέσσερις ημέρες αργότερα με καταλήψεις και αποκλεισμούς σχολείων.

Οι κινητοποιήσεις, που συνοδεύτηκαν από βίαια επεισόδια, ξεκίνησαν καθώς οι μαθητές διαμαρτύρονται για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, τις υπερπλήρεις τάξεις και τις συνθήκες στις σχολικές δομές. Στις αρχές Οκτωβρίου περισσότερα από 1.000 σχολεία συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις.

ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΤΖΟΓΛΟΥ iefimerida.gr

Μια τέλεια καταιγίδα φαίνεται να σχηματίζεται πάνω από τη Γαλλία. Στους δρόμους, η κοινωνική δυσαρέσκεια μεγαλώνει και στις αγορές, οι επενδυτές στέλνουν το δικό τους μήνυμα για το χρέος και τα ελλείμματα της χώρας.

Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παράδοξο που απειλεί να μετατραπεί σε βαθιά πολιτική κρίση. Οι πολίτες βγαίνουν στους δρόμους ζητώντας περισσότερες δημόσιες δαπάνες, την ώρα που οι χρηματοπιστωτικές αγορές πιέζουν την κυβέρνηση να περιορίσει τα ελλείμματα και να συγκρατήσει το χρέος.

Ανάμεσα στις δύο αυτές απαιτήσεις βρίσκεται ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος από τη μια πλευρά δεν έχει πολλά πολιτικά περιθώρια και από την άλλη υπάρχει μια κυβέρνηση η οποία δεν μπορεί να εξασφαλίσει ευρεία κοινοβουλευτική υποστήριξη.

Οι πρόσφατες μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις, στις οποίες συμμετέχουν επίσης εκπαιδευτικοί και άλλοι εργαζόμενοι, ανέδειξαν τη δυσαρέσκεια για την κατάσταση της δημόσιας εκπαίδευσης. Ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα στις σχολικές υποδομές και ανεπαρκής χρηματοδότηση αποτελούν βασικά αιτήματα των διαδηλωτών. Οι κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από αποκλεισμούς σχολείων, απεργίες και συγκρούσεις με την αστυνομία. Ωστόσο, πίσω από τις διαμαρτυρίες για την εκπαίδευση αναδύεται ένα πολύ ευρύτερο πρόβλημα: ποιος θα πληρώσει το κόστος της δημοσιονομικής προσαρμογής που θεωρεί αναγκαία η κυβέρνηση;

Το χρέος που ανησυχεί τις αγορές

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της γαλλικής στατιστικής υπηρεσίας INSEE, το δημόσιο χρέος έφτασε στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026 τα 3,6 τρισεκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 119% του ΑΕΠ. Πρόκειται για ένα μέγεθος που περιορίζει σημαντικά την ευχέρεια της κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει νέες κοινωνικές παροχές.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η ανησυχία των επενδυτών εκδηλώθηκε με μαζικές πωλήσεις γαλλικών κρατικών ομολόγων. Η απόδοσή τους αυξήθηκε, πλησιάζοντας το 5% για τους δεκαετείς τίτλους, επίπεδο που είχε να καταγραφεί σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα. Με απλά λόγια, η Γαλλία καλείται να δανείζεται ακριβότερα. Και όσο αυξάνεται το κόστος δανεισμού, τόσο περισσότερα χρήματα απαιτούνται για την εξυπηρέτηση του χρέους, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για άλλες δημόσιες ανάγκες.

Οι Financial Times περιέγραψαν την κατάσταση με έναν χαρακτηριστικό τίτλο: «Η Γαλλία ανάμεσα στην αγορά ομολόγων και τα οδοφράγματα».

Η κυβέρνηση σε δημοσιονομικό αδιέξοδο

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιέν Λεκορνί επιχειρεί να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου στο 5,4% του ΑΕΠ το 2026, αρκετά υψηλότερα από το όριο του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Οι προτάσεις για περικοπές δαπανών και αύξηση εσόδων συναντούν, όμως, ισχυρές αντιδράσεις.

Εδώ βρίσκεται και η πολιτική δυσκολία: οι πολίτες διαμαρτύρονται για την υποβάθμιση δημόσιων υπηρεσιών, ενώ οι αγορές ζητούν μια αξιόπιστη πορεία μείωσης του ελλείμματος. Η κυβέρνηση δεν μπορεί εύκολα να ικανοποιήσει και τις δύο πλευρές. Στο παρελθόν, οι γαλλικές κυβερνήσεις μπορούσαν να εκτονώνουν μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις με πρόσθετες δαπάνες ή οικονομικές παραχωρήσεις. Σήμερα, αυτή η δυνατότητα έχει περιοριστεί αισθητά.  (Σε πολλούς Έλληνες, αυτή η εικόνα των οικονομικών παραχωρήσεων θυμίζει τις εποχές που κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, πιεζόμενες από κοινωνικές αντιδράσεις, άνοιγαν τον κορβανά. Με λιγοστές εξαιρέσεις, οι πρόσκαιρες πολιτικές διευκολύνσεις υπερίσχυαν συχνά της δημοσιονομικής σύνεσης. Γνωρίζουμε πού κατέληξε αυτή η πρακτική, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζουμε τις διεθνείς συγκυρίες και τις άλλες αιτίες της ελληνικής κρίσης. Η γαλλική οικονομία, πάντως, διαφέρει ουσιωδώς από την ελληνική)

Η σκιά των προεδρικών εκλογών

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη καθώς η Γαλλία πλησιάζει στις προεδρικές εκλογές του 2027. Η Μαρίν Λεπέν και ο Εθνικός Συναγερμός επιχειρούν να εμφανιστούν ως δύναμη δημοσιονομικής υπευθυνότητας, προτείνοντας σημαντικές περικοπές δαπανών. Στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, η Αριστερά αμφισβητεί τη λογική της λιτότητας και ζητά διαφορετική κατανομή των οικονομικών βαρών. Το πολιτικό σύστημα δυσκολεύεται να διαμορφώσει μια κοινά αποδεκτή απάντηση.

Η αβεβαιότητα αυτή επιβαρύνει την εικόνα της χώρας στις αγορές, καθώς οι επενδυτές δεν εξετάζουν μόνο το ύψος του χρέους αλλά και τη δυνατότητα μιας κυβέρνησης να εφαρμόσει την οικονομική πολιτική που εξαγγέλλει.

Γιατί ανησυχεί η Ευρώπη

Η Γαλλία δεν είναι μια οποιαδήποτε ευρωπαϊκή οικονομία. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη της ευρωζώνης και ένας από τους κεντρικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια παρατεταμένη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο γαλλικό χρέος θα μπορούσε να επηρεάσει και άλλες χώρες, αυξάνοντας την πίεση στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γαλλία βρίσκεται ήδη μπροστά σε μια κρίση αντίστοιχη με εκείνη που γνώρισε η Ελλάδα την προηγούμενη δεκαετία. Η γαλλική οικονομία διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει πλέον περισσότερα εργαλεία για την αντιμετώπιση σοβαρών αναταράξεων. Ωστόσο, η ανησυχία δεν περιορίζεται πια στους οικονομικούς αναλυτές.

Η νέα γαλλική κρίση αποτυπώνει ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίλημμα: πώς μπορούν οι κυβερνήσεις να διατηρήσουν ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και κοινωνική συνοχή, όταν τα δημόσια οικονομικά τους βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση; Στη Γαλλία, το ερώτημα αυτό δεν τίθεται πλέον μόνο στα υπουργικά γραφεία. Τίθεται ταυτόχρονα στους δρόμους και στις αγορές.

Ελβάν: Ο 17χρονος που έγινε πρόσωπο των κινητοποιήσεων

Είναι μόλις 17 ετών, αλλά έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα των μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία. Ο Ελβάν, μαθητής του παρισινού λυκείου Jacques-Decour, έγινε γνωστός μέσα από ένα βίντεο στο οποίο υπερασπίζεται με αξιοσημείωτη ευχέρεια λόγου τα αιτήματα των συμμαθητών του.

Η δημοσιότητά του εκτοξεύθηκε στις 6 Οκτωβρίου, όταν, στη διάρκεια διαδήλωσης στο Παρίσι, αγκάλιασε και φίλησε στο μάγουλο τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, ηγέτη της Ανυπότακτης Γαλλίας. Η σκηνή έγινε αμέσως βάιραλ.

Ο νεαρός δηλώνει ανοιχτά τον θαυμασμό του για τον Μελανσόν, ενώ η παρουσία του στα τηλεοπτικά μέσα και στα κοινωνικά δίκτυα τον έχει μετατρέψει σε μια από τις χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες της νέας γενιάς διαδηλωτών.

Επειτα από μαραθώνια δίκη που διήρκεσε πέντε μήνες, ο Λι Ζουν-Σακ, 69 ετών, κρίθηκε ένοχος για σωρεία σοβαρών παραλείψεων.

Οι τρεις δικαστές του δικαστηρίου της Γκουανγκτζού δεν ακολούθησαν ωστόσο το σκεπτικό του εισαγγελέα που είχε ζητήσει την επιβολή της θανατικής ποινής για “ανθρωποκτονία από εγκληματική αμέλεια”.

“Δεν έγινε δυνατόν να αποδειχθεί ότι οι κατηγορούμενοι εγνώριζαν ότι τα θύματα επρόκειτο να πεθάνουν εξαιτίας των ενεργειών τους, ούτε ότι είχαν την πρόθεση να σκοτώσουν τους ανθρώπους. Κατά συνέπεια, οι κατηγορίες περί ανθρωποκτονίας απορρίπτονται”, αναφέρεται στην απόφαση του δικαστηρίου.

Οικογένειες θυμάτων παρούσες στη συνεδρίαση του δικαστηρίου αντέδρασαν με οργή όταν αντιλήφθηκαν ότι ο πλοίαρχος απέφυγε την επιβολή της θανατικής ποινής, αν και αυτή έχει να εφαρμοσθεί από το 1997 στη Νότια Κορέα.

Ο πλοίαρχος του Sewol έσπευσε να εγκαταλείψει από τους πρώτους το πλοίο του που είχε πάρει κλίση στις 16 Απριλίου ανοικτά των ακτών της νότιας Κορέας, αφήνοντας παγιδευμένους εκατοντάδες επιβάτες.

Κατά τη διάρκεια της δίκης, ο πλοίαρχος δήλωσε ότι τού αξίζει η θανατική ποινή, αλλά τόνισε ότι δεν είχε την πρόθεση να θυσιάσει τη ζωή των επιβατών.

“Ημουν πανικόβλητος, ήμουν ανίκανος να κάνω οτιδήποτε. Δεν έλαβα τα δέοντα μέτρα, γεγονός που οδήγησε στην απώλεια τόσων πολύτιμων ζωών”, είπε.

Το δικαστήριο έδειξε επιείκεια και προς τρία ακόμη μέλη του πληρώματος, για τα οποία η κατηγορούσα αρχή είχε ζητήσει την επιβολή ισόβιας κάθειρξης, και επέβαλε ποινές κάθειρξης 15 έως 30 ετών.

[Widget_Twitter id=”1″]

Σε στάση εργασίας για να πάρουν μέρος στο συλλαλητήριο θα προχωρήσουν και οι διοικητικοί υπάλληλοι του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).

«Αντιστεκόμαστε στην πολιτική της διαθεσιμότητας-απολύσεων, υπερασπίζουμε τη δουλειά μας και τις ζωές μας και διεκδικούμε να καταργηθεί η διαθεσιμότητα, να επανασυσταθούν οι καταργημένες οργανικές θέσεις και να επανέλθουν όλοι οι εργαζόμενοι διοικητικοί διαθέσιμοι στις θέσεις τους.

»Μαζί με τους φοιτητές και άλλα τμήματα της εκπαιδευτικής κοινότητας αντιστεκόμαστε στην επίθεση που εξελίσσεται στο δημόσιο Πανεπιστήμιο και στην επιδίωξη να μετατραπεί σε ένα αυταρχικό εκπαιδευτήριο χωρίς τα ακαδημαϊκά, επιστημονικά και δημοκρατικά του χαρακτηριστικά» αναφέρουν σε ανακοίνωσή τους οι διοικητικοί του ΕΚΠΑ.

Οι μαθητές διαμαρτύρονται για το «Νέο Σχολείο», την τράπεζα θεμάτων, τις συγχωνεύσεις τμημάτων και τις πολιτικές που εφαρμόζονται στην εκπαίδευση. Από την Δευτέρα οι μαθητές έχουν μπει στον χορό των κινητοποιήσεων με καταλήψεις σχολείων και πορείες σε όλη την χώρα.