MESSOLONGHI 1826

Γράφει η ‘Ελενα Ντάκουλα

Με αφορμή τη συμπλήρωση διακοσίων ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, το Μουσείο Μπενάκη διοργανώνει μια μεγάλη επετειακή έκθεση αφιερωμένη στην Ιερά Πόλη και στον ηρωισμό των υπερασπιστών της. Η έκθεση επιχειρεί μια συνολική, διαχρονική προσέγγιση του γεγονότος, αναδεικνύοντας τόσο την ιστορική του βαρύτητα όσο και τη βαθιά του απήχηση στη διεθνή κοινή γνώμη.

Διάρκεια έκθεσης: 18/02 – 03/05/2026

Μέσα από περίπου διακόσια εκθέματα –πίνακες, χαρακτικά, σχέδια, βιβλία, εφήμερα έντυπα, ποιήματα, θεατρικά και μουσικά έργα– παρουσιάζεται ένα ευρύ φάσμα της εικονογραφίας του Μεσολογγίου, της Ελληνικής Επανάστασης και του φιλελληνικού κινήματος. Ιδιαίτερη θέση κατέχει το υλικό του 1826, χρονιά-ορόσημο, που αποτυπώνει τον άμεσο συγκλονισμό που προκάλεσε η καταστροφή της πόλης και τη μετατροπή της τραγωδίας σε διεθνές σύμβολο ελευθερίας.

Η έκθεση δεν περιορίζεται σε μια απλή παράθεση τεκμηρίων· επιχειρεί μια συνολική αφήγηση, όπου η εικόνα συνομιλεί με το αρχειακό υλικό και η αισθητική με την ιστορική μνήμη. Αναπτύσσεται  σε έξι ενότητες: από το προεπαναστατικό Μεσολόγγι και τις πρώτες φάσεις της Επανάστασης, στη σταδιακή ανάδυση και ενίσχυση του φιλελληνισμού· από τους θανάτους του Μάρκου Μπότσαρη και του Λόρδου Βύρωνα έως τη μεγάλη Πολιορκία και την Έξοδο· και από εκεί, στη διεθνή παρέμβαση που οδήγησε στο Ναβαρίνο και στη συγκρότηση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Η τελευταία ενότητα παρακολουθεί την καθιέρωση του Μεσολογγίου ως διαχρονικού συμβόλου του Αγώνα.

Συνοδεύεται δε από δίγλωσσο επιστημονικό κατάλογο, προσφέροντας  μια σύνθετη ανάγνωση του γεγονότος: ιστορική, εικαστική και ιδεολογική.  Η έκθεση λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο τεκμήριο και τη μνήμη — και από την αίθουσα του μουσείου ο επισκέπτης οδηγείται αναπόφευκτα εκεί όπου η Ιστορία υπερέβη το ίδιο το γεγονός: στο «αλωνάκι» του Μεσολογγίου.

Επιμελητές της είναι οι Κωνσταντίνος Ι. Στεφανής, Σπυριδούλα Δημητρίου και John Robertson — με την τελευταία να προέρχεται από την ομογένεια — ενώ ο σχεδιασμός της οφείλεται στη Ναταλία Μπούρα, υπεύθυνη Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη.

Ξεχωριστή σημασία αποκτά, τέλος, για την ομογένεια της Αυστραλίας το γεγονός ότι η παρουσίαση αυτού του υλικού λειτουργεί ως ζωντανός δεσμός ιστορικής μνήμης ανάμεσα στη μητροπολιτική Ελλάδα και τον απόδημο ελληνισμό, υπενθυμίζοντας ότι το Μεσολόγγι δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, αλλά και στη διαρκή ταυτότητα του ελληνισμού όπου γης.

Η «Ιερά Πόλη», το αλωνάκι της Ιστορίας και η παγκόσμια αντήχησή του

«Ιερά Πόλη» — χαρακτηρισμός που αποδόθηκε επισήμως με βασιλικό διάταγμα του Γεωργιος Β΄ το 1937, συμπυκνώνει την εμπειρία μιας πόλης που μετέτρεψε «μια χεριά τόπο», ένα «αλωνάκι», σε πεδίο πατριωτικής ανάτασης, συλλογικής δράσης, ηθικής αντοχής και αξιοπρέπειας.

Με την έναρξη της Επανάστασης, το Μεσολόγγι πρωτοστατεί στα γεγονότα της Ρούμελης. Το 1822 πολιορκείται για πρώτη φορά· την άμυνα οργανώνει ο Μάρκος Μπότσαρης, που πέφτει ηρωικά το 1823. Το 1824, στο Αιτωλικό, δικάζεται ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ενώ ο θάνατος του Λόρδου Βύρωνα συγκλονίζει την Ευρώπη, μετατρέποντας την ελληνική υπόθεση σε παγκόσμιο σύμβολο.

Η δεύτερη πολιορκία (1825–1826) μετατρέπει την πόλη σε κλειστό σύμπαν αντίστασης. Κάτοικοι, αγωνιστές από κάθε γωνιά της Ελλάδας, φιλέλληνες και οι ναύτες του Ανδρέα Μιαούλη συγκροτούν μια κοινότητα αποφασισμένη να αντέξει, παρά την πείνα, τις κακουχίες και την ασφυκτική πίεση. Ο Ελβετός φιλέλληνας Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ, τυπώνοντας τα «Ελληνικά Χρονικά» μέσα στην πολιορκημένη πόλη, εμψυχώνει τους υπερασπιστές και θεμελιώνει ουσιαστικά τον ελληνικό Τύπο — μια πράξη αντίστασης όχι μόνο στρατιωτικής αλλά και πνευματικής.

Τη νύχτα της 10ης Απριλίου 1826, οι πολιορκημένοι πραγματοποιούν την Έξοδο· το «αλωνάκι» γίνεται παγκόσμια ηχώ. «Άκρα του τάφου σιωπή» — κι όμως, από αυτή τη σιωπή γεννιέται μια κραυγή που διαπερνά σύνορα και εποχές. Η θυσία του Μεσολογγίου συμβάλλει στον τερματισμό των εμφύλιων αντιπαραθέσεων και στην ενότητα των Ελλήνων απέναντι στον αναβαθμισμένο, τακτικό στρατό. Το Μεσολόγγι δεν είναι πια μόνο τόπος· είναι σύμβολο.

Στους στίχους του κορυφαίου ποιητικού συνθέματος του Δ. Σολωμού  “Ελεύθεροι Πολιορκημένοι“, «Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι», συμπυκνώνεται η ηθική κορύφωση της στιγμής.

Μετά την Έξοδο, η καλλιτεχνική φιλελληνική παραγωγή φτάνει στη μέγιστη ακμή της. Τον Μάιο του 1826, στο Παρίσι, οργανώνεται μεγάλη έκθεση στη Galerie Lebrun, όπου συγκεντρώνεται πλήθος έργων με ελληνικά θέματα. Εκεί παρουσιάζεται, η ελαιογραφία «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» του Eugène Delacroix: μια χλωμή, όμορφη αλλά εξαντλημένη γυναικεία μορφή λυγίζει πάνω στα χαλάσματα της πόλης· κάτω από τα ερείπια διακρίνονται τα μέλη των νεκρών, ενώ η ίδια γονατίζει με τα χέρια απλωμένα σε κίνηση ικεσίας. Η δραματοποιημένη εικόνα επιδιώκει να εγείρει συνειδήσεις, να καταστήσει σαφές ότι η τραγωδία του Μεσολογγίου αφορά ολόκληρη την Ευρώπη.

Στο ίδιο φιλελληνικό κλίμα, η μουσική του Gioachino Rossini αντηχεί ως ηχητική συμπαράσταση στον ελληνικό αγώνα, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη — εικαστική ή μουσική — μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας πολιτικής ευαισθητοποίησης.

Η Έξοδος του Μεσολογγίου θα αποτελέσει το σημαντικότερο κεφάλαιο, αν όχι ολόκληρης της Επανάστασης, σίγουρα της δεύτερης φάσης της, καθώς θεωρήθηκε το έναυσμα για την ενεργή παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων και την οριστική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. Οι Ευρωπαίοι καλλιτέχνες συνεχίζουν να εμπνέονται από το γεγονός μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, οπότε τη σκυτάλη λαμβάνει η εγχώρια παραγωγή.

Στα μέσα του αιώνα, καθώς αρχίζει να θεμελιώνεται η εθνική συλλογή μνήμης, ο εκ Μονάχου ορμώμενος Θεόδωρος Βρυζάκης, ο κατεξοχήν ζωγράφος της Επανάστασης, φιλοτεχνεί την ελαιογραφία «Η Έξοδος του Μεσολογγίου». Η σύνθεση, από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα της ελληνικής ιστορικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα, ακροβατεί ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον συμβολισμό, καθαγιάζοντας μέσα από την απόφαση των Ελευθέρων Πολιορκημένων ολόκληρο τον Αγώνα των Ελλήνων.

Έτσι, από το «αλωνάκι» του Σολωμού έως τα καμβάδες των ρομαντικών και τη συγκρότηση της εθνικής εικονογραφίας, το Μεσολόγγι παραμένει τόπος όπου «άκρα του τάφου σιωπή» και ηχώ ελευθερίας συνυπάρχουν — ένας μικρός τόπος με μέγεθος αιωνιότητας.

Η έκθεση είναι ανοιχτή τις ημέρες & ώρες λειτουργίας του μουσείου.

Πληροφορίες επίσκεψης

Πληροφορίες πρόσβασης

ΠΗΓΗ 

@Ελενα Ντάκουλα

Θησαυροί φιλελληνικής ζωγραφικής

Το δωμάτιο με τους θησαυρούς φιλελληνικής ζωγραφικής από τη συλλογή του Ιδρύματος Αντώνιος Ε. Κομνηνός στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Κουμπάρη 1, φέρει πάνω απ′ όλα τη συγκίνηση του ευρωπαϊκού ρομαντισμού του 19ου αιώνα για τον Αγώνα Ανεξαρτησίας της Ελλάδας. Μίας χώρας ταυτισμένης στο υποσυνείδητο της Δύσης με την αρχαία Ελλάδα και πηγή ευαισθησίας του ευρωπαϊκού φιλελληνικού εικαστικού κινήματος για την επανάσταση ενός μικρού λαού απέναντι σε υπεράριθμο δυνάστη.

Τα έργα της έκθεσης «Θησαυροί φιλελληνικής ζωγραφικής» παρουσιάζονται έως τις 9 Ιανουαρίου 2022, και για πρώτη φορά στο κοινό, ολοκληρώνοντας τον κύκλο των επετειακών εκθέσεων του Μουσείου Μπενάκη για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης.

Peter Heinrich Lambert von Hess (1792-1871) Επιστροφή ελληνικής οικογένειας 1837

 Ελαιογραφία σε καμβά 62×81εκ

Εκπροσωπούνται κορυφαίοι φιλέλληνες ζωγράφοι από τη Δανία, την Αγγλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, αλλά και Έλληνες,  οι οποίοι στη μετεπανασταστική περίοδο μετασχημάτισαν τα ευρωπαϊκά φιλελληνικά πρότυπα στη νεοελληνική τέχνη -όπως ο Θεόδωρος Βρυζάκης με τον πίνακα «Η Κόρη των Αθηνών» (1860), προσωνυμία της Τερέζας Μακρή, στην οποία ο λόρδος Μπάιρον αφιέρωσε το ποίημα του «Maid of Athens».

Την έκθεση επιμελείται εκ μέρους του Ιδρύματος Αντώνιος Ε. Κομνηνός η ιστορικός τέχνης Φανή-Μαρία Τσιγκανάκου, για πολλά χρόνια επιμελήτρια του Μουσείου Μπενάκη.

Ludovico Lipparini (1800-1856) Ο θάνατος του Λάμπρου Τζαβέλλα, 1840

 Ελαιογραφία σε καμβά 220×170εκ

«Είναι μία έκθεση ρομαντικής μυθοπλασίας χωρίς ρητορείες, που συγκινεί το κοινό. Αυτός άλλωστε ήταν ο σκοπός των φιλελλήνων ζωγράφων», αναφέρει η επιμελήτρια και προσθέτει: «Οι δυτικοί ζωγράφοι συμπάσχουν με τον ελληνικό λαό και οι παραστάσεις τους αγγίζουν διάφορες πτυχές του ευρωπαϊκού φιλελληνικού ρεπερτορίου. Η θρησκεία και η αρχαιολατρεία, ένα είδος αναβίωσης του πνεύματος των σταυροφοριών ενάντια στην ημισέληνο, και η αλληλεγγύη στους απογόνους των αρχαίων Ελλήνων αποτελούν πηγές έμπνευσης, που συνέβαλαν στην άνοδο του φιλελληνισμού. Είναι μία έκθεση σημαντική, επίσης, για τη διαφορετική προσέγγιση των ζωγράφων σε ποικίλα θέματα: Ηρωισμού, πατριωτισμού, καταστροφών, αυτοθυσίας, διδακτισμού, αλληγορίας».

Martinus Christian Wesseltoft Rorbye (1803-1848) H περιοχή γύρω από τον Πύργο των Ανέμων, 1839

 Ελαιογραφία σε καμβά 60×80εκ

Στο δωμάτιο με τους θησαυρούς του Ιδρύματος Αντώνιος Ε. Κομνηνός στο Μουσείο Μπενάκη υπάρχουν δείγματα από τοπιογραφίες, παρακολουθώντας τις μεταμορφώσεις της πόλης των Αθηνών στη διάρκεια του 19ου αιώνα, όπως και τη διαφορετικότητα εθνικοτήτων των ζωγράφων.

Μία από τις πλέον ευφάνταστες είναι η ελαιογραφία «Άποψη της Αθήνας με την Ακρόπολη και τον Λόφο του Αστεροσκοπείου» (1857) του Αυστριακού ζωγράφου, σκηνογράφου Γιόζεφ Χόφμαν, με τρεις φιγούρες στο κέντρο του πίνακα που παραπέμπουν στη βιβλική «Φυγή στην Αίγυπτο», θέμα προσφιλές στους οριενταλιστές του 19ου αιώνα. Στον αντίποδα, η ρεαλιστική απεικόνιση της «Ακρόπολης από Βορειοδυτικά» (1892), φωτισμένης με τον χρωστήρα του Δανού ζωγράφου Peder Mork Monsted, μπροστά από τους μαλακούς όγκους του Υμηττού.

Cesare Dell’ Acqua (1821-1905) O ηρωισμός της Δέσπως 1863

 Υδατογραφία και γκουάς σε χαρτι 46.5×62.5

Από το ελληνικό τοπίο με τα λείψανα του ένδοξου παρελθόντος, που αποτέλεσε πόλο έλξης των ξένων περιηγητών του 17ου αιώνα, οι καλλιτέχνες σταδιακά ανακάλυψαν τους υπόδουλους κατοίκους της ελληνικής γης και συστρατεύτηκαν στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.

Ο μνημειακός πίνακας «Η Ήττα των Τούρκων στην Κλεισούρα του Σουλίου», του βρετανού Ντένις Ντίγκτον το 1823, χρονιά που παρουσιάστηκε στην ετήσια έκθεση της Βασιλικής Ακαδημίας, απεικονίζει μία πολυπρόσωπη πολεμική σκηνή,  με τους Σουλιώτες να ορμούν από τις απόκρημνες πλαγιές των βουνών τους στη μάχη της ελευθερίας, ενώ μέσα από μία στενή χαράδρα σκεπασμένη από σύννεφο καπνού προβάλει ο Λάμπρος Τζαβέλλας και πλάι του η ατρόμητη Μόσχω, η γυναίκα του, κρατώντας στο ένα χέρι της το καριοφύλι. Από ψηλά, Σουλιώτες ρίχνουν κομμάτια βράχων, τα οποία συνθλίβουν τους Οθωμανούς που βρίσκονται στους πρόποδες.

Θεόδωρος Βρυζάκης (1814-1878) Η Κόρη των Αθηνών 1860

 Ελαιογραφία σε μουσαμά97.57×1 εκ

Η εξαιρετική υδατογραφία του Ιταλού Τσεζάρε Ντελ Άκουα «Ο Ηρωισμός της Δέσπως» (1863),  αναφέρεται στη γενναία Σουλιώτισα Δέσπω Σέχου-Μπότση, σύζυγο του Γεωργάκη Μπότση, η οποία, αφού αντιστάθηκε έως την τελευταία στιγμή μαζί με άλλες Σουλιώτισες πυροβολώντας τους Τούρκους, συγκέντρωσε γύρω της νύφες και τα εγγόνια της και έβαλε φωτιά στο μπαρούτι που τους είχε απομείνει.

Μετά την Επανάσταση, οι Ευρωπαίοι καλλιτέχνες επισκέπτονται την Ελλάδα, γνωρίζουν επιζήσαντες αγωνιστές, ζωγραφίζουν πορτρέτα τους, απαθαναντίζουν καθημερινά στιγμιότυπα νησιών, πόλεων και κατοίκων. Μία θαυμάσια μικρογραφική και ρεαλιστική σύνθεση της αθηναϊκής καθημερινότητας αποδίδει ο Δανός Martinus Christian Wesseltoft Rørbye στην ελαιογραφία «Η Περιοχή γύρω από τον Πύργο των Ανέμων» (1839).

Denis Dighton (1792-1827) Η ήττα των Οθωμανών στην Κλεισούρα, 1823

 Eλαιογραφία σε καμβά 182×244 εκ

Επίσης, ένα αριστοτεχνικό πορτρέτο μουσειακών προδιαγραφών της συλλογής είναι «Ο Άρχοντας Μαραθέας με Παραδοσιακή Ενδυμασία» (1850) σε αρχαιοελληνικό φόντο, έργο του Αυστριακού Φραντσέσκο Πίτζε, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα, έζησε στην Αθήνα και την Κέρκυρα και φιλοτέχνησε πορτρέτα εύπορων νησιωτών.

Η έκθεση παρουσιάζει συνολικά 35 έργα από την πλούσια φιλελληνική συλλογή του Ιδρύματος Αντώνιος Ε. Κομνηνός, η οποία δημοσιεύεται στον ομώνυμο δίγλωσσο κατάλογο που τη συνοδεύει.

gkoul@naftemporiki.gr

Ο Ντελακρουά (1798-1863) είναι ένας από τους πιο γνωστούς ζωγράφους στην Ελλάδα. Ένας από τους μεγάλους εκπροσώπους –ο κυριότερος ίσως καλλιτέχνης– του γαλλικού ρομαντισμού, άφησε ως πνευματική κληρονομιά περισσότερα από 9.000 έργα, από πίνακες μεγάλων διαστάσεων μέχρι σχέδια.

Εμπνεύστηκε από σημαντικά ιστορικά γεγονότα, όπως η Ελληνική Επανάσταση του 1821. Το 1824 παρουσίασε τη «Σφαγή της Χίου» με αφορμή το πραγματικό γεγονός της Επανάστασης και ο πίνακας αγοράστηκε από τη γαλλική κυβέρνηση για 6.000 νομίσματα. Το έργο του «H Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» βασίστηκε στην τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου και στον αγώνα των Ελλήνων το 1825. Ο Ντελακρουά αποτίνει φόρο τιμής στον φιλέλληνα ποιητή λόρδο Μπάιρον, ο οποίος πέθανε στο Μεσολόγγι το 1824, και ο πίνακας αρχικά εκτέθηκε με σκοπό την οικονομική ενίσχυση του ελληνικού αγώνα.

Ο Ντελακρουά δεν επισκέφτηκε ποτέ την Ελλάδα, αλλά το ορμητικό ύφος και τα θέματά του ταίριαζαν στην ανησυχία των Ευρωπαίων για όσα συνέβαιναν στη χώρα μας. Οι ειδήσεις που έφταναν στην Ευρώπη, η φαντασία του ζωγράφου και η ευαισθησία του απέναντι στον ελληνικό λαό καθόρισαν την ατμόσφαιρα των έργων του, μια προσφορά ανυπολόγιστη στον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα.

Δύο έργα του από τη συλλογή του Μουσείου του Λούβρου είχε προγραμματιστεί να συμπεριληφθούν στην έκθεση «1821 Πριν και Μετά» που διοργανώνεται από το Μουσείο Μπενάκη με τη σύμπραξη της Τράπεζας της Ελλάδος, της Εθνικής Τράπεζας και της Alpha Bank για τον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 και άνοιξε τις πόρτες της στο κοινό με την επαναλειτουργία όλων των μουσείων στις 14 Μαΐου. Οι πρωτόγνωρες συνθήκες που επικρατούσαν μέχρι τότε στις μετακινήσεις είχαν καταστήσει αδύνατη την έγκαιρη μεταφορά αυτών των έργων.

Μέσα στο καλοκαίρι, και αφού η κίνηση ανθρώπων και έργων τέχνης είχε αποκατασταθεί, τα έργα του Ντελακρουά έφθασαν στην Ελλάδα, συνοδευόμενα από έναν επιμελητή του μουσείου, και πήραν τη θέση τους ανάμεσα σε άλλες δημιουργίες φιλελλήνων ρομαντικών ζωγράφων του δέκατου ένατου αιώνα, οι οποίοι συγκινήθηκαν από τον Αγώνα των Ελλήνων, εμπνεύστηκαν από αυτόν και τον στήριξαν με πολλούς τρόπους.

Τα έργα εκτίθενται στη δεύτερη ενότητα της έκθεσης, η οποία είναι αφιερωμένη στα γεγονότα και στους πρωταγωνιστές της Ελληνικής Επανάσταση. Πρόκειται για τα εξής: Δύο σπουδές για σουλιώτικες φορεσιές και Σπουδή για μαροκινές παντόφλες.

Ο Γιώργης Μαγγίνης, επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, αφηγείται το ταξίδι των έργων από το Παρίσι στην Αθήνα: «Αυτά τα δύο έργα εντοπίστηκαν από την πρόεδρο του μουσείου Ειρήνη Γερουλάνου στην έκθεση για τον Ντελακρουά στο Παρίσι. Επιστρέφοντας, έφερε τον κατάλογο. Εμείς τότε σχεδιάζαμε την έκθεση και είδαμε πόσο ωραία ήταν αυτά τα έργα, έτσι αρχίσαμε να σχεδιάζουμε να φέρουμε κάποια από αυτά, όχι τα μεγάλα του Λούβρου, που είναι αμετακίνητα.

Το Μουσείο Μπενάκη έχει μια συνεργασία τα τελευταία χρόνια με το Λούβρο, είχαμε δανείσει και δυο έργα πρόσφατα στην έκθεση για τον Ελ Γκρέκο και μέσα στο πλαίσιο αυτών των συνεννοήσεων ζητήσαμε κάποιες σπουδές του Ντελακρουά, που είναι έξοχες. Όλα αυτά συνέβησαν προ πανδημίας.

Εμείς μέσα στην πανδημία είχαμε έτοιμη την έκθεση, μήνες πριν ανοίξει στο κοινό. Αυτά τα δύο έργα δεν μπορούσαν να φύγουν ασυνόδευτα από το Λούβρο, οι συνοδοί μάλιστα τα έχουν στην καμπίνα και όχι μαζί με τις αποσκευές, σε αυτές τις χαμηλές θερμοκρασίες.

Επίσης, όταν φτάνουν τέτοιας αξίας έργα στο μουσείο, ο συνοδός πρέπει να είναι παρών όταν αποσυσκευάζονται, την ώρα που κρεμιούνται ή τοποθετούνται σε προθήκες, οπότε θα βεβαιωθεί ότι οι κλιματιζόμενες συνθήκες είναι όπως πρέπει, μετά θα υπογράψει τα χαρτιά και όταν τελειώσει η έκθεση θα έρθει να τα πάρει πίσω. Αυτή είναι η διαδικασία. Επομένως, αυτό, λόγω των υγειονομικών περιορισμών, έπρεπε να γίνει μετά την άρση των μέτρων, μετά τις 14 Μαΐου.

Η συνέχεια του άρθρου στη Lifo.gr

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, σπάνια έργα του, αλλά και ευρήματα σχετικά με τους φίλους και τους παραγγελιοδότες του θα «ζωντανέψουν» στο Μουσείο Μπενάκη, που πραγματοποιεί αφιέρωμα στον μεγάλο ζωγράφο με θέμα «Ο φιλικός κύκλος του Γκρέκο στο Τολέδο».

Στόχος της έκθεσης είναι να γίνουν γνωστοί και να τιμηθούν οι διανοούμενοι, συλλέκτες και παραγγελιοδότες που αποτελούσαν τον προσωπικό κύκλο του Γκρέκο στο Τολέδο, τον ενέπνευσαν και τον στήριξαν σε όλη τη φάση της δημιουργικής του ζωής. Ο Κρητικός ζωγράφος έζησε 37 ολόκληρα χρόνια στο Τολέδο, επαγγελματικά σε μεγάλο βαθμό πετυχημένος αλλά πνευματικά σχετικά απομονωμένος. Ένας ζωγράφος με τη δική του ουμανιστική παιδεία δεν μπορούσε να έχει παρά ελάχιστους συνομιλητές στο Τολέδο: μια αριθμητικά περιορισμένη ελίτ ιταλικής κουλτούρας που ήταν σε θέση να εκτιμήσει το ιδιόμορφο εικαστικό του έργο. Η έκθεση περιλαμβάνει δύο από τις σημαντικότερες προσωπογραφίες που φιλοτέχνησε ο καλλιτέχνης (από τις συλλογές του Museo del Prado), καθώς και άλλα ζωγραφικά έργα, σπάνια βιβλία, χειρόγραφα και χαρακτικά του 16ου και του 17ου αιώνα που φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας, στα Αρχεία του Τολέδου (Archivo Municipal de Toledo, Archivo Provincial de Toledo, Biblioteca de Castilla-La Mancha), και σε άλλα ιδρύματα (Museo del Greco, Archivo Historico de Protocolos de Madrid) που πρόθυμα δέχτηκαν να δανείσουν τους θησαυρούς τους.

Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο ιστορικός Richard Kagan (καθηγητής στο Johns Hopkins University, Baltimore), σε συνεργασία με τον ιστορικό τέχνης Νίκο Χατζηνικολάου (ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης). Την έκθεση συνοδεύει πλούσια επιστημονική έκδοση, την οποία επιμελείται ο Νίκος Χατζηνικολάου, με κείμενα του επιμελητή και των Richard Kagan και Ιωάννη Χασιώτη.

—

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος μεταξύ Βενετίας και Ρώμης

Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο Οδού Πειραιώς. Διάρκεια: 21 Νοεμβρίου 2014 – 1 Μαρτίου 2015

Η έκθεση «Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος μεταξύ Βενετίας και Ρώμης», είναι μια συνδιοργάνωση του Μουσείου Μπενάκη με το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, όπου και παρουσιάστηκε αρχικά (21 Ιουνίου έως τις 25 Οκτωβρίου 2014).

Η έκθεση επικεντρώνεται σε δύο πίνακες του Γκρέκο που εκτίθενται μόνιμα στους χώρους του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, στο Ηράκλειο. Πρόκειται για τη Βάπτιση του Χριστού, που ανήκει στο Δήμο Ηρακλείου, και την Άποψη του Όρους και της Μονής Σινά, που αγοράστηκε από τα Ιδρύματα Ανδρέα και Μαρίας Καλοκαιρινού, το 1991. Τα ιστορικά πρόσωπα που παρουσιάζονται στην έκθεση είναι ο καρδινάλιος Alessandro Farnese, ο βιβλιοθηκάριός του Fulvio Orsini, καθώς και ο μικρογράφος Giulio Clovio. Ο Γκρέκο φιλοξενήθηκε επί δύο χρόνια (1570-1572) στο Palazzo Farnese μετά από επιστολή του Giulio Clovio προς τον καρδινάλιο, όπου τον χαρακτήριζε «σπάνια περίπτωση για τη ζωγραφική», ενώ για τον Fulvio Orsini οι ειδικοί πιστεύουν ότι το έργο Άποψη του Όρους Σινά του ανήκε και ίσως να ήταν παραγγελία δική του. Έτσι, διερευνώνται τα πρώτα βήματα του καλλιτέχνη στη Δύση, τόσο στη Βενετία όσο και στην αρχή της ρωμαϊκής περιόδου της ζωής του (1567-1574). Με τη βοήθεια ζωγραφικών έργων, χαρακτικών και χειρογράφων ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη του φιλόδοξου και υπερήφανου ζωγράφου από την Κρήτη στα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα της μετα-αναγεννησιακής Ιταλίας.

Στην έκθεση παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα η Προσκύνηση των ποιμένων από το Agnes Etherington Art Center (Kingston, Καναδάς), η Προσωπογραφία του Giulio Clovio της Sofonisba Anguissola που ανήκει σε ιδιωτική συλλογή του εξωτερικού (Ρώμη), μια Προσωπογραφία του Fulvio Orsini, αγνώστου καλλιτέχνη, από τις συλλογές του Μουσείου Uffizi, καθώς και ο πίνακας του Γκρέκο Παιδί που φυσάει ένα αναμμένο δαυλί από το Museo Nazionale di Capodimonte της Νάπολης.

Την έκθεση συνοδεύει πλούσια επιστημονική έκδοση με κείμενα των Παναγιώτη Ιωάννου, Μαρίας Κωνσταντουδάκη-Κιτρομηλίδου, David McTavish και Νίκου Χατζηνικολάου. Επιμελητής της έκθεσης και της έκδοσης είναι ο Νίκος Χατζηνικολάου.

 

Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο: El Greco from Crete, to Venice, to Rome, to Toledo

Μουσείο Μπενάκη, Κτήριο Οδού Πειραιώς, Αμφιθέατρο 21-22-23 Νοεμβρίου 2014

Το Μουσείο Μπενάκη, στο πλαίσιο του αφιερώματος στον Γκρέκο, διοργανώνει τριήμερο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με τίτλο “El Greco from Crete, to Venice, to Rome, to Toledo”, με τη συμμετοχή 22 επιστημόνων από όλο τον κόσμο, ειδικών στο έργο του Θεοτοκόπουλου.

Η ευρεία θεματική και η έμφαση που θα δοθεί στον πίνακα του Λαοκόωντα, όπως επίσης και το επίπεδο τόσο των επιστημονικών ανακοινώσεων όσο και των δύο κεντρικών ομιλιών που έχουν προγραμματιστεί, καθιστούν το συνέδριο ένα πραγματικό γεγονός για όσους ενδιαφέρονται για τον καλλιτέχνη ή ευρύτερα για την ευρωπαϊκή ζωγραφική του 16ου αιώνα.

Οι ανακοινώσεις στα ισπανικά θα μεταφράζονται ταυτόχρονα στα αγγλικά και στα ελληνικά. Οι ανακοινώσεις στα γαλλικά, ιταλικά και ελληνικά, θα μεταφράζονται ταυτόχρονα στα αγγλικά.

Εκπαιδευτικές επισκέψεις σχολικών μονάδων

Ειδικά για την έκθεση «Ο φιλικός κύκλος του Γκρέκο στο Τολέδο» (Κεντρικό Κτήριο) το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Μουσείου Μπενάκη πρόκειται να οργανώσει εκπαιδευτικές επισκέψεις, οι οποίες απευθύνονται κυρίως σε μαθητές που φοιτούν στις δυο τελευταίες τάξεις του Δημοτικού, στο Γυμνάσιο και το Λύκειο. Όσα σχολεία ενδιαφέρονται να δηλώσουν συμμετοχή θα προμηθεύονται εκ των προτέρων πλούσιο πληροφοριακό υλικό για την προετοιμασία της επίσκεψης με επιλογές από τη διεθνή βιβλιογραφία, αλλά και οδηγίες-προτάσεις προς τον εκπαιδευτικό για την εποικοδομητική κίνηση των μαθητών του στο χώρο της έκθεσης. Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια νοερή διαδρομή που θα συνδέει την έκθεση του Κεντρικού Κτηρίου του Μουσείου Μπενάκη, τόσο με αυτήν του Κτηρίου της οδού Πειραιώς όσο και με εκείνη του γειτονικού Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου.

Πληροφορίες και κρατήσεις: Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων, Δευτέρα έως Πέμπτη, 10:00-14:00, τηλ. 210 3671067-69.

Info:

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ Κεντρικό Κτήριο

Κουμπάρη 1 | 210 3671000

ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Τετάρτη, Παρασκευή: 9:00-17:00

Πέμπτη, Σάββατο: 9:00-24:00

Κυριακή: 9:00 – 15:00

Δευτέρα, Τρίτη: ΚΛΕΙΣΤΑ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ Κτήριο οδού Πειραιώς

Πειραιώς 138 | 210 3453111

ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Πέμπτη, Κυριακή: 10:00-18:00

Παρασκευή, Σάββατο: 10:00-22:00

Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: ΚΛΕΙΣΤΑ

www.benaki.gr

 

Σε αυτούς είναι αφιερωμένη η έκθεση «Ο φιλικός κύκλος του Γκρέκο στο Τολέδο» που θα παρουσιάσει από τις 13 Νοέμβρη το Μουσείο Μπενάκη.

Εκεί, που εδώ και μερικές μέρες με πυρετώδεις ρυθμούς και δέος στήνεται η έκθεση που θα αποτελέσει μια από τις κορυφαίες στιγμές του εορτασμού για τα 400 χρόνια από το θάνατο του Θεοτοκόπουλο.

Με γάντια, ειδικές ποδιές, απίστευτη προσοχή και δέος, τεράστια εμπειρία, σκίτσα, πίνακες, έγγραφα βγαίνουν από τα προστατευτικά καλύμματα και τοποθετούνται στο χώρο από τους συνεργάτες του Μουσείου Μπενάκη. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο Richard Kagan (καθηγητής στο John Hopkins University, Βαλτιμόρη) και ο Νίκος Χατζηνικολάου Στο facebook του Μουσείου αποκαλύπτεται μέσω φωτογραφιών αυτή η σπάνια διαδικασία.

Η έκθεση επικεντρώνεται στην παρουσίαση των διανοούμενων, συλλεκτών και παραγγελιοδοτών, οι οποίοι αποτελούσαν τον προσωπικό κύκλο του Γκρέκο στο Τολέδο, εμπνέοντας και στηρίζοντάς τον σε όλη τη δημιουργική του πορεία. Περιλαμβάνει σημαντικό αρχειακό υλικό από τα Αρχεία του Τολέδο (Archivo Municipal de Toledo, Archivo Provincial de Toledo, Biblioteca de Castilla-La Mancha) και της Μαδρίτης (Archivo Historico de Protocolos de Madrid), χειρόγραφα και βιβλία από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας (Biblioteca Nacional de Espana), καθώς και τέσσερις προσωπογραφίες του Γκρέκο από τις συλλογές του Museo del Prado, του Museo del Greco στο Τολέδο καθώς και από μια ιδιωτική συλλογή του εξωτερικού (Λονδίνο).

Την έκθεση θα συνοδεύσει πλούσια επιστημονική έκδοση, την οποία επιμελείται ο ιστορικός τέχνης Νίκος Χατζηνικολάου (ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης).