Στο ατμοσφαιρικό περιβάλλον του, εκτός από τη μόνιμη έκθεση, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, πραγματοποιούνται μια σειρά εκδηλώσεων και δράσεων, αλλά και περιοδικές εκθέσεις, σαν αυτή που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, με τίτλο, «Επαναcyσταση `21», έκθεση που έγινε στο πλαίσιο των Επετειακών Δράσεων της Τράπεζας Πειραιώς για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 και σε συνεργασία με το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο. Μεταξύ των δράσεων που πραγματοποιούνται, είναι εργαστήρια χειροτεχνίας για παιδιά, μουσικές βραδιές, προβολές ταινιών, παραστάσεις χορού και θεάτρου έως βραδιές αστροπαρατήρησης. Όλα αυτά μετατρέπουν τον Προμαχώνα του Ιτς Καλέ, σε χώρο έμπνευσης, γνώσης και ανακάλυψης.

Νέος χάρτης στην πολιτιστική ανάπτυξη της πόλης

«Το Μουσείο Αργυροτεχνίας διαμόρφωσε ένα νέο χάρτη όσον αφορά την πολιτιστική ανάπτυξη της πόλης. Αποτελεί αναμφισβήτητα σημείο αναφοράς και παράλληλα ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα, όμορφα “δεμένο” με το κάστρο της πόλης. Αναδεικνύει την αργυροτεχνία και ταυτόχρονα αποτελεί σημείο επανεκκίνησης του ενδιαφέροντος για αυτή την τέχνη η οποία αναπτύχθηκε στην περιοχή και σήμερα βρίσκεται σε υποχώρηση λόγω απουσίας τεχνιτών. Το Μουσείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου Πειραιώς είναι ένα ζωντανό πολιτιστικό κύτταρο με το οποίο συνδιοργανώνουμε σημαντικές πολιτιστικές δραστηριότητες κυρίως στον αύλειο χώρο του», αναφέρει ο Δήμαρχος της πόλης κ. Μωυσής Ελισάφ, ο οποίος εξαίρει τη συμβολή του μουσείου στην ανάδειξη του τοπικού πολιτισμού.

Μία νησίδα πολιτισμού στον Προμαχώνα του Ιτς Καλέ στα Ιωάννινα

Μαλάματα και θάματα. Ένα υλικό, μία τέχνη, εκατοντάδες μάστορες και χιλιάδες ανθρώπινες ιστορίες που σημάδεψαν μια πόλη, μια οικονομία, και διαμόρφωσαν μια ολόκληρη κοινωνία. Τα «μαλαματένια Γιάννενα», σφιχταγκαλιασμένα με την τέχνη της αργυροτεχνίας από τους πρώτους Βυζαντινούς χρόνους, έχουν να διηγηθούν μυριάδες ιστορίες καμωμένες με ασήμι και χρυσό.
Μια ταμπακιέρα που διασχίζει με καμήλες τα Βαλκάνια, ένα θηκάρι που αστράφτει την ώρα που φωλιάζει μέσα του το μαχαίρι, ασημένια ανθάκια πάνω σε στέφανα γάμου, δυο εξαπτέρυγα μητροπολιτικού ναού. Ιστορίες μικρές προσωπικές και ιστορίες μεγάλες, που αλλάξανε τη ροή της ζωής ενός τόπου, όλες πασπαλισμένες με ασήμι.

Μία παραμυθένια στέγη

Όλες αυτές οι ιστορίες έχουν στα Ιωάννινα, μια στέγη σχεδόν παραμυθένια.
Ένα πολύτιμο Μουσείο που στεγάζεται στην νοτιοανατολική ακρόπολη, στο Ιτς Καλέ, του περίφημου κάστρου της πόλης, το Μουσείο Αργυροτεχνίας που εντάσσεται στο δίκτυο μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς. Εκεί, στον προμαχώνα, που για αιώνες δίνονταν μάχες επιβίωσης, τώρα ο επισκέπτης θαυμάζει μια τέχνη που έκανε τους Γιαννιώτες ξακουστούς, που έφερε στην πόλη πλούτο, που δημιούργησε μικρά αριστουργήματα.
Οι δύο στάθμες του προμαχώνα και τα παλαιά μαγειρεία του κάστρου αναμορφώθηκαν προκειμένου να φιλοξενήσουν τη μόνιμη έκθεση που παρουσιάζει την τεχνολογία της αργυροχοϊας κατά την προβιομηχανική περίοδο, με έμφαση στην περιοχή της Ηπείρου.
Στην πρώτη στάθμη παρουσιάζεται η ιστορία και η τεχνολογίας της αργυροχοΐας στην Ήπειρο. Ο επισκέπτης, μέσα από τον εργαλειακό εξοπλισμό, τα στοιχεία των διαφόρων τεχνικών, αλλά και με τη βοήθεια φωτογραφικού υλικού, οπτικοακουστικών μέσων παραγωγών και πολυμεσικών εφαρμογών, έρχεται σε επαφή με τις παραδοσιακές τεχνικές μορφοποίησης και διακόσμησης αργυρών αντικειμένων.
Στη δεύτερη στάθμη παρουσιάζεται η συλλογή ηπειρώτικων αργυρών αντικειμένων από τον 18^ο έως τον 20^ό. Κομψοτεχνήματα με περίτεχνες λεπτομέρειες, όπως κοσμήματα, όπλα, ασημικά του σπιτιού και προσωπικά είδη, είναι μερικά από τα αντικείμενα της συλλογής.

Ταξίδι στον χρόνο

Ηπειρώτικη πέτρα, αέρινοι λεπτοκομμένοι σχιστόλιθοι αντί για κεραμίδια, επιβλητικές πέτρινες καμάρες. Οι χώροι του Μουσείου, τα δύο επίπεδα του προμαχώνα και τα παλιά μαγειρεία του κάστρου, δημιουργούν ένα έντονο και αξέχαστο χωρικό βίωμα.
Ήχοι, εικόνες, παιχνίδια με πολυμέσα, διάδραση, όλα με στόχο ώστε το μουσείο να γίνει γιορτή γνώσης και ανακάλυψης. Στην είσοδο ένα σφυρί δουλεύει για τη φιλοτέχνηση ενός ασημένιου αντικειμένου, με τον ήχο να ακολουθεί σε όλο το χώρο, και λίγο μετά ένα ασημένιο καντήλι φωτίζει ερωτήματα και απαντήσεις.
Χρονικά, η μόνιμη έκθεση του Μουσείου καλύπτει τη μεταβυζαντινή περίοδο από τον 15ο αιώνα και έπειτα, με συγκεκριμένες αναφορές σε ακόμα παλαιότερες εποχές. Μπροστά στα μάτια μας ξετυλίγεται όλη η μαστοριά της αργυροχοΐας κατά την προβιομηχανική περίοδο.
Σφυρηλάτηση, χύτευση, συρματερή, σαβάτι και ανάγλυφο. Οι παραδοσιακές τεχνικές κατασκευής και διακόσμησης αργυρών αντικειμένων συνυπάρχουν μαζί με αναφορές και ονόματα σπουδαίων μαστόρων της πόλης.
Το υλικό και ο τρόπος με το οποίο προσεγγίζεται, επιτυγχάνει μεταξύ άλλων τη διάσωση μιας πολύτιμης γνώσης που η εκβιομηχάνιση μετέτρεψε ριζικά.
Τα ασημένια αντικείμενα αιωρούνται στον χώρο, σοφά τοποθετημένα, και δημιουργούν ένα τόπο όπου συντηρείται η μνήμη και ανθίζει η δημιουργικότητα.

Ασήμια και μαλάματα. Κοσμικά και εκκλησιαστικά έργα τέχνης

Πώς πέρναγε άραγε η τέχνη της αργυροχοΐας από τον πρωτομάστορα στους παραγιούς; Με ποιες πόλης της Δύσης συνομιλούσαν οι τεχνίτες; Από ποιες Βαλκανικές πρωτεύουσες έπαιρναν παραγγελίες; Τι ονειρεύονταν να κάνουν όταν μετρούσαν τα γρόσια της πληρωμής; Το στοίχημα του Μουσείου κερδήθηκε. Έχουμε μπει στο σύμπαν του ασημιού και των Ιωαννίνων και ταξιδεύουμε στον χρόνο ολοταχώς!

Τα αντικείμενα και η χρήση

Το δεύτερο επίπεδο του προμαχώνα, μας αποκαλύπτει πλήθος ασημένιων αντικειμένων, κοσμικών και εκκλησιαστικών από τον 18ο έως και τον 20ό αιώνα. Εξαρτήματα από παραδοσιακές ενδυμασίες, αντικείμενα που κοσμούσαν τον κεφαλόδεσμο ή την πλάτη, πόρπες, βραχιόλια, δαχτυλίδια ανασυστήνουν ουσιαστικά τη μόδα της εποχής. Ασημένια σκεύη του σπιτιού, μας ξεναγούν σε μια ξεχωριστή καθημερινότητα, ενώ ασημένια εξαρτήματα πολέμου, μας ψιθυρίζουν ιστορίες άμυνας και επίθεσης σ’ ένα σύμπαν τόσο μακριά, αλλά και τόσο κοντά μας ταυτόχρονα. Απαστράπτοντα εκκλησιαστικά κειμήλια, ευαγγέλια, σταυροί εξαπτέρυγα, συμπληρώνουν το ταξίδι στο χρόνο και στην σπάνια τέχνη των Γιαννιωτών.
Η έκθεση ολοκληρώνεται με αναφορές στη σύγχρονη αργυροτεχνία της ευρύτερης περιοχής.

Ένα υποδειγματικό Μουσείο

Το Μουσείο Αργυροτεχνίας καταφέρνει και κερδίζει δύο στοιχήματα. Εκτός από το στοίχημα του περιεχομένου, η αναστήλωση και η στερέωση του χώρου είναι εξίσου επιτυχημένες. Κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα σπάνιο βίωμα και ταυτόχρονα πέτυχαν όλο αυτό να υλοποιηθεί με απόλυτο σεβασμό στο κτιριακό κέλυφος μέσα στο οποίο φιλοξενείται η έκθεση. Όλα τα αντικείμενα παρουσιάζονται με τρόπο ώστε τίποτε να μην πληγώνει, να μην αφήνει καν ίχνος πάνω στη δομή του ιστορικού κτίσματος.

Το Μουσείο είναι προσβάσιμο σε Άτομα με Αναπηρία

Μουσείο Αργυροτεχνίας
Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς
www.piop.gr
Ημέρες και Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά, εκτός Τρίτης, 10:00 – 17:00 έως 15/10 και 10:00-18:00 από 16/10
Τηλ.: 2651064065