Τέσυ Μπάιλα, “Λέγε με Ισμαήλ”, εκδόσεις Ψυχογιός

Για όσους παρακολουθούν την λογοτεχνική παραγωγή τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, σίγουρα θα έχουν εστιάσει την προσοχή τους σε κάποιους δημιουργούς που πραγματικά καταθέτουν με τον λόγο, αλλά κυρίως την ψυχή τους έργα που αναμφίβολα σηματοδοτούν την πρόοδο της πεζογραφίας μας. Ακόμα κι αν μέσα στην «ποσότητα» της βιβλιοπαραγωγής, ίσως κάποιες φορές καλύπτεται η «ποιότητα» κάποιων έργων η περίπτωση της Τέσυς Μπάιλα είναι αναμφίβολα αξιοπρόσεκτη.

Λέγε με Ισμαήλ

Το λογοτεχνικό παλίμψηστο που η περίτεχνη γραφή της συγγραφέως για την περίοδο διωγμού των Ελλήνων της Πόλης είναι μόνο το πρώτο επίπεδο γραφής, αφού μέσα από ομόκεντρους κύκλους που δημιουργούν οι «ήρωες» – Έλληνες και Τούρκοι- τονίζεται ο απώτερος στόχος του έργου που δεν είναι άλλος από έναν ηχηρό ύμνο στον Άνθρωπο κι ένα παράλληλο μήνυμα αντίστασής του στην παράνοια της πολιτικής που γκρέμιζε –και δυστυχώς εξακολουθεί να γκρεμίζει- όλα όσα δημιούργησαν άνθρωποι σαν τον Ισμαήλ, τον Ισίδωρο, την Καλλιάνθη, την Μέλπω,την  Αϊσέ, την Εσίν, ακόμα κι ο Γιουσούφ ένας ευαίσθητος σκύλος ή ο Σοπέν ένας χαδιάρης γάτος, που κι αυτοί, αν και ζώα, είχαν ενσωματωθεί στην μωσαϊκή κοινωνία της πολύχρωμης, πολύβουης και κυρίως πολυπολιτισμικής πόλης.

Ο δρόμος του Πέραν με σήμα κατατεθέν το μονοβάγονο κόκκινο τραμ, τα καταστήματα που τον κοσμούσαν με κέντρα τον καφενέ του Ισμαήλ και τον σκοτεινό μακρόστενο βιβλιοπωλείο-παράδεισο του Ισίδωρου, το υπόγειο που διέμενε η πάλαι ποτέ γόησσα και μετέπειτα θύμα του έρωτά της Γιασεμώ, το αρχοντικό που η Καλλιάνθη με την παρέα της, την Μέλπω προσπαθούσε να αποδεχτεί πώς ένα τόσο δα χαρτάκι που της έγραψε ο Αρίφ και αντιλήφθηκε ο αστός πατέρας της την εγκλώβισαν στην ισόβια μοναξιά με μοναδική αρσενική παρέα της τον χαδιάρη γάτο της, τον Σοπέν.

Ιστορίες ανθρώπων, πλεγμένες στην υγρασία του Βοσπόρου, σκαρφαλωμένες στους τρούλους των εκκλησιών και των μιναρέδων ή των τζαμιών, περπατημένες στα πλακόστρωτα του Γαλατά, ατενίζουν το μέλλον να έρχεται απειλητικό και δυσοίωνο σαν το πυρωμένο βλέμμα του Αρίφ κάτω απ’ το παράθυρο της Καλλιάνθης κρατώντας σφικτά την πέτρα, ή εκείνο το δολοφονικό ένστικτο του Ναντίρ που μοίραζε λοστούς εκείνη την αποφράδα μέρα του Σεπτέμβρη και λίγο πριν αρπάξει την Ασλίβ από το χαμάμ.

Γενναιόδωροι ήρωες που ζουν και κινούνται σε καφενέδες, χαμαιτυπεία, πορνεία, βιβλιοπωλεία, υγρά υπόγεια ή αρχοντικά ψηλοτάβανα στην Πόλη ή την Πρίγκηπο, που βρέχονται άλλοτε στα μαβιά νερά του γέρο-Βόσπορου ή του Μαρμαρά κι άλλοτε περιμένουν τον εξαγνισμό του νερού από τα βαριά σύννεφα που σκεπάζουν με θαλπωρή τους χριστιανικούς και μουσουλμανικούς τρούλους της Πόλης, τσακισμένες ζωές από υπογραφές πολιτικών σε συσκέψεις και συνέδρια που έκοβαν το παρελθόν και το μέλλον σαν τον σιροπιαστό μπακλαβά στα πολίτικα ζαχαροπλαστεία, μόνο που αντί για σιρόπι έτρεχε εδώ αίμα και δάκρυ.

Κι ύστερα ξεσπά η θύελλα∙ τώρα πια οι ζωές των ηρώων είναι ίδιες τα φύλλα των φυλλοβόλων στις όχθες του Ελλήσποντου. Μόλις κόβονται απ’ το αδύναμο  κρύο δέντρο ταξιδεύουν αφημένα στη ροή του ανέμου. Χωρίς προορισμό, δίχως στόχο. Αιωρούνται μέχρι να βρουν κάποιο εμπόδιο και κάπου εκεί ν’ αρχίσει η αποσύνθεσή τους. Οι προτροπές της Γιασεμώς να καλύψουν με τα ύφασμα της ημισελήνου κάθε ρωμαίικο γράμμα δεν αποδείχτηκαν ικανές να βάλουν φραγμό στον εθνικιστικό παροξυσμό, την μόνιμη νόσο των απανταχού μισανθρώπων. Δεν μπόρεσαν καν να σώσουν τον πιστό της Γιουσούφ που ως αυτόπτης μάρτυρας της κακοποίησης της Ασλίβ, έπεσε θύμα του ζωώδους ηρωισμού του και του «ανθρώπινου» κυνισμού! Τι ειρωνεία αλήθεια;

Πόσο τραγικό είναι ο άνθρωπος που βρήκε το λασπωμένο φέσι του μικρού Οθωμανού και το παρηγόρησε διδάσκοντάς το να μην παρατά την προσπάθεια, να είναι εκείνος που η μητέρα του παιδιού θα τον καταστήσει θύμα του αφιονισμένου αιμοσταγούς όχλου!

Η τραγωδία μπορεί να επινοήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα, αλλά με πολύ μεγάλη ευκολία εξαπλώθηκε σ’ όλη την οικουμένη. Γιατί όλοι εμείς οι άνθρωποι είμαστε τόσο παράξενα πλάσματα∙ σπουδαίοι και χθαμαλοί, γενναίοι και δειλοί, ευαίσθητοι και κτηνώδεις.

Η Τέσυ Μπάιλα μας έδωσε και αυτή την φορά γενναιόδωρα όπως συνηθίζει, ένα ιστορικό μυθιστόρημα που ο αναγνώστης θα κατατάξει πολύ ψηλά στην βιβλιόφιλη εκτίμησή του και θα εκτιμήσει παράλληλα με την λογοτεχνική αρτιότητα –στοιχείο γνωστό από την πορεία της συγγραφέως- την αυθεντική ανθρωποκεντρική οπτική που διακρίνει κάθε έργο της, ιδωμένη μέσα από το πάντα γοητευτικό και ιστορικό πρίσμα.

Μιχάλης Τζανάκης/ Fractalart.gr

Ο Μάρκ Λόρι, ο άνθρωπος που ονειρεύεται να κτίσει από το μηδέν μια καθαρή και δίκαιη πόλη αγωνιά για τις οικονομικές ανισότητες των Ηνωμένων Πολιτειών και θεωρεί ότι θα λειτουργήσουν αρνητικά για το μέλλον της χώρας. Ο Μάρκ Λόρι αναζητά τρόπους να κάνει καλύτερο για τους ανθρώπους το γνωστό καπιταλιστικό σύστημα. Θα τα καταφέρει ή αυτό που προτείνει φαντάζει εξωπραγματικό ;

Η προσωπική ιστορία του Μαρκ Λόρι είναι ένα από τα success stories του αμερικανικού καπιταλιστικού συστήματος. Δημιούργησε δύο startups του ηλεκτρονικού εμπορίου, τις οποίες πούλησε αντί 550 εκατ. δολαρίων και 3,3 δισ. δολαρίων αντίστοιχα και στη συνέχεια πέρασε τα τελευταία πέντε χρόνια «τρέχοντας» το ηλεκτρονικό κατάστημα της Walmart. Σήμερα, από το αξίας 45 εκατ. δολαρίων ρετιρέ του στο Μανχάταν έχει κάθε λόγο να ονειρεύεται.

Σχεδιάζει, λοιπόν, να χτίσει μία νέα πόλη από το μηδέν, που φιλοδοξεί να γίνει «η πιο ανοικτή, η πιο δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς πόλη στον κόσμο». Η ουτοπία του Λόρι θα χτιστεί μέσα στην έρημο, θα κοστίσει 400 εκατ. δολάρια και θα φιλοξενήσει 5 εκατ. άτομα. Μάλιστα, ο entrepreneur την έχει ήδη ονομάσει Telosa, από την ελληνική λέξη «Τέλος», όπως την χρησιμοποιούσε ο Αριστοτέλης, για να περιγράψει έναν ανώτερο σκοπό.

Ο Λόρι εμπνεύστηκε από τον Αμερικανό οικονομολόγο Χένρι Τζορτζ. Όταν διάβασε το μανιφέστο του, Progress and Poverty, όλα άλλαξαν για εκείνον, λέει. Το βασικό επιχείρημα του Τζορτζ είναι ότι οι οικονομικές ανισότητες οφείλονται στην ιδιοκτησία της γης για αυτό και η λύση την οποία προτείνει είναι η βαριά φορολόγηση της γης, ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα της οικονομίας και η κοινωνική δικαιοσύνη. Οι υποστηρικτές του λένε ότι ένας φόρος επί της γης θα βοηθούσε να εξαλειφθούν σχεδόν όλοι οι άλλοι φόροι.

Αυτό είναι που θέλει να κάνει ο Λόρι στην Telosa. «Εάν πας στην έρημο, όπου η γη δεν αξίζει τίποτα –ή πολύ λίγα- και δημιουργήσεις ένα ίδρυμα το οποίο έχει στην ιδιοκτησία του τη γη, και οι άνθρωποι μετακομίσουν εκεί και με τους φόρους τους χτιστούν υποδομές. Εάν χτίσεις μία από τις σπουδαιότερες πόλεις στον κόσμο, το ίδρυμα θα αξίζει ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Και εάν ο σκοπός του ιδρύματος είναι να πάρει την υπεραξία της γης και να την επιστρέψει στους πολίτες με τη μορφή φαρμάκων, παιδείας, προσιτής στέγασης, κοινωνικών υπηρεσιών: Ουάου, αυτό είναι!», έλεγε πρόσφατα σε δημοσιογράφο του Bloomberg Businessweek.

Ήδη, έχει αναθέσει σε έναν από τους πιο διάσημους αρχιτέκτονες του κόσμου, τον Δανό Μπιάρκε Ίνγκελς να σχεδιάσει την πόλη. Πρόκειται για τον άνθρωπο που σχεδίασε τα νέα κεντρικά γραφεία της Google στο Λονδίνο και την Καλιφόρνια και έφτιαξε μία πίστα του σκι πάνω σε ένα εργοστάσιο ηλεκτρικής ενέργειας στην Κοπεγχάγη. Μάλιστα, αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ίνγκελς αναλαμβάνει να σχεδιάσει μία ολόκληρη πόλη. Τον Ιανουάριο του 2020, η Toyota του ανέθεσε να φτιάξει το master plan για μία νέα πόλη 2.000 κατοίκων στους πρόποδες του όρους Φούτζι.

Το πρόβλημα του Λόρι, τώρα, είναι να βρει τα χρήματα για να φτιάξει την Telosa και να αποδείξει ότι μπορεί να διορθώσει τα ελαττώματα του αμερικανικού καπιταλιστικού συστήματος. Είναι βέβαια πλούσιος, αλλά όχι τόσο.

Ο Λόρι, γιος μιας bodybuilder, πήρε την τάση να κατεβάζει διάφορες επιχειρηματικές ιδέες από τον πατέρα του, ο οποίος πάντα προσπαθούσε να «πιάσει την καλή».

Ως έφηβος έκανε ανταλλαγή καρτών του μπέιζμπολ και στο πανεπιστήμιο «έτρεχε» το δικό του hedge fund, έχοντας για πελάτες τους γονείς των πλούσιων συμφοιτητών του. Πριν να κλείσει τα 30, έβγαζε μισό εκατομμύριο δολάρια στο banking, όμως αποφάσισε να τα παρατήσει και να φτιάξει κάτι δικό του.

Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία ήταν το Diapers.com, το οποίο πούλησε στην Amazon το 2010. Έπειτα από δύο χρόνια, παραιτήθηκε από την Amazon για να στήσει μία ανταγωνιστική της εταιρεία, την Jet.com. Και το 2016 την πούλησε στη Walmart.

moneyreview.gr 

Ο Τζον Φρίλι γεννήθηκε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Κατατάχθηκε στο αμερικανικό ναυτικό και υπηρέτησε ως καταδρομέας στη Βιρμανία και την Κίνα κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Για πρώτη φορά επισκέφτηκε την Κωνσταντινούπολη το 1960, για να διδάξει Φυσική στη Ροβέρτειο Σχολή, στο σημερινό Πανεπιστήμιο Bogazici. Επέστρεψε στην Πόλη το 1993, αφού εργάστηκε στη Νέα Υόρκη, στη Βοστόνη, στο Λονδίνο, στην Αθήνα και στη Βενετία. Έχει εκδώσει πάνω από σαράντα βιβλία, ανάμεσά τους και αρκετούς ταξιδιωτικούς οδηγούς για την Ελλάδα και την Τουρκία. Η κόρη του, Μορίν Φρίλι, είναι επίσης συγγραφέας και μεταφράστρια των έργων του Ορχάν Παμούκ στα αγγλικά.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας