Εγκαίνια: Τετάρτη 26 Αυγούστου, ώρα 20:00
26 Αυγούστου – 12 Οκτωβρίου 2026

Επιμέλεια έκθεσης: Χριστόφορος Μαρίνος

Το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού παρουσιάζει, στην Αίθουσα Νικόλαος Γύζης, την ατομική έκθεση του Αλέξανδρου Καπετάνου με τίτλο «Σκοτεινό Γυαλί», σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου. Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 26 Αυγούστου έως τις 12 Οκτωβρίου 2026.

Η έκθεση συγκεντρώνει ελαιογραφίες μιας ενότητας που αναπτύχθηκε από το 2022 έως το 2025 και έχει την αφετηρία της στον «Γυάλινο κόσμο» του Tennessee Williams. Ο Καπετάνου αντλεί από αυτό το θεατρικό σύμπαν ένα οπτικό και συναισθηματικό λεξιλόγιο: τον ενδιαφέρει το φως που συνδέεται άμεσα με τη μνήμη και την ευθραυστότητα των προσώπων, ειδικότερα της Λώρας Γουίνγκφιλντ.

Στους πίνακες της ενότητας, ο πολυέλαιος αποσπάται από την οικιακή ή σκηνική του ταυτότητα και μετατρέπεται σε σχεδόν εξαϋλωμένο σώμα φωτός. Η μορφή του αιωρείται μέσα στο μαύρο, άλλοτε μετωπική και αινιγματική, άλλοτε ψηλά, σαν να κρέμεται από ένα αόρατο σημείο στήριξης. Το αναγνωρίσιμο αντικείμενο απομακρύνεται σταδιακά από το βλέμμα και στη θέση του αναδύονται λευκές και υπόλευκες αντανακλάσεις, λεπτές κάθετες γραμμές, μικρές εκρήξεις φωτεινής ύλης.

Η ζωγραφική του Καπετάνου αναζητά τη στιγμή κατά την οποία η εικόνα του φωτός αρχίζει μόλις να διακρίνεται: πριν σταθεροποιηθεί σε αναγνωρίσιμη μορφή, όταν ακόμη αναδύεται από το σκοτάδι ή επιστρέφει σε αυτό. Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από την περιγραφή του αντικειμένου στην εμπειρία της εμφάνισής του. Η λάμψη γίνεται ίχνος, η αντανάκλαση γίνεται μνήμη, το γυαλί γίνεται φορέας μιας εύθραυστης παρουσίας.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη ζωγραφική εμπειρία έχει το μαύρο. Πυκνό, υλικό, βαθύ, απλωμένο σε αλλεπάλληλες στρώσεις, συγκροτεί τον χώρο μέσα στον οποίο το φως αποκτά ένταση και σημασία. Με την πρώτη ματιά μοιάζει ενιαίο και αδιαπέραστο. Ύστερα, όσο το βλέμμα μένει επάνω στην επιφάνεια, αρχίζει να αποκαλύπτει μικρές μεταβολές, θαμπές διαβαθμίσεις, περιοχές μεγαλύτερης ή μικρότερης πυκνότητας, ίχνη της ζωγραφικής χειρονομίας. Μέσα από αυτή την αργή αποκάλυψη, κάθε λευκό σημείο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Κάθε μικρή λάμψη μοιάζει με υπόλειμμα παρουσίας μέσα σε έναν απροσδιόριστο χώρο.

Η παρουσίαση των έργων στην Τήνο προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ανάγνωσης. Σε έναν τόπο όπου το φως έχει έντονη θρησκευτική και υλική παρουσία, το «Σκοτεινό Γυαλί» αποκτά έναν διακριτικά κατανυκτικό χαρακτήρα. Το μαύρο των έργων βαθαίνει, ενώ οι μικρές ανταύγειες θυμίζουν κεριά μέσα σε ναό ή γυαλί που λαμπυρίζει φευγαλέα. Η ζωγραφική του Καπετάνου συνομιλεί έτσι με την ιδιαίτερη εμπειρία του τόπου, με τη σχέση ανάμεσα στο φως, την ύλη, τη μνήμη και τη σιωπή.

Στο «Σκοτεινό Γυαλί», η εικόνα παραμένει μεταβλητή, διαφεύγουσα. Υπάρχει περισσότερο σαν μνημονικό ίχνος, σαν κάτι που εμφανίζεται τη στιγμή ακριβώς που μοιάζει έτοιμο να χαθεί. Ανάμεσα στην ύλη και την αντανάκλαση, στο παρόν και την ανάμνηση, ο Αλέξανδρος Καπετάνος διαμορφώνει μια ζωγραφική ήπιας έντασης και μεγάλης εσωτερικής φόρτισης, μια ζωγραφική που ζητά από το βλέμμα χρόνο και προσοχή.

Ο Αλέξανδρος Καπετάνου γεννήθηκε στη Φλώρινα. Σπούδασε στο 3ο Εργαστήριο Ζωγραφικής του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ. Έχει ολοκληρώσει προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές στη Θεωρία Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, καθώς και μεταπτυχιακές σπουδές στην Εφαρμοσμένη Κλινική Κοινωνιολογία και Τέχνη, στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Έχει πραγματοποιήσει πέντε ατομικές εκθέσεις: στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων, σε συνεργασία με τον ΟΠΑΝΔΑ και σε επιμέλεια Χριστόφορου Μαρίνου· στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων· στο Αρχαιολογικό Μουσείο Φλώρινας· στα Σφαγεία Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και το Open House Thessaloniki· και στον Κινηματογράφο Ολύμπιον. Έχει επίσης υλοποιήσει μία διατομική έκθεση και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές. Το 2022 επιλέχθηκε ανάμεσα στους δέκα καλλιτέχνες για τα βραβεία MATAROA της 6ης Art Thessaloniki. Έργο του βρίσκεται στη συλλογή του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης. Έχει οργανώσει και επιμεληθεί ατομικές και ομαδικές εικαστικές εκθέσεις.

Χώρος Έκθεσης

Μέγαρο Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού

Ακτή Γ. Δρόσου

84200 Τήνος, Κυκλάδες, www.itip.gr

Τ. +30 22830 29070 | +30 22830 29170 | +30 22830 29171

e-mail: itiptinos@gmail.com

Ώρες λειτουργίας έκθεσης

Δευτέρα, Τετάρτη & Πέμπτη: 09:00 – 15:00

Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή: 10:00 – 14:00 & 19:00 – 21:30

Τρίτη: Κλειστά

Πέντε νησιά μας περιμένουν να μας μυήσουν στην τέχνη σημαντικών εικαστικών

Άνδρος – 4.000 φωτογραφίες αφηγούνται την ιστορία του νησιού

Η Καΐρειος Βιβλιοθήκη και το Διεθνές Φεστιβάλ Άνδρου παρουσιάζουν την έκθεση “Ανδρίων Έργα και Ημέρες”, ένα μεγάλο φωτογραφικό αρχείο που φωτίζει τη ζωή και τη μνήμη του νησιού.

Περισσότερες από 4.000 φωτογραφίες, συγκεντρωμένες από κατοίκους της Άνδρου, συνθέτουν ένα μοναδικό ψηφιδωτό κοινωνικής ιστορίας. Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τη δεκαετία του 1970, οι εικόνες καταγράφουν πρόσωπα, επαγγέλματα, οικογένειες, σχολεία, αγροτική ζωή και μεταναστευτικές διαδρομές.

Η έκθεση δεν αντιμετωπίζει τη φωτογραφία μόνο ως αισθητικό αντικείμενο, αλλά ως ζωντανή ιστορική πηγή. Κάθε εικόνα αποτελεί ένα κομμάτι μνήμης, μια προσωπική αφήγηση που συνδέεται με τη συλλογική ταυτότητα της Άνδρου. Το φωτογραφικό υλικό ψηφιοποιήθηκε, ταξινομήθηκε και συνοδεύεται από μαρτυρίες ανθρώπων που διατηρούν ζωντανές τις ιστορίες πίσω από τις εικόνες. Την έκθεση συνοδεύει ομώνυμη έκδοση με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και κείμενα ιστορικών και ερευνητών.

• Εγκαίνια Παρασκευή 24 Ιουλίου 2026, 19:30.
• Διάρκεια: έως τον Σεπτέμβριο.
• Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα–Σάββατο 10:30–14:00 και 18:30–21:00.

Τήνος – Η “Λιτανεία” του Αργύρη Ραλλιά συναντά την παράδοση του μαρμάρου

Στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας Τήνου, στον Πύργο, ο Αργύρης Ραλλιάς παρουσιάζει την έκθεση “Λιτανεία”, μια βαθιά ποιητική προσέγγιση στη μνήμη, την πίστη και τη δύναμη της ύλης. Σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου, η έκθεση συνομιλεί με την παράδοση της τηνιακής μαρμαροτεχνίας και με τη μακρά ιστορία των τεχνιτών που μετέτρεψαν το μάρμαρο σε πολιτιστική κληρονομιά.

Τα γλυπτά του Ραλλιά αντλούν έμπνευση από τη ζωή των Κυκλάδων, τις οικογενειακές αφηγήσεις, τις τοπικές δοξασίες και τη χειρωνακτική εργασία. Οι μορφές του είναι ταυτόχρονα εύθραυστες και ανθεκτικές, τραχιές και τρυφερές. Η “Λιτανεία” λειτουργεί ως μια πρόσκληση σε έναν διαφορετικό χρόνο θέασης: έναν χρόνο πιο αργό, όπου ο θεατής καλείται να πλησιάσει την ύλη και να αναγνωρίσει τις ιστορίες που αυτή κουβαλά.

• Διάρκεια: έως 30 Νοεμβρίου 2026.
• Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Τρίτης, 10:00–18:00.

Πόρος – Η ακουαρέλα της Σαρωνίς Βατικιώτη Γκάτσου αιχμαλωτίζει τη φευγαλέα στιγμή

Στην ατομική έκθεση “Διαφάνειες Ζωής”, η ζωγράφος Σαρωνίς Βατικιώτη Γκάτσου αποτυπώνει με την ευαισθησία της ακουαρέλας μικρές στιγμές φωτός, κίνησης και καθημερινότητας.

Η ακουαρέλα, με τη διαφάνειά της και την αίσθηση ελευθερίας που προσφέρει, γίνεται το ιδανικό μέσο για μια ζωγραφική που μιλά για το εφήμερο. Οι μορφές μοιάζουν να βρίσκονται σε μια διαρκή μεταμόρφωση, σαν να έχουν συλληφθεί ακριβώς πριν χαθούν μέσα στον χρόνο. Η καλλιτέχνις, που συνδυάζει την εικαστική δημιουργία με τη φιλολογική της παιδεία, έχει παρουσιάσει έργα της στην Ελλάδα και τη Γαλλία. Στη νέα της έκθεση δημιουργεί έναν κόσμο όπου το χρώμα δεν περιγράφει απλώς την πραγματικότητα, αλλά μεταφέρει τη μνήμη μιας εμπειρίας.

• Εγκαίνια Παρασκευή 7 Αυγούστου, 20:00.
• Διάρκεια: 7–23 Αυγούστου.
• Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 19:00–23:00.

Σπέτσες – Ο Αλέξανδρος Μαγκανιώτης ξαναδιαβάζει τους μύθους του παρελθόντος

Στη γκαλερί Ακρόπρωρο στις Σπέτσες παρουσιάζεται από τις 8 Αυγούστου η έκθεση “State of Change: Οι Μυθολογίες του Ορατού και του Αφανούς” του Αλέξανδρου Μαγκανιώτη. Ο καλλιτέχνης δημιουργεί έναν εικαστικό διάπλου ανάμεσα στο αρχαίο και το σύγχρονο, το προσωπικό και το συλλογικό. Ο μύθος δεν παρουσιάζεται ως κάτι στατικό, αλλά ως ένα ζωντανό υλικό που μεταμορφώνεται και συνομιλεί με τη σημερινή πραγματικότητα.

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται η ιδέα της μετάβασης: πλοία, αρχαίες μορφές, κείμενα, αστικά τοπία και σύγχρονα σύμβολα συνυπάρχουν σε έργα που μοιάζουν με “χάρτες του νου”. Η σχέση με τον χώρο των Σπετσών είναι οργανική. Η αρχιτεκτονική του νησιού, τα αρχοντικά, οι άγκυρες, τα ίχνη της Επανάστασης και η καθημερινή ζωή γίνονται μέρος ενός μεγαλύτερου ταξιδιού, ενός σύγχρονου “Ταξιδιού του Ήρωα”.

• Εγκαίνια Σάββατο 8 Αυγούστου 2026, 20:30.
• Διάρκεια: 8 Αυγούστου–13 Σεπτεμβρίου 2026.

Πάτμος – Ο Απόστολος Χαντζαράς σε έναν διάλογο με το μύθο, το φως και τη θάλασσα

Η Πάτμος, το νησί της πνευματικότητας και των έντονων συμβολισμών, υποδέχεται φέτος το καλοκαίρι τον Απόστολο Χαντζαρά σε ένα διπλό εικαστικό αφιέρωμα με την υποστήριξη της Kapopoulos Fine Arts. Ο διεθνώς αναγνωρισμένος καλλιτέχνης παρουσιάζει δύο παράλληλες εκθέσεις, τον “Κλεμμένο Πειρατή” (“Stolen Pirate”) και το “Beauty and Blue”, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στη μυθολογία, την ελληνική θάλασσα και το διαχρονικό φως του Αιγαίου.

Στη μεσαιωνική Χώρα της Πάτμου, η σειρά “Stolen Pirate” επαναφέρει τον πειρατή ως σύγχρονο αρχέτυπο: έναν ήρωα της περιπλάνησης, της απώλειας και του νόστου. Με την χαρακτηριστική αδρή γραφή του, ο καλλιτέχνης μεταφέρει έναν παλιό θαλασσινό μύθο σε ένα σύγχρονο εικαστικό σύμπαν γεμάτο ένταση και συναίσθημα.Στο ιστορικό “Πάτμιον” Πνευματικό Κέντρο στη Σκάλα Πάτμου, η έκθεση “Beauty and Blue” στρέφεται προς τη δύναμη του ελληνικού τοπίου. Το μπλε της θάλασσας γίνεται σύμβολο εσωτερικής ομορφιάς, ενώ το χρώμα μετατρέπεται σε φως και εμπειρία.

Οι δύο εκθέσεις λειτουργούν εώς τις 13 Αυγούστου ως ένα ενιαίο αφήγημα για τη μνήμη, τη θάλασσα και τη διαχρονική σχέση του ανθρώπου με τον τόπο.

Ένα νησί που πετάει από πάνω του το παλιό, το φθαρμένο και παράλληλα πολεμάει να μην το χάσει.

Γράφει ο `Αρης Γαβριελάτος στην ΑθηΝεα 

Την έχω δει με λιγότερη ανάπτυξη και “ανάπτυξη”. Έχω δει πως είναι να είσαι χωρίς ρεύμα, έχω δει τα ηλιοβασιλέματα του Οκτωβρίου, όταν ο ήλιος πέφτει πίσω από τη Σύρο βάζοντας φωτιά στο τοπίο. Έχω γνωρίσει τα χωράφια της και τους οικισμούς της. Την έχω μισήσει και την έχω ερωτευτεί.

Η Δική Μου Τήνος

Από το 1996 για μένα ήταν η πόλη της Τήνου και το υπόλοιπο νησί. Η θρησκεία απέναντι σε κάτι αυθεντικό, χειροποίητο, ίσως άφθαρτο και ξεχασμένο, με βαθιές ρίζες στην ιστορία.

Γνωρίζετε ότι στην Τήνο ζουν ορθόδοξοι και καθολικοί; Δύο κοινότητες σε αρμονία, παρά τα όσα τους χωρίζουν. Αυτή την ιστορία αποτύπωσα το 2004 στο βιβλίο μου “Η Καθολική Κοινότητα της Τήνου” από τις Εκδόσεις Πανεπιστημιακό.

Γνωρίζετε ότι η Τήνος έζησε από το μάρμαρο, την καλαθοπλεκτική, την κτηνοτροφία και τη γεωργία; Οι παλιοί μαρμαράδες της Τήνου κάπου θα χαμογελάνε παρέα με τους πετράδες της Ηπείρου. Μια τέχνη ανθρώπινη, αναγκαία, επιβλητική.

Η Τήνος άλλαξε και έπρεπε να αλλάξει. Δεν είναι πια μόνο οι μαυροφόρες που ανηφόριζαν τον πονεμένο δρόμο της Παναγίας, οι προσκυνητές με τη βαθιά σχέση τους με τη “μάνα”, την Παναγία που μόνο αυτή μπορεί να αλαφρώσει το φορτίο τους στη Γη. Τους έχω δει, όλους τους πονεμένους αυτής της χώρας, και όχι μόνο, με το “φορτίο” στους ώμους, κεριά και παιδιά στα χέρια να περιδιαβαίνουν, να ζητούν ένα θαύμα που, ίσως, δεν ήρθε ποτέ.

Το Νησί Μετασχηματίζεται

Η Ιερά Νήσος χτίστηκε, εκμοντερνίστηκε με κάθε τρόπο. Αλλού οι αναβαθμίδες που συγκρατούν το χώμα και είναι κολοσσιαίο έργο παραδόθηκαν σε αμφίβολης αισθητικής έργα, κατοικίες, δρόμους, ενώ σε άλλα σημεία όπου οι παρεμβάσεις ήταν ήπιες, ο τόπος ζωντάνεψε.

Ένα-δυο χωριά παρατημένα, ξαναέζησαν χάρη στους Ευρωπαίους που είδαν αξία στο φτωχό, αλατισμένο χώμα της και ξαναέχτισαν τα σπίτια. Σε άλλα σημεία, οι πλαγιές κλαίνε τα βράδια που έχει αέρα για το κακό που έγινε και υψώθηκαν σπίτια-κουτιά, αμφιβόλου αισθητικής.

Η Παχιά Άμμος, η Σάντα Μαργαρίτα, η Αγία Θάλασσα (τι όνομα κι αυτό!), ο όρμος Γιαννάκη, ο όρμος που περιγράφει ο Βασίλης Αλεξάκης στα βιβλία του, η άγρια Λειβάδα. Παραλίες στις οποίες δεν τολμώ να ξαναπάω. Βουνά που τα περπάτησα, ο Τσικνιάς και το Εξώμβουργο. Αν μπορείτε, προσπαθήστε να περπατήσετε το νησί, αν και το καλοκαίρι η ζέστη και ο αέρας είναι αποτρεπτικά.

Όταν η Ζωή Κυλάει Πιο Εύκολα

Χωριά όπως η Αγάπη, ο Φαλατάδος, η Βωλάξ και ο Πύργος, ο Αρνάδος, τα Δυο Χωριά με την μαγική πλατεία τους, η Καρδιανή, το όμορφο μπαλκόνι στο Αιγαίο. Οι περιστεριώνες, τα ταπεινά εκκλησάκια, λιγοστές πηγές. Ανθρώπινα μέτρα! Μαλακοί όγκοι, λευκό και μπλε, εκεί που σε θλίβει η εγκατάλειψη, ξαφνικά μια παρέα παιδιών παίζουν.

Θυμάμαι σαν τώρα μια βροχή, νωρίς άνοιξη στο Φαλατάδο και τα ρυάκια να γεμίζουν. Μαγεμένος, με ένα μηχανάκι και έναν έρωτα που παρήκμαζε να τρέμω από το κρύο της βροχής.

Πόσα να θυμηθώ και πόσα να ξεχάσω; Τα Υστέρνια, το χωριό με τους περισσότερους κατά κεφαλήν μπασίστες στη χώρα; Τις βουτιές στον “Πλανήτη”; Τα ούζα στον όρμο Υστερνίων; Τα ρακεζιά, κάπου εκεί τον Σεπτέμβριο, με τους ανθρώπους να ενώνονται σε κοινωνία;

Αναρωτιέμαι αν οι προσπάθειες να μετατραπεί η Τήνος σε ένα νησί πολιτισμού και τέχνης πέτυχαν. Το Φεστιβάλ Τήνου με πολλές δραστηριότητες για παιδιά. Το Φεστιβάλ Τζαζ, παλαιότερα το “Ταξίδι στο Φαντασιακό”, αλλά και το Μουσείο Τσόκλη, το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, ο Πύργος ως υπαίθριο μουσείο και πόσα άλλα.

Κι όμως, ο κόσμος αναζήτησε, μάλλον περισσότερο, τα beach bars, την περίφημη πολυθρόνα της Κολυμπήθρας για μια φωτογραφία, τις ξαπλώστρες και τις ποτάρες.

Από την άλλη, πολιτισμός είναι και η γαστρονομία, με την Τήνο να τα πηγαίνει πολύ καλά, όπως θα διαβάσετε και παρακάτω!

Θα βρείτε τα πάντα, λοιπόν, στην Τήνο. Εκεί που το χειμώνα έβρισκες με τη βία μια καφετέρια, τώρα η ζωή κυλάει πιο εύκολα, πιο ανέμελα. Αναμφίβολα, όλα χρειάζονται. Ο κόσμος έχει δουλειά, πολλοί νέοι και νέες επιστρέφουν στο νησί τους.

Πηγαίνοντας στην Τήνο, θα κατέβω από το πλοίο και θα φύγω προς τα χωριά. Θα πάρω μαζί μου τη Βαλεντίνα από το Tinos Exclusive, που αγάπησε το νησί περισσότερο από πολλούς ντόπιους, μιλάει τρεις γλώσσες και θα σας κάνει να περάσετε καλά, είτε είστε από τα ΚΑΠΗ Τρικάλων, είτε από το Περπινιάν της Γαλλίας.

Θα πάω μαζί της στη Βωλάξ με τα στρογγυλά ηφαιστειακά βράχια, να δούμε και να μάθουμε από μάστορες πώς φτιάχνονται τα καλάθια από λυγαριά που κόβεται επί τόπου, για να θυμηθούμε την αξία των καθημερινών αντικειμένων στην εποχή της “μιας χρήσης”.