Ωστόσο παρά τους φόβους αυτούς, το παγκόσμιο γεωργικό εμπόριο δεν σταμάτησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19 και οι τιμές βασικών τροφίμων όπως ο αραβόσιτος, το σιτάρι και το ρύζι παρέμειναν σταθερές στις περισσότερες παγκόσμιες αγορές. Οι τιμές των τροφίμων μειώθηκαν ακόμη και ελαφρώς στις αρχές της πανδημίας, και οι περιορισμοί στις εξαγωγές κορυφώθηκαν σε περίπου 22 κράτη, αντιπροσωπεύοντας λιγότερο από το 5% του παγκόσμιου εμπορίου σιτηρών – ένα κλάσμα της διαταραχής που παρατηρήθηκε περισσότερο από μια δεκαετία πριν.

Σήμερα, δεν υπάρχει έλλειψη τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην πραγματικότητα, οι διεθνείς οργανισμοί προβλέπουν σοδειές σιτηρών ρεκόρ για το 2021. Ωστόσο, τους τελευταίους 12 μήνες, οι τιμές των τροφίμων ανεβαίνουν σταδιακά. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) -ένας δείκτης μέτρησης της τιμής των κοινώς διακινούμενων τροφίμων παγκοσμίως- αυξήθηκε σχεδόν κατά 5% από τον Απρίλιο στον Μάιο, φθάνοντας σε επίπεδα σχεδόν 40% υψηλότερα από ό,τι πέρυσι τέτοια εποχή. Αυτό αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη αύξηση από μήνα σε μήνα και από έτος σε έτος εδώ και μια δεκαετία.

Οι τιμές των δημητριακών σημειώνουν αξιοσημείωτη άνοδο

Όπως αναφέρει η παγκόσμια εταιρεία έρευνας Oxford Business Group, οι τιμές του σιταριού έχουν αυξηθεί έως και 40%. Βασική αιτία είναι η αυξημένη χρήση του σιταριού για ζωοτροφές, η οποία με τη σειρά της προέρχεται από τις υψηλότερες τιμές των χονδρόκοκκων σιτηρών. Οι τιμές του καλαμποκιού επίσης σημειώνουν αύξηση κατά 38%, εν μέρει λόγω των ασθενέστερων προοπτικών της σοδειάς στη Λατινική Αμερική. Αναμένεται όμως να μειωθούν με την έναρξη της περιόδου συγκομιδής στις ΗΠΑ και την Ουκρανία.

Για δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, τα σιτηρά όπως το σιτάρι, ο αραβόσιτος, το κριθάρι και το ρύζι παρέχουν την πιο προσιτή μορφή ενέργειας. Μόνο το σιτάρι καλύπτει το 18% των συνολικών διαιτητικών θερμίδων στον κόσμο και το 19% των πρωτεϊνών.

Επομένως, οι υψηλές τιμές θα επιδεινώσουν τα συνεχιζόμενα προβλήματα που σχετίζονται με την επισιτιστική ασφάλεια που πυροδότησε η πανδημία. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του 2020, 272 εκατ. άνθρωποι σε 79 χώρες θα βιώνουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, από 149 εκατ. στο τέλος του 2019.

Παρατεταμένα σοκ στην αλυσίδα εφοδιασμού εξαιτίας της Covid-19

Οι παρατεταμένες επιπτώσεις της πανδημίας στις εφοδιαστικές αλυσίδες εξακολουθούν να ταλαιπωρούν το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων. Αυτά τα προβλήματα δεν κατάφεραν να σταματήσουν εντελώς το εμπόριο τροφίμων, ωστόσο οι καθυστερήσεις συνεχίζονται στις συνοριακές διαβάσεις λόγω των αυξημένων περιορισμών που σχετίζονται με την πανδημία. Έτσι, το κόστος των εμπορευματικών μεταφορών αυξάνεται.

Η αύξηση της ζήτησης (κυρίως για κρέας και τα σιτηρά που απαιτούνται για την παραγωγή του) από τις μεγάλες χώρες εισαγωγής τροφίμων έχει ασκήσει ανοδικές πιέσεις στις τιμές των σιτηρών ζωοτροφών, όπως το καλαμπόκι και η σόγια. Η Κίνα, για παράδειγμα, ανακάμπτει από μια επιδημία αφρικανικής πανώλης των χοίρων που αφάνισε μεγάλο μέρος των χοίρων της πέρυσι και εκτόξευσε τις τιμές του χοιρινού.

Οι ενδείξεις της αγοράς για σταθερή ζήτηση σε καθέναν από αυτούς τους τομείς των τροφίμων, των ζωοτροφών και των καυσίμων, υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να υπάρξουν περαιτέρω αυξήσεις των τιμών, γεγονός που έχει οδηγήσει σε έκρηξη της κερδοσκοπικής δραστηριότητας.

Διαταραχές στην προσφορά λόγω καιρικών συνθηκών

Αυτές οι οικονομικές δυναμικές εξελίσσονται εν μέσω μιας εντεινόμενης κλιματικής κρίσης. Υπάρχουν κάποιοι φόβοι για απώλειες αποδόσεων και παραγωγής λόγω ξηρασίας. Η Βραζιλία μείωσε πρόσφατα τις προβλέψεις της για την καλλιέργεια καλαμποκιού κατά σχεδόν 10% εν μέσω της χειρότερης ξηρασίας του τελευταίου σχεδόν αιώνα, η οποία δεν δείχνει σημάδια υποχώρησης.

Οι τιμές των τροφίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στα προ της πανδημίας επίπεδα και παραμένουν σχεδόν 2,5% υψηλότερες από ό,τι πέρυσι τέτοια εποχή, κυρίως εξαιτίας των αυξημένων τιμών του κρέατος.

Οι αναδυόμενες χώρες κινδυνεύουν περισσότερο

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχει παγκόσμια έλλειψη αυτών των αγαθών, αλλά ότι πολλά από αυτά βρίσκονται σε λάθος μέρος, αγκυροβολημένα σε λιμάνια χωρών εισαγωγής, αφού η πανδημία ακινητοποίησε πολλά πλοία. Ορισμένοι ειδικοί μιλούν για «διπλό χτύπημα» αναφερόμενοι στις χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές τροφίμων.

Για παράδειγμα, οι χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής εισάγουν περισσότερο από το 90% των τροφίμων τους, ενώ η υποσαχάρια Αφρική είναι επιβαρυμένη με έναν ετήσιο λογαριασμό εισαγωγών τροφίμων ύψους σχεδόν 45 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η παγκόσμια ύφεση που προκλήθηκε από την πανδημία επηρέασε δυσανάλογα τα αναπτυσσόμενα έθνη που στηρίζονται σε εξορυκτικούς πόρους όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο ή τον τουρισμό για να τροφοδοτήσουν τις οικονομίες τους. Οι κακές μακροοικονομικές συνθήκες επηρέασαν το ΑΕΠ πολλών αναπτυσσόμενων εθνών και οδήγησαν στην υποτίμηση των τοπικών νομισμάτων και σε υψηλότερες τιμές εισαγωγής τροφίμων.

Η Νιγηρία, για παράδειγμα, αντιμετωπίζει ήδη εκτεταμένους περιορισμούς στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και στην πρόσβαση σε τρόφιμα, που επιδεινώνονται από τις συγκρούσεις στα βορειοανατολικά της χώρας. Αν και αυτό θα αμβλυνθεί κάπως από την επερχόμενη περίοδο συγκομιδής, η εσωτερική εκτόπιση και το υψηλό κόστος των εισροών – μια περαιτέρω συνέπεια της διαταραχής της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού – αναμένεται να περιορίσουν το δυναμικό της συγκομιδής.

Στην Κόστα Ρίκα, εν τω μεταξύ, το κόστος των εισαγωγών δημητριακών ήταν 34,8% υψηλότερο τους πρώτους πέντε μήνες του τρέχοντος έτους σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2020, παρόλο που ο όγκος των εισαγωγών αυξήθηκε μόλις κατά 5%.

Λύσεις για την ανασφάλεια των δημητριακών

Ως απάντηση, διεθνείς οργανισμοί και εθνικές κυβερνήσεις λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση της εξάρτησης των αναπτυσσόμενων χωρών από τις εισαγωγές δημητριακών και άλλων τροφίμων.

Οι προσπάθειες αυτές τείνουν να επικεντρώνονται στην αξιοποίηση της καινοτομίας για την ενίσχυση των αποδόσεων και της ανθεκτικότητας στις εθνικές και περιφερειακές αλυσίδες εφοδιασμού, με έμφαση στην υιοθέτηση νέων τεχνολογικών λύσεων και πρακτικών που προσαρμόζονται στα τοπικά αγρο-οικολογικά πλαίσια.

Στη Γουατεμάλα, για παράδειγμα, το χρηματοδοτούμενο από την Παγκόσμια Τράπεζα πρόγραμμα «Αντιμετωπίζοντας την COVID-19: Σύγχρονες και ανθεκτικές αγροδιατροφικές αλυσίδες», που ξεκίνησε νωρίτερα φέτος, είναι μια στρατηγική αγροβιομηχανοποίησης που αποσκοπεί στη μείωση της σπατάλης των τροφίμων και στην υιοθέτηση τεχνολογιών ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή.

Παρομοίως, το εν εξελίξει έργο της Παγκόσμιας Τράπεζας με τίτλο «Ανθεκτικό παραγωγικό τοπίο» στην Αϊτή, κινητοποίησε χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης για να βοηθήσει περισσότερους από 16.000 αγρότες να αποκτήσουν πρόσβαση σε σπόρους και λιπάσματα.

Ορισμένες χώρες επεξεργάζονται στρατηγικές ευρείας κλίμακας για την ανάπτυξη πιο ανεξάρτητων, βιώσιμων εθνικών οικοσυστημάτων τροφίμων. Το Κατάρ αποτελεί μια ενδιαφέρουσα περίπτωση από την άποψη αυτή. Η εμπορική διαμάχη μεταξύ του Κατάρ και ορισμένων γειτόνων του που ξεκίνησε το 2017, το ώθησε να αυξήσει την εγχώρια παραγωγική του ικανότητα. Έτσι μπόρεσε να αντέξει πολλές από τις χειρότερες διαταραχές της πανδημίας, ενώ παράλληλα, εφάρμοσε μια σειρά ολοκληρωμένων στρατηγικών και προγραμμάτων με στόχο την ενίσχυση της αυτάρκειας σε βασικά είδη.

Μια άνευ προηγουμένου κρίση

Οι συνεχιζόμενες προκλήσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η αυξημένη ζήτηση από τις μεγάλες αγορές και οι απώλειες στην παραγωγή που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες, απειλούν τους ευάλωτους πληθυσμούς σε όλο τον πλανήτη.

Ένα τοξικό μείγμα συγκρούσεων, κλιματικής αλλαγής και Covid-19 προκάλεσε την αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν χρόνια πείνα κατά 161 εκατομμύρια τον τελευταίο χρόνο, ενώ 2,37 δισεκατομμύρια άνθρωποι -ένας στους τρεις στον πλανήτη- δεν είχαν πρόσβαση σε επαρκή τρόφιμα το 2020.

Με σχεδόν 41 εκατομμύρια ανθρώπους να κινδυνεύουν από υποσιτισμό, το επόμενο έτος θα μπορούσε να αποδειχθεί επικίνδυνο σημείο καμπής για την παγκόσμια ευημερία και σταθερότητα.

ΠΗΓΗ: CSIS

Εύη Τσιριγωτάκη,ΕΡΤ

Τομά Πορσέ:
«Δεν μπορούμε να περιμένουμε μια αναλογική μείωση των τιμών του πετρελαίου και της τιμής της βενζίνης για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι η τιμή του πετρελαίου ορίζεται με βάση το δολάριο και συνήθως το αγοράζουμε με κάποιο άλλο νόμισμα. Για παράδειγμα, η Ευρώπη αγοράζει πετρέλαιο με ευρώ, άρα παίζει ρόλο η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι στην τιμή των καυσίμων, περιλαμβάνονται και πολλοί συγκεκριμένοι φόροι. Για παράδειγμα στη Γαλλία, υπάρχει αύξηση 50% της τιμής, λόγω φόρων.

Αυτό σημαίνει ότι στην περίπτωση της Γαλλίας, μια μείωση 50% της τιμής του πετρελαίου που είναι σε δολάρια, όταν η μετατροπή γίνεται σε ευρώ η μείωση θα είναι κατά 40%. Αν προσθέσουμε στην τιμή και τους φόρους, αυτό συνεπάγεται τελικά ότι η μείωση είναι μόλις 17%.

Η δεύτερη ερώτηση αφορά αν αυτή η κατάσταση διαρκέσει. Όλοι οι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα ανέβουν ξανά. Αντιθέτως, υπάρχει διαμάχη όσον αφορά που θα φτάσουν, αλλά και επίσης και το χρόνο που θα σημειωθεί αυτή η άνοδος.

Σύμφωνα με το Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η τιμή θα αυξηθεί τα επόμενα δύο χρόνια. Άλλοι θεσμοί έχουν κάνει πιο αισιόδοξες προβλέψεις. Κατά τη γνώμη μου, η τιμή ίσως αυξηθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2015.

Αυτό που πρέπει να ξέρουμε είναι ότι όσο η μείωση των τιμών συνεχίζεται, τόσο πιο ισχυρή αναμένεται να είναι η επερχόμενη αύξηση. Γιατί σήμερα η τιμή πετρελαίου είναι τόσο χαμηλή, ώστε οι επενδύσεις που έχουν γίνει σε μη συμβατικές πηγές εξόρυξης πετρελαίου, όπως το σχιστολιθικό, δεν αφήνουν περιθώριο κέρδους.

Άρα θα έχουμε λιγότερες επενδύσεις, άρα μικρότερη προσφορά, άρα μεγαλύτερες πιέσεις για αύξηση των τιμών. Οπότε η πτώση των τιμών των καυσίμων δεν μπορεί παρά να είναι προσωρινή».

Κινεζική οικονομία
Η Κίνα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου μετά τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα ξεπέρασε τις ΗΠΑ στην κατανάλωση υγροποιημένων καυσίμων το 2013. Η αύξηση της κατανάλωσης στην Κίνα επηρεάζει σημαντικά την τιμή πετρελαίου. Σύμφωνα με την EIA η Κίνα θα «καίει» περισσότερο πετρέλαιο του 2020 (κατά 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως) απ’ ότι το 2012. Είναι βέβαιο ότι η πορεία της κινεζικής οικονομίας και φυσικά της ενεργειακής κατανάλωσης θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πορεία των πετρελαϊκών τιμών το 2015.

Αμερικανική παραγωγή shale oil
Έως τα τέλη του 2014 οι ΗΠΑ παρήγαγαν 9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, δηλαδή κατά 80% περισσότερα από το 2007. Η αμερικανική παραγωγή συνέβαλε στην υποχώρηση των τιμών πετρελαίου. Όμως πόσο θα επηρεάσει τους Αμερικανούς παραγωγούς η συνεχιζόμενη υποχώρηση της τιμής; Μέχρι στιγμής η παραγωγή έχει διατηρηθεί σταθερή. Όμως κανείς δεν γνωρίζει εάν ο κλάδος μπορεί να διατηρήσει αυτήν την πορεία.

«Ελαστικότητα» της ζήτησης
Μπορεί η πτώση της τιμής να ενισχύσει τη ζήτηση; Σε ορισμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι θετική. Η συνεχιζόμενη πτώση στην τιμή της βενζίνης – απόρροια της υποχώρησης του πετρελαίου – έχει αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση, με τους Αμερικανούς να «καταναλώνουν» βενζίνη με τον ταχύτερο ρυθμό ημερησίως από το 2007. Εάν υπάρξει γενικευμένη αύξηση της ζήτησης, τότε και η τιμή του πετρελαίου μπορεί να ενισχυθεί.

Η επόμενη κίνηση του ΟΠΕΚ
Η πτώση του  πετρελαίου οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην απόφαση του ΟΠΕΚ να διατηρήσει αμετάβλητη την ημερήσια παραγωγή του. Μέχρι στιγμής ο ΟΠΕΚ – ή ορθότερα η Σαουδική Αραβία – δεν φαίνεται πρόθυμος να αλλάξει τη στάση του. Εάν αυτό διατηρηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του 2015 μένει να το δούμε.

Γεωπολιτικά γεγονότα
Πάντα τα γεωπολιτικά γεγονότα και η εμφάνιση συγκρούσεων σε χώρες που αποτελούν «ευαίσθητα σημεία» επηρεάζουν την τιμή του πετρελαίου, όπως συνέβη στην περίπτωση της Λιβύης στις αρχές του 2014 ή στην ισχυροποίηση του ISIS. Πάντως η δύναμη των γεωπολιτικών γεγονότων στον επηρεασμό της τιμής πετρελαίου έχει υποχωρήσει σημαντικά το τελευταίο διάστημα. Πάντως δεν μπορούν να αποκλειστούν από τους παράγοντες που επηρεάζουν τον «μαύρο χρυσό».

Στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών κινούνται οι τιμές των καυσίμων στην εγχώρια αγορά, ωστόσο, χθες ο εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών κ. Δημήτριος Γκύζης ξεκίνησε προκαταρκτική εξέταση προκειμένου να διερευνηθεί το κατά πόσο οι μειώσεις ακολουθούν την τιμή του αργού διεθνώς και το ενδεχόμενο τέλεσης του αδικήματος της αισχροκέρδειας ή και άλλων πλημμελημάτων. Σύμφωνα, πάντως, με το υπουργείο Ανάπτυξης, οι διακυμάνσεις ακολουθούν με μεγάλη ακρίβεια τις διακυμάνσεις των τιμών διυλιστηρίου, οι οποίες είναι αποτέλεσμα της μεταβολής των διεθνών τιμών διύλισης των πετρελαιοειδών προϊόντων για την περιοχή της Μεσογείου.

Το υπουργείο, παρουσιάζει στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία η μείωση της τιμής του αργού επηρεάζει θετικά αλλά όχι απόλυτα τη διαμόρφωση της χρηματιστηριακής τιμής της βενζίνης Μεσογείου, βάσει της οποίας αγοράζουν τα προϊόντα τα διυλιστήρια της χώρας, ενώ αντίθετα η μείωση της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου (8,19%) λειτουργεί αυξητικά. Η πρώτη εικόνα που θα σχηματίσει πάντως κανείς παρακολουθώντας την εξέλιξη της διαμόρφωσης της τελικής τιμής της βενζίνης είναι η μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στην πορεία της διεθνούς τιμής του προϊόντος και της διυλιστηριακής τιμής, κάτι που εύκολα μπορεί να ερμηνευθεί ως κερδοσκοπία. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του υπουργείου και της αγοράς, η μέση τιμή της χρηματιστηριακής τιμής (Platts) της αμόλυβδης στην περιοχή της Μεσογείου, το διάστημα 1/11/2014 έως 3/12/2014 υποχώρησε σε ποσοστό 16%, η διυλιστηριακή τιμή το ίδιο διάστημα υποχώρησε σε ποσοστό 14% -λόγω εξάρτησης και από την ισοτιμία δολαρίου/ευρώ η οποία ενισχύθηκε 1,5% – ενώ η τιμή λιανικής στην εγχώρια αγορά υποχώρησε μόλις σε ποσοστό 2,77%. Η επιχειρηματολογία ωστόσο του υπουργείου αλλά και της αγοράς δικαιολογεί πλήρως την εξέλιξη των τιμών και τη μεγάλη αυτή απόκλιση.

Η πρώτη και αδιαμφισβήτητη αλήθεια είναι ότι το 62,75% της τελικής τιμής της βενζίνης αντιπροσωπεύει φόρους και τέλη που μένουν αμετάβλητοι και μόνο το 30,03% της τιμής εξαρτάται από τις διακυμάνσεις της διεθνούς τιμής του προϊόντος. Η δεύτερη αλήθεια είναι ότι η τιμή του αργού δεν επηρεάζει άμεσα τις τιμές των προϊόντων οι οποίες συναρτώνται από την εποχικότητα, την προσφορά και τη ζήτηση και διαφορετικούς γεωπολιτικούς παράγοντες. Τα διυλιστήρια της Μεσογείου τιμολογούν τα προϊόντα τους βάσει της διεθνούς τιμής που διαμορφώνεται στην αγορά της Μεσογείου (Platts Μεσογείου). Οι τιμές Platts διαμορφώνονται σε δολάρια ανά μετρικό τόνο, ενώ οι διυλιστηριακές τιμές σε ευρώ ανά κυβικό μέτρο, με αποτέλεσμα η διυλιστηριακή τιμή, που παίρνει ως βάση την τιμή Platts να επηρεάζεται και από την ισοτιμία δολαρίου/ευρώ. Αφού συνυπολογιστεί και η ισοτιμία δολαρίου/ευρώ, προστίθεται ένα κόστος τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας που αντιπροσωπεύει το 1% της λιανικής τιμής και ένα ποσοστό 0,5% που αντιπροσωπεύει το μεικτό εμπορικό περιθώριο κέρδους των εταιρειών διύλισης της χώρας. Ετσι διαμορφώνεται η διυλιστηριακή τιμή, στην οποία θα αγοράσουν στη συνέχεια οι εταιρείες εμπορίας και ακολούθως οι πρατηριούχοι, συμπεριλαμβανομένης της φορολογίας που επιβαρύνει τις εμπορικές συναλλαγές και τα διάφορα τέλη που επιβαρύνουν την τελική τιμή του προϊόντος, αλλά και ένα μεικτό περιθώριο κέρδους 7% περίπου για εταιρείες και πρατήρια και έτσι θα διαμορφωθεί η τιμή της αντλίας στην οποία προμηθεύεται ο καταναλωτής και που βεβαίως θα είναι πολύυψηλότερη από τις μειώσεις του αργού.

Το υπουργείο εξηγεί, ότι η μείωση κατά 20,43% της τιμής αργού σε δολάρια, ισοδυναμεί σε μείωση 6,06% της βενζίνης σε ευρώ. Στη χώρα μας όπου το 62,75% της τελικής τιμής αντιστοιχεί σε φόρους και τέλη που δεν επηρεάζονται από τη διεθνή τιμή του διυλιστηρίου, η μεταβολή αυτή θα κυμανθεί στο 5,94%.

 Χρύσα Λιάγγου, Καθημερινή

Οι χαμηλές τιμές είναι αποτέλεσμα της ασυνήθιστα ραγδαίας υποχώρησης της τιμής του αργού, μετά την απόφαση του ΟΠΕΚ να μην προχωρήσει σε αύξηση της ημερήσιας παραγωγής και της διαφαινόμενης τάσης για περαιτέρω μείωση των τιμών και σταθεροποίησή τους κάτω από τα 70 δολάρια το βαρέλι. Η εξέλιξη αυτή για την Ελλάδα, που είναι μία από τις πλέον εισαγωγικές χώρες σε πετρέλαιο στην Ε.Ε., μόνο θετικές επιπτώσεις μπορεί να έχει. Στον τομέα των υγρών καυσίμων είναι ήδη ορατές, καθώς εκτός από το πετρέλαιο κίνησης στα χαμηλά επίπεδα του 1,5 ευρώ το λίτρο διαμορφώνεται σε μέσα επίπεδα η τιμή της βενζίνης, ενώ σε πολλά πρατήρια της χώρας η τιμή έχει υποχωρήσει στο 1,46-1,47 ευρώ το λίτρο.

Στο φυσικό αέριο οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου αναμένεται να μετακυλιστούν από τον Δεκέμβριο και μετά, καθώς η τιμή του είναι συνδεδεμένη με την τιμή του αργού, αλλά ακολουθεί τις διακυμάνσεις με ένα τρίμηνο καθυστέρηση. Η υστέρηση αυτή έχει καταστήσει για πρώτη φορά στα χρονικά της εγχώριας αγοράς το πετρέλαιο θέρμανσης (με επίδομα) πιο φθηνό από το φυσικό αέριο (68 λεπτά η κιλοβατώρα το πετρέλαιο θέρμανσης έναντι 69 ευρώ η κιλοβατώρα το φυσικό αέριο). Τα χαμηλά επίπεδα των κάτω των 70 δολαρίων το βαρέλι για τους επόμενους τουλάχιστον έξι μήνες, βάσει της απόφασης της Συνόδου Κορυφής των υπουργών πετρελαίων του ΟΠΕΚ την περασμένη Πέμπτη στη Βιέννη, δημιουργούν εξαιρετικά ευοίωνες προοπτικές για την ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών της χώρας μας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο προϋπολογισμός του 2015 λαμβάνει υπόψη του την τιμή αργού στα 99,36 δολάρια το βαρέλι, όταν οι εξελίξεις δείχνουν τιμές για το επόμενο εξάμηνο μεταξύ 60 και 70 δολάρια το βαρέλι. Η μείωση του κόστους εισαγωγής του πετρελαίου μπορεί να επιφέρει ακόμη και θετική ανατροπή στο ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο, όπου ο λογαριασμός πετρελαιοειδών αντιστοιχούσε μέχρι τώρα στο 52% και εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 25-30%.

Η αγορά του πετρελαίου θέρμανσης έχει μπει ήδη πάντως σε ρυθμό ανάκαμψης, καθώς τα στοιχεία δείχνουν αύξηση της ζήτησης σε ποσοστό 25% σε σχέση με πέρυσι τον αντίστοιχο μήνα. Τα ποσοστά ήταν πέραν και των πιο αισιόδοξων προβλέψεων μέχρι πρότινος, οι πρατηριούχοι ωστόσο δεν εμφανίζονται ικανοποιημένοι και αυτό γιατί τα νούμερα παραμένουν μακριά από τα προ κρίσης επίπεδα. Από πλευράς των πρατηριούχων, ο πρόεδρος της ΠΟΠΕΚ Γιώργος Ασμάτογλου, δηλώνει στην «Κ» ότι μόνο με τη μείωση του ΕΦΚ στα προ εξίσωσης επίπεδα θα μπορούσε η αγορά να ανακτήσει το χαμένο μερίδιο της διετίας και συγκεκριμένα ένα 50%, αφού το υπόλοιπο έχει χαθεί για πάντα από εναλλακτικές μορφές θέρμανσης. Ο ίδιος παρατηρεί ότι οι καταναλωτές εξακολουθούν να δυσκολεύονται να καλύψουν τις δαπάνες για θέρμανση, γι’ αυτό και έχουν περιορίσει τις ποσότητες από τα 1.000 λίτρα στα 500 και επίσης καταφεύγουν σε δόσεις και χρήση πιστωτικών καρτών, αξιοποιώντας τα εμπορικά εργαλεία των εταιρειών εμπορίας (συνεργασία με τράπεζες, προσφορές κ.λπ.).

Μια άλλη διάσταση της πτωτικής τάσης των τιμών του αργού, για τις εταιρείες της εγχώριας αγοράς, μεταφέρει στην «Κ» ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ Γιάννης Αλιγιζάκης. Μιλάει για τραγικές επιπτώσεις στους ισολογισμούς των εταιρειών εμπορίας, κυρίως τον Νοέμβριο, λόγω των αποθεμάτων που υποχρεούνται εκ του νόμου να διατηρούν και τα οποία έχουν αγοραστεί σε πολύ υψηλές τιμές. Μέχρι να υπάρξει κάποια σταθεροποίηση των τιμών, οι εταιρείες θα συνεχίσουν να καταγράφουν ζημίες, αφού θα πρέπει να αντικαθιστούν συνεχώς αποθέματα που έχουν αγοραστεί σε υψηλότερες τιμές, αναφέρει ο κ. Αλιγιζάκης, τονίζοντας ότι η διαφορά αυτή δεν μπορεί να ισοσκελιστεί από την αύξηση της ζήτησης. Η αγορά αναμένει περαιτέρω αποκλιμάκωση των τιμών μέσα στις επόμενες ημέρες και εκτιμά ότι πλέον το πετρέλαιο είναι το πιο ανταγωνιστικό καύσιμο για θέρμανση.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ   ΧΡΥΣΑ ΛΙΑΓΓΟΥ