Η Αγκυρα επιδιώκει να φέρει τεχνηέντως στο τραπέζι ζητήματα «κυριαρχικής ισότητας» της τουρκοκυπριακής κοινότητας

Τη συνεργασία για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της ανατ. Μεσογείου πρoτού επιτευχθεί πολιτική λύση στο κυπριακό, προέκρινε την Τετάρτη ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, υποδεχόμενος τον λεγόμενο ‘ΥΠΕΞ’ του ψευδοκράτους, Ταχσίν Ερτουρούλογλου, στην Τουρκία.

″Το να περιμένουμε την τελική λύση στο νησί προκειμένου να επωφεληθούμε από τους ενεργειακούς πόρους της ανατολικής Μεσογείου δεν είναι επωφελές ούτε για την περιοχή ούτε και για τον κόσμο”, δήλωσε ο Χακάν Φιντάν, φέρνοντας ως παράδειγμα τη συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου. Επεσήμανε ότι πρέπει να γίνει μια παρόμοια συμφωνία για την ενέργεια στην περιοχή.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης τύπου δήλωσε:

«Η τουρκική εξωτερική πολιτική για το νησί της Κύπρου λαμβάνει υπόψη της 2 σημαντικά κεφάλαια, τα οποία επικεντρώνονται στην ευημερία και την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων στο νησί.

Πρώτον, ποια θα είναι η θέση των Τουρκοκυπρίων στη διεθνή κοινότητα;

Δεύτερον, ως Τουρκία, ποια περαιτέρω βήματα μπορούμε να κάνουμε για να διασφαλίσουμε την ευημερία, την ειρήνη, την οικονομική ανάπτυξη και την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων; Ξέρετε, το Κυπριακό βρίσκεται στην ατζέντα μας ως ένα ζήτημα που έχει μείνει άλυτο από τη διεθνή κοινότητα εδώ και πολλά χρόνια. Ο κύριος στόχος εδώ ήταν μια προσέγγιση που, αν είναι δυνατόν, αγνοεί τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων, ενώ δίνει έμφαση στα δικαιώματα και τα συμφέροντα της ελληνοκυπριακής κοινότητας. Ωστόσο, με την υποστήριξη της Τουρκίας, οι Τουρκοκύπριοι εμφανίζονταν πάντα μπροστά στη διεθνή κοινότητα μια εποικοδομητική πολιτική. Όμως αυτή η προσέγγιση δεν έγινε αποδεκτή. Και όχι μόνο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως γνωρίζετε, επιβράβευσε την ελληνοκυπριακή κοινότητα κάνοντάς την μέλος της, παρόλο που το σχέδιο Ανάν δεν έγινε αποδεκτό.

Στη συνέχεια, οι Τουρκοκύπριοι αποφάσισαν να καθορίσουν οι ίδιοι τη μοίρα τους και δημιούργησαν το δικό τους κράτος. Το τουρκοκυπριακό κράτος είναι μια δομή που υπερασπίζεται τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων στο νησί και αποτελεί τη ‘στέγη’ τους. Είναι μια νόμιμη δομή που αναγνωρίζουμε. Ως Τουρκική Δημοκρατία, θα συνεχίσουμε να καταβάλλουμε τις καλύτερες προσπάθειές μας για την αναγνώριση του τουρκοκυπριακού κράτους από τη διεθνή κοινότητα.

Huffpost Greece

Ζητήματα «ισότητας»

Βασίλης Νέδος/ Καθημερινή 

Είναι προφανές ότι η Λευκωσία απορρίπτει μια τέτοια συζήτηση, η οποία περιλαμβάνει τη συγκρότηση μιας «κοινής» επιτροπής (Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων) που θα πρέπει να αποφασίζει γι’ αυτή τη «συνεκμετάλλευση», όπως την οραματίζεται η Αγκυρα.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών παρέπεμψε στη συμφωνία οριοθέ- τησης ΑΟΖ ανάμεσα σε Λίβανο και Ισραήλ, που επετεύχθη παρότι βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση.

Ουσιαστικά με τον τρόπο αυτό η Αγκυρα επιθυμεί να φέρει τεχνηέντως στο τραπέζι ζητήματα «κυριαρχικής ισότητας» της τουρκοκυπριακής κοινότητας, ήτοι de facto αλλαγή και του πλαισίου συζήτησης περί διζωνικής και δικοινοτικής ομοσπονδίας υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και, βεβαίως, ανοιχτή συζήτηση για δύο κράτη.

Το χρονικό σημείο ανακίνησης του ζητήματος από τον κ. Φιντάν, μεσούσης δηλαδή της αδιέξοδης κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει το Κυπριακό, βρίσκει ευήκοον ους σε αρκετούς από τους διεθνείς παράγοντες.

Η Αθήνα παραδοσιακά στέκεται πίσω από τις θέσεις της Λευκωσίας για το θέμα, ωστόσο στο Λονδίνο, εκ των εγγυητριών δυνάμεων της Κυπριακής Δημοκρατίας, κάποιες απόψεις όπως αυτή που κατέθεσε ο κ. Φιντάν δεν περνούν απαρατήρητες.

Μάλιστα, δεδομένου ότι και στο επίπεδο της κυπριακής κυβέρνησης έχει γίνει εκτενώς συζήτηση (και από τον νυν πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη) για κάποια μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) με την τουρκοκυπριακή πλευρά, η πρόταση Φιντάν γίνεται από κάποιους τρίτους αντιληπτή ως κινούμενη προς αυτή την κατεύθυνση.

Πρακτικά, με τον τρόπο αυτό η Αγκυρα δίνει το έναυσμα για έναν νέο κύκλο πιέσεων προς τη Λευκωσία, η οποία βεβαίως προσπαθεί να μετακινήσει τη συζήτηση στην πρωτοβουλία που εγκαινιάστηκε από τον κ. Χριστοδουλίδη, δηλαδή την πιο ενεργό εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις συζητήσεις για το Κυπριακό, μέσα από τον διορισμό κάποιας διεθνούς προσωπικότητας.

Αυτό τουλάχιστον ανακοίνωσε ο Ταγίπ Ερντογάν μετά τη συνάντησή του χθες στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη με τον ηγέτη του Ισραήλ Μπ. Νετιανάχου.Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η χώρα του και το Ισραήλ σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν μαζί γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τον Τούρκο πρόεδρο, στόχος των δύο χωρών είναι να διαμορφωθούν εκείνες οι δίοδοι που θα μεταφέρουν ενέργεια από την Ανατολική Μεσόγειο στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας.

Για τη συνάντηση των δύο ηγετών έχει κάνει ανάρτηση ο γνωστός δημοσιογράφος Ραγκίπ Σοϊλού, ο οποίος επισημαίνει ότι ο Ερντογάν πρότεινε να συσταθεί ένα σχήμα συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.

Σε αυτό θα συμμετέχουν οι υπουργοί Ενέργειας, Βιομηχανίας και Τουρισμού των δύο χωρών, με στόχο την εμβάθυνση της τουρκοϊσραηλινής συνεργασίας.

Η ανάρτηση Σοϊλού

Υπενθυμίζεται ότι οι δύο χώρες πέρασαν μια «δύσκολη» δεκαετία, γεμάτη από εντάσεις ανάμεσά τους. Ωστόσο, οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ έχουν καλυτερέψει και σε αυτό έχουν βοηθήσει οι εκατέρωθεν επισκέψεις αξιωματούχων.

Γενικότερα η Τουρκία το τελευταίο χρονικό διάστημα επιδιώκει να βελτιώσει τις σχέσεις της με τις γειτονικές της χώρες, κάτι που συνέβη και με την Αίγυπτο με την οποία βρισκόταν σε καθεστώς διαρκούς εχθρότητας επί σειρά ετών.

 Ποιος ο ρόλος του ελληνικού λόμπι στο παρασκήνιο.

Απλά τώρα και για κάποιο μεγάλο διάστημα θα δείξει πιο έντονα τη στροφή του στη Δύση γιατί προσβλέπει σε διττό κέρδος: Πρώτον, θα σταματήσουν οι αγορές να χτυπούν το τουρκικό νόμισμα και την οικονομία, κοιτάζοντας ευνοϊκότερα ακόμη και το ενδεχόμενο δανειοδότησης της Τουρκίας, δεύτερον θα ανοίξουν ξανά οι διπλωματικές, διαπραγματευτικές και εξοπλιστικές πόρτες για την Άγκυρα.

Οι εταιρείες δεν μπορούν να κάνουν ανάληψη σε ξένο νόμισμα – Σε δεινή θέση η οικονομία στην Τουρκία

Η τοποθέτηση του  Χακάν Φιντάν, του πρώην διοικητή της ΜΙΤ, στο υπουργείο Εξωτερικών, ενός προσώπου πιο «σκληρού» από τον  Ιμπραχίμ Καλίν, ο οποίος προαλειφόταν για την ίδια θέση, δείχνει ότι ο Ερντογάν ήθελε να τοποθετήσει σε αυτό το κρίσιμο υπουργείο ένα πρόσωπο με μεγάλη εμπειρία σε… δύσκολες και επικίνδυνες αποστολές.

Ο Χακάν Φιντάν, ο σκοτεινός έμπιστος του Ερντογάν, συμβολίζει την επέκταση της τουρκικής ισχύος σε περιοχές και σφαίρες που ποτέ δεν είχε φτάσει στο παρελθόν. Ήταν ο διαπραγματευτής σε πολύ δύσκολες περιοχές, όπου η διπλωματία δεν χωρούσε εύκολα, όπως στη Μέση Ανατολή, τη βόρεια Αφρική και τον Καύκασο, με πιο πρόσφατη δύσκολη αποστολή στην Αίγυπτο, όπου κατάφερε τελικά να ανοίξει την πόρτα του Καίρου και του Σίσι.

To διπλό ταμπλό, στο οποίο αρέσκεται να παίζει ο Τούρκος πρόεδρος εδώ και μία 20ετία έχουν κάνει τις εξωτερικές σχέσεις να μοιάζουν με ναρκοπέδιο εξαιτίας των πολυδιάστατων και των όχι by the book πρωτοβουλιών του τα προηγούμενα χρόνια. Βέβαια, απέκτησε τεράστια εμπειρία στην εκμετάλλευση των αντιθέσεων μεταξύ Δύσης και Ρωσίας και άνοιξε περιθώρια ελιγμών.

Κι αυτή η εξίσωση μπορεί να μην αλλάξει τη νέα περίοδο. «Ποτέ δεν θα κάνει πίσω από τη ρητορική του φίλου-εχθρού», τονίζει εύστοχα ο Τούρκος ακαδημαϊκός, Αλί Μπαϊράμογλου.

Η τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν στο υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας, ο οποίος είναι μία πολύ οξυδερκής φυσιογνωμία, ένα κράμα στρατιωτικού, διπλωμάτη, ακαδημαϊκού και εξαιρετικού γνώστη καταστάσεων όλα αυτά τα χρόνια στη ΜΙΤ, δείχνει τι είδους πολιτική θα ασκήσει ο Ερντογάν το επόμενο διάστημα.

Ο Τούρκος πρόεδρος επιθυμεί να διατηρήσει και να ενισχύσει τη δυναμική που είχε αναπτύξει η εξωτερική του πολιτική με ένα πρόσωπο με μεγαλύτερο ειδικό βάρος από ό,τι ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Το προφίλ του Φιντάν δείχνει την πρόθεση της Τουρκίας του Ερντογάν να θωρακίσει το αναθεωρητικό και ισχυρό της ύφος.

Σχέσεις με Ελλάδα

Τα χρόνια προβλήματα στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο μπορεί να τελούν υπό ένα μορατόριουμ τώρα αλλά δεν παγώνουν. Μετά τον καταστροφικό σεισμό της 6ης Φεβρουαρίου, ο Τούρκος πρόεδρος είναι αξιοσημείωτα λιγότερο συγκρουσιακός στο εξωτερικό, με το πιο απτό παράδειγμα για τους αναλυτές να είναι η απόψυξη της έντασης με την Ελλάδα. Εκτιμάται ευρέως ότι θα υπάρξει κάποια αυτοσυγκράτηση μετά τις εκλογές, αλλά κι αυτή θα έχει τα όριά της, λαμβάνοντας υπόψη τον αψύ χαρακτήρα του Τούρκου προέδρου.

Ο Χακάν Φιντάνδεν έχει στο «βιογραφικό» του ενασχόληση με τις ελληνο-τουρκικέςσχέσεις σε επίπεδο διπλωματικό, παρά μόνο σε επίπεδο μυστικών υπηρεσιών και ανάληψης επιχειρησιακής, διαβαθμισμένης δράσης για την «αθόρυβη επιστροφή» στην Τουρκία των 8 Τούρκων στρατιωτικών που διέφυγαν στην Ελλάδα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, όπως έγινε και σε άλλες χώρες

Ενθουσιασμός στη Μέση Ανατολή

Είναι γνωστό ότι ο Ερντογάν είναι ένας πραγματιστής πολιτικός κι αυτό το αποδεικνύουν οι κυβιστήσεις που έχει κάνει με τις χώρες του Κόλπου. Η σημαντικότερη ανάγκη που αντιμετωπίζει η Τουρκία είναι οι ξένες επενδύσεις και το ζεστό χρήμα. Η προτίμησή της ήταν να προμηθεύεται αυτούς τους πόρους από τη Ρωσία και τις χώρες του Κόλπου. Ωστόσο, εάν συνειδητοποιήσει ότι μόνο από τη Δύση και τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πάρει πίσω τις μεγάλες πόλεις, ειδικά την Κωνσταντινούπολη, στις δημοτικές εκλογές του χρόνου, τότε θα επιστρέψει στη Δύση. Αλλά αυτόν τον ρόλο θα τον παίξει ο υπουργός Οικονομίας, Μεχμέτ Σιμσέκ.

Είναι φυσικό για τους ηγέτες να συγχαίρουν τους ομολόγους τους ως μέρος μιας διπλωματικής αβρότητας, αλλά πώς μπορεί να εξηγηθούν οι μάζες που βγήκαν στους δρόμους στις χώρες της Μέσης Ανατολής και γιόρτασαν την επανεκλογή Ερντογάν σαν εθνική νίκη;

Αυτό δείχνει ότι τόσο ο ρόλος και η επιρροή της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή όσο και η οργανική σχέση μεταξύ τους συνεχίζει να είναι ισχυρή.

Το κόμμα AKP, ως πολιτικό κίνημα, έχει μια εικόνα στη Μέση Ανατολή, ως ένα ισλαμικό και δημοκρατικό κίνημα ενάντια στο «κοσμικό και ξενοφοβικό». Η προσωπικότητα του Ερντογάν κι η πολιτική του νίκη διαθέτουν μια δομή που ταιριάζει κοινωνιολογικά στη Μέση Ανατολή και συνδέεται με τις «παλιές καλές» ημέρες της περιοχής. Επομένως, αυτό που συμβαίνει στην Άγκυρα βρίσκει ανταπόκριση και στον αραβικό δρόμο.

Επί του πρακτέου, ο Ερντογάν αναμένεται να εξαργυρώσει αυτή τη συμπάθεια των αραβικών χωρών και να τη μετατρέψει σε περισσότερα δολάρια.

Το συγχαρητήριο μήνυμα που έλαβε από τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι είναι επίσης σημάδι ότι η επαφή αναβαθμίζεται πλέον σε επίπεδο ηγετών, αν μάλιστα η Άγκυρα κρατήσει για ένα διάστημα και μία απόσταση από τη Λιβύη.

Ο πραγματικός φλεγόμενος φάκελος μπροστά στον Ερντογάν είναι πάντως η Συρία. Η χειραψία με τον Άσαντ έχει καταστεί επιτακτική, καθώς το ζήτημα των προσφύγων πιέζει τον Τούρκο πρόεδρο. Αναμένεται ότι θα συνεχίσει να είναι το πιο σημαντικό διαπραγματευτικό ζήτημα στις συνομιλίες ομαλοποίησης και ότι θα παραμείνει εργαλείο εκβιασμού κατά της Δύσης.

ΠΗΓΗ 

Η Τουρκία ζει στους ρυθμούς των τελευταίων ωρών πριν από τις εκλογές της Κυριακής. ‘Οσοι παρακολούθησαν από κοντά την προεκλογική εκστρατεία των βασικών πρωταγωνιστών έχουν διαπιστώσει την ύπαρξη ενός παλιρροϊκού κύματος. Δεν μπορούν να προβλέψουν όμως το μέγεθος του και προφανώς τις επιπτώσεις του. Εάν ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και οι εταίροι του κερδίσουν τις εκλογές από τον πρώτο γύρο, το παλιρροϊκό κύμα θα πιστωθεί στη φωνή της σιωπηλής πλειοψηφίας. Των πολιτών που αισθάνονται απογοητευμένοι ή και προδομένοι από την εικοσαετία Ερντογάν και που αντιλαμβάνονται το βαθύ πηγάδι προς το οποίο ωθείται πλέον η τουρκική οικονομία.

Ακόμη και τις τελευταίες ώρες πριν τις κάλπες, ο μεγάλος άγνωστος είναι τα πέντε εκατομμύρια των νέων που θα ψηφίσουν για πρώτη φορά, ενώ υπολογίζεται ότι περίπου ένα εκατομμύριο πληγέντες από τους σεισμούς της 6ης Φεβρουαρίου δεν θα μπορέσουν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.

Οι οπαδοί των μεγάλων κομμάτων κατακλύζουν τις πλατείες στις ομιλίες των πολιτικών ηγετών, οι σημαίες ανεμίζουν σε σημείο φοβιστικό για την εποχή μας  – θυμίζουν παλιές ελληνικές δεκαετίες . Τα πνεύματα είναι οξυμένα και τα πάθη οδηγούν σε ακραίες συμπεριφορές και πράξεις βίας. 

Στις γενικές εκλογές της Τουρκίας, την Κυριακή 14 Μαΐου, οι ψηφοφόροι θα ψηφίσουν για 600 μέλη του κοινοβουλίου και την ισχυρή προεδρία της χώρας. Οι εκλογές αυτές έχουν γίνει έντονα ανταγωνιστικές σε μια χώρα που έχει υποστεί σοβαρή δημοκρατική διάβρωση την τελευταία δεκαετία.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσπαθεί να παρατείνει την 20ετή κυριαρχία του, αλλά η ενιαία υποψηφιότητα της αντιπολίτευσης προηγείται σταθερά στις δημοσκοπήσεις, έστω και λίγο. Πολλά κόμματα της αντιπολίτευσης συμφώνησαν να προτείνουν ως υποψήφιο τον ηγέτη του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ξεπερνώντας προηγούμενες διαιρέσεις.

Ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου ηγείται του CHP από το 2010 και έχει συμβάλει στην αιχμή του δόρατος σε ορισμένες από τις πρόσφατες νίκες της αντιπολίτευσης στις τοπικές εκλογές. Κατάγεται από την αλεβίτικη μειονότητα της Τουρκίας, μια ισλαμική φράξια, η οποία διώκεται επί σειρά ετών, κι αν τελικά εκλεγεί θα είναι ο πρώτος ηγέτης αλεβίτης. Ο διορισμός του ως υποψηφίου προέδρου δεν ήταν εύκολος, με τους ηγέτες των συμμαχικών κομμάτων να προτιμούν αρχικά τον χαρισματικό δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου.

Ο Ερντογάν απέναντι στην “Συμμαχία Μιλλέτ”

Όμως ο Κιλιτσντάρογλου κατάφερε να εξασφαλίσει την υποστήριξη ευρέος φάσματος κομμάτων που σχηματίζουν τώρα τη Συμμαχία Millet. Σε αυτά περιλαμβάνονται: το εθνικιστικό İyi, το μικρό θρησκευτικό κόμμα Felicity, το συντηρητικό Δημοκρατικό Κόμμα και δύο ομάδες απόσχισης από το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) – το Κόμμα Δημοκρατίας και Προόδου και το Κόμμα του Μέλλοντος. Από τότε που επιβεβαιώθηκε η υποψηφιότητά του, ο Κιλιτσντάρογλου διατηρεί σταθερό αλλά μικρό προβάδισμα έναντι του Ερντογάν στις δημοσκοπήσεις.

Το παρελθόν και το παρόν του Ερντογάν

Στα 20 χρόνια διακυβέρνησης του ΑΚΡ, ο Ερντογάν έχει συγκεντρώσει στα χέρια του την εξουσία, υπονομεύοντας το κράτος δικαίου και τους συνταγματικούς ελέγχους. Η αναίρεση αυτής της διαδικασίας αποτελεί βασική πολιτική της αντιπολιτευτικής συμμαχίας.Μάλιστα αυτή η πρόθεση επισημάνθηκε στο σχέδιο δέσμης συνταγματικών μεταρρυθμίσεων που δημοσίευσε τον περασμένο Νοέμβριο. Η αντιπολίτευση προτείνει μέτρα για να αποτραπεί η συσσώρευση εξουσίας από μελλοντικούς ηγέτες με τον τρόπο που το έκανε ο Ερντογάν, καθώς και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Το εκλογικό μανιφέστο της συμμαχίας, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2023, έδωσε επίσης μεγάλη έμφαση σε αυτά τα θέματα.

Με την πάροδο των ετών, η κυβέρνηση του ΑΚΡ πήρε τον έλεγχο των περισσότερων μέσων ενημέρωσης στη χώρα. Επιπλέον, το 2022 ψηφίστηκε ένας ασαφώς διατυπωμένος νόμος για την παραπληροφόρηση, ο οποίος διευκόλυνε το καθεστώς να πατάξει τους επικριτές του και να ενισχύσει περαιτέρω τον έλεγχό του στις διαδικτυακές πλατφόρμες. Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης και ο συνασπισμός έχουν δώσει έμφαση στην ελευθερία του λόγου και της έκφρασης. Ο Κιλιτσντάρογλου δημοσίευσε πρόσφατα βίντεο στον λογαριασμό του στο Twitter, δηλώνοντας ότι: “Εάν γίνω πρόεδρος, θα είστε ελεύθεροι να με επικρίνετε”. Δεσμεύτηκε επίσης να καταργήσει τον νόμο για την προσβολή του προέδρου, ο οποίος τιμωρείται με φυλάκιση από ένα έως τέσσερα χρόνια.

Η εκστρατεία της αντιπολίτευσης έχει επικεντρωθεί στα σχέδια για την ανατροπή ορισμένων από τις αλλαγές που έχει κάνει ο Ερντογάν στο τουρκικό σύνταγμα από το 2002. Αυτό υποστηρίζεται ευρέως από τα κόμματα του συνασπισμού, τα οποία αντιτίθενται σθεναρά στο υπερπροεδρικό σύστημα που εισήχθη το 2017 και το οποίο συγκέντρωσε την εξουσία στα χέρια του Ερντογάν.

Εκείνο που συζητήθηκε είναι να προχωρήσει η νέα ηγεσία της χώρας στην αναδιάρθρωση σε ένα κοινοβουλευτικό σύστημα και στη μείωση της εκτελεστικής κυριαρχίας. Η θητεία του προέδρου θα είναι μόνον μια επταετία,  η θέση του πρωθυπουργού θα επανιδρυθεί και θα επαναπροσδιοριστεί και το προεδρικό βέτο θα καταργηθεί, αυξάνοντας έτσι τη δύναμη του κοινοβουλίου. Αυτό αποτελεί εν μέρει απάντηση στην ακραία εξατομίκευση της εκτελεστικής εξουσίας που έλαβε χώρα υπό τον Ερντογάν και στην μονοκομματική κυριαρχία που λειτουργεί από το 2002. Σχεδιάζουν επίσης να αλλάξουν το όριο για την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση από το 7% στο 3% των ψήφων, ώστε να δώσουν μια ευκαιρία στα μικρότερα κόμματα.

Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας θα μπορούσε επίσης να υποστεί σημαντική αλλαγή αν κερδίσει η συμμαχία της αντιπολίτευσης. Η σχέση της χώρας με τη Δύση έχει υποφέρει υπό τον Ερντογάν, με τη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ να καθυστερεί, τις εντάσεις με την Ελλάδα και το Ισραήλ να αυξάνονται και τη σύγκρουση με τις υποστηριζόμενες από τις ΗΠΑ κουρδικές δυνάμεις στη Συρία. Η θερμή πλέον σχέση της Τουρκίας με τη Ρωσία έχει επίσης προκαλέσει ανησυχία στις δυτικές πρωτεύουσες. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν σε μεγάλο βαθμό συσπειρωθεί γύρω από μια φιλοδυτική ατζέντα. Έχουν δεσμευτεί να επανεκκινήσουν τη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ, να συμμορφωθούν με τις αποφάσεις του ΕΔΑΔ και να εγκαταλείψουν στρατηγικές θέσεις που έρχονται σε αντίθεση με τους εταίρους τους στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, με προεξάρχουσες τις σχέσεις με τον Πούτιν.

“Στην εξωτερική μας πολιτική θα κάνουμε αλλαγή 180 μοιρών” δήλωσε ο Κιλιτσντάρογλου “Θα την τοποθετήσουμε στον άξονα της ειρήνης. Όπως είπε ο Κεμάλ Ατατούρκ «ειρήνη στην πατρίδα, ειρήνη στον κόσμο». Θα κινηθούμε ειρηνικά. Με όλους τους γείτονες μας θα ζήσουμε μέσα σε κλίμα ειρήνης και ηρεμίας», δήλωσε σε ομιλία του στην πόλη Ντούζτζε. Παράλληλα, αναφέρθηκε και στο άλλο μεγάλο θέμα των προσφύγων από τη Συρία, όπου υποσχέθηκε πως μέσα σε δύο χρόνια 3,6 εκατ. Σύροι θα έχουν επιστρέψει στην πατρίδα τους. «Σας υπόσχομαι… Εντός δυο ετών 3,6 εκατομμύρια Σύρους αδελφούς μας θα τους αποχαιρετήσουμε από τα σύνορα μας προς τη χώρα τους. Όχι μόνο τους Σύρους, θα στείλουμε και τους Αφγανούς» επισήμανε.

Είναι ασαφές αν τα ανθρώπινα δικαιώματα θα βελτιωθούν για τους Κούρδους, τη μεγαλύτερη μειονοτική ομάδα της Τουρκίας. Ο Ερντογάν έχει επιτεθεί κατά των κουρδικών οργανώσεων και ακτιβιστών τα τελευταία χρόνια – προχώρησε σε περισσότερες από 120 συλλήψεις Κούρδων ακτιβιστών, δημοσιογράφων και καλλιτεχνών μόλις λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές. Ενώ εκπρόσωποι του συνασπισμού της αντιπολίτευσης έχουν εκφράσει συμφιλιωτικές απόψεις έναντι των Κούρδων, οι κυβερνήσεις του CHP υπήρξαν εξίσου κατασταλτικές στο παρελθόν.

Η συμμαχία έχει επίσης δεσμευτεί να κατασκευάσει δωρεάν σπίτια για τους ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια τους στους καταστροφικούς σεισμούς στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας, όπου έχασαν τη ζωή τους 50.000+ άνθρωποι και όπου οι παρατυπίες στους κανονισμούς σχεδιασμού πιστεύεται ότι οδήγησαν στην καταστροφή πολλών υποβαθμισμένων κτιρίων.

Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης και τα μέλη της συμμαχίας θα τα βρουν δύσκολα σε περίπτωση νίκης τους.  Η Τουρκία εδώ και χρόνια ζει στους ρυθμούς μιας πολύ σοβαρής οικονομικής κρίσης. Με σταθερά υψηλά ποσοστά πληθωρισμού και ένα σημαντικά υποτιμημένο νόμισμα, οι οικονομικοί περιορισμοί γίνονται αισθητοί σε όλα τα τμήματα της τουρκικής κοινωνίας. Θα αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολο έργο για την αντιπολίτευση να προβεί σε βιώσιμες λύσεις. Η άσχημη κατάσταση της οικονομίας της χώρας ήταν ένας λόγος για τον οποίο ο Ερντογάν έχασε ένα σημαντικό κομμάτι των ψηφοφόρων.

Το ΑΚΡ έχει τοποθετήσει προσεκτικά πιστούς παντού στο δαιδαλώδες τουρκικό κράτος. Αγνωστο αν όλοι θα αυτοί θα δεχτούν να συνεργαστούν με ένα νέο καθεστώς. Το κόμμα του Ερντογάν έχει αποκτήσει μεγάλη επιρροή τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική, πράγμα που σημαίνει ότι το αποτύπωμά του δεν θα εξαφανιστεί αμέσως, ακόμη και αν δεν επανεκλεγεί.

Ανεξάρτητα από αυτό, η αντιπολιτευτική συμμαχία είναι ένας ποικιλόμορφος συνασπισμός της αριστεράς και της δεξιάς που τα μέλη της έχουν συσπειρωθεί εκφράζοντας την αντίθεσή τους  προς τον Ερντογάν. Γι αυτό άλλωστε  εγείρονται πολλά ερωτηματικά κατά πόσον έχουν τον τρόπο να παραμείνουν ενωμένοι για μια ολόκληρη θητεία.

Το κακοσχεδιασμένο blitzkrieg του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Ουκρανία απέτυχε προφανώς εξαιτίας της αντίστασης των Ουκρανών στρατιωτών και πολιτών. Τα αντιαρματικά όπλα που προμήθευσαν οι Βρετανοί και οι ΗΠΑ έπαιξαν επίσης σοβαρό ρόλο στις εξελίξεις.

Αλλά φαίνεται ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη TB2 Bayraktar, τουρκικής κατασκευής και σήμερα στα χέρια του ουκρανικού στρατού, ήταν αυτά που λειτούργησαν απροσδόκητα αποτελεσματικά ως πολεμικό όπλο. Απροσδόκητα όχι μόνο λόγω της ισχύος τους στο πεδίο της μάχης, αλλά επειδή… ο πεθερός του εφευρέτη και κατασκευαστή του TB2 – τυχαίνει να είναι σύζυγος της μικρής κόρης του τούρκου προέδρου – είναι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Ερντογάν, με το ένα πόδι στην Ανατολή και το άλλο τη Δύση, έχει αναδειχθεί βασικός διαμεσολαβητής της εξουσίας του πολέμου. Στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ επεδίωξαν να πείσουν τον πρόεδρο της Τουρκίας να δώσει το ρωσικής κατασκευής σύστημα αεράμυνας S400 – που αγοράστηκε από τον Πούτιν το 2017 – στην Ουκρανία. Σε αντάλλαγμα, η Τουρκία θα λάμβανε αμερικανικούς πυραύλους patriot και θα επέστρεφε στο αμερικανικό πρόγραμμα μαχητικών F-35 από το οποίο είχε αποκλειστεί ως “τιμωρία” για τη συμφωνία S400.

Μετά από χρόνια τριβής μεταξύ του Ερντογάν και των συμμάχων του στο ΝΑΤΟ για τα πάντα, από τους στρατιωτικούς δεσμούς της Τουρκίας με τη Ρωσία, την προσφυγική κρίση και τη Συρία, η Ουάσιγκτον χρειάζεται πλέον να επανενώσει την οικογένεια του ΝΑΤΟ ενάντια στη Ρωσία.

Μέχρι στιγμής, ο Ερντογάν έχει αντισταθμίσει τα στρατηγικά του στοιχήματα. Η Άγκυρα δεν έχει συμμετάσχει στις οικονομικές κυρώσεις υπό την ηγεσία της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών σε βάρος του Πούτιν και ο τουρκικός εναέριος χώρος παραμένει ανοιχτός στη ρωσική κυκλοφορία. Ταυτόχρονα, ωστόσο, ο Ερντογάν επικαλέστηκε τη Σύμβαση του Μοντρέ του 1936 που επιτρέπει στην Τουρκία να κλείσει τον Βόσπορο και τα Στενά των Δαρδανελίων στα ρωσικά θωρηκτά «σε καιρό πολέμου», κάτι που αμβλύνει τις ανησυχίες του ΝΑΤΟ για το πού βρίσκεται η πραγματική προσήλωση της Τουρκίας. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου χαρακτήρισε τη σύγκρουση ως «πόλεμο» – σε αντίθεση με τη ρωσική αφήγηση – και ο ίδιος ο Ερντογάν χαρακτήρισε τη ρωσική εισβολή «απαράδεκτη».

Ωστόσο, καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης ο Ερντογάν μιλούσε τακτικά στον Πούτιν, στον μαχόμενο πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και στον Λευκορώσο Πρόεδρο Αλεξάντερ Λουκασένκο, επίσης. Ο εκπρόσωπος του Ερντογάν, Ιμπραήμ Καλίν, μίλησε για ένα «δίκτυο εμπιστοσύνης» με τη Ρωσία που «πρέπει να παραμείνει οπωσδήποτε ανοιχτό για να πετύχει η διπλωματία».

Παρά το κλείσιμο των Στενών, ο Καλίν επεσήμανε ότι η Τουρκία παραμένει ο μόνος αξιόπιστος ομόλογος της Μόσχας για να συνομιλήσει με τη Δύση, επειδή ο Πούτιν είχε «κάψει τις γέφυρες του» με όλους τους άλλους πιθανούς συνομιλητές. Και έχει δίκιο. Με τη Δύση να στέκεται σταθερά πίσω από τον Ζελένσκι και τον Σι Τζινπίνγκ της Κίνας να προσφέρει προσεκτική διπλωματική υποστήριξη στον Πούτιν, δεν μένει κανένας άλλος εκτός από τον Ερντογάν να ενεργήσει ως σοβαρός ενδιάμεσος. Ως αποτέλεσμα, το θέρετρο της Αττάλειας στη νότια Τουρκία ήταν ο τόπος για τις βασικές συνομιλίες μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ, του Ουκρανού ομολόγου του Ντμίτρο Κουλέμπα και του Τούρκου Τσαβούσογλου. Την Τρίτη ξεκίνησε νέος γύρος διαπραγματεύσεων μεταξύ αντιπροσωπειών της Ρωσίας και της Ουκρανίας επί τουρκικού εδάφους και συγκεκριμένα στην Κωνσταντινούπολη. 

Ο ρόλος του μεσάζοντα είναι κρίσιμος για την πολιτική επιβίωση του Ταγίπ Ερντογάν. Οι Ρώσοι τουρίστες αποτελούν βασικό πυλώνα της τουριστικής βιομηχανίας της Τουρκίας, η οποία πριν από την Covid αντιπροσώπευε το 13 τοις εκατό του ΑΕΠ της χώρας.

Μεγάλο μέρος των νέων κατασκευών στη Μόσχα κατά τα χρόνια της πετρελαϊκής άνθησης που συνέπεσαν με το μεγαλύτερο μέρος της διακυβέρνησης του Πούτιν έχει κατασκευαστεί από Τούρκους εργολάβους.

Ο Ερντογάν ενθάρρυνε έντονα την κατασκευή δύο εξαιρετικά ακριβών ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου κάτω από τη Μαύρη Θάλασσα που παρέχουν το 30 τοις εκατό της ενέργειας της Τουρκίας.

Ο ρωσικός οργανισμός πυρηνικής ενέργειας Rosatom έχει συνάψει σύμβαση για την κατασκευή τεσσάρων αντιδραστήρων στο Akkuyu, ο πρώτος από τους οποίους πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία τον επόμενο χρόνο.

Υπάρχει ακόμη και ένα ημι-αντίγραφο του καθεδρικού ναού του Αγίου Βασιλείου της Κόκκινης Πλατείας σε ένα θέρετρο στην Αττάλεια.

Σε αντίθεση με τον Πούτιν, ο Ερντογάν πρέπει να αντιμετωπίσει πραγματικές και ίσως αμφισβητούμενες εκλογές το επόμενο έτος. Για να τις κερδίσει πρέπει να βελτιώσει τα οικονομικά της χώρας. Η κατά 40 τοις εκατό πτώση της αξίας του ρωσικού ρουβλίου μετά τις καταστροφικές κυρώσεις θα πλήξει σκληρά την Τουρκία, σε όλους τους τουριστικούς τομείς, την κατάρρευση της ρωσικής κατασκευαστικής βιομηχανίας και την ικανότητά της να αγοράζει γεωργικά προϊόντα. Τα εισοδήματα και οι αποταμιεύσεις των απλών Τούρκων έχουν ήδη φαγωθεί από τον πληθωρισμό 38 τοις εκατό φέτος. Αυτό θα γίνει χειρότερο εάν και όταν οι παγκόσμιες τιμές της ενέργειας αυξηθούν. Ο Ερντογάν απλά δεν έχει την πολυτέλεια, με την κυριολεκτική έννοια, να κάνει εχθρό τον Πούτιν.

Ιδιοσυγκρασιακά και ιδεολογικά, επίσης, ο Ερντογάν και ο Πούτιν μοιάζουν πολύ και θα έπρεπε να είναι οι καλύτεροι φίλοι. Και οι δύο διατήρησαν την εξουσία για δύο δεκαετίες φιμώντας τον Τύπο, πατώντας, τσακίζοντας ολιγάρχες επιχειρηματίες που τους αντιτίθενται, φυλακίζοντας χιλιάδες πολιτικούς αντιπάλους και χρησιμοποιώντας μέσα ενημέρωσης για να οικοδομήσουν μια λατρεία της προσωπικότητας τους. Και οι δύο έχουν βαθιά κόμπλεξ για τις χαμένες αυτοκρατορίες των εθνών τους, και αμφότεροι χρησιμοποιούν την αυτοκρατορική ιστορία ως δικαιολογία.

Παρά τους στρατηγικούς ανέμους – τους αναφέρουμε πιο κάτω – που ωθούν τους δύο αυταρχικούς της ανατολικής πτέρυγας της Ευρώπης μαζί, ο Ερντογάν σήμερα αμφιταλαντεύεται και δεν έχει τοποθετηθεί με πλήρη σαφήνεια είναι επειδή ο Πούτιν δεν τον έχει κάνει πραγματικό σύμμαχο. Η πρώτη μεγάλη αναταραχή ήταν η προσάρτηση της Κριμαίας από τον Πούτιν το 2014, η οποία έχει έναν αρκετά μεγάλο πληθυσμό Τατάρων της Κριμαίας για τον οποίο ο Ερντογάν είχε ιδιοκτησιακό εθνο-εθνικιστικό ενδιαφέρον. Ο Ερντογάν καταδίκασε απερίφραστα την «εισβολή» και επέκρινε τον Πούτιν για καταπάτηση των δικαιωμάτων των Τατάρων. Στη συνέχεια ήρθε η Συρία, όπου το Κρεμλίνο έστειλε μια στρατηγικής σημασίας μοίρα πολεμικών αεροσκαφών το 2015. Ο Πούτιν ήθελε να βοηθήσει τις δυνάμεις του Μπασάρ αλ Άσαντ να αντιμετωπίσουν τις υποστηριζόμενες από τις ΗΠΑ κουρδικές δυνάμεις – αιώνιους εχθρούς του τουρκικού κράτους. Στη συνέχεια, όμως, τα ρωσικά αεροπλάνα βομβάρδισαν τις συριακές Τουρκμενικές δυνάμεις που συμμάχησαν με την Άγκυρα και τον Φεβρουάριο του 2020 χτύπησαν συνοδεία Τούρκων στρατιωτών κοντά στο χωριό Μπαλιούν στο νότιο Ιντλίμπ. Ένα χρόνο αργότερα ρωσικά αεροπλάνα βομβάρδισαν περιοχές υπό τον έλεγχο των συμμαχικών από την Τουρκία φατριών του Εθνικού Στρατού γύρω από Αφρίν, λίγο πριν από μια ψυχρή σύνοδο κορυφής μεταξύ Πούτιν και Ερντογάν στο Σότσι της Ρωσίας.

Ενώ η Μόσχα και η Άγκυρα αντάλλαξαν κατηγορίες για τα δικαιώματα των Τατάρων και τους βομβαρδισμούς της Συρίας, Τούρκοι επιχειρηματίες δημιούργησαν δεσμούς με την Ουκρανία. Ενας 42χρονος πτυχιούχος μηχανικός του MIT, ο Selcuk Bayraktar –ο οποίος τυχαίνει να είναι παντρεμένος με τη μικρότερη κόρη του Ερντογάν– πούλησε δεκάδες από μη επανδρωμένα αεροσκάφη TB2 της εταιρείας του στην κυβέρνηση του Κιέβου. Τα drones που κινούνται με έλικα είναι σχετικά φθηνά (στο 1 εκατομμύριο δολάρια και είναι 40 φορές φθηνότερα από ένα American Reaper), μένουν στον αέρα για 24 ώρες και πετούν χαμηλά και αργά με 70 κόμβους – ένα επιχειρησιακό πλεονέκτημα.

Ο Ερντογάν χρειάζεται τη Δύση όπως ακριβώς χρειάζεται τη Ρωσία. Για δεκαετίες προσπαθεί να κάνει την Τουρκία ενεργειακό κόμβο μεταξύ Μέσης Ανατολής, Κεντρικής Ασίας,  Ρωσίας και νότιας Ευρώπης. Πιο πρόσφατα καλλιέργησε την ιδέα προς τους Ισραηλινούς σχετικά με έναν αγωγό που συνδέει τα σημαντικά υπεράκτια αποθέματά τους με τη νότια Τουρκία. Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, η Τουρκία έχει γίνει «πολύ συνεργάσιμη» με την Ιερουσαλήμ σε θέματα ασφάλειας. Πιο πρόσφατα, οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες απέτρεψαν Ιρανική απόπειρα δολοφονίας Ισραηλινού επιχειρηματία, του Γιάιρ Γκέλερ, και κατέστρεψαν ιρανική μυστική οργάνωση που σχεδίαζε «συνωμοσίες απαγωγής» εναντίον Ιρανών αντιφρονούντων στην Τουρκία.

Σε αντίθεση με τον Πούτιν, ο οποίος πέτυχε να αποξενώσει ριζικά σχεδόν κάθε γείτονα και πρώην Σοβιετικό σύμμαχο, με εξαίρεση τη Λευκορωσία και τη Συρία, ο Ερντογάν έχει αποδειχτεί ότι είναι μέτρ στο να παίζει τους φίλους του και να στρέφει τον έναν εναντίον του άλλου. Και τις τελευταίες εβδομάδες η λεπτή εξισορροπητική πράξη του Ερντογάν μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου απέδωσε καρπούς – όχι μόνο για την Τουρκία αλλά και για τη Ρωσία.

Ο Πούτιν αναζητά μια επείγουσα λύση για να σώσει τον ίδιο και να κρατήσει τα προσχήματα – κι αυτός που μπορεί να τον βοηθήσει είναι ο παλιός “εν μέρει” φίλος εκ Τουρκίας.

Ολόκληρο το άρθρο εδώ 

Owen Matthews

Owen Matthews writes about Russia for The Spectator and is the author of Red Traitor.

Τα μεσάνυχτα ο Ταγίπ Ερντογάν αντικατέστησε τον υπουργό Οικονομικών Λουτφί Έλβαν με τον υφυπουργό Οικονομικών, Νουρεντίν Νεμπάτι. Ο Έλβαν είχε αντικαταστήσει τον γαμπρό του Ερντογάν μετά την παραίτηση του τον Νοέμβριο του 2020. Είχε προηγηθεί παρέμβαση της Τράπεζας της Τουρκίας στις αγορές, η πρώτη από το 2014, με ένα δισ. δολάρια για να ανακόψει τη συνεχιζόμενη πτώση της λίρας

Μια μέρα που ξεκίνησε με την επίσημη ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας για παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος σε μια προσπάθεια να “βάλει φρένο” στην κατάρρευση της τουρκικής λίρας, ολοκληρώθηκε με τον υπουργό Οικονομικών Λουτφί Ελβάν να υποβάλλει την παραίτησή του στον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Μια δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα ανακοίνωσε ότι ο Ερντογάν είχε αποδεχθεί την παραίτηση του Ελβάν – που διορίστηκε τον Νοέμβριο του 2020 μετά την παραίτηση του γαμπρού του Ερντογάν Μπεράτ Αλμπαϊράκ από τη θέση του υπουργού Οικονομικών μέσω Instagram, αφού δέχτηκε πυρά για την εξαφάνιση των αποθεματικών FX της Τουρκίας — και στη θέση του είχε διορίσει αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Νουρετίν Νεμπάτι.

Προπομπός αλλαγών είχε εμφανιστεί προ ολίγων ωρών, όταν είχε παραιτηθεί ο υπεύθυνος αγορών της Κεντικής Τράπεζα της Τουρκίας.

Ο Νεμπάτι έδωσε σημεία, πριν λίγες μέρες ότι είναι ο νέος “άνθρωπος του προέδρου“ με τις δηλώσεις του σχετικά με την οικονομική πολιτική της Τουρκίας: “Η Τουρκία είναι αποφασισμένη να συνεχίσει μια πολιτική μείωσης των επιτοκίων, και οι “χειριστικές επιθέσεις” στη λίρα, η οποία έχει αγγίξει νέα ιστορικά χαμηλά αυτή την εβδομάδα, δεν θα αφήσουν καμία μόνιμη ζημιά”, είχε τονίσει προ ολίγων ημερών από τη θέση του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών.

“Με βάση τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς, δεν υπάρχει ζήτημα το επιτόκιο να παραμένει χαμηλότερα του πληθωρισμού”. Πρόσθεσε μάλιστα ότι η χαλάρωση της πολιτικής θα δώσει τόνωση στην οικονομία και θα ενισχύσει την απασχόληση και τις εξαγωγές, ενώ παράλληλα θα αντιμετωπίσει το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Κάτι άλλο που πρέπει να επισημανθεί για τον Νεμπάτι είναι ότι είναι στενός  συνεργάτης  του γαμπρού. Του Μπεράτ Αλμπαϊράκ. Έτσι, ο Αλμπαϊράκ, ο οποίος “έκαψε” περίπου 140 δισεκατομμύρια δολάρια αποθεματικών στην καταδικασμένη απόπειρά του για να δώσει νέα πνοή στη λίρα, βλέπει τον άνθρωπο του να ανεβαίνει στο τιμόνι του υπουργείου Οικονομικών την πρώτη ημέρα της νέας πολιτικής πώλησης αποθεματικών. Η μόνη διαφορά είναι ότι τότε ο Αλμπαϊράκ το έκανε εν κρυπτώ και τώρα η κίνηση γίνεται φανερά.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το Bloomberg, η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας (TCMB) έδωσε 700 εκατ. δολάρια την πρώτη μέρα της νέας της πολιτικής, την οποία πολλοί είδαν ως κάτι το θετικό καθώς διαφάνηκε μία προσπάθεια αντίδρασης της TCMB. Αν σε αυτά προστεθούν και περίπου 340 εκατ. δολάρια σε μελλοντικά συμβόλαια που σορταρίστηκαν, τότε το ποσό ξεπερνά το 1 δισ. δολάρια, την πρώτη μόνο μέρα.

Σε μια ιστορική διολίσθηση, η λίρα διαμορφώθηκε σε ιστορικό χαμηλό στις 13,45 λίρες έναντι του δολαρίου, εξαιτίας της υπεράσπισης από τον πρόεδρο Ερντογαν της κεντρικής τράπεζας να μειώσει την πολιτική στο 15% παρά το ότι ο πληθωρισμός διαμορφώνεται στο 20%.

Το νόμισμα διαμορφώθηκε σε ιστορικό χαμηλό για 11 συνεχόμενες συνεδριάσεις και έχει χάσει το 45% της αξίας της από την αρχή του έτους, ενώ οι μισές από αυτές τις ζημιές έχουν λάβει χώρα από την αρχή της προηγούμενης εβδομάδας.

Τα ακαθάριστα αποθεματικά της τουρκικής κεντρικής τράπεζας ανέρχονται σε 128,5 δισεκατομμύρια δολάρια, με τα 60,5 δισεκατομμύρια δολάρια να προέρχονται από τις συμφωνίες ανταλλαγής της τράπεζας, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στις 19 Νοεμβρίου. Όταν αφαιρεθούν τα swap και άλλα στοιχεία, τα καθαρά αποθεματικά της ανέρχονται σε 35 δισεκατομμύρια δολάρια. Όμως η τράπεζα έχει επανειλημμένα πει ότι τα ακαθάριστα αποθεματικά της -το συνολικό ποσό που είχε στη διάθεσή της εκείνη την εποχή- είναι πιο σημαντικά από τα καθαρά αποθεματικά.

Σύμφωνα με το Bloomberg η άμεση παρέμβαση της Τουρκίας στις αγορές συναλλάγματος την Τετάρτη, η πρώτη εδώ και επτά χρόνια, δείχνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν την πρόθεση να τραβήξουν γραμμή σχετικά με το πόσο είναι διατεθειμένοι να ανεχτούν την αδυναμία της λίρας.

Ωστόσο, το πόσο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα είναι σε θέση να κερδίσουν χρόνο για το παραπαίον νόμισμα θα εξαρτηθεί εν τέλει από το πόσο μεγάλο είναι το… σεντούκι και πόσο διατεθειμένη είναι η TCMB να εξαντλήσει το περιεχόμενό του. Αφής στιγμής ο Ερντογάν έχει πλέον πλήρη έλεγχο πάνω σε αυτήν, άλα εξαρτώνται από τον Τούρκο πρόεδρο.

Πέτρος Κράνιας Capital.gr 

Να εντάξουμε στους σχεδιασμούς μας τα σενάρια μιας εσωτερικής τουρκικής κρίσης

Η ισχύς μιας χώρας δεν μετρείται μόνον από τον αριθμό των κατοίκων της, το ακαθάριστο εθνικό προϊόν ή τη στρατιωτική της δύναμη. Ολα αυτά τα στοιχεία εξουδετερώνονται, αν δεν εξασφαλίζεται και δεν συντηρείται η εσωτερική συνοχή

Γράφει ο Γιώργος Πρεβελάκης*

Το εκρηκτικό πολιτικό και πολιτισμικό περιβάλλον της Τουρκίας του καταρρέοντος κεμαλισμού ανέλαβε να διασώσει το AKP υπό την ευφυή ηγεσία του Ταγίπ Ερντογάν. Η «καύσιμη ύλη» του πολιτικού του σχεδίου αναζητήθηκε στη θρησκεία. Οι πυλώνες του παλαιού συστήματος και, κυρίως, ο στρατός υπονομεύθηκαν και απαξιώθηκαν, ώστε να μην μπορούν να αναστείλουν την ανανέωση. Ταυτοχρόνως, όμως, καταργήθηκαν οι δικλίδες ασφαλείας, οι οποίες έθεσαν κατ’ επανάληψη υπό έλεγχο εσωτερικές κρίσεις με απειλές ενδεχομένου εμφυλίου – επί παραδείγματι, τα στρατιωτικά πραξικοπήματα 1960, 1971, 1980.

Για ένα μεγάλο διάστημα η Τουρκία φάνηκε να αποκτά νέα πνοή και να αποτελεί πρότυπο για τις υπόλοιπες μουσουλμανικές χώρες. Ομως, σήμερα και το νέο αυτό σύστημα παρουσιάζει σημεία φθοράς. Το «καύσιμο» της θρησκείας εξαντλείται. Η πολιτική της ευημερίας και των κοινωνικών παροχών έχει φθάσει στα όριά της. Το προσωποπαγές καθεστώς αγωνίζεται να παρατείνει την ηγεμονία του, μειώνοντας τις δυνατότητες να αναδειχθεί μια αποτελεσματική διάδοχος κατάσταση. Πίσω από την επίφαση ισχύος και επιρροής κρύβονται ρωγμές και αδιέξοδα τα οποία, απερίσκεπτα, η Δύση προτιμά να παραβλέπει. Επαναλαμβάνεται το σφάλμα, η πνευματική αδράνεια της δεκαετίας του 1980 έναντι της σοβιετικής παρακμής.

Στα σύνορά μας υφίσταται ένας πολλαπλός κίνδυνος· λιγότερο λόγω της τουρκικής επιθετικότητας από την οποία, σε μεγάλο βαθμό, μας προφυλάσσει το ευρωπαϊκό και το διεθνές περιβάλλον· περισσότερο από τους εσωτερικούς τουρκικούς τριγμούς για τους οποίους ουδείς φαίνεται προετοιμασμένος.

Οφείλουμε να εντάξουμε στους σχεδιασμούς μας τα σενάρια μιας εσωτερικής τουρκικής κρίσης. Πρέπει, επίσης, να ευαισθητοποιήσουμε τους συμμάχους μας ως προς την προβληματική αυτή. Η Ελλάδα θα καταστεί το πρώτο θύμα μιας ενδεχόμενης τουρκικής αποσταθεροποίησης, με μια συνεπαγόμενη μαζική είσοδο Τούρκων προσφύγων στα νησιά. Κατόπιν, η Δύση θα πρέπει να διαχειριστεί τις πολλαπλές συνέπειες από τις γενικότερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις σε μία από τις πλέον ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη, όπου διακυβεύονται ζωτικά της συμφέροντα.

Υπάρχει λύση για το τουρκικό πρόβλημα; Δεν φαίνεται προς το παρόν προφανής απάντηση στο ερώτημα αυτό. Είναι, πάντως, κοινό συμφέρον Τούρκων, Ελλήνων και Δυτικών να αναζητηθεί. Οσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα.

* Ο κ. Γιώργος Πρεβελάκης είναι ομότιμος καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.

Ενώ εμείς συνεχίζουμε τον αλληλοσπαραγμό –στο Σκοπιανό προστέθηκε και το σκάνδαλο Novartis–, ο Ελληνισμός βρίσκεται αντιμέτωπος με μια αυξανόμενη επιθετικότητα της Τουρκίας.

Στις δηλώσεις του αρχηγού των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων περί δυνατότητας ελέγχου του Αιγαίου, προστίθεται η κινητικότητα της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, με αποκορύφωμα την παρεμπόδιση από πολεμικά πλοία της πορείας του γεωτρύπανου της ιταλικής ΕΝΙ προς το τεμάχιο 3 όπου επρόκειτο να πραγματοποιήσει γεωτρήσεις.

Πρόκειται για την πιο σοβαρή απειλητική ενέργεια της Αγκυρας. Το μείγμα καθίσταται πιο επικίνδυνο από εξελίξεις στο εσωτερικό της γείτονος, όπως οι συνεχιζόμενες εκκαθαρίσεις στις ένοπλες δυνάμεις, που έχουν ως αποτέλεσμα οι πιλότοι που εμπλέκονται σε αερομαχίες στο Αιγαίο να είναι άπειροι και να αυξάνεται έτσι ο κίνδυνος λάθους.

Παράλληλα, τα πλήγματα που δέχεται η Τουρκία στις επιχειρήσεις που διεξάγει στη Συρία και στο «κουρδικό μέτωπο» θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην αναζήτηση «εξισορρόπησης» στο Αιγαίο. Είτε τυχαία, είτε ως απόρροια στρατηγικής επιλογής, μπορεί να υπάρξει θερμό επεισόδιο. Για να αποδειχθεί αποτελεσματική η αντίδραση της Αθήνας, όπως και της Λευκωσίας, στο ετεροβαρές περιφερειακό σκηνικό, χρειάζεται η αποδυναμωμένη Ελλάδα και η μικρή Κύπρος να αξιοποιήσουν στον μέγιστο βαθμό όχι μόνο τη συμμετοχή τους στην Ε.Ε., αλλά και στις τριμερείς στρατηγικές συνεργασίες με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, όπως και τη συμμαχία τους με τις ΗΠΑ.

Οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις έχουν επιδεινωθεί δραματικά για μια σειρά από λόγους, που ξεκινούν από το κουρδικό και φθάνουν μέχρι τον Γκιουλέν. «Υπάρχει κίνδυνος να καταρρεύσουν πλήρως», προειδοποίησε χθες ο Τσαβούσογλου.

Σε μια προσπάθεια αποτροπής μιας τέτοιας εξέλιξης, ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του προέδρου Τραμπ συναντήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με τον στενό συνεργάτη του Ερντογάν, Ιμπραήμ Καλίν, ενώ τις επόμενες ημέρες ο υπ. Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον θα επισκεφθεί την Τουρκία και θα συναντηθεί με τον Ερντογάν.

Η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Αγκυρας προσφέρει ευκαιρίες, αλλά εγκυμονεί και κινδύνους όπως είναι ο περιορισμός των μοχλών πίεσης και των δυνατοτήτων επηρεασμού.

Το σκηνικό που δημιουργείται, πρωτίστως στην κυπριακή ΑΟΖ, είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Για να αποφευχθούν τετελεσμένα, απαιτούνται, πέρα από τις δημόσιες καταγγελίες, και αθόρυβοι σχεδιασμοί και προσεκτικά βήματα στο παρασκήνιο.

πηγη