Τουρκία – Art Point View

ΤΟΥΡΚΙΑ Νέες διαφορές πάνω στην παλιά εκκρεμότητα

bot — Wed, 26 Aug 2026 06:06:20 +0000

ΤΟΥΡΚΙΑ Νέες διαφορές πάνω στην παλιά εκκρεμότητα

H ανακήρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Τα όρια των πάρκων εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων, σε διεθνή ύδατα όπου δεν έχει υπάρξει συμφωνημένη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η Αθήνα ορθώς επισημαίνει ότι μια μονομερής τουρκική πράξη δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα στις περιοχές αυτές

Η Αγκυρα ασφαλώς δεν αποκτά δικαιώματα, επειδή τα αποτυπώνει σε έναν χάρτη ή τα εντάσσει σε ένα θαλάσσιο πάρκο

Πέρυσι, η Ελλάδα προχώρησε στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, εκπληρώνοντας ευρωπαϊκή υποχρέωση. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία, όμως, δεν υποδεικνύει στα κράτη-μέλη μέχρι πού θα επεκτείνουν τον σχεδιασμό τους. Η Ελλάδα είχε δικαίωμα να τον εφαρμόσει στα χωρικά ύδατά της, καθώς και σε διεθνή ύδατα αλλά μόνο στις περιοχές όπου έχουν συμφωνηθεί οριοθετήσεις θαλάσσιων ζωνών με γειτονικά κράτη. Τέτοιες είναι το Ιόνιο, μετά τη συμφωνία με την Ιταλία, και τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου, μετά τη μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο.

Ο ελληνικός σχεδιασμός περιέλαβε, δυστυχώς, και περιοχές διεθνών υδάτων πέραν αυτών των περιοχών, αποτυπώνοντας μονομερώς την ελληνική αντίληψη για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στις μη οριοθετημένες περιοχές. Η κίνηση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις όχι μόνο από την Τουρκία, αλλά και από την Αίγυπτο. Η Τουρκία παρουσίασε δικό της χάρτη και τώρα περνά από τον χάρτη στην κανονιστική πράξη, ανακηρύσσοντας θαλάσσια πάρκα σε περιοχές που περιλαμβάνονται στη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.

Τα θαλάσσια πάρκα δεν είναι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες, ούτε συνιστούν από μόνα τους οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας. Αποτελούν, πρωτίστως, εργαλείο περιβαλλοντικής προστασίας. Οταν, όμως, επιχειρείται να εφαρμοστούν σε περιοχές πέραν των χωρικών υδάτων και σε θαλάσσιες ζώνες που δεν έχουν οριοθετηθεί μεταξύ γειτονικών κρατών, αποκτούν αναπόφευκτα και γεωπολιτική σημασία. Η διαφορά είναι ότι σε επόμενη φάση, όταν η Ελλάδα ανακήρυξε τα δικά της θαλάσσια πάρκα το 2025, αυτά -σωστά- περιορίστηκαν στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Η Τουρκία, αντιθέτως, επιχειρεί τώρα να εφαρμόσει το δικό της καθεστώς σε περιοχές πέραν των χωρικών υδάτων της, όπου υπάρχουν αμφισβητούμενες και μη οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες.

Η Αγκυρα ασφαλώς δεν αποκτά δικαιώματα, επειδή τα αποτυπώνει σε έναν χάρτη ή τα εντάσσει σε ένα θαλάσσιο πάρκο. Το ίδιο, όμως, ισχύει και αντίστροφα: η Αθήνα δεν λύνει τις εκκρεμότητες αποτυπώνοντας στον δικό της χάρτη τη μαξιμαλιστική θέση της. Η αποτύπωση μιας θέσης δεν είναι οριοθέτηση. Κάπως έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ο ένας χάρτης προκαλεί τον άλλο, η μία μονομερής ενέργεια οδηγεί στην επόμενη και οι θαλάσσιες περιοχές που παραμένουν χωρίς συμφωνημένη οριοθέτηση μετατρέπονται σταδιακά σε πεδίο διαρκούς ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Η Ελλάδα διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και πρέπει να αξιοποιεί πλήρως το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Δεν πρέπει, όμως, να καλλιεργείται η ψευδαίσθηση ότι η Ε.Ε. θα λύσει για λογαριασμό μας μια διμερή διαφορά οριοθέτησης με την Τουρκία. Η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών δεν μπορεί να γίνει μονομερώς. Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας απαιτεί συμφωνία μεταξύ των ενδιαφερόμενων παράκτιων κρατών και αν η συμφωνία δεν καταστεί δυνατή, υπάρχει η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι ποιος θα σχεδιάσει τον επόμενο χάρτη ή ποιος θα ανακηρύξει το επόμενο θαλάσσιο πάρκο. Είναι αν Ελλάδα και Τουρκία θα συνεχίσουν να προσθέτουν νέες διαφορές σε μια παλιά εκκρεμότητα ή θα επιχειρήσουν να λύσουν την ίδια την εκκρεμότητα. Οσο δεν αποφασίζουμε να αντιμετωπίσουμε την αφετηριακή ελληνοτουρκική διαφορά, θα συνεχίσουμε να δημιουργούμε καινούργιες. Περιβαλλοντικές ζώνες, ενεργειακές έρευνες, αλιεία, καλώδια, υποδομές και επιστημονικές δραστηριότητες στα διεθνή ύδατα μπορούν κάθε φορά να αποτελούν την επόμενη αφορμή αντιπαράθεσης. Και έτσι τα «ήρεμα νερά» θα εξαρτώνται κάθε φορά από το αν θα αποφευχθεί η επόμενη αφορμή, αντί να στηρίζονται στην επίλυση της αιτίας.

Θόδωρος Τσίκας*Πολιτικός επιστήμονας-διεθνολόγος. Επικεφαλής του Προγράμματος «Θεωρία και Πρακτική των Διεθνών Σχέσεων» στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)

Η ανακήρυξη εκ μέρους της Τουρκίας δύο θαλάσσιων πάρκων, προάγγελος σοβαρής επιδείνωσης

bot — Tue, 18 Aug 2026 17:05:13 +0000

Η ανακήρυξη εκ μέρους της Τουρκίας δύο θαλάσσιων πάρκων, προάγγελος σοβαρής επιδείνωσης

Γράφει ο Κωνσταντίνος Φίλης

Η ανακήρυξη εκ μέρους της Τουρκίας δύο θαλάσσιων πάρκων σε Βορειοανατολικό Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο σε νησιά ιδιαίτερου συμβολισμού και γεωπολιτικής αξίας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η επιλογή του χρόνου δεν είναι τυχαία, όπως αποκαλυπτική είναι και η παντελής απροθυμία αναζήτησης μιας μίνιμουμ συνεννόησης με την ελληνική πλευρά. Και όλα αυτά ενώ πριν από λίγες μέρες, με αφορμή το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, η Αγκυρα κατηγόρησε την Αθήνα για εργαλειοποίηση της προστασίας του περιβάλλοντος και κάλεσε σε αποφυγή μονομερών ενεργειών σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες.

Πλέον η Αγκυρα επιχειρεί να επιβάλει νέα τετελεσμένα, περιφρονώντας για μία ακόμη φορά κάθε έννοια και ερμηνεία, ακόμη και διασταλτική, του Δικαίου της Θάλασσας, από τη στιγμή που τα θαλάσσια πάρκα, όταν μονομερώς ορίζονται από ένα κράτος, δεν μπορούν να υπερβαίνουν την έκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης. Στην περίπτωση των δύο περιοχών, η Τουρκία υπερβαίνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της, που βάσει του Δικαίου της Θάλασσας σημαίνει ότι θα έπρεπε να έρθει σε μια συνεννόηση (arrangement) με το όμορο κράτος, με το οποίο μοιράζεται τα διεθνή ύδατα, για να συμφωνήσουν από κοινού τις περιοχές θαλάσσιας προστασίας (marine protected areas).

Το διάταγμα Ερντογάν μετατρέπει διεθνή ύδατα σε θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή, με την Τουρκία να δύναται να ασκήσει ειδικές αρμοδιότητες που συνεπάγονται όρους για την άσκηση ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας και στην πράξη αποκόπτει την αλληλουχία των Λήμνου και Σαμοθράκης, ενώ η πρόσβαση στο Καστελλόριζο διά θαλάσσης θα μπορούσε ακόμη και να χρειάζεται την τήρηση των όρων της τουρκικής πλευράς. Ουσιαστικά, η Τουρκία αποπειράται να αποξενώσει το Καστελλόριζο από τον υπόλοιπο νησιωτικό κορμό της Ελλάδας. Στην περίπτωση του Βορειοανατολικού Αιγαίου, ναι μεν δεν επηρεάζεται η διεθνής ναυσιπλοΐα, καθώς αφήνει το στόμιο των Στενών ανοικτό, ωστόσο επιβάλλει περιορισμούς στην επικοινωνία μεταξύ ελληνικών νησιών και πιο συγκεκριμένα Λήμνου και Σαμοθράκης, κλείνοντας μάλιστα και τον κόλπο του Ξηρού. Η ελληνική πλευρά οφείλει να τονίσει προς πάσα κατεύθυνση, ιδίως στην παρούσα συγκυρία (βλ. βίαιη μεταβολή στη λειτουργία θαλάσσιων αρτηριών), τον εν λόγω παραλογισμό, καθώς καμία χώρα δεν μπορεί με εσωτερικά διατάγματα/αποφάσεις να παρακωλύει την κυκλοφορία σε διεθνή ύδατα.

Στην πράξη η Αγκυρα, παρά τις προφορικές διαβεβαιώσεις ότι τα εθνικά θαλάσσια πάρκα δεν θα επηρεάσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, επιδιώκει να επιβάλει με παράνομο και άκομψο τρόπο τους όρους της, μεταξύ άλλων, και σε άλλες δραστηριότητες ανοικτής θάλασσας, όπως η αλιεία και η θαλάσσια επιστημονική έρευνα, καταλαμβάνοντας ουσιαστικά περιοχές διεθνών υδάτων ώστε να ενθυλακώσει ελληνικά νησιά εντός των τουρκικών θαλασσίων πάρκων.

Εύλογα αυτή η ενέργεια δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη από την ελληνική πλευρά, αρχικά, ακόμη και με την επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης μας νοτίως της Κρήτης. Ετσι κι αλλιώς, η ανησυχητική αυτή εξέλιξη γίνεται ακόμη πιο προβληματική, αν τη συνδυάσουμε τόσο με τη σημαντική αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού χώρου, αλλά και των υπερπτήσεων, όσο και με την αυτοπεποίθηση της τουρκικής ηγεσίας, απόρροια των πρόσφατων εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και βεβαίως της απόλυτα λειτουργικής σχέσης μεταξύ Ερντογάν και Τραμπ. Χωρίς καμία υπερβολή, πρόκειται για προάγγελο επόμενων ενεργειών σε ανάλογο πνεύμα και κατεύθυνση.

Σε μια κρίσιμη στροφή του διεθνούς συστήματος, όπου η διεθνής δικαιοκρατική τάξη κλονίζεται συθέμελα, φαίνεται πως η Αγκυρα κρίνει ότι είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή να ξεδιπλώσει πιο εμφατικά την αναθεωρητική της αντίληψη περί «Γαλάζιας Πατρίδας». Και θα πρέπει να αναμένουμε ότι αυτή είναι η πρώτη από μια σειρά κινήσεων που θα ακολουθήσουν, με προβληματικό το στοιχείο ότι τα δύο πρώτα θαλάσσια πάρκα ορίστηκαν στα απώτατα όρια των θαλασσίων συνόρων μας, άρα σε επόμενη φάση κάτι ανάλογο θα επιχειρηθεί για επιπλέον ελληνικές νησιωτικές περιοχές, ώστε αυτές να αποκοπούν και να δημιουργηθεί έτσι ένας ασφυκτικός (και ψυχολογικός) κλοιός προκειμένου να καταστούν ευάλωτες έναντι των τουρκικών ορέξεων.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή βρίσκονται σε φάση αναδιάταξης.

bot — Thu, 13 Aug 2026 09:39:58 +0000

Οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή βρίσκονται σε φάση αναδιάταξης

Με αφορμή την αμυντική συμφωνία στη ΜΕΚΚΑ της Σαουδικής Αραβίας

Η υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν στη Μέκκα αποτελεί μία σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη που κανείς δεν μπορεί να προσπεράσει, ανεξαρτήτως της εξέλιξής της. Αν και οι τρεις χώρες επιμένουν ότι πρόκειται για μια καθαρά αμυντική συμφωνία, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι πρόκειται για την αρχή μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας. (Σημειωτέον ότι Πακιστάν και Σαουδική Αραβία έχουν και στο παρελθόν συνάψει συμφωνία).

Η συμφωνία προβλέπει στενή στρατιωτική συνεργασία και διαβουλεύσεις σε περίπτωση επίθεσης εναντίον ενός από τα μέλη της, κάτι που αρκετοί σχολιαστές παρομοιάζουν με τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς ωστόσο να αποτελεί τυπικά αντίστοιχη συμμαχία.

Γιατί τώρα;

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες του Κόλπου επαναξιολογούν τις παραδοσιακές εγγυήσεις ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πόλεμος με το Ιράν, οι επιθέσεις των Χούθι και η αβεβαιότητα γύρω από τη στρατηγική της Ουάσιγκτον έχουν οδηγήσει αρκετές περιφερειακές δυνάμεις στην αναζήτηση συμπληρωματικών μηχανισμών ασφάλειας. Ωστόσο εδώ αναδύεται ένα ερώτημα: είναι δυνατόν αυτές οι τρεις χώρες να έχουν προχωρήσει σε αμυντική συμφωνία χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του προέδρου Τραμπ;

Τι σημαίνει για την Ελλάδα;

Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη από την Αθήνα. Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει αμυντική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, αποστέλλοντας συστοιχία Patriot για την προστασία κρίσιμων υποδομών. Η νέα συμφωνία δεν αναιρεί αυτή τη συνεργασία, ωστόσο δείχνει ότι το Ριάντ επιδιώκει να διευρύνει τις επιλογές του και να οικοδομήσει ένα ευρύτερο περιφερειακό δίκτυο ασφαλείας.

Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη σημασία της περαιτέρω εμβάθυνσης σχέσεων με χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία (Η Ινδία βρίσκεται σε διαρκή διαπάλη με το Πακιστάν) με τις οποίες ήδη αναπτύσσονται στρατηγικές συνεργασίες σε επίπεδο άμυνας, ενέργειας και τεχνολογίας. Η διατήρηση ισχυρών διμερών σχέσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περιοχή όπου οι συμμαχίες εξελίσσονται διαρκώς.

Ένας κόσμος πιο πολυπολικός

Πέρα από τη συγκεκριμένη συμφωνία, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας Μέσης Ανατολής που επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία στις επιλογές ασφαλείας της. Οι περιφερειακές δυνάμεις δεν επιθυμούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά στις μεγάλες δυνάμεις, αλλά επιχειρούν να δημιουργήσουν δικά τους δίκτυα συνεργασίας.

Το κατά πόσον η νέα συμφωνία θα αποκτήσει ουσιαστικό στρατιωτικό περιεχόμενο ή θα παραμείνει κυρίως πολιτικό μήνυμα θα φανεί τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, είναι ήδη σαφές ότι οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή βρίσκονται σε φάση αναδιάταξης.

ΤΟΥΡΚΙΑ Στο μικροσκόπιο οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις οργανώσεων που συνδέονται με το περιβάλλον του Ερντογάν

bot — Thu, 13 Aug 2026 08:13:42 +0000

ΤΟΥΡΚΙΑ Στο μικροσκόπιο οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις οργανώσεων που συνδέονται με το περιβάλλον του Ερντογάν

Ένα ενδιαφέρον ερώτημα για τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση κατανέμει κονδύλια σε μη κυβερνητικές οργανώσεις θέτει σε εκτενή έρευνά του το γαλλικό πολιτικό περιοδικό Le Point.

Το δημοσίευμα εξετάζει τη δράση τουρκικών οργανώσεων που συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με το πολιτικό περιβάλλον του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και υποστηρίζει ότι αρκετές από αυτές έχουν λάβει σημαντικές χρηματοδοτήσεις μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, όπως το Erasmus+ και το European Solidarity Corps.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το Ίδρυμα Νεολαίας της Τουρκίας (Türkiye Gençlik Vakfı – Tügva), το οποίο ιδρύθηκε το 2014, λίγο μετά τις κινητοποιήσεις στο πάρκο Γκεζί. Σύμφωνα με το Le Point, η δημιουργία του συνδέθηκε με την επιδίωξη της κυβέρνησης Ερντογάν να διαμορφώσει μια νέα γενιά νέων με έντονο θρησκευτικό και συντηρητικό προσανατολισμό, σε αντιδιαστολή με την κοσμική παράδοση του κεμαλικού κράτους.

Ένα συνέδριο με έντονο συμβολισμό

Αφορμή για το ρεπορτάζ αποτέλεσε το μεγάλο θερινό συνέδριο της Tügva στην Κωνσταντινούπολη, στο οποίο συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες νέοι. Όπως περιγράφει το γαλλικό περιοδικό, στο στάδιο κυριαρχούσαν οθωμανικά σύμβολα, πορτρέτα ιστορικών σουλτάνων και του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ η παρουσία του ίδιου προκάλεσε έντονες εκδηλώσεις ενθουσιασμού.

Στην ομιλία του, ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι περισσότεροι από 700.000 μαθητές συμμετείχαν φέτος στις θερινές δραστηριότητες της οργάνωσης, η οποία, σύμφωνα με τη διοίκησή της, επιδιώκει να ενισχύσει τις αξίες της ενότητας, της αλληλεγγύης και της ηθικής διαπαιδαγώγησης των νέων.

Το ίδρυμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη του Κορανίου, στη διδασκαλία των Χαντίθ, στην ισλαμική ηθική, αλλά και σε εκπαιδευτικές, αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες. Στο διοικητικό του συμβούλιο συμμετέχει ο Μπιλάλ Ερντογάν, δεύτερος γιος του Τούρκου προέδρου.

Οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις

Το βασικό ερώτημα που θέτει το Le Point αφορά τη χρηματοδότηση της Tügva από ευρωπαϊκά προγράμματα.

Επικαλούμενο στοιχεία που είχε δημοσιοποιήσει ήδη από το 2024 ο Τούρκος ερευνητής δημοσιογράφος Μετίν Τζιχάν, το περιοδικό αναφέρει ότι η οργάνωση έλαβε από το 2020 τουλάχιστον 700.000 ευρώ μέσω του προγράμματος Erasmus+, συμμετέχοντας σε δεκαέξι διαφορετικά σχέδια. Παράλληλα, συμμετείχε και σε δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν από το European Solidarity Corps.

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι, ακόμη και μετά τις σχετικές αποκαλύψεις, οι συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις δεν αποτέλεσαν αντικείμενο ιδιαίτερης δημόσιας συζήτησης ή επανεξέτασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ένα ευρύτερο δίκτυο οργανώσεων

Η Tügva δεν αποτελεί, σύμφωνα με την έρευνα, μεμονωμένη περίπτωση.

Το Le Point αναφέρεται επίσης στις οργανώσεις Türgev, Seta, IHH, Önder, Ensar, Nur και Kadem, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται στους τομείς της εκπαίδευσης, της κοινωνικής πολιτικής και της νεολαίας, διατηρώντας παράλληλα στενούς δεσμούς με το κυβερνών κόμμα AKP.

Ορισμένες από αυτές διαθέτουν παραρτήματα ή πραγματοποιούν εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δράσεις σε ευρωπαϊκές χώρες, ενώ συμμετέχουν και σε διεθνή προγράμματα συνεργασίας.

Οι ισχυρισμοί του Μετίν Τζιχάν

Metin Cihan

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον δημοσιογράφο Μετίν Τζιχάν Metin Cihan ο οποίος εγκατέλειψε την Τουρκία έπειτα από δικαστικές διώξεις που ακολούθησαν τις αποκαλύψεις του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο ίδιος, οι οργανώσεις αυτές δεν περιορίζονται αποκλειστικά σε κοινωνικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, αλλά λειτουργούν και ως δίκτυα επιρροής, παρέχοντας διασυνδέσεις και διευκολύνοντας την πρόσβαση μελών τους σε θέσεις του δημόσιου τομέα.

Οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση στην Τουρκία, χωρίς όμως, σύμφωνα με το περιοδικό, να έχουν οδηγήσει μέχρι σήμερα σε ουσιαστική ευρωπαϊκή επανεξέταση των σχετικών χρηματοδοτήσεων.

Ο ρόλος της οικογένειας Ερντογάν

Ερντογάν και η κόρη του Εσρά Αλμπαϊράκ

Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ακόμη τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν μέλη της οικογένειας του Τούρκου προέδρου σε αρκετά από αυτά τα ιδρύματα.

Εκτός από τον Μπιλάλ Ερντογάν, ενεργό ρόλο διαδραματίζει και η μεγαλύτερη κόρη του προέδρου, Έσρα Αλμπαϊράκ, η οποία συμμετέχει στα διοικητικά συμβούλια διαφόρων οργανισμών που δραστηριοποιούνται στους τομείς της εκπαίδευσης, της κοινωνικής πολιτικής και της νεολαίας. Το Le Point εκτιμά ότι οι οργανώσεις αυτές συγκροτούν ένα ευρύ δίκτυο ιδρυμάτων με σημαντική παρουσία τόσο στην Τουρκία όσο και στο εξωτερικό.

Ένα ευρωπαϊκό ερώτημα

Πέρα από την εσωτερική πολιτική πραγματικότητα της Τουρκίας, το δημοσίευμα ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για τα κριτήρια με τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί μη κυβερνητικές οργανώσεις μέσω εκπαιδευτικών και κοινωνικών προγραμμάτων.

Το ερώτημα που θέτει το Le Point είναι κατά πόσο οργανισμοί που διατηρούν στενές σχέσεις με κυβερνητικούς μηχανισμούς ή με πολιτικά πρόσωπα θα πρέπει να αξιολογούνται διαφορετικά κατά τη διαδικασία έγκρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Η συζήτηση αυτή παραμένει ανοιχτή και, μέχρι στιγμής, δεν έχει υπάρξει επίσημη ευρωπαϊκή αναθεώρηση των συγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων, γεγονός που συνεχίζει να τροφοδοτεί τον δημόσιο διάλογο τόσο στην Τουρκία όσο και στην Ευρώπη.

Πηγή: Le Point (7 Αυγούστου 2026). Το άρθρο αποτελεί δημοσιογραφική παρουσίαση των βασικών σημείων της έρευνας του γαλλικού περιοδικού.

Μία ακόμη εστία έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο;

bot — Wed, 29 Jul 2026 06:31:43 +0000

Μία ακόμη εστία έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο;

Γ. Μανιάτης προς Ύπατη Εκπρόσωπο της Ε.Ε. Κάγια Κάλλας: «Στοχευμένες κυρώσεις για τον παράνομο αγωγό Τουρκίας–ψευδοκράτους» (22.7.2026)

Το ζήτημα της κατασκευής αγωγού φυσικού αερίου από την Τουρκία προς το ψευδοκράτος θέτει με ερώτησή του προς την Ύπατη Εκπρόσωπο και Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κάγια Κάλλας, ο Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας των Ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης.

Όπως υπενθυμίζει ο Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, αυτό δεν είναι το πρώτο σχετικό έργο που σχεδιάζεται, καθώς τον Ιανουάριο του 2026 είχε ανακοινωθεί η κατασκευή υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Τουρκίας και κατεχομένων, ως ανταγωνιστικό προς την υποθαλάσσια διασύνδεση Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας (Great Sea Interconnector), ένα έργο ενταγμένο στον Ευρωπαϊκό κατάλογο των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος και μεταξύ των Ενεργειακών Διαδρόμων, που πρόσφατα ανακοίνωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Μάλιστα, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του Ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, ο Επίτροπος Ενέργειας Ν. Γιόργκενσεν είχε εκφράσει την ανησυχία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το εν λόγω έργο, τονίζοντας ότι «η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην υπεράσπιση των συμφερόντων της και των συμφερόντων των κρατών μελών της, καθώς και στην προάσπιση της περιφερειακής σταθερότητας. Η ΕΕ παραμένει επίσης πλήρως προσηλωμένη στη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού ζητήματος, στο πλαίσιο του ΟΗΕ, σύμφωνα με όλες τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τηρουμένων των αρχών στις οποίες εδράζεται η ΕΕ, καθώς και του ενωσιακού κεκτημένου».

Στο πλαίσιο αυτό ο Γ. Μανιάτης με νέα του παρέμβαση προς την Κ. Κάλλας, ζητά να παρουσιάσει πώς η Ε.Ε. θα υπερασπιστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου, ζητώντας να προτείνει την επιβολή στοχευμένων κυρώσεων σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που συμμετέχουν στον σχεδιασμό και κατασκευή του συγκεκριμένου αγωγού.

————————————————————–

Η Τουρκία σχεδιάζει την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου από την περιοχή της Αναμούρ στη νότια Τουρκία προς την περιοχή του Τεκνετζίκ στα κατεχόμενα.

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχουν δημοσιοποιηθεί κάνουν λόγο για:

περίπου 97 χιλιόμετρα υποθαλάσσιου αγωγού,
περίπου 4 χιλιόμετρα χερσαίου τμήματος,
δύο παράλληλους αγωγούς διαμέτρου 22 ιντσών με δυνατότητα αμφίδρομης ροής φυσικού αερίου.

Το έργο έχει περισσότερες από μία διαστάσεις.

1. Ενεργειακή

Σήμερα τα κατεχόμενα βασίζονται κυρίως σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν πετρέλαιο.

Με την έλευση φυσικού αερίου:

μειώνεται το κόστος παραγωγής,
περιορίζονται οι εκπομπές,
αυξάνεται η ενεργειακή εξάρτηση των κατεχομένων από την Τουρκία.

2. Γεωπολιτική, η σημαντικότερη διάσταση

Μετά τον υποθαλάσσιο αγωγό νερού που εγκαινιάστηκε το 2015, η Άγκυρα επιδιώκει να συνδέσει τα κατεχόμενα και με φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια (υποθαλάσσιο καλώδιο βρίσκεται επίσης στον σχεδιασμό). Δημιουργεί μια μόνιμη ενεργειακή υποδομή που ενσωματώνει ακόμη περισσότερο τα κατεχόμενα στην Τουρκία!

Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπενθύμισε πρόσφατα ότι η Τουρκία οφείλει να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ το έργο θεωρείται ότι προσθέτει ακόμη μία εστία έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία θεωρεί ότι τέτοιες κινήσεις:

ενισχύουν το κατοχικό καθεστώς,
δημιουργούν τετελεσμένα,
δυσχεραίνουν την προοπτική συνολικής λύσης του Κυπριακού.

Συνδέεται με τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου;

Ο συγκεκριμένος αγωγός προορίζεται κυρίως να μεταφέρει αέριο από την Τουρκία προς τα κατεχόμενα.

Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Άγκυρα βλέπει το έργο ως τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής. Εφόσον αποκτήσει μόνιμες ενεργειακές υποδομές στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, θα μπορεί στο μέλλον να υποστηρίξει ότι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος οποιασδήποτε ενεργειακής αρχιτεκτονικής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ανακοίνωση για τον αγωγό συμπίπτει χρονικά με μια άλλη σημαντική εξέλιξη: την τελική επενδυτική απόφαση για την αξιοποίηση του κοιτάσματος Cronos στην κυπριακή ΑΟΖ από τις TotalEnergies και Eni, με στόχο εξαγωγές LNG μέσω Αιγύπτου προς την Ευρώπη από το 2028.

Αυτό σημαίνει ότι εξελίσσονται δύο διαφορετικές ενεργειακές στρατηγικές γύρω από την Κύπρο:

η διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία προωθεί την αξιοποίηση των κοιτασμάτων της μέσω συνεργασιών με ευρωπαϊκές εταιρείες και την Αίγυπτο,
ενώ η Τουρκία δημιουργεί παράλληλες ενεργειακές υποδομές που συνδέουν απευθείας την Τουρκία με τα κατεχόμενα.

Είναι ένα έργο με έντονο συμβολικό και στρατηγικό χαρακτήρα: μετά τον αγωγό νερού, η Άγκυρα επιχειρεί να εδραιώσει μια σχέση μόνιμης ενεργειακής εξάρτησης των κατεχομένων από την Τουρκία, δημιουργώντας νέα δεδομένα που αποκτούν βαρύτητα και στο πλαίσιο του Κυπριακού.

Η θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η Λευκωσία θεωρεί ότι το μνημόνιο που υπέγραψε η Τουρκία με το κατοχικό καθεστώς είναι νομικά άκυρο.

Το βασικό της επιχείρημα είναι ότι:

η μόνη διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική οντότητα στο νησί είναι η Κυπριακή Δημοκρατία,
συνεπώς μόνο αυτή μπορεί να εγκρίνει έργα στρατηγικής σημασίας που αφορούν το κυπριακό έδαφος ή τις θαλάσσιες ζώνες της.

Για τον λόγο αυτό, το κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε το μνημόνιο «παράνομο» και υποστήριξε ότι αποτελεί ακόμη ένα βήμα εδραίωσης των τετελεσμένων της κατοχής.

Το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)

Η Κυπριακή Δημοκρατία επικαλείται τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Η λογική είναι η εξής:

ένα κράτος έχει κυριαρχικά δικαιώματα στην ΑΟΖ και στην υφαλοκρηπίδα του,
έργα όπως υποθαλάσσιοι αγωγοί απαιτούν τη συναίνεση του παράκτιου κράτους όταν επηρεάζουν τις θαλάσσιες ζώνες του.

Η Λευκωσία υποστηρίζει ότι η Τουρκία, ενεργώντας χωρίς την άδεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, παραβιάζει αυτά τα κυριαρχικά δικαιώματα.

Υπάρχει όμως μια νομική ιδιαιτερότητα.

Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει ούτε κυρώσει την UNCLOS. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοεί πλήρως το διεθνές δίκαιο, αλλά της επιτρέπει να υποστηρίζει διαφορετική ερμηνεία σε ορισμένα ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας.

Η θέση της Τουρκίας

Η Άγκυρα ξεκινά από μια τελείως διαφορετική νομική βάση.

Υποστηρίζει ότι:

οι Τουρκοκύπριοι διαθέτουν ίσα δικαιώματα στους φυσικούς πόρους της Κύπρου,
η Κυπριακή Δημοκρατία δεν εκπροσωπεί αποκλειστικά ολόκληρο το νησί,
επομένως μπορεί να συνάπτει συμφωνίες με την τουρκοκυπριακή διοίκηση για ενεργειακά έργα.

Με αυτή τη λογική, η Τουρκία θεωρεί ότι δεν πρόκειται για παραβίαση κυριαρχίας αλλά για συνεργασία με μια πολιτική οντότητα που η ίδια αναγνωρίζει. Αυτή η θέση όμως δεν γίνεται δεκτή από τη διεθνή κοινότητα, καθώς το αυτοανακηρυχθέν «τουρκικό κράτος της βόρειας Κύπρου» αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία.

Η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας δήλωσε ότι η Τουρκία οφείλει να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία είναι κράτος-μέλος της Ένωσης.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί παράνομο το έργο, γιατί δεν εξετάζει την εφαρμογή του ίδιου καθεστώτος κυρώσεων που έχει χρησιμοποιήσει σε άλλες περιπτώσεις παραβίασης κυριαρχικών δικαιωμάτων κράτους-μέλους;

Παρά ταύτα, ο πρώην υπουργός κ Μανιάτης καλεί την Κάγια Κάλας να απαντήσει με σαφήνεια στις ερωτήσεις του. Συνήθως μια γενικόλογη απάντηση δεν οδηγεί πουθενά, αντιθέτως σκιάζει το σύνολο της εικόνας.

Θα το πράξει;

Τουρκία: Η ιστορία της συμμετοχής της στην ευρωπαϊκή άμυνα και ο ρόλος Ελλάδας και Τουρκίας

bot — Wed, 11 Jun 2025 09:18:48 +0000

Τουρκία: Η ιστορία της συμμετοχής της στην ευρωπαϊκή άμυνα και ο ρόλος Ελλάδας και Τουρκίας

Στις 27 Μαΐου 2025, το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τις αντιδράσεις της Ελλάδας και της Κύπρου αποφάσισε με ειδική πλειοψηφία και όχι με ομοφωνία (αποτρέποντας έτσι το ενδεχόμενο άσκησης βέτο) την έμμεση συμμετοχή της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα.

Παρά τις μεθοδεύσεις μερίδας εταίρων στην Ε.Ε. (που επιθυμούσαν να συμμετάσχει η Τουρκία στο πρόγραμμα SAFE), αλλά και την πρωτοφανή στα ευρωπαϊκά δεδομένα θεσμική εκτροπή στην οποία προέβησαν, τελικά οι πιέσεις της Κύπρου και της Ελλάδας έπιασαν τόπο και εξασφαλίστηκαν σημαντικές δικλείδες ασφαλείας όπως:
α) το άρθρο 16, όπου αναφέρει ρητά πώς «η συμμετοχή μιας τρίτης χώρας στο SAFE μπορεί να αποκλειστεί αν αυτή η χώρα θέτει άμεση απειλή στην ασφάλεια ενός κράτους-μέλους» και
β) η ενσωμάτωση του άρθρου 212 σε συνδυασμό με το άρθρο 218 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου σχετίζονται με την εξωτερική δράση της Ε.Ε. και προβλέπουν, ότι οι συμφωνίες οικονομικού, χρηματοδοτικού και τεχνικού περιεχομένου της Ένωσης με τους υποψήφιους εταίρους θα αποφασίζονται με ομοφωνία.

Η όλη εξέλιξη, προκάλεσε έντονες συζητήσεις στο εσωτερικό της Ελλάδας και χαρακτηρίστηκε τόσο από μερίδα εκπροσώπων του τύπου όσο και από τους γνωστούς λαϊκιστές – υπερπατριώτες του καναπέ ως εθνική αποτυχία και ήττα.

Τελικά όμως, η μερική συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα τί είναι; εθνική αποτυχία ή μήπως εθνική ευκαιρία; Υπό το πρίσμα αυτό, θα πρέπει να επισημανθεί ότι το ζήτημα της συμμετοχής της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα δεν είναι καινούριο. Εδώ και δεκαετίες, η Τουρκία συμμετείχε έμμεσα ή άμεσα στην ευρωπαϊκή άμυνα και διαχρονική βασική στρατηγική της επιδίωξη, ήταν η πλήρης ένταξή της στις δομές της, καθώς και η συμμετοχή της στα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα. Συγκεκριμένα, το 1992 η Τουρκία έγινε συνδεδεμένο μέλος της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης (Δ.Ε), χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η Δ.Ε. την περίοδο εκείνη, αποτελούσε τον κύριο φορέα ευρωπαϊκής άμυνας πριν την ενσωμάτωσή της στην Ε.Ε. μέσω της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Επίσης, τη δεκαετία του 2000, η Τουρκία ως μέλος του ΝΑΤΟ, ζήτησε θεσμοποιημένη πρόσβαση στις αποφάσεις και τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΠΑΑ).

Ειδικότερα το 2003, όταν η Ε.Ε και το ΝΑΤΟ κατέληξαν στη συμφωνία «Berlin Plus» όπου έδωσε τη δυνατότητα στην Ε.Ε. να έχει πρόσβαση στις αμυντικές δυνατότητες σχεδιασμού και υποδομής του ΝΑΤΟ για την εκπλήρωση των επιχειρήσεών της, η Τουρκία (ως μέλος του ΝΑΤΟ) είχε δικαίωμα αρνησικυρίας (ΒΕΤΟ) στη χρήση των δυνατοτήτων αυτών και άσκησε το δικαίωμα αυτό επανειλημμένα, σε επιχειρήσεις της Ε.Ε. που συμπεριελάμβαναν την Κύπρο. Επίσης, στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία είχε επιχειρησιακή συμμετοχή σε αποστολές της Ε.Ε. όπως την «Operation Concordia» στη Βόρεια Μακεδονία (2003) και την «Operation Althea» στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (2004).

Η Τουρκία επίσης, από το 2006 είχε διοργανική συμφωνία διοικητικής φύσεως (Administrative Arrangement), με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας {(ΕΟΑ). Ιδρύθηκε το 2004 με στόχο τη στήριξη των κρατών μελών της Ε.Ε. για την ανάπτυξη των στρατιωτικών τους πόρων}.

Βάσει της εν λόγω συμφωνίας, η Τουρκία είχε τη δυνατότητα να παρακολουθεί προγράμματα συνεργασίας, να έχει περιορισμένη συμμετοχή σε συγκεκριμένες ερευνητικές πρωτοβουλίες και να συμμετέχει σε ομάδες εργασίας για τεχνικά και επιστημονικά ζητήματα. Επιπλέον, η Τουρκία, αν και δεν είναι κράτος-μέλος της Ε.Ε., συμμετείχε ενεργά ως τρίτη χώρα σε ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα, κυρίως μέσω του Horizon 2020 (πρόγραμμα χρηματοδότησης έρευνας και καινοτομίας της Ε.Ε. για την περίοδο 2014-2020). Συγκεκριμένα, η Τουρκία

Μέσω του Τουρκικού Ινστιτούτου Επιστήμης και Τεχνολογίας TÜBİTAK BİLGEM, συμμετείχε στο πρόγραμμα RESIST (Resilient Smart Critical Infrastructure Systems) που αφορούσε την προστασία κρίσιμων υποδομών έναντι κυβερνοαπειλών και φυσικών καταστροφών.
Μέσω του τουρκικού ομίλου Arçelik A.S. συμμετείχε στο πρόγραμμα iBUS (Integrated Business Model for Customer Driven Custom Product Supply Chain), που αφορούσε την ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών στην παραγωγή προσαρμοσμένων προϊόντων.
Μέσω τουρκικών εταιρειών και ερευνητικών κέντρων συμμετείχε στην ανάπτυξη εργαλείων Industry 4.0. του προγράμματος EFPF (European Factory Platform) και είχε συνεργασία με ευρωπαϊκούς εταίρους από τη Γερμανία, την Ιταλία και Ολλανδία.

Επιπρόσθετα, αξίζει να επισημανθεί ότι εδώ και χρόνια η Τουρκία παρά τα κατά καιρούς εμπόδια και τους αποκλεισμούς της από ευρωπαϊκά προγράμματα (όπως τα προγράμματα PESCO, το πρόγραμμα EU SatCom Market, τα προγράμματα του EDF και το δορυφορικό πρόγραμμα IRIS²), συνεργάζεται διμερώς με ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες κρατών μελών της Ε.Ε. Για παράδειγμα, η τουρκική εταιρεία ASELSAN συνεργάζεται με τις γαλλικές εταιρείες Airbus Defence and Space και Thales LAS, στο πλαίσιο εκπόνησης μελετών και παροχής τεχνικών υπηρεσιών για λογαριασμό της Υπηρεσίας Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ (NSPA), για την ανάπτυξη ενός αρθρωτού, επεκτάσιμου συστήματος αεράμυνας εδάφους. Παράλληλα, συνεργάζεται με εταιρείες της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας σε τομείς όπως τα ραντάρ, τα ηλεκτρονικά συστήματα επικοινωνιών και τα αντι-drone συστήματα. Επίσης, η τουρκική εταιρεία πυραυλικών συστημάτων Roketsan συνεργάζεται με την γαλλική Thales και την ιταλική Leonardo, κυρίως μέσω εξαγωγών υποσυστημάτων και συντονισμένων ερευνών σε νέες τεχνολογίες και διατηρεί συνεργασία με ισπανικές και πολωνικές εταιρείες στον τομέα της πρόωσης και των κινητήρων.

Συνοψίζοντας τα ανωτέρω δεδομένα, εύλογα τίθενται κάποια ερωτήματα προς όλους αυτούς που άσκησαν και ασκούν δριμεία κριτική για την πρόσφατη απόφαση της Ε.Ε., για μερική συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα και μίλησαν για εθνική αποτυχία και ήττα. Συγκεκριμένα, όλα αυτά τα χρόνια οι εν λόγω κατήγοροι δεν γνώριζαν πως η Τουρκία έμμεσα ή άμεσα συμμετείχε στην Ευρωπαϊκή Άμυνα;

Αν δεν γνώριζαν, πως εκφέρουν αβίαστα άποψη για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας που δεν γνωρίζουν; Αν πάλι γνώριζαν και δεν μιλούσαν για λόγους μικροπολιτικού και προσωπικού συμφέροντος, μήπως τελικά εκτός από λαϊκιστές είναι και εθνικά επικίνδυνοι; Επίσης, πως είναι δυνατόν να μιλούν για εθνική αποτυχία και ήττα, όταν η Τουρκία δεν πανηγυρίζει και διαμαρτύρεται στην Ε.Ε., ζητώντας άρση των περιοριστικών εμποδίων που ετέθησαν για τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή άμυνα; Επιπλέον, αν η Ελλάδα ηττήθηκε στο εν λόγω ζήτημα, γιατί ο κ. Ερντογάν και τα τουρκικά ΜΜΕ προσπαθούν να αποσυνδέσουν το ζήτημα της άρσης του Casus Belli (που έθεσε ο Έλληνας πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης), από τη συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα;

Σε συνέχεια των ανωτέρω ερωτημάτων, θα παραθέσω ένα ακόμη στοιχείο που θεωρώ πως θα αποδείξει ακόμη περισσότερο, πόσο έωλοι είναι οι ισχυρισμοί περί εθνικής αποτυχίας και ήττας.

Εδώ και δεκαετίες δεν αποτελεί εθνική γραμμή (που έχει υποστηριχτεί από την πλειοψηφία των πολιτικών κομμάτων και από πολλούς Έλληνες πρωθυπουργούς), η στήριξη της Ελλάδας στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την Ε.Ε., ως εργαλείο ειρήνης, σταθερότητας και εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων; Συνεπώς, αν η Τουρκία ενταχθεί στην Ε.Ε. ως πλήρες μέλος, δεν θα συμμετάσχει ισότιμα στην ευρωπαϊκή άμυνα; Τότε όλοι αυτοί που σήμερα μιλούν για εθνική αποτυχία και ήττα, τι θα λένε; Θα μας μιλούν για εθνική επιτυχία; Τελικά μήπως υπάρχει έλλειμα σοβαρότητας και περισσεύει η υποκρισία στην Ελλάδα;

Αξιολογώντας τα ανωτέρω δεδομένα, ο συντάκτης του άρθρου θεωρεί ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα δεν αποτελεί εθνική αποτυχία της Ελλάδας, αλλά συνολική αποτυχία της Ε.Ε.

Υπό το πλαίσιο αυτό, η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί χρυσή ευκαιρία για την Ελλάδα, ώστε να αναπτύξει ένα αφήγημα και να προβεί σε διπλωματικές ενέργειες που θα πείσουν τους εταίρους της, ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα αποτελεί στρατηγική ήττα της Ευρώπης και ένα επικίνδυνο πείραμα που απειλεί την υπόσταση και τη βιωσιμότητά της.

Για να καταστεί ο εν λόγω στόχος εφικτός, η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει πολιτικά την θεσμική εκτροπή που ακολουθήθηκε (λήψη απόφασης με ειδική πλειοψηφία) για να αναδείξει το δημοκρατικό έλλειμμα της Ε.Ε.. Πρέπει να τονιστεί ότι η λήψη απόφασης παρακάμπτοντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θέτει σοβαρά ερωτήματα δημοκρατικής νομιμοποίησης της Ε.Ε. και δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο που εγείρει ερωτήματα για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των αποφάσεων.

Επίσης, η Ελλάδα θα πρέπει να ασκήσει πιέσεις, ώστε η μη πλήρης συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα να αποτελέσει στρατηγική προτεραιότητα των ευρωπαϊκών θεσμών και των κρατών-μελών της Ε.Ε., διότι:

Η Τουρκία αντιμετωπίζει την άμυνα ως εργαλείο εθνικής επέκτασης και όχι συλλογικής ασφάλειας. Τα κράτη μέλη της Ε.Ε. επιδιώκουν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνάς τους για να μπορέσουν να αμυνθούν και προστατευτούν από τη Ρωσική απειλή. Η Τουρκία αντιθέτως, αποτελεί βασικό σύμμαχο της Ρωσίας και λειτουργεί ως Δούρειος Ίππος της Ρωσίας τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στη σχέση της με την Ε.Ε. (αφού αρνήθηκε να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία όπως όλοι οι άλλοι σύμμαχοί της στο ΝΑΤΟ, συνεργάζεται ανοιχτά με τη Ρωσία και αποκτά στρατιωτικό ρωσικό εξοπλισμό με επικίνδυνες συνέπειες για την ασφάλεια των Συμμάχων της). Η Τουρκία δεν επιθυμεί τη στρατιωτική συνεργασία για την ενίσχυση της συλλογικής ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά για την εδραίωση της περιφερειακής της κυριαρχίας και τη δημιουργία τετελεσμένων, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Υπάρχει κίνδυνος η στρατιωτική τεχνολογία αιχμής που θα αποκτήσει η Τουρκία να χρησιμοποιηθεί εναντίον κρατών μελών της Ε.Ε.
Από μέρους της Τουρκίας υπάρχει έλλειψη αξιοπιστίας και μη σεβασμός στο θεσμικό και αξιακό σύστημα της Ε.Ε.. Σύμφωνα με τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Τουρκία είναι μια μη δημοκρατική χώρα, δεν σέβεται το κράτος δικαίου και καταπατά συστηματικά τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Συνεπώς, η Τουρκία δεν πληροί τα πολιτικά και θεσμικά κριτήρια που απαιτεί η ευρωπαϊκή αμυντική ενοποίηση.
Δεδομένου ότι η Τουρκία επιδιώκει να λειτουργεί αυτόνομα στη διεθνή σκακιέρα και έχει στρατηγικά συμφέροντα που συχνά είναι αντίθετα με τα συμφέροντα πολλών ευρωπαϊκών κρατών, η συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή άμυνα υπονομεύει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Τέλος, για λόγους αξιοπιστίας της Ελλάδας προς της εταίρους της και ενίσχυσης της θέσης της στην αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής άμυνας, είναι στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, να αποσυνδέσει το ζήτημα της συμμετοχής της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα από τη ελληνοτουρκική αντιπαράθεση. Σε μια περίοδο κοσμογονικών γεωπολιτικών εξελίξεων, η Ελλάδα δεν πρέπει να κατηγορηθεί από τους εταίρους της, ότι μπλοκάρει τη διαδικασία ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας λόγω της χρόνιας αντιπαράθεσής της με την Τουρκία. Παράλληλα, λαμβάνοντας υπόψη την υπάρχουσα πραγματικότητα (δηλ. τη διαχρονική έμμεση ή άμεση συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα), που κανείς ως τώρα δεν τόλμησε να την ομολογήσει, ο συντάκτης του άρθρου, θεωρεί ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα δεν αποτελεί εθνική αποτυχία, αλλά μπορεί να αποτελέσει εθνική ευκαιρία.

Μπορεί να αποτελέσει εθνική ευκαιρία, διότι η Ελλάδα θα έχει περισσότερα να κερδίσει από μια Τουρκία που λειτουργεί εντός του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου άμυνας, παρά από μια Τουρκία αποκομμένη, απρόβλεπτη και ανεξέλεγκτη. Συγκεκριμένα, όταν η Τουρκία θα συμμετέχει σε ευρωπαϊκές αποστολές ή δομές άμυνας, θα πρέπει να λειτουργεί υπό ένα σύστημα κανόνων, διαφάνειας, κοινών αποφάσεων και λογοδοσίας και η συμπεριφορά της, θα είναι ελέγξιμη και πιο προβλέψιμη. Είναι προτιμότερο λοιπόν, αντί να την αντιμετωπίζεις μονομερώς, να την αντιμετωπίζεις εντός ενός ευρωπαϊκού πλαισίου και με καθορισμένες διαδικασίες, όπου η Ελλάδα έχει φωνή, επιρροή και συμμαχίες.

Επίσης, η συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας σημαίνει και αναγνώριση από μέρους της, της υπόστασης της Ε.Ε. ως γεωπολιτικό παίκτη. Αν συμβεί αυτό, είναι στρατηγικής σημασίας εξέλιξη που η Ελλάδα θα πρέπει να την εκμεταλλευτεί. Ειδικότερα, η Τουρκία έως τώρα κινείται επεκτατικά και επιπλέον, επιδιώκει να μετατραπεί σε μεσαία δύναμη και σημαντικός γεωπολιτικός παίκτης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Ο ρόλος της αυτός, δεν συνάδει με το πλαίσιο συμμετοχής της στην ευρωπαϊκή άμυνα. Η Τουρκία θα κληθεί να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως αυτόνομος γεωπολιτικός παίκτης και πάροχος ασφάλειας ή θα λειτουργήσει εντός του πλαισίου της Ε.Ε. Αν επιλέξει τη δεύτερη επιλογή οι ηγεμονικές της επιδιώξεις, με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και την ακραία επιθετική ρητορική, θα δημιουργήσουν ένα κενό αξιοπιστίας της Τουρκίας προς την Ε.Ε., όπου η Ελλάδα μπορεί να το αξιοποιήσει.

Η Ελλάδα επίσης, μπορεί να αξιοποιήσει (και εν μέρει το έπραξε), το ενδιαφέρον της Τουρκίας να συμμετάσχει στην ευρωπαϊκή άμυνα για να συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των ελληνικών θέσεων από τους εταίρους της, να οικοδομήσει νέες συμμαχίες και να προβάλλει τα ζητήματα ασφαλείας του ελληνισμού ως ζητήματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Οι ασφαλιστικές δικλείδες που ήδη ορίστηκαν για την περιορισμένη συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά και οι επακόλουθες αντιδράσεις της Τουρκίας, αποδεικνύουν του λόγου το αληθές. Οι δικλείδες αυτές, δίνουν την δυνατότητα στην Ελλάδα να διαμορφώνει τους όρους συμμετοχής της Τουρκίας στις δομές της ευρωπαϊκής άμυνας, συνδέοντάς τους με την τουρκική συμπεριφορά (άρση casus belly, σεβασμός ΑΟΖ, Κυπριακό, παραβιάσεις εναέριου χώρου κ.λπ).

Εν κατακλείδι, η Ελλάδα δεν έχει λόγο να φοβάται την περιορισμένη συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα. Αντιθέτως, μπορεί να την εκμεταλλευτεί στρατηγικά για να περιορίσει την επιθετικότητά της και να την αναγκάσει να λειτουργήσει σεβόμενη το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο άμυνας και ασφάλειας.

Το άρθρο του Κωνσταντίνου Μπαλωμένου* δημοσιεύθηκε στην Athens Voice

*Ο Κωνσταντίνος Μπαλωμένος είναι Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος, απόφοιτος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πάντειου Πανεπιστημίου, απόφοιτος του Μεταπτυχιακού προγράμματος Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και διδάκτορας του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά.

——————————————

Τι κρύβει η αναφορά Φιντάν σε «συνεκμετάλλευση» των φυσικών πόρων της Κύπρου

bot — Thu, 05 Oct 2023 07:01:50 +0000

Τι κρύβει η αναφορά Φιντάν σε «συνεκμετάλλευση» των φυσικών πόρων της Κύπρου

Η Αγκυρα επιδιώκει να φέρει τεχνηέντως στο τραπέζι ζητήματα «κυριαρχικής ισότητας» της τουρκοκυπριακής κοινότητας

Τη συνεργασία για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της ανατ. Μεσογείου πρoτού επιτευχθεί πολιτική λύση στο κυπριακό, προέκρινε την Τετάρτη ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, υποδεχόμενος τον λεγόμενο ‘ΥΠΕΞ’ του ψευδοκράτους, Ταχσίν Ερτουρούλογλου, στην Τουρκία.

″Το να περιμένουμε την τελική λύση στο νησί προκειμένου να επωφεληθούμε από τους ενεργειακούς πόρους της ανατολικής Μεσογείου δεν είναι επωφελές ούτε για την περιοχή ούτε και για τον κόσμο”, δήλωσε ο Χακάν Φιντάν, φέρνοντας ως παράδειγμα τη συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου. Επεσήμανε ότι πρέπει να γίνει μια παρόμοια συμφωνία για την ενέργεια στην περιοχή.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης τύπου δήλωσε:

«Η τουρκική εξωτερική πολιτική για το νησί της Κύπρου λαμβάνει υπόψη της 2 σημαντικά κεφάλαια, τα οποία επικεντρώνονται στην ευημερία και την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων στο νησί.

Πρώτον, ποια θα είναι η θέση των Τουρκοκυπρίων στη διεθνή κοινότητα;

Δεύτερον, ως Τουρκία, ποια περαιτέρω βήματα μπορούμε να κάνουμε για να διασφαλίσουμε την ευημερία, την ειρήνη, την οικονομική ανάπτυξη και την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων; Ξέρετε, το Κυπριακό βρίσκεται στην ατζέντα μας ως ένα ζήτημα που έχει μείνει άλυτο από τη διεθνή κοινότητα εδώ και πολλά χρόνια. Ο κύριος στόχος εδώ ήταν μια προσέγγιση που, αν είναι δυνατόν, αγνοεί τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων, ενώ δίνει έμφαση στα δικαιώματα και τα συμφέροντα της ελληνοκυπριακής κοινότητας. Ωστόσο, με την υποστήριξη της Τουρκίας, οι Τουρκοκύπριοι εμφανίζονταν πάντα μπροστά στη διεθνή κοινότητα μια εποικοδομητική πολιτική. Όμως αυτή η προσέγγιση δεν έγινε αποδεκτή. Και όχι μόνο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως γνωρίζετε, επιβράβευσε την ελληνοκυπριακή κοινότητα κάνοντάς την μέλος της, παρόλο που το σχέδιο Ανάν δεν έγινε αποδεκτό.

Στη συνέχεια, οι Τουρκοκύπριοι αποφάσισαν να καθορίσουν οι ίδιοι τη μοίρα τους και δημιούργησαν το δικό τους κράτος. Το τουρκοκυπριακό κράτος είναι μια δομή που υπερασπίζεται τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων στο νησί και αποτελεί τη ‘στέγη’ τους. Είναι μια νόμιμη δομή που αναγνωρίζουμε. Ως Τουρκική Δημοκρατία, θα συνεχίσουμε να καταβάλλουμε τις καλύτερες προσπάθειές μας για την αναγνώριση του τουρκοκυπριακού κράτους από τη διεθνή κοινότητα.

Huffpost Greece

Ζητήματα «ισότητας»

Βασίλης Νέδος/ Καθημερινή

Είναι προφανές ότι η Λευκωσία απορρίπτει μια τέτοια συζήτηση, η οποία περιλαμβάνει τη συγκρότηση μιας «κοινής» επιτροπής (Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων) που θα πρέπει να αποφασίζει γι’ αυτή τη «συνεκμετάλλευση», όπως την οραματίζεται η Αγκυρα.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών παρέπεμψε στη συμφωνία οριοθέ- τησης ΑΟΖ ανάμεσα σε Λίβανο και Ισραήλ, που επετεύχθη παρότι βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση.

Ουσιαστικά με τον τρόπο αυτό η Αγκυρα επιθυμεί να φέρει τεχνηέντως στο τραπέζι ζητήματα «κυριαρχικής ισότητας» της τουρκοκυπριακής κοινότητας, ήτοι de facto αλλαγή και του πλαισίου συζήτησης περί διζωνικής και δικοινοτικής ομοσπονδίας υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και, βεβαίως, ανοιχτή συζήτηση για δύο κράτη.

Το χρονικό σημείο ανακίνησης του ζητήματος από τον κ. Φιντάν, μεσούσης δηλαδή της αδιέξοδης κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει το Κυπριακό, βρίσκει ευήκοον ους σε αρκετούς από τους διεθνείς παράγοντες.

Η Αθήνα παραδοσιακά στέκεται πίσω από τις θέσεις της Λευκωσίας για το θέμα, ωστόσο στο Λονδίνο, εκ των εγγυητριών δυνάμεων της Κυπριακής Δημοκρατίας, κάποιες απόψεις όπως αυτή που κατέθεσε ο κ. Φιντάν δεν περνούν απαρατήρητες.

Μάλιστα, δεδομένου ότι και στο επίπεδο της κυπριακής κυβέρνησης έχει γίνει εκτενώς συζήτηση (και από τον νυν πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη) για κάποια μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) με την τουρκοκυπριακή πλευρά, η πρόταση Φιντάν γίνεται από κάποιους τρίτους αντιληπτή ως κινούμενη προς αυτή την κατεύθυνση.

Πρακτικά, με τον τρόπο αυτό η Αγκυρα δίνει το έναυσμα για έναν νέο κύκλο πιέσεων προς τη Λευκωσία, η οποία βεβαίως προσπαθεί να μετακινήσει τη συζήτηση στην πρωτοβουλία που εγκαινιάστηκε από τον κ. Χριστοδουλίδη, δηλαδή την πιο ενεργό εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις συζητήσεις για το Κυπριακό, μέσα από τον διορισμό κάποιας διεθνούς προσωπικότητας.

Ισραήλ και Τουρκία θα προχωρήσουν από κοινού σε γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

bot — Fri, 22 Sep 2023 05:51:46 +0000

Ισραήλ και Τουρκία θα προχωρήσουν από κοινού σε γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Αυτό τουλάχιστον ανακοίνωσε ο Ταγίπ Ερντογάν μετά τη συνάντησή του χθες στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη με τον ηγέτη του Ισραήλ Μπ. Νετιανάχου.Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η χώρα του και το Ισραήλ σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν μαζί γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τον Τούρκο πρόεδρο, στόχος των δύο χωρών είναι να διαμορφωθούν εκείνες οι δίοδοι που θα μεταφέρουν ενέργεια από την Ανατολική Μεσόγειο στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας.

Για τη συνάντηση των δύο ηγετών έχει κάνει ανάρτηση ο γνωστός δημοσιογράφος Ραγκίπ Σοϊλού, ο οποίος επισημαίνει ότι ο Ερντογάν πρότεινε να συσταθεί ένα σχήμα συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.

Σε αυτό θα συμμετέχουν οι υπουργοί Ενέργειας, Βιομηχανίας και Τουρισμού των δύο χωρών, με στόχο την εμβάθυνση της τουρκοϊσραηλινής συνεργασίας.

Η ανάρτηση Σοϊλού

Υπενθυμίζεται ότι οι δύο χώρες πέρασαν μια «δύσκολη» δεκαετία, γεμάτη από εντάσεις ανάμεσά τους. Ωστόσο, οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ έχουν καλυτερέψει και σε αυτό έχουν βοηθήσει οι εκατέρωθεν επισκέψεις αξιωματούχων.

Γενικότερα η Τουρκία το τελευταίο χρονικό διάστημα επιδιώκει να βελτιώσει τις σχέσεις της με τις γειτονικές της χώρες, κάτι που συνέβη και με την Αίγυπτο με την οποία βρισκόταν σε καθεστώς διαρκούς εχθρότητας επί σειρά ετών.

Πώς το ενδεχόμενο της δημιουργίας αμερικανικής βάσης στην Σκύρο πυροδοτεί αντιδράσεις από τους Τούρκους εθνικιστές.

bot — Sat, 19 Aug 2023 06:06:05 +0000

Πώς το ενδεχόμενο της δημιουργίας αμερικανικής βάσης στην Σκύρο πυροδοτεί αντιδράσεις από τους Τούρκους εθνικιστές.

Ποιος ο ρόλος του ελληνικού λόμπι στο παρασκήνιο.

Στο μικροσκόπιο των τουρκικών ΜΜΕ βρέθηκε ξανά η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία (MDCA), με εθνικιστικές και φιλοκυβερνητικές εφημερίδες να αντιδρούν ειδικά στο ενδεχόμενο της κατασκευής στρατιωτικής βάσης στη Σκύρο

Υπενθυμίζεται ότι το σενάριο της βάσης στο νησί επανήλθε με σχετική αναφορά σε τροπολογία που υπερψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις ΗΠΑ, με στόχο να ενταχθεί στο τελικό νομοσχέδιο του αμερικανικού αμυντικού προϋπολογισμού (NDAA) του 2024.

Ωστόσο δεν είναι η πρώτη φορά που συζητείται. Εχει τεθεί στον διάλογο μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον στο πλαίσιο της MDCA τουλάχιστον δύο φορές, με το επιχείρημα ότι η Σκύρος διαθέτει καλές νατοϊκές υποδομές, με το εξαιρετικό στρατιωτικό αεροδρόμιό της κι ένα καλό λιμάνι στο κέντρο του Αιγαίου.

Η ιδέα όμως δεν εγκρίθηκε από την Ουάσιγκτον, καθώς προτεραιότητα των Αμερικανών ήταν και παραμένει η αναβάθμιση της Αλεξανδρούπολης σε μια «δεύτερη Σούδα», μια στρατηγική επιλογή που θεωρούν ότι έχει δικαιωθεί.

Εξάλλου, την περίοδο που είχαν γίνει εκείνες οι συζητήσεις, το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν ιδιαίτερα τεταμένο, γεγονός που οπωσδήποτε έλαβαν υπόψη τους και οι δύο μεριές. Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί πως, σε επίπεδο διευκολύνσεων από την Ελλάδα, στις προτεραιότητες των ΗΠΑ ήταν και παραμένει – σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των σχετικών συζητήσεων – να γίνεται αυτόματη ανανέωση της MDCA, κάτι που ζητούν εξαρχής από το 2019.

Εθνικιστικές κορόνες

Η επαναφορά, ωστόσο, από τα μέλη του αμερικανικού κοινοβουλίου, έστω κι ως πιθανότητας, μιας επέκτασης της αμερικανικής παρουσίας σε ένα ελληνικό νησί φαίνεται πως προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη γείτονα, με μπαράζ αρνητικών δημοσιευμάτων, μεταξύ άλλων στις εφημερίδες «Αϊντινλίκ», «Τουρκιγέ» και «Γενί Σαφάκ».

Ενδεικτικά, η τελευταία δημοσίευσε άρθρο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Επικίνδυνο παιχνίδι στο Αιγαίο», στο οποίο κάνει λόγο για επίμονες, ανά τα χρόνια, ελληνικές προσπάθειες παραβίασης της Συνθήκης της Λωζάννης με την ένταξη αποστρατιωτικοποιημένων νησιών του Αιγαίου στις ασκήσεις του ΝΑΤΟ, με ειδική αναφορά στον ελληνοαμερικανικό παράγοντα: «Με την επιρροή του ελληνικού λόμπι στις ΗΠΑ, υπάρχουν σχέδια για νέα παιχνίδια στο Αιγαίο.

Υστερα από πρόταση της Δημοκρατικής Γκρέις Μενγκ, μέλους της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, προστέθηκε άρθρο στον αμυντικό προϋπολογισμό του 2024 για την προετοιμασία έκθεσης έρευνας για την εγκατάσταση νέων αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στα νησιά του Αιγαίου.

Σύμφωνα με την εξέλιξη αυτή, που διαδόθηκε με μεγάλη χαρά από τα ελληνικά ΜΜΕ, θα εξεταστεί αν μπορούν να προστεθούν νέες στις υπάρχουσες αμερικανικές βάσεις στην Ελλάδα.

Εάν η αμερικανική κυβέρνηση δεν αντιταχθεί σθεναρά σε αυτό εγκαίρως, η ισορροπία της Λωζάννης στο Αιγαίο μπορεί να διαταραχθεί σημαντικά εις βάρος της Τουρκίας και μπορεί να συμβεί στο Αιγαίο πολύ περισσότερο από ό,τι η αντιτουρκική συμπεριφορά των ΗΠΑ μπορεί να προκαλέσει στη Συρία».

Βολές και κατά Ερντογάν

Η Αθήνα παρακολουθεί, προφανώς, αυτές τις τουρκικές αντιδράσεις αλλά χωρίς ανησυχία. Είναι, άλλωστε, κατά βάση «προειδοποιητικού» χαρακτήρα καθώς δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η τροπολογία θα ενταχθεί στο τελικό κείμενο του αμυντικού προϋπολογισμού των ΗΠΑ.

Ενώ έχει και τη σημασία του ότι κάποια από τα δημοσιεύματα που ανακινούν το θέμα προέρχονται από ΜΜΕ που πρόσκεινται στη σκληρή τουρκική εθνικιστική αντιπολίτευση και τους ακραίους κύκλους, που δεν χάνουν αφορμή για να ασκούν πίεση στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατηγορώντας τον για υποχωρήσεις στις γραμμές του για τα εθνικά ζητήματα.

Εκτιμάται, ωστόσο, ότι και μόνο η ψήφισή της από την αμερικανική Βουλή παράγει κάποια αποτελέσματα. Κατ’ αρχάς γιατί αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία για τον στρατηγικό σχεδιασμό των ΗΠΑ.

Κι είναι σαφές ότι αυτή η στρατηγική αξία της Ελλάδας για τη διατήρηση της ηρεμίας στην ευρύτερη περιοχή αποτελεί ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί της Αθήνας ενόψει και του επικείμενου ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Επιπλέον, η τροπολογία, ακόμη κι αν δεν ενταχθεί στους τελικούς αμερικανικούς σχεδιασμούς, ανοίγει από τώρα τη συζήτηση για το τι μπορεί να περιληφθεί στην επόμενη ανανέωση της MDCA το 2026.

Αναλυτές σημειώνουν επίσης ως ενδεχόμενο η Τουρκία να θελήσει να χρησιμοποιήσει στο διπλωματικό της «παζάρι» αυτή τη μελλοντική ανανέωση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας, προκειμένου να διεκδικήσει τα δικά της ανταλλάγματα από τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο της γνωστής επιχειρηματολογίας της για τα νησιά του Αιγαίου και για την ισορροπία δυνάμεων συνολικά στην περιοχή.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΤΑ ΝΕΑ»

Η επικίνδυνη αποστολή του Χακάν Φιντάν στην Τουρκία – Θα στρώσει τώρα το κόκκινο χαλί στον Ερντογάν η Δύση;

bot — Sun, 04 Jun 2023 07:22:57 +0000

Η επικίνδυνη αποστολή του Χακάν Φιντάν στην Τουρκία – Θα στρώσει τώρα το κόκκινο χαλί στον Ερντογάν η Δύση; Το στοίχημα του Ερντογάν τη νέα 5ετία, που ανοίγεται μπροστά του, όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, είναι να καταφέρει να τον συμπαθήσει ξανά η Δύση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η “διπλωματία της τραμπάλας” μεταξύ Ρωσίας, Δύσης και Μέσης Ανατολής δεν θα συνεχιστεί κανονικά.
Γράφει η Μαρία Ζαχαράκη

Απλά τώρα και για κάποιο μεγάλο διάστημα θα δείξει πιο έντονα τη στροφή του στη Δύση γιατί προσβλέπει σε διττό κέρδος: Πρώτον, θα σταματήσουν οι αγορές να χτυπούν το τουρκικό νόμισμα και την οικονομία, κοιτάζοντας ευνοϊκότερα ακόμη και το ενδεχόμενο δανειοδότησης της Τουρκίας, δεύτερον θα ανοίξουν ξανά οι διπλωματικές, διαπραγματευτικές και εξοπλιστικές πόρτες για την Άγκυρα.

Οι εταιρείες δεν μπορούν να κάνουν ανάληψη σε ξένο νόμισμα – Σε δεινή θέση η οικονομία στην Τουρκία

Η τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν, του πρώην διοικητή της ΜΙΤ, στο υπουργείο Εξωτερικών, ενός προσώπου πιο «σκληρού» από τον Ιμπραχίμ Καλίν, ο οποίος προαλειφόταν για την ίδια θέση, δείχνει ότι ο Ερντογάν ήθελε να τοποθετήσει σε αυτό το κρίσιμο υπουργείο ένα πρόσωπο με μεγάλη εμπειρία σε… δύσκολες και επικίνδυνες αποστολές.

Ο Χακάν Φιντάν, ο σκοτεινός έμπιστος του Ερντογάν, συμβολίζει την επέκταση της τουρκικής ισχύος σε περιοχές και σφαίρες που ποτέ δεν είχε φτάσει στο παρελθόν. Ήταν ο διαπραγματευτής σε πολύ δύσκολες περιοχές, όπου η διπλωματία δεν χωρούσε εύκολα, όπως στη Μέση Ανατολή, τη βόρεια Αφρική και τον Καύκασο, με πιο πρόσφατη δύσκολη αποστολή στην Αίγυπτο, όπου κατάφερε τελικά να ανοίξει την πόρτα του Καίρου και του Σίσι.

To διπλό ταμπλό, στο οποίο αρέσκεται να παίζει ο Τούρκος πρόεδρος εδώ και μία 20ετία έχουν κάνει τις εξωτερικές σχέσεις να μοιάζουν με ναρκοπέδιο εξαιτίας των πολυδιάστατων και των όχι by the book πρωτοβουλιών του τα προηγούμενα χρόνια. Βέβαια, απέκτησε τεράστια εμπειρία στην εκμετάλλευση των αντιθέσεων μεταξύ Δύσης και Ρωσίας και άνοιξε περιθώρια ελιγμών.

Κι αυτή η εξίσωση μπορεί να μην αλλάξει τη νέα περίοδο. «Ποτέ δεν θα κάνει πίσω από τη ρητορική του φίλου-εχθρού», τονίζει εύστοχα ο Τούρκος ακαδημαϊκός, Αλί Μπαϊράμογλου.

Η τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν στο υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας, ο οποίος είναι μία πολύ οξυδερκής φυσιογνωμία, ένα κράμα στρατιωτικού, διπλωμάτη, ακαδημαϊκού και εξαιρετικού γνώστη καταστάσεων όλα αυτά τα χρόνια στη ΜΙΤ, δείχνει τι είδους πολιτική θα ασκήσει ο Ερντογάν το επόμενο διάστημα.

Ο Τούρκος πρόεδρος επιθυμεί να διατηρήσει και να ενισχύσει τη δυναμική που είχε αναπτύξει η εξωτερική του πολιτική με ένα πρόσωπο με μεγαλύτερο ειδικό βάρος από ό,τι ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Το προφίλ του Φιντάν δείχνει την πρόθεση της Τουρκίας του Ερντογάν να θωρακίσει το αναθεωρητικό και ισχυρό της ύφος.

Σχέσεις με Ελλάδα

Τα χρόνια προβλήματα στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο μπορεί να τελούν υπό ένα μορατόριουμ τώρα αλλά δεν παγώνουν. Μετά τον καταστροφικό σεισμό της 6ης Φεβρουαρίου, ο Τούρκος πρόεδρος είναι αξιοσημείωτα λιγότερο συγκρουσιακός στο εξωτερικό, με το πιο απτό παράδειγμα για τους αναλυτές να είναι η απόψυξη της έντασης με την Ελλάδα. Εκτιμάται ευρέως ότι θα υπάρξει κάποια αυτοσυγκράτηση μετά τις εκλογές, αλλά κι αυτή θα έχει τα όριά της, λαμβάνοντας υπόψη τον αψύ χαρακτήρα του Τούρκου προέδρου.

Ο Χακάν Φιντάνδεν έχει στο «βιογραφικό» του ενασχόληση με τις ελληνο-τουρκικέςσχέσεις σε επίπεδο διπλωματικό, παρά μόνο σε επίπεδο μυστικών υπηρεσιών και ανάληψης επιχειρησιακής, διαβαθμισμένης δράσης για την «αθόρυβη επιστροφή» στην Τουρκία των 8 Τούρκων στρατιωτικών που διέφυγαν στην Ελλάδα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, όπως έγινε και σε άλλες χώρες

Ενθουσιασμός στη Μέση Ανατολή

Είναι γνωστό ότι ο Ερντογάν είναι ένας πραγματιστής πολιτικός κι αυτό το αποδεικνύουν οι κυβιστήσεις που έχει κάνει με τις χώρες του Κόλπου. Η σημαντικότερη ανάγκη που αντιμετωπίζει η Τουρκία είναι οι ξένες επενδύσεις και το ζεστό χρήμα. Η προτίμησή της ήταν να προμηθεύεται αυτούς τους πόρους από τη Ρωσία και τις χώρες του Κόλπου. Ωστόσο, εάν συνειδητοποιήσει ότι μόνο από τη Δύση και τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πάρει πίσω τις μεγάλες πόλεις, ειδικά την Κωνσταντινούπολη, στις δημοτικές εκλογές του χρόνου, τότε θα επιστρέψει στη Δύση. Αλλά αυτόν τον ρόλο θα τον παίξει ο υπουργός Οικονομίας, Μεχμέτ Σιμσέκ.

Είναι φυσικό για τους ηγέτες να συγχαίρουν τους ομολόγους τους ως μέρος μιας διπλωματικής αβρότητας, αλλά πώς μπορεί να εξηγηθούν οι μάζες που βγήκαν στους δρόμους στις χώρες της Μέσης Ανατολής και γιόρτασαν την επανεκλογή Ερντογάν σαν εθνική νίκη;

Αυτό δείχνει ότι τόσο ο ρόλος και η επιρροή της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή όσο και η οργανική σχέση μεταξύ τους συνεχίζει να είναι ισχυρή.

Το κόμμα AKP, ως πολιτικό κίνημα, έχει μια εικόνα στη Μέση Ανατολή, ως ένα ισλαμικό και δημοκρατικό κίνημα ενάντια στο «κοσμικό και ξενοφοβικό». Η προσωπικότητα του Ερντογάν κι η πολιτική του νίκη διαθέτουν μια δομή που ταιριάζει κοινωνιολογικά στη Μέση Ανατολή και συνδέεται με τις «παλιές καλές» ημέρες της περιοχής. Επομένως, αυτό που συμβαίνει στην Άγκυρα βρίσκει ανταπόκριση και στον αραβικό δρόμο.

Επί του πρακτέου, ο Ερντογάν αναμένεται να εξαργυρώσει αυτή τη συμπάθεια των αραβικών χωρών και να τη μετατρέψει σε περισσότερα δολάρια.

Το συγχαρητήριο μήνυμα που έλαβε από τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι είναι επίσης σημάδι ότι η επαφή αναβαθμίζεται πλέον σε επίπεδο ηγετών, αν μάλιστα η Άγκυρα κρατήσει για ένα διάστημα και μία απόσταση από τη Λιβύη.

Ο πραγματικός φλεγόμενος φάκελος μπροστά στον Ερντογάν είναι πάντως η Συρία. Η χειραψία με τον Άσαντ έχει καταστεί επιτακτική, καθώς το ζήτημα των προσφύγων πιέζει τον Τούρκο πρόεδρο. Αναμένεται ότι θα συνεχίσει να είναι το πιο σημαντικό διαπραγματευτικό ζήτημα στις συνομιλίες ομαλοποίησης και ότι θα παραμείνει εργαλείο εκβιασμού κατά της Δύσης.

ΠΗΓΗ