Τα τελευταία χρόνια σε αρκετά νησιά των Κυκλάδων κάνουν την εμφάνισή τους μικρά βιβλιοπωλεία και μάλιστα σε σημεία που υπό άλλες συνθήκες δύσκολα θα ευδοκιμούσαν. . Είναι προφανές ότι με δεδομένο το χειμερινό περιβάλλον και τους λίγους κατοίκους, οι ιδιοκτήτες αυτών των μικρών βιβλιοπωλείων προτάσσουν την αγάπη τους για το βιβλίο και ελπίζουν ότι τόσο οι ντόπιοι όσο και οι ξένοι που τους θερινούς μήνες κατακλύζουν τα νησιά θα ανταποδώσουν αυτή την αγάπη!

«Είναι το μοναδικό βιβλιοπωλείο στο νησί, αλλά λειτουργεί περισσότερο σαν αναγνωστήριο», εξηγεί ο κ. Ψαριανός. «Ο κόσμος μπορεί να δουλέψει, να διαβάσει ανενόχλητος στο μεγάλο κεντρικό τραπέζι, χωρίς να είναι απαραίτητο να αγοράσει κάτι. Τα βιβλία στα ράφια είναι προς πώληση, αλλά το Arsenale δεν έχει τον χαρακτήρα καταστήματος – περισσότερο μοιάζει με χώρο φιλοξενίας»

Ο τρόπος λειτουργίας του είναι εξίσου ιδιαίτερος, καθώς δεν υπάρχει κάποιος με την ιδιότητα του υπαλλήλου. Ο χώρος παραχωρείται κάθε εβδομάδα σε ένα διαφορετικό άτομο, που τον ανοίγει για το κοινό από τις 6 μ.μ. έως τις 11 μ.μ. «Στην ουσία είναι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για το βιβλίο και την τέχνη και μπορούν ελεύθερα να χρησιμοποιούν τον χώρο για να δημιουργήσουν ή να παρουσιάσουν κάτι μέσα σε αυτόν, όπως για παράδειγμα περφόρμανς ή εκθέσεις. Ετσι, κάθε εβδομάδα ο φωτισμός, η διακόσμηση, η ατμόσφαιρα, είναι διαφορετικά από την προηγούμενη, δίνοντας την αίσθηση ότι το μέρος εξελίσσεται και παραμένει ζωντανό», λέει ο Νικόλας Ψαριανός.

Στο Arsenale δεν συναντάς best seller, παρά μόνο βιβλία “καλοκαιρινά” και βιβλία που συνδέονται κατά κάποιο τρόπο με το Αιγαίο: Καββαδίας, Καραγάτσης…

Αντίστοιχα μικρά βιβλιοπωλεία συναντάει κανείς και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων. ‘Ενα από τα πιο δημοφιλή είναι το Σηματολόγιον στη Σίκινο, που άνοιξε πριν από περίπου μία δεκαετία στην καρδιά της Χώρας και αποτέλεσε το πρώτο βιβλιοπωλείο που λειτούργησε ποτέ εκεί. «Το όνομα προέρχεται από την ομώνυμη ποιητική συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη. Ο ποιητής σχετίζεται με το νησί, γιατί στη διαθήκη του είχε εκφράσει την επιθυμία να κτιστεί ένα εκκλησάκι στη Σίκινο. Ετσι, το 2011 έγιναν τα θυρανοίξια της Παναγίας Παντοχαράς, που εορτάζει αυτές τις μέρες», εξηγεί ο ιδιοκτήτης Στέλιος Ρογκάκος, ο οποίος περνά τους καλοκαιρινούς μήνες στο μικρό νησί των Κυκλάδων, υποδεχόμενος βιβλιόφιλους από την Ελλάδα και το εξωτερικό. «Με έχουν ρωτήσει πολλές φορές γιατί πήρα αυτή την απόφαση, αν θα μπορούσε να ευδοκιμήσει και πόσο εύκολο είναι να συνεχιστεί. Συνηθίζω να απαντάω με τη γνωστή φράση του Τζον Κένεντι: “Πηγαίνουμε στο διάστημα όχι γιατί είναι εύκολο, αλλά γιατί είναι δύσκολο”», σχολιάζει.

Στην Αντίπαρο, το βιβλιοπωλείο Αρόδο έχει γίνει σημείο συνάντησης για βιβλιόφιλους ντόπιους και επισκέπτες. «Γεννήθηκα μέσα στον χώρο του βιβλίου. Ο πατέρας μου ήταν βιβλιοπώλης στην Αθήνα και τη δεκαετία του 1980 αποφάσισε να ανοίξει το Αρόδο στον τόπο καταγωγής της μητέρας μου», λέει η σημερινή ιδιοκτήτρια Μαρία Σταθοπούλου. Με τη δική της παρουσία το Αρόδο πέρασε σε μια νέα εποχή, παραμένοντας σημείο αναφοράς για τη μικρή κοινωνία του νησιού και διατηρώντας τον χαρακτήρα ενός ζεστού πολιτιστικού πυρήνα που, όπως μας λέει, προσπαθεί πάντα να μένει ανοικτός και εξωστρεφής.

Στις προσεκτικά διαμορφωμένες βιβλιοθήκες του, διατίθεται μια επιλεγμένη συλλογή τίτλων, καλύπτοντας πληθώρα θεμάτων και ενδιαφερόντων. Το βιβλιοπωλείο δίνει ιδιαίτερη έμφαση τόσο στην ελληνική λογοτεχνία όσο και σε βιβλία ξενόγλωσσα, μεταξύ των οποίων συναντώνται σκανδιναβικές, γαλλικές, ιταλικές και γερμανικές εκδόσεις, προσφέροντας επιλογές στο διεθνές κοινό της Αντιπάρου.

Ανηφορίζοντας τα στενά του Απείρανθου στη Νάξο, ανάμεσα στις παραδοσιακές προθήκες και τα κλειστά καφενεία, ένα βιβλιοπωλείο φωτίζεται σαν φάρος. Η επιγραφή λέει «Ο Καπετάνιος», και η έκπληξη είναι αναπόφευκτη: ποιος ανοίγει βιβλιοπωλείο σε ορεινό χωριό, τον χειμώνα, σε μια εποχή που ακόμα και στις πόλεις κλείνουν; Η Λένα Βλασταρά  υποδέχεται τους επισκέπτες με χαμόγελο. Η απόφασή της να αφήσει την Αθήνα, όπου γεννήθηκε, μεγάλωσε και τελείωσε το Αρσάκειο, και να εγκατασταθεί μόνιμα στην Απείρανθο, φαίνεται τόσο φυσική όσο και τολμηρή.

Το όνομα «Ο Καπετάνιος» παραπέμπει σε ταξίδια και ανοιχτούς ορίζοντες, αλλά και σε μια στιβαρότητα που χρειάζεται κανείς για να αντέξει τις φουρτούνες. Ο χώρος δεν είναι μεγάλος, είναι δεν είναι 20 τετραγωνικά, αλλά είναι πυκνός σε νοήματα. Τα ξύλινα ράφια σέβονται την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, ακολουθώντας τις καμπύλες των πέτρινων τοίχων. Παντού υπάρχει χρώμα: τα εξώφυλλα σχηματίζουν ένα μωσαϊκό. Η ατμόσφαιρα μυρίζει χαρτί.

Η Λένα έχει επιμεληθεί τη συλλογή με προσοχή. Υπάρχει τμήμα με ξενόγλωσσα βιβλία. Ο Καζαντζάκης στα γαλλικά, ο Καβάφης στα αγγλικά, ο Σεφέρης στα γερμανικά. «Θέλω οι ξένοι που έρχονται εδώ να πάρουν μαζί τους ένα κομμάτι ελληνικής σκέψης», εξηγεί. Στο άλλο άκρο, ένα ολόκληρο ράφι είναι αφιερωμένο σε Ναξιώτες και Απεραθίτες συγγραφείς, σε ιστορικές μελέτες για το νησί.

Με πληροφορίες από τη Lifo.gr, Καθημερινή, ΕΡΤ, travel.gr