Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) σημείωσε μια σαφή νίκη στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την Κυριακή, ακόμη και όταν οι ακροδεξιές ομάδες σημείωσαν σημαντικά κέρδη σε όλο το μπλοκ.

Η κεντροδεξιά δύναμη είναι σε καλό δρόμο και αναμένεται να έχει 184 ευρωβουλευτές στο Κοινοβούλιο, το ένα τέταρτο των 720, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία. Είναι το μόνο κεντρώο κόμμα που σημείωσε αύξηση σε αυτές τις εκλογές: Οι κεντροαριστεροί Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D) παρέμειναν σταθεροί, ενώ η φιλελεύθερη ομάδα Renew Europe αποδεκατίστηκε.

Από τη θέση ισχύος που κατέχει, το ΕΛΚ βρίσκεται στην καλύτερη δυνατή θέση για να καθορίζει την πολιτική της ΕΕ, στρέφοντας ίσως την ατζέντα προς τα δεξιά. «Είμαστε το κόμμα της βιομηχανίας, είμαστε το κόμμα των αγροτικών περιοχών, είμαστε το κόμμα των αγροτών της Ευρώπης», δήλωσε πρόσφατα στο POLITICO ο Μάνφρεντ Βέμπερ, επικεφαλής της ομάδας του ΕΛΚ στο Κοινοβούλιο.

Ενώ το ΕΛΚ θα μπορούσε και πάλι να συμμετάσχει σε έναν μεγάλο συνασπισμό με τους σοσιαλιστές και τους φιλελεύθερους, θα μπορούσε επίσης να διαπραγματευτεί μια σχέση συνεργασίας σε ορισμένα θέματα με κόμματα που βρίσκονται πιο δεξιά – αν μπορεί να το κάνει χωρίς να αποξενώσει τους κεντρώους συμμάχους του.

Μεγάλη νίκη της ακροδεξιάς
Όπως προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις, οι ακροδεξιές δυνάμεις σημείωσαν σημαντικά κέρδη σε όλο το μπλοκ. Στη Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός συγκέντρωσε σχεδόν το ένα τρίτο των ψήφων, παγιώνοντας την ηγετική θέση της υπερεθνικιστικής ομάδας στο επόμενο Κοινοβούλιο. Οι Αδελφοί της Ιταλίας του Ιταλού πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι σημείωσαν παρόμοια άνοδο, με πάνω από το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων να υποστηρίζουν την ομάδα.

Οι δύο ομάδες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που βρίσκονται στην πιο δεξιά πλευρά του φάσματος, οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές (ECR) και η ομάδα Ταυτότητα και Δημοκρατία (ID), θα ελέγχουν 131 έδρες στο Σώμα. Σε αυτό δεν υπολογίζονται οι 15 ευρωβουλευτές της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, οι 10 εκπρόσωποι του κόμματος Fidesz του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν, οι έξι που ανήκουν στο κόμμα Συνομοσπονδία της Πολωνίας ή τα τρία μέλη του φιλοκρεμλινικού κόμματος Αναγέννηση της Βουλγαρίας.

Η προέλαση του Μελόνι στην Ιταλία υπονόμευσε τη Λέγκα, η οποία ήταν κάποτε το ηγετικό κόμμα της ομάδας «Ταυτότητα και Δημοκρατία», αλλά έχασε τα δύο τρίτα των εδρών της την Κυριακή.

Στην Ισπανία, το κόμμα Vox υπονομεύτηκε ομοίως από το  The Party is Over, ένα νέο κόμμα του οποίου ηγείται η ακροδεξιά προσωπικότητα του διαδικτύου Alvise Pérez. Αυτή η νέα ομάδα εξασφάλισε τρεις έδρες που θα μπορούσαν να πάνε στο Vox, το οποίο διπλασίασε την εκπροσώπησή του και θα έχει έξι εκπροσώπους στις Βρυξέλλες κατά την επόμενη θητεία.

Αν η ακροδεξιά σχημάτιζε μια ενιαία ομάδα, θα ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη δύναμη στο Κοινοβούλιο, πίσω από το παραδοσιακά κυρίαρχο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Οι αντιπαλότητες και οι διαφωνίες στις τάξεις της καθιστούν αυτό το σενάριο απίθανο, αλλά το τεράστιο μέγεθός της θα ασκήσει, παρ’ όλα αυτά, πίεση προς τα δεξιά στην πολιτική της ΕΕ.

Ο δύσκολος δρόμος της Von der Leyen προς τη νίκη

Τα αποτελέσματα της Κυριακής δείχνουν ότι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει καλές πιθανότητες να παραμείνει στη θέση της, αλλά τίποτα δεν είναι σίγουρο ακόμη.

Εάν κερδίσει την υποστήριξη των εθνικών ηγετών της Ε.Ε., θα πρέπει να πείσει το Κοινοβούλιο να επιβεβαιώσει την υποψηφιότητά της. Το 2019, εξελέγη με τις ψήφους του ΕΛΚ, του S&D και της Ανανεωτικής Ευρώπης. Ο ίδιος συνασπισμός θα μπορούσε, κατ’ αρχήν, να της παράσχει άλλη μια πλειοψηφία.

Θα πρέπει να μετρήσει προσεκτικά τους αριθμούς, διότι η ψηφοφορία για την υποψηφιότητά της είναι μυστική. Την τελευταία φορά που ζήτησε την υποστήριξη του Κοινοβουλίου, πριν από πέντε χρόνια, θεωρητικά μπορούσε να υπολογίζει στην υποστήριξη των 440 βουλευτών που ανήκαν στις τρεις κεντρώες ομάδες, αλλά έλαβε μόλις 383 ψήφους.

Αυτή τη φορά, οι τρεις ομάδες θα αντιπροσωπεύουν περισσότερους από 400 από τους 720 ευρωβουλευτές στο ημικύκλιο. Αυτό θα πρέπει να είναι αρκετό αν όλα τα μέλη τους την ψηφίσουν, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα το κάνουν όλοι: Ακόμη και ορισμένα κόμματα του ΕΛΚ έχουν δηλώσει ότι δεν θα την υποστηρίξουν.

Κακά μαντάτα για τους Πράσινους της Ευρώπης
Μετά από πέντε χρόνια κατά τη διάρκεια των οποίων οι Βρυξέλλες έκαναν την Πράσινη Συμφωνία το κυρίαρχο τους θέμα, οι ψηφοφόροι στράφηκαν κατά των οικολογικά σκεπτόμενων κομμάτων και έστειλαν τους εκπροσώπους τους εκτός Ευρωκοινοβουλίου.

Οι σημαντικότερες απώλειες των Πρασίνων προήλθαν από τις αντιπροσωπείες που εκπροσωπούσαν τη Γαλλία και τη Γερμανία, οι οποίες εκπροσωπούσαν τη μισή δύναμη του κινήματος στο Κοινοβούλιο. Παρά τις μικρές προόδους σε χώρες όπως η Ολλανδία και η Δανία, η ομάδα θα χάσει περισσότερους από δώδεκα βουλευτές, μειώνοντας το μέγεθός της από το τέταρτο στο έκτο μεγαλύτερο κόμμα της αίθουσας.

Η Ανανέωση  – Renew Europe – δεν κατάφερε να ανανεωθεί
Η ομάδα Renew Europe – ο τρίτος πυλώνας του τριμερούς μεγάλου συνασπισμού που κυριάρχησε στο ευρωκοινοβούλιο τα τελευταία πέντε χρόνια – υπέστη συντριβή την Κυριακή.

Στη Γαλλία, το κόμμα του Εμανουέλ Μακρόν κατέρρευσε καθώς οι ψηφοφόροι εξέφρασαν την απογοήτευσή τους για την εθνική κυβέρνηση ψηφίζοντας την ακροδεξιά. Η ισπανική θυγατρική της ομάδας, Ciudadanos, εξαφανίστηκε εντελώς: Οι επτά έδρες που είχε στο Κοινοβούλιο απορροφήθηκαν όλες από το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα. Απώλειες σημειώθηκαν επίσης μεταξύ συγγενικών ομάδων στη Ρουμανία, τη Δανία και την Εσθονία.

Με περίπου το 14% των εδρών του Κοινοβουλίου, η Renew πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της προηγούμενης θητείας δρώντας ως …βασιλικός παράγοντας. Τώρα, το κόμμα είναι απίθανο να έχει τόση δύναμη λόγω του μικρότερου μεγέθους του – μια εξέλιξη που αποτελεί κακή είδηση για προσωπικότητες όπως ο Μακρόν, ο οποίος ήλπιζε να το χρησιμοποιήσει για να προωθήσει το όραμά του για την Ευρώπη στις Βρυξέλλες.

Τι σημαίνει αυτό για τους εθνικούς ηγέτες
Όπως συμβαίνει συνήθως στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι πολίτες σε όλο το μπλοκ χρησιμοποίησαν την ψήφο τους ως de facto δημοψήφισμα για τις εθνικές τους κυβερνήσεις. Στη Γαλλία, η συντριπτική νίκη του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού προκάλεσε τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να αντιδράσει διαλύοντας την Εθνοσυνέλευση και προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές.

Ενώ κανένας άλλος εθνικός ηγέτης δεν αντέδρασε με τόσο δραματική φλόγα, τα αρνητικά αποτελέσματα για τα κυβερνητικά κόμματα σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ουγγαρία ερμηνεύτηκαν ως πλήγματα για τους αντίστοιχους ηγέτες τους.

Στη Δανία, οι Σοσιαλδημοκράτες της πρωθυπουργού Mette Frederiksen διατήρησαν τις έδρες τους σε μια ψηφοφορία που θεωρήθηκε δημοψήφισμα για τους χειρισμούς της κεντρώας κυβέρνησής της στο θέμα της μετανάστευσης.

Στην Ισπανία, η προσπάθεια να παρουσιαστούν οι εκλογές ως δημοψήφισμα για τον πρωθυπουργό Pedro Sánchez απέτυχε: Το Σοσιαλιστικό του κόμμα σχεδόν ισοψήφισε με το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, υπονομεύοντας την προσπάθεια των συντηρητικών να χρησιμοποιήσουν τα αποτελέσματα για να ρίξουν την κυβέρνηση συνασπισμού μειοψηφίας του. Στην Ελλάδα η κεντροδεξιά κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη έχασε πέντε μονάδες από τον στόχο που είχε θέσει, ενώ ενισχύθηκαν κόμματα που βρίσκονται στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας.

ΠΗΓΗ

Ενας θυμωμένος, λευκός, επιθετικός νέος με ξυρισμένο κεφάλι και ρατσιστικές απόψεις. Συνήθως αρνητής της κλιματικής αλλαγής. Μάλλον αντιεμβολιαστής. Ή ένας ηλικιωμένος υπερσυντηρητικός, ομοφοβικός άντρας, που γκρινιάζει για την παρακμή του δυτικού πολιτισμού. Αυτές είναι οι εικόνες που μας έρχονται στο μυαλό όταν σκεφτόμαστε ψηφοφόρους της σκληρής Δεξιάς. Ομως, οι ψηφοφόροι που, όπως όλα δείχνουν, θα δώσουν μεγάλη δύναμη στα κόμματα της άκρας Δεξιάς στο Ευρωκοινοβούλιο δεν υπακούουν πια στο στερεότυπο.

Δεν αποκλείεται μάλιστα, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, οι ευρωβουλευτές που θα εκλεγούν με τη στήριξη ακροδεξιών κομμάτων να υπερτερούν αριθμητικά αυτών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, και αυτό που τους εμποδίζει από το να είναι πρώτη δύναμη είναι η πολυδιάσπασή τους.

Η ψήφος σε αυτά τα κόμματα έρχεται πλέον από ποικίλα ακροατήρια: από τους νέους, τους αγρότες, ακόμη και τους μετανάστες. Ερχεται από όλες τις κοινωνικές τάξεις, τις ηλικίες και το μορφωτικό υπόβαθρο.

Ηδη στις κυβερνήσεις έξι εκ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης μετέχουν κόμματα με θέσεις που παραδοσιακά θεωρούνται ακροδεξιές, ενώ σύντομα σε αυτές θα προστεθεί η Ολλανδία με την κυβέρνηση του Γκερτ Βίλντερς. Στη Γαλλία, αν και μια ισχυρή επίδοση του Εθνικού Συναγερμού (RN) της Μαρίν Λεπέν δεν φέρνει άμεση ανατροπή στο Μέγαρο των Ηλυσίων, η κάλπη των ευρωεκλογών θεωρείται βαρόμετρο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.

Στην Πορτογαλία, η άνοδος της Ακροδεξιάς με το Chega («Αρκετά») συμπίπτει με τη χρονιά που η χώρα συμπληρώνει 50 χρόνια από την Επανάσταση των Γαρυφάλλων και το τέλος της δικτατορίας. Στην Ισπανία, το νεοφασιστικό Vox βρίσκεται επίσης σε ανοδική τροχιά, οργανώνοντας στο τέλος Μαΐου μεγάλη εκδήλωση στη Μαδρίτη, όπου φιλοξένησε ακροδεξιούς ηγέτες από όλη την Ευρώπη.

Ψήφος διαμαρτυρίας

Κοινός παρονομαστής των ψηφοφόρων που θα επιλέξουν να ρίξουν στην κάλπη κάποιο από αυτά τα ψηφοδέλτια δεν είναι πια τόσο η ιδεολογία, όσο η επιθυμία να εκφράσουν τη βαθιά δυσαρέσκειά τους για την ποιότητα ζωής τους, την έλλειψη κοινωνικού κράτους, την αύξηση του κόστους κατοικίας και την πεποίθηση πως οι υπάρχουσες καθιερωμένες ελίτ δεν τους ακούν πραγματικά, ούτε παίρνουν στα σοβαρά τις ανησυχίες τους.

Οπως τονίζει ο Γιώργος Σαμαράς, επίκουρος καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο King’s College, οι ψηφοφόροι και οι ανάγκες τους δεν έχουν αλλάξει σχεδόν καθόλου τα τελευταία 20-25 χρόνια.

«Αυτό που συμβαίνει είναι ένα λεγόμενο “snowball effect”, όπως το χαρακτηρίζει και ο Ματάις Ρόουνταϊν. Κεντροδεξιά και ακροδεξιά κόμματα κατρακυλούν σε όλο και πιο εξτρεμιστικές θέσεις, τραβώντας μαζί τους σαν χιονοστιβάδα πολλούς ψηφοφόρους που ριζοσπαστικοποιούνται».

Τι μεσολάβησε, όμως, από τις προηγούμενες ευρωεκλογές; Μια σειρά από κρίσεις όλων των ειδών: πανδημία, προσφυγικό, πληθωρισμός και ακρίβεια, αλλά και δύο πόλεμοι.

«Ολες αυτές οι κρίσεις συνθέτουν ένα μωσαϊκό διαρκούς αβεβαιότητας, οικονομικής, πολιτισμικής και πολιτικής ανασφάλειας, που όλες μαζί βιώνονται σαν οντολογική απειλή», περιγράφει η Λαμπρινή Ρόρη, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. «Οι πολίτες βλέπουν τα κράτη να βάλλονται, να είναι αδύναμα να βάλουν φρένο στις αιτίες που προκαλούν τον φόβο και την απειλή. Το εύκολο, ευέλικτο, λαϊκιστικό αφήγημα της άκρας Δεξιάς προσφέρει ταυτόχρονα μια αίσθηση προστασίας σε όσους υπαρξιακά νιώθουν ότι απειλούνται, αλλά και μια διέξοδο διαμαρτυρίας ενάντια στο κατεστημένο».

Το περιτύλιγμα του πολιτικού προϊόντος έχει βελτιωθεί, με τρόπο που δεν θυμίζει πια το στερεότυπο. Ενας υποψήφιος της Ακροδεξιάς δύσκολα θα ξεχωρίσει από έναν κλασικό χίπστερ σε ένα καφέ ή έναν ασπρομάλλη καλοντυμένο κύριο που θα σου θυμίσει τον πατέρα ή τον παππού σου. Οπως υπογραμμίζει η Λαμπρινή Ρόρη, η Ακροδεξιά έχει την ικανότητα να προσαρμόζει με ευελιξία το αφήγημά της και να προσαρμόζει τις θέσεις της στις αλλαγές, στην κοινωνικοπολιτισμική και οικονομική συγκυρία. «Εχει μια πλαστικότητα, που τη βοηθάει να απευθύνεται δυνητικά σε πολλά κοινά. Ταυτόχρονα, αποστιγματίζεται στην πάροδο του χρόνου και έτσι οι ψηφοφόροι πιο εύκολα τη χρησιμοποιούν ως εργαλείο διαμαρτυρίας σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι προσχώρησης, ενδεχομένως ιδεολογικής».

Οι περισσότεροι ψηφοφόροι της Ακροδεξιάς, πάντως, εξακολουθούν να είναι άνδρες, ενώ οι γυναίκες, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, είναι πιο προοδευτικές και ψηφίζουν αριστερόστροφα κόμματα.

Οι αγρότες

Την τελευταία εβδομάδα πριν από τις ευρωεκλογές, εκατοντάδες αγρότες με εκατοντάδες τρακτέρ κατέβηκαν για διαμαρτυρία στις Βρυξέλλες. Η διαδήλωση οργανώθηκε από την Αμυντική Δύναμη Αγροτών (FDF), κίνημα που θεωρείται προσκείμενο στην Ακροδεξιά.

Τους τελευταίους μήνες, οι αλλαγές στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, με στόχο να προχωρήσει η πράσινη μετάβαση στην Ευρώπη, κατέβασαν μαζικά τους αγρότες στους δρόμους. Η Ακροδεξιά εκμεταλλεύθηκε τη δυσαρέσκεια για τις προωθούμενες αλλαγές, αποδίδοντάς τες στην ελίτ και στους γραφειοκράτες των Βρυξελλών, που δεν έχουν επαφή με τον άνθρωπο που μοχθεί στο χωράφι.

«Η ιδέα της Ευρώπης ως ηγέτιδος στην πράσινη πολιτική ήταν δημοφιλής σε μεγάλα τμήματα της κοινής γνώμης στα περισσότερα κράτη-μέλη, αλλά το κόστος της μετάβασης δεν κοινοποιήθηκε σωστά», αναφέρει ο Μιτζ Ράχμαν, επικεφαλής Ευρώπης της εταιρείας Eurasia και σημειώνει πως τα ακροδεξιά κόμματα αναζητούσαν και βρήκαν έτσι έναν νέο στόχο, γύρω από τον οποίο συσπειρώθηκαν. Πολλές είναι οι οργανώσεις αγροτών ανά την Ευρώπη που κατηγορούν το κατεστημένο της Ε.Ε. πως προσπαθεί να τους αφανίσει με την Πράσινη Συμφωνία και ομονοούν ότι μόνον η Ακροδεξιά τούς ακούει.

Στην Ελλάδα

Στη χώρα μας, ένα μεγάλο ποσοστό ακροδεξιών ψηφοφόρων συγκεντρώνεται γύρω από την Ελληνική Λύση, ενώ η Νίκη επίσης απορροφά ένα σημαντικό αριθμό. Οπως επισημαίνει η Λαμπρινή Ρόρη, τα κόμματα αυτά «καλύπτουν όλο το φάσμα της ακροδεξιάς ιδεολογίας: υπερσυντηρητικά-θρησκευτικά, λαϊκιστικά, ριζοσπαστικά, ενώ γνωρίζουμε ότι παρά την απαγόρευση καθόδου του κόμματος των Σπαρτιατών, υπάρχει ένα εξτρεμιστικό απόθεμα στον ευρύτερο χώρο της άκρας Δεξιάς».

«Καθώς η μνήμη του αυταρχικού παρελθόντος στην Ισπανία, στην Πορτογαλία και στην Ελλάδα εξασθενεί και η κληρονομιά της δικτατορίας σταδιακά αποστιγματίζεται, η Ακροδεξιά κερδίζει νομιμότητα μεταξύ των ψηφοφόρων, ασπαζόμενη πλέον όχι τόσο τον εξτρεμισμό, αλλά τον λαϊκισμό και τον δεξιό ριζοσπαστισμό», υπογραμμίζει.

Ο Γιώργος Σαμαράς επισημαίνει πως αυτό που πρέπει να ανησυχεί κυρίως είναι η μετατόπιση της παραδοσιακών κομμάτων και της κυβέρνησης στην ατζέντα της Ακροδεξιάς, κάτι που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις φιλελεύθερες τάσεις της.

«Μέχρι στιγμής, το snowball effect δεν έχει κάνει έντονη εμφάνιση στην Ελλάδα, αλλά η άνοδός του οδηγεί σε φαινόμενα ριζοσπαστικοποίησης, όπως για παράδειγμα νέοι που καταφεύγουν σε ομοφοβικές/ακραίες συμπεριφορές», αναφέρει και τονίζει: «Το snowball effect θα περιοριστεί εάν το αποφασίσουν οι “κεντροδεξιές” δυνάμεις, που υιοθετούν ακροδεξιές θέσεις».

Λεπέν – Μελόνι σε διαφορετικές τροχιές

Παρότι τα ακροδεξιά κόμματα μπορεί να ξεπεράσουν σε ψήφους το ΕΛΚ, είναι απίθανο να καταφέρουν να δημιουργήσουν ένα συνεκτικό μπλοκ. Υπάρχουν ήδη δύο μπλοκ, οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές (ECR) και η Ταυτότητα και Δημοκρατία (ID), ενώ, σύμφωνα με δημοσιεύματα, υπάρχουν συζητήσεις και για μια τρίτη νέα συμμαχία.

O Μιτζ Ράχμαν σημειώνει ότι οι συζητήσεις και ο θόρυβος γύρω από πιθανή συμφωνία μεταξύ της Λεπέν και της πρωθυπουργού της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι είναι απλά θόρυβος.

«Η Λεπέν θέλει απεγνωσμένα να γίνει mainstream στη Γαλλία και έτσι, το να προσπαθήσει να μιμηθεί και να αντιγράψει ό,τι έχει κάνει η Μελόνι στην Ιταλία είναι προς το συμφέρον της, όμως δεν είναι προς το συμφέρον της Ιταλίδας πρωθυπουργού», εξηγεί. «Η Μελόνι έχει να κερδίσει πολύ περισσότερα παίζοντας στο Κέντρο και υποστηρίζοντας την πλειοψηφία της (προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και υποψιάζομαι πως αυτό θα κάνει. Κερδίζει μεγάλη επιρροή, σημαντική εκπροσώπηση, πιθανόν ένα ενδιαφέρον χαρτοφυλάκιο στην επόμενη Επιτροπή, που θα συνδέεται με εξουσία και χρήμα».

Επίσης, παρά τα σημάδια σύγκλισης μεταξύ των δύο, λόγω του τεράστιου δημόσιου χρέους της Ιταλίας και του περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου για την κυβέρνηση, η Μελόνι έχει κίνητρο να συνεχίσει να συνεργάζεται –ή, τουλάχιστον, να αναζητεί συμβιβασμό– με τη νέα Επιτροπή, αναφέρει ο Λέο Γκορέτι, επικεφαλής του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής της Ιταλίας στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (Istituto Affari Internazionali/IAI).

Επιλέγει τη ρήξη

«Η Λεπέν, αντιθέτως, πιθανότατα θα προχωρήσει σε καθαρή ρήξη με το παραδοσιακό consensus της Ε.Ε., όπως έχει ήδη καταστήσει σαφές, αρνούμενη ρητά την υποστήριξή της σε μια δεύτερη θητεία της Φον ντερ Λάιεν», επισημαίνει.

Παρ’ όλα αυτά, τα ακροδεξιά κόμματα θα προσπαθήσουν, κατά πάσα πιθανότητα, να επηρεάσουν την ατζέντα της επόμενης Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τονίζει.

«Μεταξύ των κύριων ζητημάτων είναι η μείωση της ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και οι υποτιθέμενες υπερβολές μιας “ιδεολογικής μετάβασης”, όπως την περιέγραψε η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι».

Η απήχηση στους νέους

Στο νησί Ζιλτ, τη «Μύκονο της Γερμανίας», εύποροι νέοι και νέες διασκεδάζουν χορεύοντας ξέφρενα με μείξεις και διασκευές διαφόρων ναζιστικών τραγουδιών, φωνάζοντας «Εξω οι ξένοι, η Γερμανία για τους Γερμανούς», χαιρετώντας ναζιστικά. Η εικόνα αυτή, που έκανε τον γύρο του κόσμου από το TikTok και το YouTube, ήταν αδιανόητη τα προηγούμενα χρόνια, ιδίως στη Γερμανία.

Η γενιά «Ζ» έλκεται σημαντικά από τα κόμματα της Ακροδεξιάς, όχι κατ’ ανάγκη λόγω ιδεολογίας. Στη Γαλλία, μεγάλο μέρος της επιτυχίας του κόμματος της Λεπέν έχει να κάνει, εν μέρει, με την προσπάθειά του να επανατοποθετηθεί ως ασφαλής, εύπεπτη εναλλακτική λύση στα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας – μια προσπάθεια που προσωποποιείται από τον 28χρονο Ζορντάν Μπαρντελά.

«Πρόκειται για την έκφραση της απόλυτης κόπωσης από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, τα κυρίαρχα κόμματα εξουσίας, που δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται ή να είναι ικανά να αντιμετωπίσουν τις πολλές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι», σημειώνει ο Μιτζ Ράχμαν, επικεφαλής Ευρώπης για την εταιρεία πολιτικής συμβουλευτικής Eurasia.

Οπως αναφέρει, υπάρχει μια διάχυτη αίσθηση μεταξύ των νέων ανθρώπων ότι οι ευκαιρίες που είχαν οι γονείς τους, ίσως και οι παππούδες τους, δεν υπάρχουν πια γι’ αυτούς. «Εκεί είναι που η έλξη των αντικαθεστωτικών, αντισυστημικών κομμάτων, που υπόσχονται να ανατρέψουν ολόκληρο το πολιτικό σύστημα, μπορεί να μοιάζει αρκετά ελκυστική και ελπιδοφόρα».

Η στεγαστική κρίση

Το σημείο που πατούν οι αρχηγοί των ακροδεξιών κομμάτων είναι η στεγαστική κρίση που πλήττει πολλές χώρες. Στην Ολλανδία, για παράδειγμα, ο Βίλντερς εστίασε την προεκλογική του εκστρατεία στην προσιτή στέγαση, την οποία συνέδεσε με τους περιορισμούς στη μετανάστευση. Στην Πορτογαλία, το Chega αξιοποίησε την απογοήτευση των νέων για τη στεγαστική κρίση, συνδέοντάς την με το μεταναστευτικό, παρότι οι μετανάστες σίγουρα δεν μπορούσαν να αγοράσουν τα σπίτια από τα οποία αναγκάζονται να φύγουν οι ντόπιοι λόγω του υπερτουρισμού.

Νεκταρία Σταμούλη

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ