Από τις αεροπειρατείες, τις απεργίες, τις κοινωνικές αναταράξεις έως τις πυρκαγιές και την προσφυγική κρίση, τον πόλεμο και τον ακροδεξιό εξτρεμισμό, λίγες περίοδοι στην ιστορία της Ευρώπης γνώρισαν τον συνεχώς επιταχυνόμενο ρυθμό και την έκταση των αλλαγών που σημειώθηκαν κατά την περίοδο 1973 έως το 2023.

Επιχειρώντας να αποτιμήσει μισό αιώνα ευρωπαϊκής ιστορίας, ο βρετανικός Guardian δημοσιεύει σε συνέχειες ένα απάνθισμα των επεισοδίων που διαμόρφωσαν το πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό στάτους της Ευρώπης και τοποθέτησαν την ήπειρο στο προσκήνιο της παγκόσμιας σκηνής.

«Πριν από πενήντα χρόνια, η Ευρώπη χωρίστηκε σε δύο εχθρικά μπλοκ, εγκλωβισμένα σε έναν ψυχρό πόλεμο μεταξύ Ανατολής και Δύσης», επισημαίνει το κείμενο του αφιερώματος. «Στις πέντε δεκαετίες από τότε, τα αυταρχικά καθεστώτα έπεσαν και οι δημοκρατίες αναγεννήθηκαν. Τα τείχη κατέρρευσαν, οι ομοσπονδίες διαλύθηκαν και ακολούθησαν αιματηροί πόλεμοι. Υπήρξαν πολλές κρίσεις: πολιτικές, οικονομικές, ανθρώπινες.

»Η Ευρώπη έχει βιώσει τρομοκρατικές θηριωδίες, ειρηνικές και λιγότερο ειρηνικές επαναστάσεις, φυσικές καταστροφές, πανδημία. Η ΕΕ αυξήθηκε σε 28 μέλη και στη συνέχεια έχασε ένα από αυτά. Πρωτοφανής αριθμός ανθρώπων έχουν διακινδυνεύσει τη ζωή τους για να φτάσουν εδώ».

Μέσα από μια δημοσιογραφική φωτονουβέλα που συμπυκνώνει ένα κομμάτι ιστορίας «που θα γέμιζε πολλά βιβλία» για να εξεταστεί ενδελεχώς, ο Guardian επιλέγει τις στιγμές οι οποίες δίνουν το στίγμα αυτής της συνεχώς μεταβαλλόμενης ηπείρου.

Μια πολύτιμη ιστορική ματιά από τον εικοστό στον εικοστό πρώτο αιώνα
Χωρισμένο σε δύο μέρη, ξεκινώντας από την εξέγερση του Πολυτεχνείου της Αθήνας, τα συλλογικά αιτήματα για ισότητα, ελευθερία και ειρήνη, τους άθλους της Κομανέτσι, το γερμανικό «φθινόπωρο του τρόμου», την τραγωδία του Χέιζελ, τη σταδιακή διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και την αποκοπή των δεσμών των χωρών του ανατολικού μπλοκ με τη Σοβιετική Ένωση ως τη γκλάσνοστ και το οριστικό ξήλωμα των ραφών του ισχυρότερου σοσιαλιστικού κράτους στον κόσμο, το πρώτο κεφάλαιο της αφήγησης εκτείνεται μέχρι την Cool Britannia των nineties και τον πολυφυλετικό θρίαμβο των τρικολόρ του Ζιντάν στο Μουντιάλ της Γαλλίας.

Περνώντας στο νέο μιλένιουμ, η ιστορική μνήμη διατρέχει τη φυγή των προσφύγων και την ανάδυση του εθνικισμού, τις προσδοκίες και τις διαψεύσεις της Συνθήκης της Λισαβόνας, τα επακόλουθα της ανόδου της παγκοσμιοποίησης, την επικράτηση της ψηφιακής εποχής, την πανδημία, τα ολοένα αυξανόμενα επίπεδα της κλιματικής απειλής.

Το άνοιγμα του τελευταίου κεφαλαίου μάλιστα κοσμεί εικόνα του Έλληνα φωτορεπόρτερ του πρακτορείου SOOC, Κωνσταντίνου Τσακαλίδη, με το χαρακτηριστικό καρέ της 81ης κυρίας Παναγιώτας από τις φλεγόμενες Γούβες της Εύβοιας, που τόσο έντονα ανακαλεί την «Κραυγή» του Έντβαρντ Μουνκ.

Αεροπειρατείες, απεργίες, πολιτικές αναταραχές: Ευρώπη 1973 – 1999

Στις 3 τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου 1973, ένα τανκ γκρεμίζει τις πύλες του Πολυτεχνείου, καθώς οι μονάδες της αστυνομίας και του στρατού συντρίβουν βάναυσα τη φοιτητική εξέγερση που προανήγγειλε το τέλος της χούντας των συνταγματαρχών στην Ελλάδα, σε μια καθοριστική στιγμή για την ιστορία της χώρας, αλλά και για την ευρωπαϊκή πάλη ενάντια στον αυταρχισμό.

Η «Επανάσταση των Γαρυφάλλων» σε πλήρη έκταση στις 25 Απριλίου 1974 στη Λισαβόνα της Πορτογαλίας © Jean-Claude Francolon/Gamma-Rapho via Getty Images
Λίγους μήνες αργότερα, η «Επανάσταση των Γαρυφάλλων» της Πορτογαλίας χρειάστηκε λιγότερο από 24 ώρες για να ανατρέψει σχεδόν μισό αιώνα αυταρχικής διακυβέρνησης και να αποδιαρθρώσει το τελευταίο αποικιακό καθεστώς της Ευρώπης στην Αφρική. Ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που ξεκίνησε στις 25 Απριλίου 1974 από μια ομάδα ιδεαλιστών και νεαρών αριστερών αξιωματικών του στρατού μετατράπηκε σε μια τεράστια και σχεδόν αναίμακτη λαϊκή εξέγερση.

Το 1975, ο Κάρλος το Τσακάλι πετυχαίνει το πλέον διαβόητο τρομοκρατικό του χτύπημα: Την κατάληψη του στρατηγείου του ΟΠΕΚ στη Βιέννη, με την ομηρεία εξήντα ατόμων τον θάνατο άλλων τριών, με αίτημα του Κάρλος τη μετάδοση ανακοινωθέντος για τον παλαιστινιακό αγώνα από τα αυστριακά ραδιόφωνα και τους τηλεοπτικούς σταθμούς της χώρας, με συχνότητα ανά δύο ώρες.

Το 1976 στο Μόντρεαλ, η Νάντια Κομανέτσι γίνεται η πρώτη αθλήτρια της ενόργανης γυμναστικής που βαθμολογείται με το «τέλειο 10» σε Ολυμπιακούς Αγώνες. Ανεκτίμητο προπαγανδιστικό όπλο για τον κομμουνιστή δικτάτορα Νικολάε Τσαουσέσκου, αργότερα αποκαλύφθηκε ότι η Ρουμάνα αθλήτρια είχε υποβληθεί σε ένα «βάρβαρο και σαδιστικό» καθεστώς εκπαίδευσης και ότι βρισκόταν υπό σχεδόν συνεχή παρακολούθηση από τη μυστική αστυνομία, μέχρι να τραπεί σε φυγή, ένα μήνα πριν από την κατάρρευση του καθεστώτος τον Δεκέμβριο του 1989.

Ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ ήταν ηγέτης της ΕΣΣΔ από το 1960 έως το 1964 και ξανά από το 1977 μέχρι το θάνατό του, από καρδιακή ανεπάρκεια, στις 10 Νοεμβρίου 1982. Πρώτος γραμματέας του Σοβιετικού K.K. για 18 χρόνια και επομένως ο πιο ισχυρός άνδρας της χώρας, η ρεαλιστική, συναινετική προσέγγισή του παρήγαγε πολιτική σταθερότητα στο εσωτερικό και σημαντικές πολιτικές επιτυχίες στο εξωτερικό.

Αλλά ο έμφυτος συντηρητισμός του προκάλεσε εκτίναξη της διαφθοράς, καθώς και αναπτυξιακή στασιμότητα. Ο μεταρρυθμιστής Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο οποίος έφτασε στο Κρεμλίνο το 1985, ήταν ο κύριος ωφελούμενος της ανάγκης για πολιτική μεταστροφή.

Στις 22 Σεπτεμβρίου 1984, ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν -ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ –  και ο καγκελάριος της Γερμανίας Χέλμουτ Κολ, τίμησαν από κοινού τη μνήμη των νεκρών του πρώτου παγκόσμιου πολέμου, 70 χρόνια μετά την έναρξή του. Μαζί επισκέφτηκαν ένα γερμανικό νεκροταφείο πριν κλείσουν τη μέρα στο Βερντέν, όπου βρίσκονται τα λείψανα 130.000 άγνωστων Γάλλων και Γερμανών στρατιωτών.

Ανάμεσα στην ανάκρουση των εθνικών ύμνων, αντάλλαξαν βλέμματα, έπειτα λίγα λόγια και μετά πήραν ο ένας το χέρι του άλλου, σε μια δυνατή και χωρίς σενάριο χειρονομία που έδωσε μια από τις καθοριστικές εικόνες της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής συμφιλίωσης και ολοκλήρωσης.

H χειρότερη καταστροφή στην ιστορία της πυρηνικής ενέργειας συνέβη στις 26 Απριλίου 1986, όταν ο αντιδραστήρας 4 του εργοστασίου του Τσερνόμπιλ στην Ουκρανία, τότε μέρους της ΕΣΣΔ, βγήκε εκτός ελέγχου κατά τη διάρκεια μιας δοκιμής.

Το περιστατικό κατέστρεψε το κτίριο του αντιδραστήρα και απελευθέρωσε στην ατμόσφαιρα πολλές φορές περισσότερη ραδιενέργεια από τις ατομικές βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι.

23 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της 31ης Αυγούστου 1997, μια λιμουζίνα Μερσέντες που μετέφερε τη Νταϊάνα, πριγκίπισσα της Ουαλίας και σύζυγο του νυν βασιλιά της Βρετανίας Κάρολου Γ’, προσέκρουσε με σφοδρότητα στη σήραγγα Pont de l’Alma στο Παρίσι.

Η Νταϊάνα πέθανε στο νοσοκομείο περίπου τρεις ώρες αργότερα, σε ηλικία 36 ετών. Ο θάνατός της κυριάρχησε στα πρωτοσέλιδα για εβδομάδες και προκάλεσε μια έκρηξη δημόσιας θλίψης στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και σε πολλές χώρες της Ευρώπης που παραμένουν γοητευμένες από τη βασιλική οικογένεια της Βρετανίας και σε όλο τον κόσμο.

Υπολογίζεται ότι 2,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι παρακολούθησαν την κηδεία της, ενώ οι θεωρίες συνωμοσίας γύρω από το ατύχημα εξακολουθούν να υφίστανται

ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ και να το ακούσετε -podcast –  ΣΤΗΝ ATHENS VOICE.GR από τον Δημήτρη Καραθάνο.

«Σε μια επανάληψη του δράματος που στοίχειωσε την Ελλάδα στο αποκορύφωμα της κρίσης της Ευρωζώνης το 2012, οι αγορές έχουν καταρρεύσει και το κόστος δανεισμού της χώρας εκτοξεύεται αναβιώνοντας τους φόβους της ελληνικής εξόδου -αποκαλούμενη ως Grexit- εάν κυβέρνηση υπό την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ αναλάβει την εξουσία», σχολιάζει ο Guardian.

Ο Μοσκοβισί, του οποίου η διήμερη επίσκεψη αναμένεται να επικεντρωθεί στις τελματωμένες διαπραγματεύσεις με την Τρόικα -την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα- δεν θα συναντηθεί με τον Τσίπρα, συνεχίζει.

«Οι συνεργάτες (του Τσίπρα) χαρακτηρίζουν ως απίστευτο το “σνομπάρισμα” του Μοσκοβισί. Την περασμένη εβδομάδα, ο επίτροπος Οικονομικών δήλωσε ότι πιστεύει ότι ο Σαμαράς “ξέρει τι κάνει” και θα κερδίσει το ρίσκο που ανέλαβε για την επίσπευση της ψηφοφορίας για το νέο Πρόεδρο», υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, η εφημερίδα.

Το πρόγραμμα του Μοσκοβισί στην Αθήνα

Σήμερα το απόγευμα ο κ. Μοσκοβισί θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά και τον υπουργό Οικονομικών, Γκίκα Χαρδούβελη.

Το πρωί της ίδιας ημέρας ο Γάλλος επίτροπος θα συναντηθεί με εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων και θα επισκεφθεί το εργοτάξιο του υπό κατασκευή σταθμού του μετρό «Αγία Βαρβάρα».

Την Τρίτη, ο κ. Μοσκοβισί έχει προγραμματίσει συνάντηση με τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, και στη συνέχεια θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου στο κτήριο της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Αθήνα.

Όπως σημειώνεται, ο αγωγός θα μπορούσε να εξασφαλίζει στην Ευρώπη περίπου 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου ετησίως, συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου. Θα πρόκειται για τον μακρύτερο αγωγό του κόσμου, καθώς θα καλύπτει έκταση 1530 χιλιομέτρων.

Ο Υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ Σιλβάν Σαλόμ έχει ήδη θέσει το θέμα σε υπουργική σύνοδο στη Ρώμη και είχε μια πρώτη επαφή με τον αντιπρόεδρο της ΕΕ για την ενεργειακή ένωση Μάρος Σέφκοβιτς. Με τον κ. Σέφκοβιτς ελπίζεται πως θα υπάρχει αναλυτικότερη συζήτηση στις 9 του μηνός, καθώς το έργο απαιτεί κοινοτική χρηματοδότηση.

Σύμβουλος του κ. Σαλόμ λέει στην Guardian ότι με την ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας και ενεργειακής ασφάλειας ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα, «τα άστρα έχουν ευθυγραμμιστεί» ευνοώντας την επιδίωξη των τριών χωρών σε αυτή τη συγκυρία.

Guardian

Σημειώνονται πάντως και οι προειδοποιήσεις των Παλαιστινίων ότι αν δεν υπάρξει επίλυση των ευρύτερων περιφερειακών διενέξεων, τότε ο αγωγός κινδυνεύει να καταστεί μία ακόμα πηγή έντασης. Ο Υπουργός Ενέργειας της Παλαιστινιακής Αρχής Ομάρ Κετανέχ δηλώνει στην εφημερίδα ότι «ο στόχος της ενεργειακής ασφάλειας αρχίζει με τη σαφή οριοθέτηση όλων των τεμαχίων αερίου».

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχολιάζει ότι κοιτάσματα σαν αυτό του Λεβιάθαν στην ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσαν να παίξουν πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των προβλημάτων ενεργειακής ασφάλειας τόσο των παραγωγών χωρών όσο και των γειτόνων τους. Το ίδιο, προσθέτει, θα ίσχυε και για την ΕΕ γενικότερα.

Much head-scratching over whereabouts of specimens from collection that came to University of Texas nearly 30 years ago

The University of Texas at Austin is missing about 100 brains — about half of the specimens the university had in a collection preserved in jars of formaldehyde.

One of the missing brains is believed to have come from clock tower sniper Charles Whitman.

“We think somebody may have taken the brains but we don’t know at all for sure,” psychology Professor Tim Schallert, co-curator of the collection, told the Austin American-Statesman.

His co-curator, psychology Professor Lawrence Cormack, said: “It’s entirely possible word got around among undergraduates and people started swiping them for living rooms or Halloween pranks.”

The Austin State Hospital had transferred the brains to the university about 28 years ago under a “temporary possession” agreement. Schallert said his psychology lab had room for only 100 brains, so the rest were moved to the basement of the university’s Animal Resources Center.

“They are no longer in the basement,” Cormack said.

The university said in a statement that it would investigate “the circumstances surrounding this collection since it came here nearly 30 years ago” and that it was “committed to treating the brain specimens with respect”. It says the remaining brain specimens on campus are used “as a teaching tool and carefully curated by faculty”.

The university’s agreement with the hospital required the school to remove any data that might identify the person from whom the brain came. However Schallert said Whitman’s brain likely was part of the collection.

“It would make sense it would be in this group. We can’t find that brain,” he said.

Whitman’s 1966 rampage, which culminated at the University of Texas, killed 16 people, including his mother and wife. Eleven of the victims were fatally shot by Whitman who had barricaded himself on the observation deck of the University of Texas Tower before he was killed by police.

The 100 remaining brains at the school had been moved to the Norman Hackerman Building, where they were being scanned with high-resolution resonance imaging equipment, Cormack said.

“These MRI images will be both useful teaching and research tools. It keeps the brains intact,” he told the newspaper.