Οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν αυτές τις λοιμώξεις δεν θα εμφανίσουν καρκίνο. Επίσης, η εμφάνιση δεν είναι άμεση — μπορεί να υπάρξει μια καθυστέρηση πολλών ετών. Και η λοίμωξη είναι συχνά μόνο ένας από μια σειρά παραγόντων που συμβάλλουν σε έναν δεδομένο καρκίνο. Για παράδειγμα, όσον αφορά τα σχετικά υψηλά ποσοστά καρκίνων του ρινοφάρυγγα που καθοδηγούνται από τον ιό EBV στην Κίνα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι εμπλέκονται επίσης κάποια γενετική προδιάθεση και περιβαλλοντικοί παράγοντες.

Εξαρτάται από τη λοίμωξη. Στην περίπτωση του HIV, ο ιός καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, καθιστώντας ευκολότερο για άλλους καρκινογόνους ιούς να αναπαραχθούν. Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού προκαλεί βλάβη στους ιστούς και παράγει τοξίνες που αποσταθεροποιούν τον φυσικό έλεγχο του σώματος όσον αφορά την κυτταρική ανάπτυξη και διαίρεση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο.

Με τον ιό EBV, λέει η Claire Shannon-Lowe, ιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία μελετά τον EBV και τον καρκίνο αλλά δεν συμμετείχε στην έρευνα, αυτό έχει να κάνει με τον τρόπο που ο ιός κρύβεται μέσα σε κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που ονομάζονται Β-κύτταρα. «Είναι μια ολόκληρη σειρά από πράγματα που κάνει ο ίδιος ο ιός στο Β-κύτταρο για να το κάνει να αναπτύσσεται συνεχώς», λέει. Αυτό περιλαμβάνει τον αποκλεισμό των φυσιολογικών διαδικασιών “καθαρισμού” των κυττάρων, οι οποίες θα εξουδετέρωναν τον ιό και ταυτόχρονα θα σταματούσαν την ανάπτυξη του καρκίνου.

Ορισμένες από αυτές τις λοιμώξεις έχουν θεραπείες. Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού  μπορεί να εξαλειφθεί με αντιβιοτικά, για παράδειγμα, μειώνοντας τον κίνδυνο γαστρικού καρκίνου, και η θεραπεία του HIV μειώνει επίσης τον κίνδυνο καρκίνου που προέρχεται από τη λοίμωξη. Κάποιες άλλες λοιμώξεις της λίστας διαθέτουν εμβόλια.

Μάλιστα, για μερικά από αυτά τα εμβόλια, η πρόληψη του καρκίνου ήταν ένας σημαντικός στόχος που οδήγησε στην ανάπτυξή τους. «Το εμβόλιο κατά του ιού της ηπατίτιδας Β ήταν το πρώτο εμβόλιο που αναπτύχθηκε κατά του καρκίνου», λέει η Rumgay. Ομοίως, το εμβόλιο κατά του ιού HPV, το οποίο εγκρίθηκε πριν από 20 χρόνια, έχει ως στόχο την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Οι επιδημιολόγοι καρκίνου ενδέχεται να αρχίσουν να βλέπουν τα αποτελέσματα του εκτεταμένου εμβολιασμού κατά του HPV σε μελλοντικές αναλύσεις, λέει η Rumgay. «Όλο και περισσότεροι άνθρωποι που έχουν εμβολιαστεί αρχίζουν να φτάνουν σε ηλικία όπου θα μπορούσαμε ενδεχομένως να δούμε τον αντίκτυπο στα ποσοστά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ή σε άλλα ποσοστά καρκίνου», αναφέρει.

Ωστόσο, αυτά τα εμβόλια δεν φτάνουν σε όλους όσους θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτά. Στις ΗΠΑ, τα ποσοστά εμβολιασμού κατά της ηπατίτιδας Β στα νεογνά έχουν μειωθεί κατακόρυφα τα τελευταία δύο χρόνια.