ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου, Βασιλική Αγίου Μάρκου, Ηράκλειο Κρήτης

Οργάνωση: Δήμος Ηρακλείου Αντιδημαρχία Πολιτισμού

Σχεδιασμός – Επιμέλεια έκθεσης: Ίρις Κρητικού

Διάρκεια έκθεσης: 28 Μαρτίου  – 27 Απριλίου 2022

Εγκαίνια έκθεσης: Δευτέρα 28 Μαρτίου 2022 ώρα 20:00

Θα προηγηθεί προβολή ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη στη Βικελαία Βιβλιοθήκη στις 18.30

 Σε συνεργασία: Λύκειο των Ελληνίδων / Παράρτημα Βόλου, Μουσείο Tériade – Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

 Η σημαντική έκθεση «απ’ τη μεριά των σοφών και των τρελών»: Εικαστικό αφιέρωμα στον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ έρχεται στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.

Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 28 Μαρτίου 2022 στις 20.00. Θα προηγηθεί στις 18.30 η προβολή του ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη για τον Θεόφιλο στη Βικελαία Βιβλιοθήκη, παρουσία του σκηνοθέτη.

 Ο Δήμος Ηρακλείου, δια της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Λύκειο των Ελληνίδων / Παράρτημα Βόλου που είχε και την αρχική παραγωγή της, το Μουσείο Tériade – Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη της Μυτιλήνης και το  Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, διοργανώνει τη θεματική έκθεση ««απ’ τη μεριά των σοφών και των τρελών»: Αφιέρωμα στον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ», με τη συμμετοχή 80 και πλέον διακεκριμένων Ελλήνων εικαστικών, πλαισιωμένων από έναν πρωτότυπο μικρό πυρήνα έργων του Θεόφιλου.

Μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη της πορεία στο Βόλο, τη Μυτιλήνη και την Αθήνα κατά τη διάρκεια της περασμένης και της τρέχουσα χρονιάς, η έκθεση «απ’ τη μεριά των σοφών και των τρελών»: Αφιέρωμα στον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ», εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 28 Μαρτίου 2022, στις 20:00, στη Δημοτική Πινακοθήκη – Βασιλική του Αγίου Μάρκου, στο πλαίσιο των εορτασμών για το έτος 2021, επέτειο 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση αλλά και στο πλαίσιο της επετείου μνήμης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει αναλάβει η ιστορικός τέχνης και ανεξάρτητη επιμελήτρια Ίρις Κρητικού. H έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Λύκειο των Ελληνίδων / Παράρτημα Βόλου, το Μουσείο Tériade – Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη της Μυτιλήνης και το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού.

Το αφιέρωμα στον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ, με ογδόντα και πλέον παλαιότερα και πρόσφατα έργα διακεκριμένων σύγχρονων Ελλήνων εικαστικών, συγκεντρώνει πολύτιμες συνέργειες και αναπάντεχες συμμετοχές, σημαντικά νέα έργα, αλλά και σπουδαία παλαιότερα με τη γενναιόδωρη συνδρομή των συλλεκτών τους. Να σημειωθεί ότι σε συνομιλία με το κυρίως σώμα της έκθεσης, παρουσιάζεται επίσης ένα μικρός, αλλά σημαντικός πυρήνας πρωτότυπων έργων του Θεόφιλου από ιδιωτικές συλλογές. Η έκθεση αφορά σε έναν οργανικό διάλογο με το φυσικό πρόσωπο και το έργο του ζωγράφου, που έχοντας καταλάβει έναν ξεχωριστό και πρωτογενή χώρο στην ιστορία της νεότερης ελληνικής τέχνης, και τιμώντας τους ήρωες που πολέμησαν για την Ελευθερία και την Ανεξαρτησία του Ελληνικού κράτους όσο κανείς, αποτελεί ταυτόχρονα έναν διηνεκή συνομιλητή και εμπνευστή κορυφαίων εικαστικών και πνευματικών δημιουργών του τόπου μας.

«Με αφετηρία τον Θεόφιλο και το χειροποίητο αλφαβητάριο της δικής του αγωνιώδους προσωπικής περιδίνησης και εικονοποιητικής ενδελέχειας, με το εσωτερικό αναπαραστατικό βλέμμα των συμμετεχόντων στραμμένο σε κάποια από τα καταγεγραμμένα περιστατικά, τα καθοριστικά για εκείνον τοπόσημα, τα ηρωικά φαντάσματα και τα άυλα εκκλησάκια του δύσβατου βίου του, επιχειρείται η σύσταση ενός αυτοτελούς οργανικού σημειωματικού πεδίου με εικαστικές, πλαστικές και κυριολεκτικές ή συμβολικές αναφορές. Η Ελληνική αρχαϊκή, κλασική και νεότερη δημώδης μυθοπλασία στο έργο του, η ξεχωριστή ετούτη σπαρταριστή και πηγαία έκφραση που στη διεθνή ιστορία της τέχνης ονομάστηκε ναΐφ (και όπου ο ίδιος εντέλει κατά την άποψη και του Τσαρούχη ίσως να μην ανήκει, καθώς υπήρξε αφοσιωμένος μελετητής ελληνικών κλασικών και ευρωπαϊκών εικονοποιητικών προτύπων – όπως για παράδειγμα των έργων του Peter von Hess), η παράφορη και ανιδιοτελής αγάπη του για ό,τι μικρό και μεγάλο ελληνικό που γνέφει με έναν αδιόρατο τρόπο στη λόγια μα και μαζί βιωμένα μεστή προσέγγιση του Καβάφη και του Σεφέρη, του Ελύτη, του Τσαρούχη και των λοιπών ακρογωνιαίων λίθων της γενιάς του ’30 για το ίδιο αυτό δέμας, το χαρακτηριστικό σχέδιο, το στίλβον χρώμα, οι πλαστικές λεπτομέρειες και οι εννοιολογικές σημάνσεις των ανθρώπων, των μύθων και των ηρώων, των θεριών και των πετεινών, των πόλεων και των κτηρίων, των χρυσοστόλιστων φορεσιών και της στιλπνής τοπιογραφίας του, γίνονται οι ενεργοποιημένες πηγές για τα σύγχρονα έργα και το ιχνογραφικό εικαστικό αφήγημα της έκθεσης».

Τον αναβλύζοντα κόσμο, της ελληνικής πρωτογενούς εντοπιότητας, που ο ίδιος ο Θεόφιλος μεταφέρει μέσω αυθύπαρκτων ιδεών και ιδίων επινοήσεων, μέσω του φωτεινού χρώματος και της κλασικής αυτοδίδακτης πλαστικότητας, μέσω των τρυφερών καθημερινών ευρημάτων και των διαχρονικών ελληνικών μύθων, η έκθεση επιχειρεί να τον προσεγγίσει με τον τρόπο μιας σύγχρονης εικαστικής συνομιλίας.

Στην έκθεση, με έργα παραχωρημένα από προσωπικά αρχεία των καλλιτεχνών ή ιδιωτικές συλλογές, συμμετέχουν:

 Ηώ Αγγελή, Γιάννης Αδαμάκης, Βαγγέλης Ανετόπουλος, Στέλιος Αλεξάκης, Νεκτάριος Αποσπόρης, Κάτια Βαρβάκη, Νίκος Βατόπουλος, Αλέξης Βερούκας, Ειρήνη Βογιατζή, Κική Βουλγαρέλη, Μάριος Βουτσινάς, Μαίρη Γαλάνη Κρητικού, Μαρία Γέρουλα, Νεκταρία Γιακμογλίδου, Κατερίνα Γιάννακα, Στρατηγούλα Γιαννικοπούλου, Ειρήνη Γκόνου, Δικαία Δεσποτάκη, Μαρία Διακοδημητρίου, Νίκη Ελευθεριάδη, Γιάννης Ευθυμίου, Πέτρος Θέμελης, Αποστόλης Ιτσκούδης, Σταυρούλα Καζιάλε, Θρασύβουλος Καλαϊτζίδης, Σοφία Καλογεροπούλου, Ελπινίκη Καμόσου, Μηνάς Καμπιτάκης, ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΥΓΑC, Βούλα Καραμπατζάκη, Πάνος Καρδάσης, Νικόλας Κληρονόμος, Νίκος Κόνιαρης, Ευτυχία Λάβδα, Βασίλης Λιαούρης, Θανάσης Μακρής, Νεκτάριος Μαμάης, Κώστας Μανιατόπουλος, Τάσος Μαντζαβίνος, Παναγιώτης Μαρίνης, Μηνάς Μαυρικάκης, Στέλλα Μελετοπούλου, Γιάννης Μετζικώφ, Γεωργία Μπλιάτσου, Δημήτρης Μοράρος, Ρούλη Μπούα, Γεύσω Παπαδάκη, Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, Κώστας Παπατριανταφυλλόπουλος, Χριστίνα Παρασκευοπούλου, Λίζα Πενθερουδάκη, Ελισάβετ Περάκη, Βασίλης Πέρρος, Γιώργος Πετσικόπουλος, Νίκος Ποδιάς, Μαρία Πωπ, Μιχάλης Σακαλής, Κατερίνα Σαμαρά, Ιφιγένεια Σδούκου, Γιώργος Σκλάβαινας, Αλκιβιάδης Σκουλάς (Γρυλιός), Ευγένιος Σπαθάρης, Χρήστος Στανίσης, Μαρίνα Στελλάτου, Ιωάννα Τερλίδου, Βάσω Τρίγκα, Κλεοπάτρα Τσαλή, Κλαίρη Τσαλουχίδη – Χατζημηνά, Θεοδώρα Τσιάτσιου, Βιργινία Φιλιππούση, Απόστολος Χαντζαράς, Αθηνά Χατζή, Νικόλαος Χριστόπουλος, Νικόλας Χριστοφοράκης.

.Και από την προσωπική συλλογή του Λάκη Παπαστάθη:

Λήδα Κοντογιαννοπούλου, Μίλτος Παντελιάς, Βασίλης Σπεράντζας, Γιώργος Σταθόπουλος, Αλέκος Φασιανός, Πάνος Φειδάκης.

Στο διάστημα λειτουργίας της έκθεσης, η οποία θα διαρκέσει έως τις 27 Απριλίου 2022, προγραμματίζονται: την Παρασκευή 15.4, το Σάββατο 16.4 και την Κυριακή 17.4, ξεναγήσεις από την επιμελήτρια , παράσταση Θεάτρου Σκιών «Ο Θεόφιλος και το καταραμένο φίδι»  και εργαστήριο εργαστήρια κατασκευής φιγούρας σκιών για παιδιά από τον διακεκριμένο καλλιτέχνη και μαθητή του Ευγένιου Σπαθάρη Χρήστο Στανίση.

• Τον σχεδιασμό και την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Ίρις Κρητικού.
• Τα κείμενα καταλόγου υπογράφουν οι: Αριστέα Τ. Πλεύρη, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού-Εθελοντισμού και Μνημείων Δήμου Ηρακλείου Κρήτης,
• Μ. Σπανού, Πρόεδρος του Λυκείου Ελληνίδων του Βόλου,
• Ε. Παπάνης, Πρόεδρος ΔΣ Μουσείου-Βιβλιοθήκης Στρ. Ελευθεριάδη TÉRIADE,
• Σοφία Εφραίμογλου, Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού
• Λ. Παπαστάθης, σκηνοθέτης
• Ι. Κρητικού, ιστορικός της τέχνης – επιμελήτρια της έκθεσης.
• Τον σχεδιασμό της ταυτότητας και της έκδοσης έχει ο Ανδρέας Γεωργιάδης.
• Τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της έκθεσης έχει η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΟΦΙΛΙΑ.

Απόσπασμα από το κείμενο καταλόγου της επιμελήτριας της έκθεσης:

«Η έκθεση ξεκινά με τα πορτραίτα του ζωγράφου, άλλοτε ρεαλιστικά αποδοσμένα και άλλοτε αποτυπωμένα ως σκιές παρουσίας ή αγιογραφημένα μικρά σύμπαντα. Κάποια από αυτά, με τα σύνεργα του ζωγράφου στα χέρια, ενδεδυμένα με την ανεμίζουσα εκείνη φουστανέλα που το σωματοποιημένο εκτόπισμά της συχνά φέρνει στον νου τον Μακρυγιάννη. Ο Θεόφιλος με σπαθί και σημαία. Ο Θεόφιλος ως φιγούρα θεάτρου σκιών, με τον βιολιτζή και τον σαντουριέρη του. Ο Θεόφιλος και ο σύγχρονος στρατηγός. Κι ως αντίποδας, η απόδοση της μοναξιάς του «περιπλανώμενου». Του «σοβατζή». Του «Αγίου Πρόσφορου». Κι άλλοτε πάλι, η φουστανέλα μόνη, ως λαλούν σύμβολο, αντί του σώματος του ζωγράφου. Τίτλοι και γράμματα από τα έργα του, ως αποδομημένη και επαναδομημένη ταυτότητα του ελληνικού γένους. Η Σημαία. Κοντά σε ετούτα, τα πορτραίτα της μητέρας του Πηνελόπης Μιχαήλ και της αδελφής του Ειρήνης. Τέλος, το αιωρούμενο σε χρυσό μεταφυσικό βάθος συναπάντημα του ζωγράφου με τον Ευγένιο Σπαθάρη.

Ύστερα η άφιξη του Θεόφιλου με το τραίνο στον Βόλο. Σπαράγματα της πόλης, ίχνη της μνήμης, πλίνθοι και κέραμοι. Το κάστρο της, ο μέγας φούρνος και ο ποταμός Σαλαμπριάς. Πατημασιές αδιόρατες ενός μοναχικού περιπατητή στο Πήλιο, στην Ανακασιά και την Άλλη Μεριά, στάσεις σε ιστορικά καφενεία στη Μακρυνίτσα και σπίτια όπως του Κοντού ή του Γκουντέλα, όπου ακόμη αιωρείται η παρουσία του. Κι ύστερα μνήμες της Σμύρνης και της Αγιάσου και των θερινών ελαιώνων της Λέσβου. Υπαίθριοι γάμοι. Αγρίμια, πουλιά και πρόβατα. Αρχαϊκοί αμφορείς και άνθη από τα γειτονικά περιβολάκια. Οι φορεσιές: νυφική απ’ το Τρίκερι, χράμια Πηλίου, προικώα γάμου πολύχρωμα, του Αλμυρού. Φλουριά χρυσά. Και η στολή του οπλαρχηγού Καπετάν Λεωνίδα Ανδρούτσου, κεντημένη στο χέρι. Μύθοι και ήρωες. Ο Ερωτόκριτος και η Αρετούσα. Θεοί του Ολύμπου. Ο Μέγας Αλέξανδρος και η Γοργόνα. Ο Μέγας Αλέξανδρος ξανά και ξανά, ως τρόπος ύπαρξης του ίδιου του ζωγράφου. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Η δόξα του Αθανασίου Διάκου. Ο Κατσαντώνης, ο Μάρκος Μπότσαρης και ο Κολοκοτρώνης. Τέλος, όλα ετούτα τα τρυφερά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν από τους συμμετέχοντες, υλικά αντάξια της δικής του πρωτογένειας: πέτρα και ξύλα παλαιά, ασβέστης και χειροποίητο χαρτί, τενεκεδάκια και κλωστές, μαλλί και γάζες, μπρούντζος κι ασήμια, υφάσματα μπαμπακερά, σπάγκος, φύλλα χρυσού, χαρτόνι…».

«Στα μάτια του και στα χέρια του, έκπαγλα επεισόδια μυθολογίας, ελληνικής λαϊκής παράδοσης και ηρωικής πατριωτικής ιστορίας με προεξάρχοντα τα επεισόδια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, μεταμορφώνονται και αποκτούν ζωή επάνω στις πιο απρόσμενες επιφάνειες: αδρά χαρτόνια και ακατέργαστα ξύλα, τσίγκοι και λιόπανα,  σοβάδες καφενείων και ταπεινών σπιτιών, τρέπονται σε πεντάμορφα περιπετειώδη πεδία. Τον αναβλύζοντα κόσμο του της ελληνικής πρωτογένειας που ο ίδιος μεταφέρει μέσω αυθύπαρκτων ιδεών και ιδίων επινοήσεων, μέσω αυτής της εμμονικής εντοπιότητας που πηγάζει από την ψυχή και τα σπλάχνα της ιστορίας, μέσω του αλάνθαστου φωτεινού χρώματος και της κλασικής αυτοδίδακτης πλαστικής οντότητας, μέσω των τρυφερών καθομιλούμενων ευρημάτων και των διαχρονικών ελληνικών μύθων, οι παρόντες εικαστικοί επιχειρούν να τον προσεγγίσουν και να τον μεταλάβουν με προσήλωση και μελέτη, με απέραντη αγάπη και σεβασμό», σημειώνει στον κατάλογο η επιμελήτρια της έκθεσης.

«ΘΕΟΦΙΛΟΣ»

Ιστορική και εικαστική έκθεση

Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου,

Βασιλική Αγίου Μάρκου, Ηράκλειο Κρήτης

Διάρκεια έκθεσης: 28 Μαρτίου  – 27 Απριλίου 2022

Εγκαίνια έκθεσης: Δευτέρα 28 Μαρτίου 2022 ώρα 20:00

Θα προηγηθεί προβολή ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη στη Βικελαία Βιβλιοθήκη στις 18.30

Οργάνωση: Δήμος Ηρακλείου (Αντιδημαρχία Πολιτισμού)

Σε συνεργασία: Λύκειο των Ελληνίδων / Παράρτημα Βόλου, Μουσείο Tériade – Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη,  Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

Σχεδιασμός – Επιμέλεια έκθεσης: Ίρις Κρητικού

 Με την υποστήριξή της ΔΗ.ΚΕ.Η. και της ΔΕΠΑΝΑΛ Α.Ε.

 Χορηγός Αερομεταφορών: AEGEAN Airlines 
Χορηγοί: Minoan Lines, Κύβος The Copy Shop, Praktiker, 

KARATARAKIS Hotels & Restaurants, Hotel Olympic, Marin Dream Hotel, Atrion Hotel, IBIS Styles Hotels, Metaxa Hospitality Group, Κουκουβάγια Μουσικό Μεζεδοπωλείο, PARASTIES

 Ώρες λειτουργίας έκθεσης:

Δευτέρα – Παρασκευή: 09:00 – 14:00 & 17:00 – 21:00

Σάββατο 09:00 – 14:00

Κυριακή 10:00- 14:00

(εξαιρούνται οι επίσημες αργίες του Πάσχα)

 Είσοδος ελεύθερη για το κοινό με όλα τα προβλεπόμενα υγειονομικά μέτρα.