Η περίοδος της γερμανικής Κατοχής (1941-1944) αποτελεί ένα από τα πιο δραματικά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Εκτός από τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες, τον λιμό και την ανάπτυξη της Εθνικής Αντίστασης, η εποχή εκείνη σημαδεύτηκε και από τη συγκρότηση ελληνικών κυβερνήσεων που λειτούργησαν υπό τον έλεγχο των δυνάμεων κατοχής. Οι κυβερνήσεις αυτές χαρακτηρίστηκαν μεταπολεμικά ως δωσιλογικές, καθώς συνεργάστηκαν με τις γερμανικές, ιταλικές και, αργότερα, τις βουλγαρικές αρχές κατοχής.

Πρώτος πρωθυπουργός της Κατοχής ήταν ο στρατηγός Γεώργιος Τσολάκογλου, ο οποίος υπέγραψε τη συνθηκολόγηση του ελληνικού στρατού με τη ναζιστική Γερμανία τον Απρίλιο του 1941. Λίγες ημέρες αργότερα ανέλαβε την πρωθυπουργία της πρώτης κατοχικής κυβέρνησης, παραμένοντας στη θέση έως τις 2 Δεκεμβρίου 1942. Η επιλογή του αυτή τον ταύτισε οριστικά με τη συνεργασία προς τον κατακτητή. Δεν είναι τυχαίο ότι το όνομά του έδωσε μεταπολεμικά στην ελληνική πολιτική γλώσσα τον όρο «Τσολακογλουδισμός», ο οποίος χρησιμοποιείται ως συνώνυμο του πολιτικού δοσιλογισμού και της συνεργασίας με δύναμη κατοχής.

Τον διαδέχθηκε ο Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος, διακεκριμένος γυναικολόγος και καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Είχε στενούς δεσμούς με τη Γερμανία, όπου είχε σπουδάσει και εργαστεί, ενώ η σύζυγός του ήταν γερμανικής καταγωγής. Ανέλαβε την πρωθυπουργία στις 2 Δεκεμβρίου 1942 και παρέμεινε στο αξίωμα έως τις 7 Απριλίου 1943. Η κυβέρνησή του συνέχισε την πολιτική συνεργασίας με τις κατοχικές αρχές, χωρίς να διαθέτει ουσιαστική ανεξαρτησία στη λήψη αποφάσεων. Η πραγματική εξουσία παρέμενε στα χέρια των γερμανικών στρατιωτικών και πολιτικών διοικήσεων.

Τον Απρίλιο του 1943 την πρωθυπουργία ανέλαβε ο Ιωάννης Ράλλης, ο τελευταίος κατοχικός πρωθυπουργός. Η περίοδος της διακυβέρνησής του συνδέθηκε κυρίως με τη δημιουργία των Ταγμάτων Ασφαλείας, τα οποία συνεργάστηκαν με τις γερμανικές δυνάμεις εναντίον των αντιστασιακών οργανώσεων. Η επιλογή αυτή αποτέλεσε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες σελίδες της Κατοχής και σφράγισε την ιστορική αξιολόγηση της κυβέρνησής του.

Με την Απελευθέρωση της Ελλάδας, το φθινόπωρο του 1944, οι τρεις κατοχικοί πρωθυπουργοί οδηγήθηκαν ενώπιον της Δικαιοσύνης με την κατηγορία της συνεργασίας με τον κατακτητή. Καταδικάστηκαν για τον ρόλο που διαδραμάτισαν κατά την περίοδο της Κατοχής, ενώ η ιστορική τους αποτίμηση παραμένει έως σήμερα ιδιαίτερα αρνητική.

Η παρουσία των κυβερνήσεων Τσολάκογλου, Λογοθετόπουλου και Ράλλη υπενθυμίζει ότι σε περιόδους εθνικών κρίσεων η πολιτική εξουσία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με διλήμματα που καθορίζουν όχι μόνο την πορεία μιας εποχής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ιστορία θα κρίνει πρόσωπα και επιλογές.