H χώρα μας αντιμετωπίζει μία μεγάλη καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες. Είναι πραγματικά όμως το ίδιο ανυπολόγιστες για όλους; Είναι όλοι ίσοι απέναντι στην καταστροφή, στην κλιματική κρίση, στα μέσα αντιμετώπισης της αλλά και στις αποζημιώσεις ή στα κίνητρα αποκατάστασης;

Λίγες ώρες μετά τις φονικές πλημμύρες στη Θεσσαλία ήρθε στη μνήμη μου η ρήση της Ταϊλανδής ακτιβίστριας Matcha Phorn-in: «Αν είσαι αόρατη στην καθημερινή ζωή, οι ανάγκες σου δεν πρόκειται να ληφθούν υπόψη, πόσο μάλλον να αντιμετωπιστούν, σε μια κατάσταση κρίσης».

Ταυτόχρονα, σε πολλές αγροτικές κοινότητες, οι άνδρες ελέγχουν το εισόδημα στα νοικοκυριά. Οι γυναίκες συχνά δεν λαμβάνουν οι ίδιες τις αποζημιώσεις, γιατί απασχολούνται σε αγροτικές ή κτηνοτροφικές εργασίες ή εργάζονται σε μικρομεσαίες οικογενειακές επιχειρήσεις δωρεάν και ανασφάλιστες.

Δεδομένου ότι οι γυναίκες αποτελούν το 70% όσων ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και ότι η κλιματική κρίση έχει δυσανάλογες επιπτώσεις στις χώρες, ή στις περιοχές/περιφέρειες που είναι φτωχότερες δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πλήττονται ακόμα περισσότερο από την κλιματική αλλαγή συγκριτικά με τους άνδρες.

Με πολλούς τρόπους, η ισότητα των φύλων σώζει ζωές. Μελέτη που διεξήχθη το 2006 από το London School of Economics (LSE) έδειξε ότι, σε 141 φυσικές καταστροφές, τα ποσοστά θνησιμότητας των γυναικών ήταν υψηλότερα από εκείνα των ανδρών.

Η κλιματική μετανάστευση, θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες προεκτάσεις της κλιματικής κρίσης. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους πρόσφυγες, κατά μέσο όρο 21,5 εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίζονται βίαια κάθε χρόνο μετά το 2008, εξαιτίας κινδύνων που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες (όπως πλημμύρες, καταιγίδες, πυρκαγιές, ακραίες θερμοκρασίες). Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι η κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να εξαναγκάσει πάνω από 200 εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους μέσα στις επόμενες τρεις δεκαετίες.

Όπως απέδειξε η μεγάλη πρόσφατη καταστροφή, η κλιματική μετανάστευση μπορεί να λάβει ισχυρά και οδυνηρά εσωτερικά χαρακτηριστικά, μετακινώντας πληθυσμούς από πληγείσες περιοχές σε άλλες στην ίδια χώρα. Ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων της Λάρισας ή της Καρδίτσας θα αναγκαστεί πιθανότατα να αναζητήσει σε άλλη περιοχή εργασία ή στέγη. Σε αυτές τις κρίσιμες συνθήκες αναγκαστικής μετεγκατάστασης, μεταστέγασης οι γυναίκες και τα παιδιά παραμένουν ο «αδύναμος κρίκος».

Η δημιουργία μιας Oμάδας Eργασίας (Τask Force) στη Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αποτελεί ένα πρώτο βήμα καταγραφής των ζητημάτων αυτών και εφαρμογής των αναγκαίων μέτρων ώστε να εξαλειφθεί η έμφυλη ανισότητα στα πεδία που συνδέονται με τις φυσικές καταστροφές.

Μακάρι να μη μας είχαν προλάβει τα γεγονότα αλλά η αλλαγή του κλίματος εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς εντείνοντας ποικιλοτρόπως τις ανισότητες.

*Η Ζέφη Δημαδάμα είναι Γενική Γραμματέας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 

Αν δεν αλλάξουμε ρότα με πρώτο απ’ όλους τον πρωθυπουργό μεγιστοποιούμε τον κίνδυνο να βουλιάξουμε ως χώρα. 

Eίμαστε σε έναν καινούργιο «πόλεμο» και αν δεν το πάρουμε χαμπάρι, η ίδια η επιβίωση της χώρας θα είναι αμφίβολη. Ή θα σοβαρευτούμε ή θα βουλιάξουμε. Είναι η ώρα να βάλουμε όλοι μας τον εγωισμό μας στην άκρη. Πρώτος ο πρωθυπουργός.

Το 41% δεν ήταν εντολή να τοποθετήσει όποιον ήθελε όπου να ‘ναι, να βάλει λάιτ πολιτικούς σε κρίσιμα πόστα. Αν δεν μπορούσε να βρει στον πάγκο του ή στο Κοινοβούλιο, ας διάλεγε από τον εθνικό πάγκο, πέρα από κομματικές ή προσωπικές προτιμήσεις. Αλλά ακόμη και οι υπουργοί που δείχνουν να λιώνουν –καθώς τα δίνουν όλα βέβαια οι άνθρωποι– θα έπρεπε να ξεπεράσουν τον εγωισμό τους και να καταλάβουν ότι δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα με όσα αντιμετωπίζουμε. Οσο για τους αφανείς διαπληκτισμούς εξουσίας μεταξύ κορυφαίων στελεχών, που είτε διεκδικούν επικοινωνιακά οφέλη είτε προσπαθούν να ρίξουν αλλού το μπαλάκι των ευθυνών έπειτα από μια τραγωδία, τι να πει κανείς…

Εχει φτάσει η ώρα να σοβαρευτούμε σαν χώρα και να σπάσουμε αυγά. Κάθε φορά που έχουμε μια μεγάλη κρίση, ανακαλύπτουμε ότι δεν διαθέτουμε τον στοιχειώδη αριθμό αεροσκαφών ή ελικοπτέρων. Μικρό αλλά χρήσιμο παράδειγμα. Τα διαθέτουμε, δηλαδή, όλα αυτά στα χαρτιά αλλά όχι στο πεδίο. Αρχίζουμε συζητήσεις επί συζητήσεων και καταλήγουμε ότι η χώρα χρειάζεται αμυντική βιομηχανία και βάση υποστήριξης. Μάλιστα. Ποιος είναι ο καλύτερος να τη διοικήσει; Ο Χ. Ο άνθρωπος προσφέρεται μέχρι που ανακαλύπτει ότι θα πληρώνεται 2.200 ευρώ, με έναν εισαγγελέα συνέχεια πάνω από τον ώμο του και συνδικαλιστές και διάφορα δικτυωμένα λαμόγια να τον κυνηγάνε. Προτιμάει να μείνει σπίτι του και η χώρα να παραμείνει αθωράκιστη, όταν η Τουρκία κάνει άλματα.

Ψηφίζουμε για βουλευτές, περιφερειάρχες, δημάρχους ανθρώπους που είναι τέλειοι στα πανηγύρια, αλλά ανίκανοι όταν γίνεται η στραβή.

Εχει επίσης έλθει η ώρα της μηδενικής ανοχής στη διαφθορά και στην κακοδιαχείριση. Δεν είναι μόνο ότι χάνονται χρήματα του Ελληνα φορολογουμένου. Είναι ότι το φαινόμενο αυτό ροκανίζει την επιβίωση της χώρας όταν κάποιοι κάνουν τα στραβά μάτια σε κακοτεχνίες και καθυστερήσεις ή όταν ένας δήμαρχος παίρνει τα κονδύλια των αντιπλημμυρικών και τα κάνει φιέστες γιατί αυτές φαίνονται και φέρνουν ψήφους.

Τον εγωισμό μας πρέπει όλοι μας να τον βάλουμε στην άκρη. Και εμείς οι ψηφοφόροι. Να καταλάβουμε πόσο αυτοκτονικές, ηλίθιες, είναι συχνά οι επιλογές μας. Που ψηφίζουμε για βουλευτές, περιφερειάρχες, δημάρχους ανθρώπους που είναι τέλειοι στα πανηγύρια, στα βαφτίσια μας και στις σέλφι, αλλά ανίκανοι και εξαφανισμένοι όταν γίνεται η στραβή. Δικό μας είναι το λάθος, εμείς τους ψηφίζουμε χωρίς να ρωτάμε «τι έχεις κάνει στη ζωή σου; Εχεις δουλέψει ποτέ σε κανονική δουλειά, έχεις νιώσει τον κίνδυνο της απόλυσης;».

Στεκόμαστε με δέος, ανασφάλεια και θυμό κοιτώντας τις καταστροφές των τελευταίων μηνών. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη φύση ή τη γεωγραφία. Το ζητούμενο είναι να ξυπνήσουμε όλοι, από τον πρωθυπουργό μέχρι τον τελευταίο πολίτη, και να καταλάβουμε ότι αν δεν βγούμε από την αδράνεια και τον κυνικό μας λήθαργο, θα καταλήξουμε ένα «αποτυχημένο κράτος».

Αλέξης Παπαχελάς/ Καθημερινή

Ποιος θα απαντήσει σε αυτά;

Το βάρος έπεσε στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, η οποία με τη σειρά της επικαλέστηκε τη γραφειοκρατία για τη μη έγκαιρη εκτέλεση των έργων τρία χρόνια μετά τη δημοπράτησή τους. Ζητούμενο παραμένει και η παρακολούθηση όλων των αντιπλημμυρικών έργων από κάποια κεντρική αρχή. Το μεγαλύτερο από τα έργα που ακολούθησαν την καταστροφή στη Θεσσαλία, αφορούσε την αποκατάσταση βασικών υποδομών: επανακατασκευή οδοστρωμάτων, γεφυρών κ.ά. στην Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας, με προϋπολογισμό 143 εκατ. ευρώ. Το έργο αυτό, που δεν είναι αντιπλημμυρικό, ανέλαβε (με προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης και όχι διαγωνισμό, λόγω του κατεπείγοντος) η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και, σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόοδός του ανέρχεται σε ποσοστό 80%-85%. Το μεγαλύτερο μέρος των έργων που έγιναν στο πλαίσιο αυτό είναι εκτός των περιοχών που είχαν σοβαρές ζημιές, με την εξαίρεση του Μουζακίου, όπου οι ζημιές δεν έχουν ακόμα εκτιμηθεί.

Στην ΤΕΡΝΑ (όπως και στους υπόλοιπους παραχωρησιούχους, σε διαφορετικές φάσεις) δόθηκε το 2020 εντολή εκτέλεσης αντιπλημμυρικών έργων ύψους 70 εκατ. ευρώ, με τη μορφή συμπληρωματικών εργασιών γύρω από τον Ε65, τον αυτοκινητόδρομο που διασχίζει κάθετα τη Θεσσαλία.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το έργο αυτό δεν έχει ακόμα ξεκινήσει λόγω διαφόρων εκκρεμοτήτων στην περιβαλλοντική αδειοδότηση. Για τους ίδιους λόγους δεν έχει ξεκινήσει και το αντιπλημμυρικό έργο στον ποταμό Πάμισο (προϋπολογισμού 65 εκατ. ευρώ), που ανατέθηκε από την περιφέρεια στην ΤΕΡΝΑ. Το έργο περιλαμβάνει ενίσχυση της κοίτης με συρματοκιβώτια (σαρζανέτ), καθαρισμούς, ενίσχυση αναχωμάτων και άλλα. Η εταιρεία πάντως έχει πρόσφατα υποστηρίξει ότι έχει καταθέσει όλες τις απαραίτητες μελέτες από το 2021 αλλά δεν έχει εκδοθεί ακόμα η περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Το μεγαλύτερο αφορούσε την αποκατάσταση βασικών υποδομών στην περιοχή της Καρδίτσας, με προϋπολογισμό 143 εκατ. ευρώ.

Γενικά, το βάρος εκτέλεσης των αντιπλημμυρικών έργων μετά τον «Ιανό» έπεσε στην Περιφέρεια Θεσσαλίας. Οπως ανέφερε σε διάφορες ενημερώσεις το τελευταίο έτος ο περιφερειάρχης Κώστας Αγοραστός, στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας έχουν ολοκληρωθεί ή βρίσκονταν σε εξέλιξη έργα 61,5 εκατ. ευρώ με καθαρισμούς, διευθετήσεις ρεμάτων, ενισχύσεις αναχωμάτων στα Τέμπη, την παραλία της Αγιάς, το Κιλελέρ, τα Φάρσαλα και την Ελασσόνα.

Αντίστοιχα, η περιφέρεια ανέθεσε έργα ύψους 50,7 εκατ. ευρώ στην Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας, 72,6 εκατ. ευρώ στην Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων και 48,7 εκατ. ευρώ στη Μαγνησία και στις Σποράδες. Ερωτώμενος σχετικά με τις καθυστερήσεις στην εκτέλεση των έργων, πριν από ένα έτος σε συνέντευξη Τύπου, ο κ. Αγοραστός είχε επικαλεστεί τη γραφειοκρατία. «Τα δημόσια έργα είναι μια διαρκής μάχη δυσκολιών, ξεκινώντας από τις χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες δημοπράτησης, τα συνεχή στάδια ελέγχου από τη δημοπράτηση μέχρι την κατακύρωση και την εγκατάσταση των αναδόχων, τις ανατιμήσεις στις τιμές των υλικών αλλά και τις απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες».

Αξίζει να σημειωθεί ότι η «Κ» απευθύνθηκε στο υπουργείο Υποδομών προκειμένου να ενημερωθεί για την πρόοδο των αντιπλημμυρικών έργων, ωστόσο δεν υπήρξε ανταπόκριση. Είναι πάντως αμφίβολο αν το υπουργείο Υποδομών, η Γενική Γραμματεία Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του υπουργείου Περιβάλλοντος ή κάποιος άλλος φορέας της κεντρικής κυβέρνησης έχει την πλήρη εικόνα για την εκτέλεση των αντιπλημμυρικών έργων στη χώρα.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ