Στα περισσότερα βιβλία του, τον απασχολούν η σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης, αλλά και τα προβλήματα που απορρέουν από τον ιμπεριαλισμό.

Ζωή και Σταδιοδρομία

Τζόζεφ Κόνραντ (1857-1924), κορυφαίος Βρετανός συγγραφέας πολωνικής καταγωγής. 

Ο Τέοντορ Κόνραντ Ναλέτζ Κορτσενιόφσκι (όπως ήταν το πραγματικό του όνομα) γεννήθηκε στην Πολωνία τον Δεκέμβριο του 1857. Τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε στην Κρακοβία, οπού ζούσε εξόριστη η οικογένειά του. Το 1874 θα φύγει οριστικά από την Πολωνία, μπαρκάροντας, και δε θα γυρίσει παρά τρεις φορές, περαστικός.

Μέχρι το 1893 ταξίδεψε ως ναυτικός στις θάλασσες της ‘Απω Ανατολής πλουτίζοντας θαυμαστά τις εμπειρίες του. Σ’ ολόκληρο το έργο του, η θάλασσα και τα τροπικά νησιά κρατούν ένα ρόλο πρωταρχικό στις δραματικές συγκρούσεις των ηρώων του. ‘Ομως το πιο εκπληκτικό με τον μεγάλο αυτόν πεζογράφο και εξαίρετο στυλίστα – γεγονός που αποτελεί φαινόμενο στην Παγκόσμια λογοτεχνία – είναι ότι έγραψε στα αγγλικά.

Έπρεπε να γίνει 21 ετών για να μάθει τέλεια τα αγγλικά και να περιμένει άλλα 15 χρόνια ώσπου να γράψει και να εκδώσει το πρώτο του βιβλίο. Από εκεί και πέρα η συγγραφική του σταδιοδρομία περιλαμβάνει βιβλία τα οποία το ένα είναι καλύτερο από το άλλο.

Στα 39 του χρόνια ο Τζόζεφ Κόνραντ δημοσίευε ένα από τα αριστουργήματά του, την Καρδιά του σκότους, που άσκησε και ασκεί ακόμη τεράστια επιρροή. Από τον Ελιοτ, ο οποίος εμπνεύσθηκε από αυτόν την Ερημη χώρα (χαρακτηριστικό είναι άλλωστε ότι το αρχικό μότο της ήταν από το βιβλίο του Κόνραντ) ως τον Φράνσις Φορντ Κόπολα που το σενάριο της ταινίας του Αποκάλυψη τώρα είναι βασισμένο στην Καρδιά του σκότους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο επομένως που πολλοί σήμερα θεωρούν τον Κόνραντ συγγραφέα ο οποίος με το έργο του προλέγει ή προετοιμάζει τον μοντερνισμό.

Ο Κόνραντ επηρέασε ανάμεσα σε πολλούς άλλους και τον Ερνεστ Χεμινγκγουέι, τον Ντ.Χ. Λόρενς, τον Γκράχαμ Γκριν, τον Γουίλιαμ Μπάροουζ, τον Τζόζεφ Χέλερ, τον Γέρζι Κοζίνσκι – με διαφορετικό τρόπο και για διαφορετικούς λόγους τον καθένα. Στην εποχή του – και μολονότι ως συγγραφέας ήταν εξαιρετικά επιτυχημένος – πολλοί κριτικοί πίστευαν ότι ο πεσιμισμός του θα απέτρεπε πολλούς αναγνώστες να διαβάσουν το έργο του. Οχι μόνον δεν συνέβη αυτό αλλά ο εξωτικός και αντιηρωικός κόσμος του θα γοήτευε πολύ περισσότερους αναγνώστες στα χρόνια που θα ακολουθούσαν.

Στα σημαντικότερα έργα του περιλαμβάνονται: Ο νέγρος του Νάρκισσου, Λόρδος Τζιμ, Τυφώνας, Νοστρόμος, Με τα μάτια ενός Δυτικού και το πιο ιδιότυπο απ’ όλα, Η γραμμή σκιάς.

Το 1923 του προτάθηκε ο τίτλος του ιππότη αλλά τον αρνήθηκε. Ο ακατάβλητος αυτός συγγραφέας αλλά φιλάσθενος άνθρωπος πέθανε τον επόμενο χρόνο από την καρδιά του και ενταφιάστηκε στην Αγγλία όχι ως Τζόζεφ Κόνραντ αλλά κατά την επιθυμία του με το πολωνικό του όνομα!

Το πιο ενδιαφέρον βιβλίο του θεωρείται “Η καρδιά του σκότους” (1899). Πρόκειται για μια πυκνή, σκοτεινή νουβέλα που βασίζεται στις προσωπικές εμπειρίες του συγγραφέα από το ταξίδι του στο Κονγκό το 1890.

Τα μηνύματα του συγκεκριμένου βιβλίου

Καταδίκη του Ιμπεριαλισμού. Το έργο ξεσκεπάζει την υποκρισία του ευρωπαϊκού «εκπολιτιστικού έργου». Δείχνει ότι πίσω από τις ευγενείς προθέσεις κρυβόταν η βάναυση εκμετάλλευση και η γενοκτονία των Αφρικανών.

Το Σκότος της Ανθρωπινής Ψυχής. Το «σκότος» δεν αναφέρεται στην Αφρική, αλλά στην ίδια την ανθρώπινη φύση. Όταν ο άνθρωπος απομακρύνεται από τους νόμους και τους περιορισμούς της κοινωνίας, έρχεται αντιμέτωπος με τα πιο άγρια ένστικτά του.

Το Ταξίδι ως Ψυχανάλυση. Η διαδρομή στον ποταμό συμβολίζει τη βουτιά στο ασυνείδητο. Όσο πιο βαθιά μπαίνει ο Μάρλοου στη ζούγκλα, τόσο πιο κοντά φτάνει στον πυρήνα του ανθρώπινου κακού.

Η Σχετικότητα του «Πολιτισμού». Ο Κόνραντ αμφισβητεί ποιος είναι πραγματικά ο «άγριος». Οι Ευρωπαίοι, που θεωρούνται πολιτισμένοι, αποδεικνύονται πολύ πιο απάνθρωποι και βάρβαροι από τους ιθαγενείς.

Με πληροφορίες ΚΑΙ από την ιστοσελίδα του εκδοτικού ‘Iνδικτος