Το ολλανδικό μουσείο Kröller-Müller επέλεξε να εκθέσει έναν πλαστό Βαν Γκογκ
Η ειδική παρουσίαση του «λάθος» Βαν Γκογκ ολοκληρώθηκε στο μουσείο. Το έργο επέστρεψε στις αποθήκες του μουσείου μετά το πέρας της έκθεσης.
Γιατί, όμως;
Ας δούμε την ιστορία.
Τι κάνει ένα μουσείο όταν ανακαλύπτει ότι ένας από τους θησαυρούς του είναι πλαστός; Μπορεί να τον αποσύρει στις αποθήκες. Το ολλανδικό Kröller-Müller επέλεξε να τον εκθέσει, δίνοντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν και το λάθος πίσω από την απόκτησή του.
Η ιστορία αφορά μια θαλασσογραφία- «Zeegezicht te Saintes-Maries-de-la-Mer» (Θαλασσογραφία στις Σεντ-Μαρί-ντε-λα-Μερ) – που η ιδρύτρια του μουσείου, Ελένε Κρέλερ-Μίλερ, αγόρασε το 1928 ως έργο του Βαν Γκογκ, έναντι 18.000 δολαρίων μέσω του Βερολινέζου εμπόρου Ότο Βάκερ (Otto Wacker), κατόπιν σύστασης του συμβούλου της H.P. Bremmer Ο πίνακας προερχόταν από τον έμπορο Ότο Βάκερ, ο οποίος είχε εμφανίσει στην αγορά 33 άγνωστα έργα του ζωγράφου.
Το 1930 ο ειδικός Jacob-Baart de la Faille αμφισβήτησε τη γνησιότητά του, και το 1932 ο Βάκερ καταδικάστηκε για απάτη. Ο πίνακας αποδείχθηκε ότι ζωγραφίστηκε από τον αδελφό του πλαστογράφου, τον Leonhard Wacker, βασισμένος σε σχέδιο του Emile Bernard.
Μετά από δεκαετίες που έμεινε στις αποθήκες (από το 1947), το Μουσείο αποφάσισε να το εκθέσει ανοιχτά, συνοδεύοντάς το μάλιστα με ειδική σειρά podcast για να αφηγηθεί την ιστορία της μεγάλη συλλέκτριας που πίστεψε παθιασμένα στην ιδιοφυΐα του Βαν Γκογκ, πέφτοντας ωστόσο θύμα μεγάλης απάτης.
Η εξήγηση
Η εξήγηση για την προέλευσή τους ήταν μυθιστορηματική: υποτίθεται ότι ανήκαν σε έναν Ρώσο αριστοκράτη και είχαν φυγαδευτεί από τη Σοβιετική Ένωση. Το όνομά του έπρεπε να παραμείνει μυστικό. Αναγνωρισμένοι ειδικοί πείστηκαν και έγκυροι έμποροι αγόρασαν πίνακες. Σύντομα, όμως, εμφανίστηκαν αμφιβολίες. Η έρευνα δεν επιβεβαίωνε την ιστορία, ενώ οι τεχνικές εξετάσεις ενίσχυαν τις υποψίες.
Ένα πλαστό έργο έχει άλλωστε πολλά να πει για τους ανθρώπους που θέλησαν να το πιστέψουν. Για την εμπιστοσύνη στην αυθεντία, την επιθυμία της απόκτησης, τη δύναμη ενός διάσημου ονόματος.
Και αφήνει στον επισκέπτη μια κάπως ενοχλητική ερώτηση: αν ένας πίνακας μας συγκινεί πριν διαβάσουμε την ετικέτα του, τι ακριβώς αλλάζει όταν μάθουμε ότι η υπογραφή είναι ψεύτικη;
Σημείωση: Στο παρελθόν, το 2012, το ίδιο μουσείο είχε αντιστροφη περίπτωση, καθώς μια «Νεκρή Φύση» που θεωρούνταν πλαστή αποδείχθηκε τελικά αυθεντικός Βαν Γκογκ μετά από έρευνες με ακτίνες Χ.
