Της Jackie Flynn Mogensen
Περίπου ένα στα οκτώ περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως μπορεί να οφείλεται σε λοιμώξεις, πολλές από τις οποίες μπορούν να προληφθούν με εμβολιασμό, έγκαιρο έλεγχο ή θεραπεία. Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet Oncology υπολογίζει ότι το 2024 οι λοιμώδεις παράγοντες ευθύνονταν για περίπου 2,3 εκατ. περιστατικά καρκίνου, δηλαδή περίπου το 12% όλων των νέων διαγνώσεων στον κόσμο.
Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori) και ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) αποτελούν τους σημαντικότερους λοιμώδεις παράγοντες: Μαζί συνδέθηκαν με περισσότερα από 1,5 εκατ. περιστατικά καρκίνου. Περίπου 360.000 περιπτώσεις αποδόθηκαν σε λοιμώξεις από τον ιό της ηπατίτιδας Β και άλλες 260.000 στον ιό Epstein-Barr.
Το αισιόδοξο στοιχείο είναι ότι πρόκειται για παράγοντες κινδύνου στους οποίους η ιατρική μπορεί να παρέμβει. Οι λοιμώξεις μπορούν να ανιχνευθούν, ορισμένες να θεραπευθούν και άλλες να προληφθούν με εμβόλια. Αυτό σημαίνει ότι σημαντικό μέρος των εκατομμυρίων αυτών καρκίνων θα μπορούσε δυνητικά να αποφευχθεί.
Η νέα ανάλυση επικαιροποιεί αντίστοιχη έρευνα του 2018 και ενσωματώνει νεότερες γνώσεις για τη σχέση λοιμώξεων και καρκίνου. Για παράδειγμα, ο Epstein-Barr ήταν ήδη γνωστό ότι προκαλεί καρκίνους όπως εκείνους του ρινοφάρυγγα και ορισμένα λεμφώματα. Έκτοτε έχει συνδεθεί και με ορισμένους καρκίνους του στομάχου καθώς και με σπανιότερες μορφές λεμφώματος.
Η επιβάρυνση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στον κόσμο. Στην υποσαχάρια Αφρική καταγράφονται υψηλότερα ποσοστά καρκίνων που σχετίζονται με λοιμώξεις, εν μέρει λόγω των μεγάλων διαφορών στις επενδύσεις για πρόληψη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περιορισμένη πρόσβαση σε προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε σύγκριση με χώρες όπως οι ΗΠΑ.
Υπάρχουν ήδη αρκετά διαθέσιμα εργαλεία πρόληψης. Για την ηπατίτιδα C μπορούν να γίνουν έλεγχος και θεραπεία, ενώ για την ηπατίτιδα Β υπάρχει εμβόλιο· και οι δύο λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο του ήπατος. Η θεραπεία με αντιβιοτικά σε ανθρώπους που έχουν μολυνθεί από H. pylori μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το εμβόλιο κατά του HPV, το οποίο μπορεί να προλάβει έξι διαφορετικούς καρκίνους, μεταξύ αυτών του τραχήλου της μήτρας, του φάρυγγα και του πρωκτού.
Τα αποτελέσματα από τον εμβολιασμό κατά του HPV είναι ήδη ορατά. Στα 20 χρόνια από την εισαγωγή του εμβολίου στις ΗΠΑ, τα ποσοστά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έχουν μειωθεί σε ορισμένες πολιτείες κατά περισσότερο από 50% στις γυναίκες ηλικίας 20-31 ετών, δηλαδή στην πρώτη γενιά που είχε τη δυνατότητα να εμβολιαστεί στην προεφηβική ηλικία. Αντίστοιχα οφέλη έχουν καταγραφεί και σε άλλες χώρες.
