Δεν υπάρχει τίποτε το πιο ανησυχητικό (δεν μπορώ να βρω πιο ήπια έκφραση) από τη μαζική επίθεση στην κυβέρνηση για τις τέσσερις ενεργειακές συμφωνίες παραχώρησης δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου. Για άλλη μια φορά, η συνωμοσιολογία συναντήθηκε με το τυφλό αντιπολιτευτικό μένος. Αν πάλι πρόκειται για μαζική αμνησία, τότε ας λάβουν όλοι υπ’ όψιν ότι προέχουν το εθνικό συμφέρον και η εθνική ενότητα.
Γράφει η Σοφία Βούλτεψη
Κατά τη συζήτηση των συμβάσεων της Ελλάδας με τη Chevron και τη Hellenic Energy, κυριάρχησε η κριτική και οι «ανησυχίες» σχετικά με κάποιου είδους αμφισβήτηση όσον αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματά μας, με διαρκείς αναφορές στην παράγραφο 3 του άρθρου 30, που παραπέμπουν σε… εθνική προδοσία.
Κατά την ψηφοφορία, όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης (και όχι μόνο) καταψήφισαν τα δύο άρθρα των συμβάσεων για τη Νότια Κρήτη εκφράζοντας, λέει, με αυτόν τον τρόπο τις «έντονες ανησυχίες τους»!
Άλλοι ξέχασαν το περιεχόμενο των προηγούμενων συμβάσεων που είχαν υπογράψει και ψηφίσει και άλλοι (βλέπε ΣΥΡΙΖΑ) εκθείαζαν τις συμβάσεις του 2019, που αν και επί των ημερών τους είχαν υπογραφεί –με τον κ. Τσίπρα να τις παρουσιάζει εν επισήμω τελετή τον Μάιο του 2019– δεν τις ψήφισαν όταν η κυβέρνηση Μητσοτάκη τις έφερε στη Βουλή αυτούσιες, τον Σεπτέμβριο του 2019, δηλαδή μετά τις εκλογές.
Τότε, το «επιχείρημα» ήταν η αποκρατικοποίηση των ΕΛΠΕ, την οποία οι ίδιοι (η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ) είχαν αποφασίσει και επίσημα συμφωνήσει με την τρόικα από τον Απρίλιο του 2018!
Οι αποφάσεις για τα ΕΛΠΕ
Ανοίγω μια παρένθεση για να επαναλάβω τα ακόλουθα: Με το τρίτο μνημόνιο, οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ δεσμεύτηκαν να ολοκληρώσουν τις συναλλαγές για την παραχώρηση του αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος» και του ΔΕΣΦΑ (τέλος 2018), των ΕΛΠΕ και της μαρίνας του Αλίμου (μέσα 2019), της Εγνατίας, των ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ και των περιφερειακών λιμανιών Αλεξανδρούπολης και Καβάλας (τέλος 2019). Καθώς και την πώληση των μετοχών της ΔΕΗ, του δικτύου ΔΕΠΑ, των περιφερειακών λιμένων Ηγουμενίτσας και Κερκύρας και της υπόγειας αποθήκευσης της Καβάλας (μέσα 2021) και άλλων περιφερειακών λιμένων βάσει των συστάσεων των συμβούλων του ΤΑΙΠΕΔ.
Το Μεσοπρόθεσμο για την περίοδο 2018-2022 προέβλεπε συνολικά έσοδα ύψους 3,955 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων του ΤΑΙΠΕΔ, τα οποία θα κατανέμονταν σε 2,031 δισ. ευρώ το 2018, σε 1,204 δισ. ευρώ το 2019, σε 238 εκατ. ευρώ το 2020, σε 212 εκατ. ευρώ το 2021 και σε 270 εκατ. ευρώ το 2022.
Τα έσοδα του 2018 (2,031 δισ. ευρώ) θα προέρχονταν και από τα έσοδα από τα ΕΛΠΕ, που αναφέρονταν και στο Επικαιροποιημένο Σχέδιο Αξιοποίησης Δημόσιας Περιουσίας (Asset Development Plan, 26 Απριλίου 2016) του ΤΑΙΠΕΔ και στο ΦΕΚ 1472 της 25ης Μαΐου 2016, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ, με το Τρίτο Μνημόνιο, μετέφερε στο Υπερταμείο και τους υδρογονάνθρακες!
Όπως αναφέρεται στο σχετικό κείμενο «άτυπης ενημέρωσης» (7/8/2015) «στο Ταμείο θα περιέλθουν περιουσιακά στοιχεία του Δημοσίου, μετοχές των κρατικών επιχειρήσεων, υποδομές, καθώς και ακίνητα του ελληνικού Δημοσίου και όλα τα μελλοντικά έσοδα που θα προκύψουν από την εκμετάλλευση του ορυκτού/φυσικού πλούτου της χώρας, υδρογονάνθρακες κ.λπ.». Το κλείσαμε κι αυτό, εντάξει; (Για να μην πω καμιά πιο βαριά κουβέντα μέσα στη Σαρακοστή!)
Τι ισχυρίζονται και τι ισχύει
Επανέρχομαι στα τρέχοντα της σκόπιμης μαζικής αμνησίας. Όλοι μαζί οι «ανησυχούντες» παραδέχθηκαν πως μια συμφωνία με ιδιωτικές εταιρείες ούτε το Δίκαιο της Θάλασσας αλλάζει ούτε κυριαρχικά δικαιώματα θίγει. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, τότε μια τέτοια συμφωνία θα ήταν άκυρη από τη γέννησή της – και αυτό το γνωρίζουν και οι εταιρείες.
Διερωτώνται, όμως – και πάλι όλοι μαζί: Τότε γιατί μπήκε το συγκεκριμένο άρθρο, ενώ στις προηγούμενες συμβάσεις (ειδικά αυτή του 2019 με την Total, επίσης για τα οικόπεδα της Κρήτης) δεν υπήρχε τέτοια παράγραφος που, όπως λένε, περιγράφει «δυνητική απομείωση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων», επειδή στο μεταξύ υπήρξε το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο;
Μας λένε δηλαδή ότι ένα παράνομο μνημόνιο μπορεί να παραγάγει νόμιμα δικαιώματα και θα μπορούσε να οδηγήσει σε παράνομα αποτελέσματα, τα οποία όμως δεν μπορούν να παραχθούν διότι θα παραβιαζόταν το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας!
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα νομικό κείμενο που καλύπτει τη χώρα έναντι μελλοντικών απαιτήσεων των εταιρειών, διότι υπάρχει στο τριεθνές ένα σημείο που δεν έχει οροθετηθεί (Λιβύη-Αίγυπτος).
Ως γνωστόν, όλες οι συμβάσεις περνούν από τον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που σημειώνει ότι συνδέεται το γεωγραφικό αντικείμενο των συμβάσεων με ενδεχόμενες μελλοντικές διακρατικές συμφωνίες οριοθέτησης.
Λογικό, διότι σε διαφορετική περίπτωση οι εταιρείες θα ζητούσαν αποζημιώσεις.
Απαράδεκτη στάση του ΠΑΣΟΚ
Η αλήθεια είναι ότι τέτοιες προβλέψεις υπήρχαν σε όλες τις προηγούμενες συμβάσεις – άλλο τώρα που το ΠΑΣΟΚ εκδηλώνει την έκπληξή του, με τον Ανδρουλάκη να λέει ότι «για πρώτη φορά εμφανίζεται μια καινούργια ρήτρα». Αυτό δεν μας εκπλήσσει, ο Ανδρουλάκης έχει τον καημό του. Αλλά η στάση του Γιάννη Μανιάτη, που ξαφνικά «αλυχτάει μαζί με τους άλλους λύκους» του ΠΑΣΟΚ, αν και γνωρίζει πολύ καλά, ως πρωταγωνιστής των εξελίξεων (και ως υπουργός της συγκυβέρνησης), ότι απλά υπάρχουν διαφορετικές διατυπώσεις, είναι πολύ απογοητευτική.
Πολύ περισσότερο που έχει θριαμβευτικά δηλώσει: «Δικαίωση της πατριωτικής πολιτικής μας 2010-2014 αποτελεί η σημερινή ανακοίνωση της υποβολής προσφοράς από την αμερικανική Chevron και τη Helleniq Energy στον διαγωνισμό για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης». Αν δικαιώθηκε η πατριωτική πολιτική 2010-2014, πώς τελικά απειλούνται τα κυριαρχικά μας δικαιώματα;
Από το 1960 μέχρι σήμερα
Ο αγώνας για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων ξεκίνησε το 1960, όταν πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες γεωλογικές κυρίως έρευνες στη χερσαία Ελλάδα. Το 1976 ψηφίστηκε ο πρώτος νόμος για τις έρευνες υδρογονανθράκων (ν. 468/76). Ακολούθησε ο νόμος 2289/95, ο οποίος εκσυγχρονίστηκε με τον νόμο 4001/2011. Το 2012 διεξήχθησαν από τη νορβηγική εταιρεία PGS σεισμικές ερευνητικές εργασίες απόκτησης δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης (multiclient) εντός του θαλάσσιου χώρου στη Δυτική Ελλάδα και νότια της Κρήτης.
Το 2013, με τον νόμο 4162/2013 ψηφίστηκε το Ταμείο Αλληλεγγύης Γενεών που καθόριζε πού θα κατευθυνθούν τα έσοδα από τους υδρογονάνθρακες. Τον Μάιο του 2014 υπογράφηκαν οι τρεις πρώτες συμβάσεις (Κατάκολο, Ιωάννινα και Πατραϊκός Κόλπος), παρουσία Σαμαρά και Βενιζέλου, οι οποίες ψηφίστηκαν στη Βουλή τον Σεπτέμβριο του 2014.
Ήταν τότε που ο ΣΥΡΙΖΑ θυμήθηκε τις… 7 αδελφές, φώναζε «ούτε σταγόνα αίμα για το πετρέλαιο», κατήγγειλε τις τριμερείς, μιλούσε για «αδιέξοδο success story», «ενεργειακή μπανανία», «εγωκεντρικό ψευδοπατριωτικό παραλήρημα» – αυτό το τελευταίο για τον τότε υπουργό Μανιάτη, που και μόνο γι’ αυτό έπρεπε να είναι πιο προσεκτικός και ας είχε την μοίρα του Κωνσταντινόπουλου.
Τα υπόλοιπα είναι γνωστά: Ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε στην εξουσία, «ξέχασε» να ανοίξει τις προσφορές, έβαλε τον Λαφαζάνη να παραδίδει μαθήματα «ενεργειακής δημοκρατίας στις ΗΠΑ», έτρεχε για πετρέλαιο στη Βενεζουέλα και ρούβλια στη Μόσχα, έκανε τη στροφή το 2017, υπέγραψε το 2019, καταψήφισε μετά τις εκλογές που έχασε και τώρα επανήλθε στις εργοστασιακές του ρυθμίσεις, προσθέτοντας και… εθνικές ανησυχίες.
Λοιπόν, για να τελειώνουμε: Το 2012, ακριβώς επειδή δεν είχε καθοριστεί ΑΟΖ, οι περιοχές που δόθηκαν στον διαγωνισμό ήταν εντός χωρικών υδάτων, σε λιγότερο από 6 μίλια από τις ακτές μας. Ήταν προδοσία; Καταργήθηκε η δυνατότητά μας για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια; Όχι! Ήταν απλώς μια αισιόδοξη αρχή, αν και χωρίς τη βαρύτητα μιας ΑΟΖ.
Το 2014, τα έσοδα του Δημοσίου από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων διαμορφώνονταν στη σχετική σύμβαση από το ύψος της παραγωγής και τα «γεωγραφικά, γεωλογικά και λοιπά χαρακτηριστικά της περιοχής».
Τι υποκρυπτόταν κάτω από τους όρους «γεωγραφικά» και «λοιπά χαρακτηριστικά»; Ποια ήταν αυτά τα «χαρακτηριστικά»; Διότι τα γεωλογικά αναφέρονταν σαφώς, οπότε προφανώς έμπαιναν οι ίδιες εγγυήσεις με διαφορετική διατύπωση. Ήταν προδοσία; Όχι!
Ήταν ακριβώς η διασφάλιση του κράτους έναντι μελλοντικών απαιτήσεων των εταιρειών. Και ήταν η νέα ελπιδοφόρα συνέχεια! Το 2019, αναφερόταν ακριβώς το ίδιο – γεωγραφικά, γεωλογικά και λοιπά χαρακτηριστικά.
Περί… «ανωτέρας βίας»
Σε όλους τους νόμους που επικυρώνουν τις συμβάσεις για τους υδρογονάνθρακες περιλαμβάνεται το άρθρο 26 περί ανωτέρας βίας, που αποτελεί μία από τις πιο ευρείες νομικές έννοιες (ν. 4298/2014 για το Κατάκολο, ν. 4299/2014 για τον Πατραϊκό Κόλπο, ν. 4300/2014 για τα Ιωάννινα, ν. 4525/2018 για το Ιόνιο, ν. 4628/2019 για τη θαλάσσια περιοχή «Noτιοδυτικά Κρήτης» και ο νόμος που μόλις ψηφίστηκε προκαλώντας κάποιου είδους ιερά οργή).
Το άρθρο 26 περιλαμβάνει έξι παραγράφους που περιγράφουν την ανωτέρα βία. Σύμφωνα με αυτό, «ανωτέρα βία» σημαίνει οποιοδήποτε γεγονός που δεν υπόκειται στον εύλογο έλεγχο του μέρους που επικαλείται ότι επηρεάσθηκε από το γεγονός αυτό και το οποίο δεν προκλήθηκε από ή στο οποίο δεν συνέτεινε αυτό το μέρος και περιλαμβάνει –ενδεικτικά– θεομηνίες, επιδημίες, σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες, εκρήξεις, απεργίες, ανταπεργίες, πολέμους και εμπόλεμη κατάσταση, επαναστάσεις, κοινωνικές αναταραχές, εξεγέρσεις, στάσεις και πράξεις της κυβέρνησης της Ελλάδας ή οποιασδήποτε αλλοδαπής κυβέρνησης. Η ανωτέρα βία δεν δικαιολογεί την παράλειψη καταβολής οποιουδήποτε οφειλόμενου σύμφωνα µε την παρούσα σύμβαση ποσού και έλλειψη κεφαλαίων δεν συνιστά ανωτέρα βία.
Μπορεί να μου πει κάποιος από τους ανησυχούντες τι ακριβώς σημαίνει η (ασαφής) αναφορά σε «πράξεις της κυβέρνησης της Ελλάδας ή οποιασδήποτε αλλοδαπής κυβέρνησης»;
Μόνιμη η απόκλιση
Άλλωστε, επισήμως είχαν περιγραφεί οι ιδιαιτερότητες των συμβάσεων μίσθωσης για την περιοχή Νοτιοδυτικά Κρήτης, που προέκυπταν συγκριτικά με το Model Lease Agreement (Πρότυπη Σύμβαση Μίσθωσης) που αποτυπώθηκε και στις προηγούμενες συμβάσεις. Οι ιδιαιτερότητες αυτές συνίσταντο σε σειρά αποκλίσεων από την Πρότυπη Σύμβαση Μίσθωσης:
Η απόκλιση συνίσταται στην πρόβλεψη ότι «εάν, συνεπεία γεγονότος ανωτέρας βίας, ανασταλούν οι εργασίες πετρελαίου ή/και άλλα συμβατικά δικαιώματα και συμβατικές υποχρεώσεις δυνάμει της παρούσας για διάστημα μεγαλύτερο των δώδεκα (12) συνεχόμενων μηνών μετά τη γνωστοποίηση γεγονότος ανωτέρας βίας, τα μέρη συναντώνται για να συζητήσουν με καλή πίστη και να συμφωνήσουν από κοινού τη συνέχιση ή την καταγγελία της παρούσας σύμβασης. Σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας μεταξύ των μερών εντός περιόδου δώδεκα (12) μηνών από το απώτερο εκ των ακολούθων: (i) της γνωστοποίησης ανωτέρας βίας, ή (ii) την έναρξη των ανωτέρω συζητήσεων, οι διατάξεις περί αναστολής του άρθρου 26.3 εξακολουθούν να ισχύουν και ανά πάσα στιγμή ο εκμισθωτής ή ο μισθωτής δύναται να επιδώσει στο έτερο μέρος γνωστοποίηση προ δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών, προκειμένου να συναντηθούν και να συζητήσουν σχετικά με τη συνέχιση ή λήξη της παρούσας σύμβασης».
Αυτές τις αποκλίσεις δεν τις είχαν δει όσοι διαφωνούν σήμερα ή μήπως τότε τις έβρισκαν λογικές, οπότε και τις υπέγραψαν και τις ψήφισαν;
Το άρθρο 30 και το ρίσκο
Όσο για το άρθρο 30 περί τροποποιήσεων της σύμβασης, οι δύο πρώτες παράγραφοι υπήρχαν σε όλες τις συμβάσεις μετά το 2018. Προβλέπουν ότι οι όροι της σύμβασης μπορούν να τροποποιηθούν μόνο με έγγραφη συμφωνία μεταξύ των μερών και οποιαδήποτε τροποποίηση των όρων της αποκτά ισχύ μόνο έπειτα από κύρωση από το ελληνικό Κοινοβούλιο. Και πως με αίτηση του μισθωτή, οι προθεσμίες εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του μισθωτή μπορούν να παραταθούν με έγγραφη συναίνεση του εκμισθωτή.
Στον τελευταίο νόμο προστέθηκε η επίμαχη τρίτη παράγραφος, διότι, αν δεν κάνω λάθος, βρισκόμαστε επιτέλους σε διαδικασία οριοθέτησης ΑΟΖ – άλλωστε γι’ αυτό και σε όλες τις προηγούμενες συμβάσεις μετά το 2014 γίνεται αναφορά σε «γεωγραφικά και λοιπά χαρακτηριστικά».
Επομένως, καθώς τα πράγματα επιταχύνονται, πρέπει το κράτος-εκμισθωτής να διασφαλιστεί έναντι μελλοντικών απαιτήσεων του μισθωτή, ώστε ο τελευταίος να μην απαιτήσει αποζημιώσεις.
Αλλά και πέραν του γεγονότος ότι μια σύμβαση με ιδιώτες δεν αλλάζει το Διεθνές Δίκαιο και δεν θίγει κυριαρχικά δικαιώματα, αυτό στο οποίο θα έπρεπε να δοθεί σημασία είναι ότι οι εταιρείες (που έρχονται χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία οριοθέτησης ΑΟΖ), είναι τόσο αισιόδοξες για τα αποτελέσματα των ερευνών τους που όχι μόνο τις χρηματοδοτούν, αλλά αναλαμβάνουν και εγγράφως το ρίσκο του αποκλεισμού δημιουργίας δικαιωμάτων, αξιώσεων σε έξοδα ή αποζημιώσεων έναντι του εκμισθωτή, που είναι η Ελληνική Δημοκρατία.
Συμπέρασμα: Όταν συστηματικά ψηφίζεις άρθρο περί ανωτέρας βίας, οι υπόλοιπες αιτιάσεις παρέλκουν…
ΠΗΓΗ TOMANIFESTO.GR
