Η Meta αναγκάζεται να αλλάξει τους κανόνες για τους εφήβους – Και τώρα τι θα κάνουν οι άλλες χώρες;
Η Meta συμφώνησε σε όριο δύο ωρών, νυχτερινό «κλείδωμα», περιορισμό των likes και αυστηρότερο έλεγχο ηλικίας για τους ανήλικους στις ΗΠΑ. Η πραγματική σημασία όμως βρίσκεται αλλού: δημιουργείται ένα ρυθμιστικό προηγούμενο που δύσκολα θα αγνοήσουν οι υπόλοιπες πλατφόρμες — και οι κυβερνήσεις του κόσμου.
Το πραγματικά μεγάλο ζήτημα ως απόρροια της διαπολειτιακής συμφωνίας της ΜΕΤΑ είναι ότι αλλάζει ο σχεδιασμός του προϊόντος.
Για πρώτη φορά στις ΗΠΑ η Meta υποχρεώνεται, μέσω της συμφωνίας, να αλλάξει βασικά χαρακτηριστικά της καθημερινής εμπειρίας των ανηλίκων σε Instagram και Facebook. Και υπάρχει μια λέξη-κλειδί σε όλη τη συμφωνία:
Δηλαδή δεν λέει πια στον 15χρονο «αν θέλεις, ενεργοποίησε ένα εργαλείο για να περιορίσεις τον χρόνο σου». Το όριο ενεργοποιείται αυτόματα. Για να παρακαμφθεί χρειάζεται γονική άδεια. Αυτό είναι ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας.
Συγκεκριμένα προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
- δύο ώρες συνολικά την ημέρα για Facebook και Instagram στους κάτω των 18, με γονική άδεια για απενεργοποίηση του ορίου,
- αποκλεισμός πρόσβασης από 00:00 έως 06:00,
- διακοπή push notifications τη νύχτα και κατά τις σχολικές ώρες,
- υπενθυμίσεις μετά από παρατεταμένο scrolling,
- απόκρυψη του αριθμού των likes από τους ανήλικους,
- απαγόρευση ορισμένων φίλτρων αισθητικής/κοσμητικών επεμβάσεων,
- ισχυρότερη εξακρίβωση ηλικίας,
- και ανεξάρτητος ελεγκτής που θα εξετάζει κατά πόσον η Meta εφαρμόζει πραγματικά τα μέτρα.
Υπάρχει μάλιστα μια λεπτομέρεια που θεωρώ πολύ μεγάλη είδηση: εάν TikTok, YouTube, Snapchat και άλλες μεγάλες πλατφόρμες οδηγηθούν σε ανάλογες συμφωνίες, ενεργοποιείται αυστηρότερη δεύτερη φάση. Το πλαίσιο μπορεί να φτάσει σε 60 λεπτά ημερησίως ανά πλατφόρμα και αποκλεισμό από τις 10 μ.μ. έως τις 7 π.μ.
Θα έχει αποτέλεσμα;
Ναι, αλλά… Το όριο των δύο ωρών μπορεί πράγματι να μειώσει τον συνολικό χρόνο έκθεσης. Ο νυχτερινός αποκλεισμός είναι επίσης ουσιαστικός, όπως και η διακοπή των ειδοποιήσεων στο σχολείο. Και η εξακρίβωση ηλικίας είναι κρίσιμη: κανένα μέτρο δεν λειτουργεί εάν ένα παιδί 13 ετών δηλώνει απλώς ότι είναι 19.
Υπάρχει όμως ένα τεράστιο αλλά. Η συμφωνία δεν καταργεί αυτομάτως για όλους τους ανήλικους τον προσωποποιημένο αλγόριθμο συστάσεων. Η επιλογή ενός μη αλγοριθμικού, χρονολογικού feed προβλέπεται ως δυνατότητα, όχι ως καθολικό default. Και αυτό ακριβώς επικρίνουν ειδικοί στην ασφάλεια των παιδιών: μπορείς να περιορίσεις το παιδί στις δύο ώρες, αλλά τι του δείχνεις μέσα σε αυτές τις δύο ώρες;
Ο πρώην διευθυντής μηχανικής της Meta Arturo Béjar το έθεσε σκληρά: το χρονικό όριο από μόνο του δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα εάν το περιεχόμενο που παραδίδεται και ο μηχανισμός που προκαλεί την επιθυμία για περισσότερο scrolling παραμένουν προβληματικά.
Άρα το μέτρο χτυπά πολύ σοβαρά τη διάρκεια της έκθεσης, αλλά όχι ακόμη στην καρδιά του επιχειρηματικού μοντέλου της αλγοριθμικής δέσμευσης.
Αποτελεί δεδικασμένο;
Με την αυστηρά νομική έννοια, όχι: δεν αποτελεί δεδικασμένο για την Ελλάδα, τη Γαλλία ή οποιαδήποτε άλλη χώρα. Πρόκειται για αμερικανικό δικαστικό συμβιβασμό, ο οποίος μάλιστα τελεί ακόμη υπό δικαστική έγκριση. Αλλά από άποψη ρυθμιστικού προηγουμένου, ναι .
Επί χρόνια οι πλατφόρμες μπορούσαν να υποστηρίζουν ότι σκληρότερα όρια είναι τεχνικά δύσκολα, ότι πρέπει να βασιζόμαστε στις επιλογές χρηστών και γονέων ή ότι τέτοιοι περιορισμοί θα άλλαζαν υπερβολικά το προϊόν.
Τώρα η ίδια η Meta συμφωνεί ότι μπορεί τεχνικά να τα κάνει. Μπορεί να αναγνωρίζει καλύτερα την ηλικία. Μπορεί να κλείνει το Instagram τη νύχτα για έναν ανήλικο. Μπορεί να επιβάλλει χρονικό όριο. Μπορεί να εξαφανίσει τα likes. Μπορεί να κόψει τις ειδοποιήσεις την ώρα του σχολείου. Μπορεί να αλλάξει τα default settings.
Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για κυβερνήσεις και ρυθμιστικές αρχές αλλού, γιατί πλέον μπορούν εύλογα να ρωτήσουν:
«Αφού το κάνετε για ένα παιδί στην Καλιφόρνια, γιατί δεν μπορείτε να το κάνετε για ένα παιδί στην Αθήνα, στο Παρίσι ή στη Μαδρίτη;»
Και δεν είναι θεωρητικό. Οι γενικοί εισαγγελείς των πολιτειών βρίσκονται ήδη σε συζητήσεις με άλλες πλατφόρμες, ενώ υπάρχουν παράλληλες δικαστικές υποθέσεις εναντίον TikTok και άλλων εταιρειών. Η ίδια η Meta ζητά πλέον από TikTok και YouTube να ακολουθήσουν, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται λύση για ολόκληρο τον κλάδο.
Το θέμα είναι τέραστιο και δεν αρκούν κάποιες παράγραφοι, απλά ενημερωτικοί. Θα πρέπει να ερευνηθεί τι αλλάζει πραγματικά, πού είναι οι τρύπες της συμφωνίας και κυρίως αν αυτό είναι η αρχή του τέλους της εποχής όπου οι πλατφόρμες αποφάσιζαν μόνες τους πώς θα προστατεύουν τα παιδιά.
