Σεντζέν: Ο φόβος μιας «νέας Γιάλτας» πάνω από τη συνάντηση Τραμπ, Σι και Πούτιν
Πυρηνικά, Ιράν και σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων στην ατζέντα της τριμερούς. Χαμηλές οι προσδοκίες για συμφωνίες, ισχυρός ο πολιτικός συμβολισμός και ανοιχτό το ζήτημα της Ουκρανίας. Ισως μια νέα Γιάλτα;
Το κόκκινο χαλί είχε στρωθεί στην πίστα του αεροδρομίου της Σεντζέν, αλλά το σημαντικότερο στοιχείο της υποδοχής ήταν ο ίδιος ο οικοδεσπότης. Ο Σι Τζινπίνγκ καλωσόρισε προσωπικά τον Ντόναλντ Τραμπ κατά την άφιξή του στην Κίνα την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος σε μια επίσκεψη με απαιτητική διπλωματική συνέχεια.
Σύμφωνα με το POLITICO, ο Αμερικανός πρόεδρος πρόκειται να συναντηθεί την Πέμπτη με τον Κινέζο ομόλογό του και στη συνέχεια να συμμετάσχει σε τριμερή συνάντηση με τον Σι και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας–Ειρηνικού, APEC. Θα είναι η πρώτη φορά που οι τρεις ηγέτες θα καθίσουν μαζί στο ίδιο τραπέζι. Η συνάντηση της 19ης Νοεμβρίου έχει ανακοινωθεί επισήμως και από το Πεκίνο.
Η εικόνα έχει από μόνη της πολιτικό βάρος. Η Ουάσιγκτον, το Πεκίνο και η Μόσχα επιχειρούν να συζητήσουν τη μεταξύ τους σχέση σε μια περίοδο πολέμων, εμπορικών αντιπαραθέσεων και αυξανόμενης δυσπιστίας. Το αν μπορούν να συμφωνήσουν σε κάτι ουσιαστικό παραμένει διαφορετικό ερώτημα.
Τα πυρηνικά στην πρώτη γραμμή
Ο Τραμπ επιδιώκει να ανοίξει τη συζήτηση για ένα νέο πλαίσιο ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών, μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο, της τελευταίας εναπομείνασας αμερικανορωσικής συμφωνίας περιορισμού των στρατηγικών πυρηνικών όπλων.
Η φιλοδοξία είναι μεγάλη. Η διαμόρφωση, όμως, ενός κοινού πλαισίου ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις με διαφορετικά οπλοστάσια, στρατηγικές προτεραιότητες και αντιλήψεις περί ασφάλειας απαιτεί πολύ περισσότερα από μια συνάντηση κορυφής. Το Πεκίνο υποστηρίζει επί μακρόν ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία πρέπει πρώτα να περιορίσουν τα πολύ μεγαλύτερα δικά τους αποθέματα προτού ζητήσουν αντίστοιχες δεσμεύσεις από την Κίνα.
Η αναφορά στην «αποπυρηνικοποίηση» δίνει έναν φιλόδοξο πολιτικό τόνο. Το πρακτικό ζητούμενο είναι αν μπορεί να αρχίσει μια αξιόπιστη διαδικασία διαπραγμάτευσης, με κανόνες, δυνατότητα επαλήθευσης και διάρκεια.
Το Ιράν και η εκκρεμότητα της Ουκρανίας
Ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί επίσης βασικό θέμα που θέλει να θέσει ο Αμερικανός πρόεδρος. Οι συνομιλίες προσφέρουν τη δυνατότητα να διερευνηθεί πού υπάρχουν περιθώρια συνεννόησης και πού οι θέσεις των τριών χωρών παραμένουν ασύμβατες.
Για την Ουκρανία, η εικόνα της ατζέντας υπήρξε λιγότερο σαφής. Το δημοσίευμα του POLITICO καταγράφει την αρχική αμερικανική πρόθεση να μη δοθεί κεντρική θέση στον πόλεμο, αλλά και τη δήλωση του συμβούλου του Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, ότι δύσκολα θα μπορούσαν οι τρεις ηγέτες να συναντηθούν χωρίς να τον συζητήσουν. Νεότερες ανταποκρίσεις αναφέρουν ότι ο Τραμπ δήλωσε στη συνέχεια πως η Ουκρανία θα περιληφθεί στις συνομιλίες.
Η αβεβαιότητα αυτή εξηγεί μέρος της ανησυχίας στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: ποιες αποφάσεις μπορεί να συζητηθούν για την ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς τη συμμετοχή εκείνων που επηρεάζονται άμεσα; Οι φόβοι αυτοί έχουν ήδη εκφραστεί ενόψει της τριμερούς.
Δεν προκύπτει ότι επίκειται κάποια συνολική διευθέτηση. Ωστόσο, ακόμη και η επιλογή των θεμάτων, των συμμετεχόντων και των προτεραιοτήτων δείχνει ποιος έχει τη δυνατότητα να καθορίζει τη συζήτηση.
Ο οικοδεσπότης και το μήνυμα της Κίνας
Για τον Σι, η φιλοξενία της συνάντησης προσφέρει την ευκαιρία να παρουσιάσει την Κίνα ως κεντρικό συνομιλητή στις διεθνείς υποθέσεις. Την ίδια ημέρα, απευθυνόμενος σε επιχειρηματίες στο πλαίσιο της APEC, υπερασπίστηκε το ελεύθερο εμπόριο και τη σταθερότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, σε μια παρέμβαση που ανέδειξε τις διαφορές του Πεκίνου με την εμπορική πολιτική της Ουάσιγκτον.
Η θερμή υποδοχή, συνεπώς, δεν σημαίνει ότι οι ανταγωνισμοί έχουν υποχωρήσει. Μπορεί να λειτουργεί ως προϋπόθεση για να συζητηθούν, να περιοριστούν ή απλώς να καταγραφούν με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Προς το παρόν, οι προσδοκίες παραμένουν συγκρατημένες. Η τριμερής αντιμετωπίζεται περισσότερο ως έναρξη συνομιλιών παρά ως συνάντηση έτοιμη να παράγει μεγάλες συμφωνίες.
Το πρώτο κριτήριο επιτυχίας θα είναι αν οι τρεις ηγέτες μπορέσουν να συμφωνήσουν στη συνέχεια της διαδικασίας. Το ουσιαστικότερο, όμως, θα φανεί αργότερα: αν η διπλωματία της Σεντζέν περιορίσει πραγματικούς κινδύνους και αν αφήσει χώρο στη φωνή των χωρών των οποίων το μέλλον βρίσκεται υπό συζήτηση.
Με πληροφορίες από το Politico
Η γαλλική Μοντ φιλοξενεί σήμερα παρέμβαση του ιστορικού Αντουάν Αρζακόφσκι με τίτλο «Η εικόνα μιας “νέας Γιάλτας” μεταξύ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Πούτιν είναι τόσο λανθασμένη όσο και επικίνδυνη». Υποστηρίζει ότι οι σημερινές συνθήκες διαφέρουν ουσιωδώς από εκείνες του 1945