Φανή Ματσινοπούλου, Η Κραυγή, Διήγημα
«…Πετσοκόβουμε τη γλώσσα ως το κόκκαλο…
Στο τέλος, θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο
το έγκλημα της σκέψης.
…Κάθε χρόνο ολοένα και λιγότερες λέξεις και
οι ορίζοντες της συνείδησης ολοένα και θα στενεύουν».
1984
Τζωρτζ Όργουελ
Με την επιβολή της νέας τάξης πραγμάτων από το μόρφωμα με την ονομασία ΝΕΑ ΠΑΤΡΙΔΑ, όλα άρχισαν ν’ αλλάζουν με βραδείς ρυθμούς. Αυτό ήταν και το σκεπτικό της νέας κυβέρνησης. Να γίνονται όλα αργά, σταδιακά και ήσυχα. Αρχικά, όλοι οι υπήκοοι έπρεπε να μείνουν κλεισμένοι στα σπίτια τους για μερικές ημέρες. Έτσι, θα είχαν την ευκαιρία να ξεκουραστούν, να λαμβάνουν καθημερινά τους κανόνες για τη νέα τους ζωή και, βέβαια, οδηγίες ώστε να μην υπάρχουν παρεκτροπές και απαιτηθεί η χρήση βίας εκ μέρους της αστυνομίας∙ αυτό έπρεπε με κάθε τρόπο να αποφευχθεί. Όλα έπρεπε να γίνουν ήσυχα, ανώδυνα και ειρηνικά.
Οι άνθρωποι διάβαζαν με απίστευτη υπομονή και ηρεμία τα μηνύματα με τις οδηγίες που έφταναν στους υπολογιστές τους. Στην αρχή τρόμαξαν αλλά με το πέρασμα των ημερών άρχισαν να συνηθίζουν. Μοιράζονταν τον φόβο και την αγωνία τους με τις οικογένειές τους ή, όταν κυκλοφορούσαν, σύμφωνα με τους νέους κανόνες, με τους ανθρώπους που συναντούσαν και συναναστρέφονταν. Οι απαγορεύσεις όμως πλήθαιναν μέρα με την ημέρα κι αυτοί βίωναν σιωπηλοί τον περιορισμό και την περιστολή της ζωής τους.
Η κατάσταση άρχισε ν’ αλλάζει δραματικά όταν η κυβέρνηση αποφάσισε τον περιορισμό και την απαγόρευση των λέξεων. Ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος για να ευνουχίσει και να περιορίσει τη σκέψη των υπηκόων, η οποία θα μπορούσε να καταστεί καταστροφική σε πολλές περιπτώσεις. Καθημερινά λάμβαναν οδηγίες για το ποιες λέξεις καταργούνταν από το λεξιλόγιό τους και δεν έπρεπε πια να χρησιμοποιούνται. Οι ποινές ήταν αυστηρές και κανείς δεν τολμούσε να παραβιάσει τον κανόνα. Αυτό δυσκόλευε όλο και περισσότερο την επικοινωνία μεταξύ τους. Αλλά και πάλι, άρχισαν να συνηθίζουν και να περιμένουν στωικά την επόμενη απαγόρευση. Με τον καιρό το λεξιλόγιο συρρικνωνόταν και οι άνθρωποι έπρεπε να βρίσκουν νέους τρόπους ώστε να μπορούν να συνεννοούνται, τουλάχιστον, για τα βασικά. Γιατί, ούτως ή άλλως, η επικοινωνία μεταξύ τους άρχισε να γίνεται όλο και πιο δυσχερής.
Όταν, μετά από καιρό, καταργήθηκαν όλες οι λέξεις, οι άνθρωποι της πολιτείας επικοινωνούσαν πια μόνο με κραυγές και νοήματα. Η κραυγή έγινε το μόνο μέσο επικοινωνίας και, μέσα από αυτές, αγωνίζονταν να εκφράσουν τις σκέψεις, τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους. Οι μετακινήσεις τους είχαν περιοριστεί στο ελάχιστο. Οι περισσότεροι έμεναν κλεισμένοι στα σπίτια τους και εργάζονταν από τους υπολογιστές μέσω μιας κωδικοποιημένης γλώσσας που τους είχε επιβληθεί. Παρόλα αυτά, ζούσαν ήσυχα, ήρεμα και ασφαλείς.
Το επόμενο βήμα της κυβέρνησης ήταν η κατάργηση των συναισθημάτων. Ποιος ο λόγος να υπάρχουν συναισθήματα σε μια κοινωνία όπου όλα ήταν σε τάξη∙ σε μια κοινωνία όπου η κυβέρνηση φρόντιζε να καλύπτει όλες τις ανάγκες των υπηκόων της! Έτσι, κοινοποιήθηκε κι αυτή η οδηγία.
Αλλά αυτό ήταν και η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι του θυμού, της αγανάκτησης και της οργής που κρύβονταν στους ανθρώπους όλον αυτόν τον καιρό. Πήραν την απόφαση ήσυχα και αθόρυβα, όπως είχαν μάθει. Με πρωτοβουλία κάποιων, περισσότερο τολμηρών, μια καινούργια γλώσσα γεννήθηκε μέσα από την κάθε κραυγή. Νέες, πρωτάκουστες λέξεις, που ήξεραν και καταλάβαιναν μόνον οι ίδιοι και μια καινούργια γλώσσα άρχισε ν’ απλώνεται με τον καιρό σ’ όλη την πολιτεία. Κι έτσι, κάποια στιγμή, ξεχύθηκαν όλοι στους δρόμους για να φωνάξουν, απελευθερώνοντας όλα τους τα συναισθήματα∙ τον πόνο, την οργή και τη λύπη για τα χρόνια που έχασαν, τον ενθουσιασμό και τη χαρά για τη λύτρωση που ήρθε επιτέλους, έστω κι αργά.
Ιανουάριος 2026
