Οι καλύτερες και οι χειρότερες συνήθειες για την υγεία του ήπατος
Το ήπαρ είναι ένα από τα σημαντικότερα όργανα του ανθρώπινου σώματος, καθώς φιλτράρει το αίμα, συμβάλλει στη ρύθμιση του σακχάρου, αποθηκεύει ενέργεια και παίζει κεντρικό ρόλο στην πέψη. Ωστόσο, οι παθήσεις του ήπατος και ο καρκίνος του ήπατος αυξάνονται παγκοσμίως. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η λιπώδης νόσος του ήπατος μπορεί να προληφθεί ή ακόμη και να αναστραφεί μέσω αλλαγών στη διατροφή και στον τρόπο ζωής.
Η σημαντικότερη επιβαρυντική συνήθεια είναι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Το αλκοόλ, οι μεταβολικές διαταραχές –όπως ο διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση και η αυξημένη συσσώρευση λίπους στην κοιλιά– ή ο συνδυασμός τους μπορούν να οδηγήσουν στη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ και ακολουθούν φλεγμονή, ουλές και τελικά κίρρωση. Ιδιαίτερα επιβλαβής θεωρείται η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Γενικά, όσο λιγότερο αλκοόλ καταναλώνεται τόσο το καλύτερο.
Εξίσου επιβλαβής είναι η υπερκατανάλωση ζάχαρης. Η περίσσεια σακχάρων μετατρέπεται σε λίπος μέσα στο ήπαρ και, όταν η πρόσληψη είναι χρόνια, προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη και επιταχύνει τη συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα. Ιδιαίτερα επιβαρυντικά θεωρούνται τα αναψυκτικά και τα άλλα ζαχαρούχα ποτά, καθώς και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα που περιέχουν σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη.
Οι γιατροί προειδοποιούν επίσης για τη χρήση προϊόντων «αποτοξίνωσης» του ήπατος. Δεν υπάρχουν αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία ότι καθαρισμοί, αποτοξινωτικά σκευάσματα ή φυτικά συμπληρώματα, όπως το γαϊδουράγκαθο, προσφέρουν πραγματικό όφελος. Αντίθετα, επειδή τα προϊόντα αυτά δεν ελέγχονται αυστηρά, ενδέχεται να περιέχουν άγνωστες ουσίες ή υπερβολικές ποσότητες συστατικών που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο ήπαρ. Το ίδιο το ήπαρ είναι το φυσικό σύστημα αποτοξίνωσης του οργανισμού και δεν χρειάζεται «καθαρισμό».
Στον αντίποδα, η σωματική άσκηση και η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους αποτελούν από τους σημαντικότερους προστατευτικούς παράγοντες. Ακόμη και απώλεια του 3% του σωματικού βάρους μπορεί να βελτιώσει δείκτες της ηπατικής υγείας, ενώ απώλεια άνω του 10% μπορεί να συμβάλει στην υποχώρηση των ουλών του ήπατος.
Τα νεότερα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 μπορούν να βοηθήσουν ορισμένους ασθενείς, αλλά οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι πρέπει να συνδυάζονται με τακτική άσκηση, ιδιαίτερα ασκήσεις ενδυνάμωσης, ώστε να αποφευχθεί η απώλεια μυϊκής μάζας. Συνιστώνται τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα και δύο συνεδρίες μυϊκής ενδυνάμωσης.
Ιδιαίτερα ευεργετική θεωρείται και η μεσογειακή διατροφή, η οποία βασίζεται στα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, τα ψάρια και τα υγιεινά λιπαρά, ενώ περιορίζει τα κορεσμένα λιπαρά του κόκκινου κρέατος, των πλήρων γαλακτοκομικών και του φοινικέλαιου. Οι ειδικοί προτείνουν περισσότερα ψάρια και λευκό κρέας, λιγότερα λιπαρά κομμάτια κόκκινου κρέατος, ψήσιμο αντί για τηγάνισμα και περιορισμένη χρήση βουτύρου. Επιπλέον, η κατανάλωση καφέ –έως τέσσερα φλιτζάνια ημερησίως– έχει συσχετιστεί με μικρότερο κίνδυνο κίρρωσης και μείωση της συσσώρευσης λίπους και ουλών στο ήπαρ.