Δημοσθένης Αγραφιώτης «Xαrtιά» (σταυροδρόμια, σταυροτόπια) 1975-2025

Δημοσθένης Αγραφιώτης

«Xαrtιά»
(σταυροδρόμια, σταυροτόπια)
1975-2025

Εγκαίνια έκθεσης: Τετάρτη 20 Μαΐου, 19:00-22:00
Διάρκεια: από 20 Μαΐου έως 13 Ιουνίου 2026

H Gallery Art Project Space παρουσιάζει την ατομική, αναδρομική έκθεση ζωγραφικής του εκλιπόντος Δημοσθένη Αγραφιώτη (1946-2025), με τίτλο «Xαrtιά» (σταυροδρόμια, σταυροτόπια) 1975-2025. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 20 Μαΐου, 19:00-22:00, με διάρκεια έκθεσης έως τις 13 Ιουνίου 2026. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Αρχαιολόγος Αντίκλεια Μουνδρέα-Αγραφιώτη.

Στην έκθεση αυτή το χαρτί λειτουργεί ως βασικό υλικό. Τα χαρτιά προέρχονται από Ευρώπη, Ασία, ΗΠΑ και Ελλάδα και είναι βιομηχανικής προέλευσης, χειροποίητα ή καλλιτεχνήματα καθαυτά. Ένα από τα χαρτιά ανήκε στον Ανρί Ματίς. Μια ειδική εκτύπωση έργων σε ύφασμα και χαρτί από το Ίδρυμα Fondazione Bonotto (Ιταλία) θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά.

Η χρονική διάρκεια επεξεργασίας του υλικού ξεπερνάει τα 50 χρόνια. Δηλαδή είναι μια μακράς διάρκειας παραγωγή με πολλές και ποικίλες αισθητικές και καλλιτεχνικές αναζητήσεις χάρη στο μετασχηματισμό, τη μετάπλαση και τη συνδυαστική υλικών και διαδικασιών. Παρά το γεγονός ότι τα έργα έχουν δημιουργηθεί σε διαφορετικές μεταξύ τους δεκαετίες, ο καλλιτέχνης έχει καταφέρει την οργάνωση συνόλων, ακολουθώντας μια στοιχειώδη χρονολογική σειρά, αλλά και τη συμμετοχή σ’ ένα συνολικό αισθητικό διάλογο.

Επίσης, επιχειρείται να δημιουργηθεί μια καλλιτεχνική και εννοιολογική σπείρα στο χώρο της έκθεσης. Θα έλεγε κανείς παρατηρώντας την ποικιλία και την ποικιλομορφία των έργων του Δημοσθένη Αγραφιώτη πως επιτυγχάνει μέσα από τα έργα του την αποθέωση του χαρτιού ως στηρίγματος, ως συνομιλητή, ως αποδέκτη χειρονομιών στην εξερεύνηση τού ορατού και όλων των προκειμένων ή παρακειμένων συναφειών του.

Τα έργα έχουν εν μέρει παρουσιαστεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Αθήνα, Μασσαλία, Τόκιο, Νέα Υόρκη, Βενετία…). Η πλειοψηφία των έργων δείχνεται για πρώτη φορά, σε μορφή συνεκτικών ενοτήτων.

Σύντομο Βιογραφικό:

Ποιητής, Εικαστικός καλλιτέχνης διαμέσων (ζωγραφική, φωτογραφική, διαμέσα/intermedia, performance/επιτέλεση, εγκαταστάσεις). Συγγραφέας βιβλίων με δοκίμια και επιστημονικά άρθρα για την τέχνη, την επιστήμη/τεχνολογία, υγεία ως κοινωνικο-πολιτιστικά φαινόμενα και τη νεοτερικότητα. Ατομικές και συλλογικές εκθέσεις ζωγραφικής, φωτογραφικής και οπτικής/εικονοσχηματικής ποίησης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συμμετοχές σε εκδόσεις, κοινωνικο-πολιτιστικές εκδηλώσεις, ταχυδρομική τέχνη, πολυμέσα και διαμέσα, εγκαταστάσεις (installations), επιτελέσεις (performances) και «εναλλακτικές» καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Ειδικό ενδιαφέρον για τις συζεύξεις τέχνης και νέων τεχνολογιών – τεχνοεπιστήμης. Έκδοση φυλλαδίου λόγου και τέχνης «Κλίναμεν» (1980-90) περιοδικού «Κλίναμεν» (Εκδ. Ερατώ, 1990-94) και παραγωγή βιβλίων – καλλιτεχνημάτων (artist’s books) «Κλίναμεν». Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας, ΕΣΔΥ.

Φωτογράφιση έργων Γιώργος Τσούτσουρας

Δημοσθένης Αγραφιώτης

«Xartιά»

«σταυροδρόμια, σταυροτόπια»

1975 – 2025

Συνάφειες	1. Τα τελευταία χρόνια οι νέες τεχνολογίες (πληροφορική, βιοτεχνολογία, ρομποτική, η «λεγόμενη τεχνητή νοημοσύνη) και οι επιστημονικές κατακτήσεις (γνωσιακές επιστήμες π.χ. η λειτουργία του εγκεφάλου), η επαναφορά της ωμής βίας για την επίλυση (;) των διεθνών συγκρούσεων και η μετατόπιση από την παγκοσμιοποίηση σ’ έναν ανελέητο νεο-μερκαντιλισμό ωθούν σ’ έναν επείγοντα προσδιορισμό του δίπολου: τέχνη/κοινωνία. Αναδύονται ερωτήματα όπως, τι μπορεί να είναι η τέχνη; Ποια τα όρια της; Προς ποια κατεύθυνση τείνουν οι μεταμορφώσεις της; Ποια είναι η υλική – άυλη υπόσταση στο πεδίο της τέχνης; Αρχή ή τέλος μιας ουσιαστικής μεταβολής στην υπόσταση της τέχνης; Αναμφίβολα δεν υπάρχει μια απάντηση σε όλα τα ερωτήματα και ούτε υπάρχει σίγουρος τρόπος και δρόμος – τρόπος στις μεθόδους που οδηγούν στις εκάστοτε απαντήσεις. Τα έργα των καλλιτεχνών λειτουργούν ως απόπειρες απάντησης στις προαναφερόμενες προκλήσεις – διερωτήσεις, και κάθε έργο φωτίζει τα ζητήματα της τέχνης σύμφωνα με τον ιδιότυπο τρόπο του κάθε καλλιτέχνη.
Απαρχές – 1975	2. Καθώς αλλάζει η χιλιετία και στο κλίμα της πολιτιστικής παγκοσμιοποίησης, η γενικευμένη χρήση του όρου “art” (αγγλική ή γαλλική λέξη) έμμεσα θέτει το ζήτημα των a(rt)bassadeurs /a(rt)bassadors, των καλλιτεχνών – πρεσβευτών. Δηλαδή ποιος αντιπροσωπεύει ποιον; Ποιος διεκδικεί τι; Και σε ποιο χώρο; Τι σημαίνει η δραστηριοποίηση σ’ έναν διεθνή χώρο της τέχνης; Ένας υπερεθνικός τόπος για την τέχνη είναι μια ευκαιρία για να τεκμηριωθούν οι διαφορές και η αξεπέραστη ιδιοτυπία τους ή απλώς να γίνει η διαχείριση των διαφορών σε μια ενιαία κατηγοριοποίηση; Ερωτήματα που αναδύθηκαν με ιδιαίτερη ένταση μετά την δεκαετία του 1990 καθώς παγκόσμια δίκτυα αναφύονται σε κάθε έκφανση της οικονομικής, τεχνολογικής και πολιτικής ζωής και αναπόφευκτα αυτής της καλλιτεχνικής.
Art/War(t)	3. Το πρόταγμα «Xαrtιά» ξεκίνησε ως μια δυνατή απάντηση σ’ αυτή την προβληματική. Μια ιχνηλασία των προαναφερόμενων ανοιχτών ερωτημάτων χρησιμοποιώντας τις διάφορες τεχνικές ή τις συνεικόνες (collage) ή τα διαμέσα (intermedia) στο πνεύμα του Kurt Schwitters, πάντα με υπόστρωμα το χαρτί στις πολλαπλές υποστάσεις και υλικές μορφές του. Με μια διαφορά (στις τόσες άλλες βέβαια): ο Schwitters «προκλήθηκε» από την «art after the war(t)» – τέχνη και τον πόλεμο, ενώ στο τέλος του εικοστού αιώνα και στις αρχές του 21ου, η τέχνη βρέθηκε κι αυτή στη δίνη ενός κρυφού ή λανθάνοντος πολέμου, δηλαδή της επικράτησης των κρατών στο όνομα της ανταγωνιστικότητας (war of competitiveness) και πρόσφατα με την επιστροφή στην κλασσική μορφή του πολέμου (war of power) και μάλιστα πυρηνικού.
Κινητοποίηση	4. Για 50 χρόνια αναζητούνται, συλλέγονται και επιλέγονται διάφοροι τύποι χαρτιού –από το χαρτί έργο τέχνης (Ιαπωνία) μέχρι το χαρτί περιτυλίγματος, από το χαρτί φτιαγμένο με υφάσματα μέχρι το βιομηχανικό χαρτί. Στη συνέχεια με διάφορες τεχνικές τα χαρτιά γίνονται υπόστρωμα-υποστήριγμα χειρονομιών, παρεμβάσεων και επεξεργασιών, και υπόβαθρο υποδοχής υλικών (από μελάνι μέχρι αντικείμενα, από παστέλ μέχρι θραύσματα τυπωμένων εντύπων). Μια αποθέωση του μετασχηματισμού, της μετάπλασης και της συνδυαστικής υλικών και διαδικασιών.
Κατάδειξη	5. Στηρίγματα, χειρονομίες, κάθε είδους υλικό (ευγενές ή φτωχό, άμεσα υλικό ή νοητικό, τοπικό ή οικουμενικό, επεξεργασμένο ή ανεπεξέργαστο…) συναρθρώνονται για να δειχθεί ότι η τέχνη αποτελεί μία πολιτιστική πρακτική και συμμετέχει καίρια με τον τρόπο της στην παραγωγή νοημάτων ή μη νοημάτων και στην μορφοποίηση προοπτικών ή μη, στις σύγχρονες κοινωνίες.
Προσέγγιση/ αντικείμενο	6. Οι συγκολλήσεις και οι συντοποθετήσεις των υλικών φιλοδοξούν να αποδείξουν ότι η τέχνη και το καλλιτέχνημα σχετίζονται με την πλαστικότητα της σκέψης και ότι η σκέψη αποτελεί πόλο και απαρχή της καλλιτεχνικής περιπέτειας.
Χαρακτήρας	7. Η τέχνη ως αναφορά, ως ξεκίνημα, ως διαδικασία, ως αντικείμενο, ως ξεπέρασμα της γλώσσας κι όλα αυτά με τη φιλοδοξία της ακριβούς αναφοράς και της άδολης ειρωνείας. Μήπως τέχνη για την τέχνη; Όχι «τέχνη για τη μη-τέχνη», αλλά τέχνη στο τετράγωνο.
Αναδίπλωση	8. Η τέχνη ως σχόλιο. Το σχόλιο ως τέχνη. Η τέχνη πέρα από το σχόλιο. Η δυνατότητα της τέχνης να αυτοπροσεγγίζεται με τα ίδια της μέσα. Μια σάρωση των σχολών, τάσεων, εκδοχών της τέχνης μέσα από την στοχαστική καλλιτεχνική πρακτική.
Τέλος	9. Τέλος της τέχνης; Ίσως, το τέλος του τέλους της τέχνης.
Αρχή	10. Επανεκκίνηση χωρίς εγγυήσεις και ορόσημα. Χartιά