Η χρόνια φτώχεια επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου
Νέα έρευνα του University College London (UCL): Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μια πρόσκαιρη οικονομική δυσκολία αλλά η πίεση από οικονομικά προβλήματα επί δεκαετίες
Η παρατεταμένη οικονομική δυσχέρεια δεν επιδεινώνει μόνο το βιοτικό επίπεδο αλλά φαίνεται ότι επιταχύνει και τη γήρανση του εγκεφάλου. Νέα έρευνα του University College London (UCL), που βασίστηκε σε στοιχεία σχεδόν ολόκληρης της ζωής 2.759 Βρετανών, διαπίστωσε ότι όσοι βίωσαν επίμονα οικονομικά προβλήματα ή χαμηλό εισόδημα κατά την πρώιμη και μέση ενήλικη ζωή τους εμφάνιζαν χειρότερες επιδόσεις σε γνωστικά τεστ ήδη από την ηλικία των 53 ετών.
Σε υποομάδα συμμετεχόντων που υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν ζήσει επίμονα με χαμηλό εισόδημα παρουσίαζαν χειρότερη κατάσταση του εγκεφάλου μεταξύ 69 και 71 ετών, συμπεριλαμβανομένης μεγαλύτερης εγκεφαλικής ατροφίας. Οι συσχετίσεις αυτές παρέμειναν ισχυρές ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως οι γνωστικές ικανότητες στην παιδική ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και οι κοινωνικές στερήσεις των πρώτων χρόνων της ζωής.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο οικονομικής δυσκολίας, αλλά η συσσώρευση οικονομικής πίεσης επί δεκαετίες. Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, τα ευρήματα δείχνουν ότι η αντιμετώπιση της χρόνιας φτώχειας και η στήριξη όσων αντιμετωπίζουν μακροχρόνια οικονομικά προβλήματα θα μπορούσαν να συμβάλουν και στη μείωση της γνωστικής έκπτωσης και των περιστατικών άνοιας στο μέλλον.
Η σχέση μεταξύ οικονομικής δυσχέρειας και χειρότερης υγείας του εγκεφάλου ήταν ιδιαίτερα έντονη στους άνδρες, σε όσους είχαν μεγαλώσει σε μειονεκτικό κοινωνικό περιβάλλον και σε άτομα που έφεραν τη γενετική παραλλαγή APOE-ε4, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Οι άνδρες με επίμονες οικονομικές δυσκολίες είχαν επίσης χειρότερες επιδόσεις στα γνωστικά τεστ στα 53 χρόνια σε σύγκριση με τις γυναίκες που βίωσαν αντίστοιχες συνθήκες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται τόσο σε λιγότερο υγιεινές συνήθειες, όπως το κάπνισμα και η κατάχρηση αλκοόλ, όσο και στο γεγονός ότι οι άνδρες της συγκεκριμένης γενιάς έφεραν συνήθως το κύριο οικονομικό βάρος της οικογένειας.
Πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί που εξηγούν τη σύνδεση είναι η χρόνια φλεγμονή που προκαλεί το παρατεταμένο στρες, η οποία επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου, καθώς και η συνεχής ανησυχία για τα οικονομικά, η οποία αυξάνει το γνωστικό φορτίο και περιορίζει τους νοητικούς πόρους που είναι διαθέσιμοι για άλλες λειτουργίες.
Η μελέτη όρισε ως «επίμονα χαμηλό εισόδημα» την ένταξη στο χαμηλότερο 20% της κατανομής εισοδήματος σε τουλάχιστον δύο από τις τρεις μετρήσεις που έγιναν στις ηλικίες των 26, 43 και 53 ετών. Περίπου 1 στους 6 συμμετέχοντες πληρούσε αυτό το κριτήριο. Αντίστοιχα, περίπου 1 στους 8 ταξινομήθηκε ως άτομο με επίμονη οικονομική δυσχέρεια, με βάση επαναλαμβανόμενες δυσκολίες στην κάλυψη βασικών εξόδων και λογαριασμών μεταξύ 36 και 53 ετών.
Οι γνωστικές δοκιμασίες αξιολόγησαν τη λεκτική μνήμη και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, ενώ οι μαγνητικές τομογραφίες κατέγραψαν δείκτες όπως η εγκεφαλική ατροφία και η διεύρυνση των κοιλιών του εγκεφάλου, που αποτελούν ενδείξεις επιδείνωσης της εγκεφαλικής υγείας.