Ο Φουτάς Μια εικαστική συνομιλία με το αμοργιανό μαντήλι
ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΗΜΟΣ ΑΜΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ
Εγκαίνια: Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2023 στις 19.00
Στο ΒΡΥΣΑΚΙ της Αθήνας
Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού
Joseph Pitton de Tournefort «A Voyage Into the Levant», 1718
Δὲν εἶναι δάκρυ κορομηλιᾶς οὔτε χαμόγελο νούφαρου
Οὔτε φανέλα περιστεριοῦ καὶ μαντολίνο Σουλτάνου
Οὔτε μεταξωτὴ φορεσιὰ γιὰ τὸ κεφάλι τῆς φάλαινας.
Εἶναι πριόνι θαλασσινὸ ποὺ πετσοκόβει τοὺς γλάρους
Νίκος Γκάτσος, Αμοργός (απόσπασμα)
Η γυναικεία ενδυμασία της Αμοργού, αποτελείται από μεταξωτό πουκάμισο με δαντέλες, φόρεμα και τζάκα (γιλέκο) από μεταξωτή στόφα και κεντημένο μαντίλι μέσης. Στα πόδια η γυναίκα φορά δερμάτινες κοντούρες (παντόφλες), ενώ το περίτεχνο στόλισμα του κεφαλιού αποτελείται από βαμβακερά και μεταξωτά μαντίλια.
φουτάς (ο) λέγεται το άσπρο γυναικείο μαντίλι που φορούσαν όλες οι γυναίκες της Αμοργού. Η αναμαλλιάρα γυναίκα θεωρούνταν άσεμνη. Ο Μηλιαράκης (1884) γράφει : «αι νέαι (ενν. της Αμοργού) καλύπτουσι την κεφαλήν δια μεγάλου λευκού, λεπτού και διηνθισμένου, διαφανούς μανδηλίου, όπερ καθιστά έτι ωραιοτέρας τας λευκάς και ανθηράς μορφάς, τας πλήρεις υγείας, έτι δε ζωηροτέρας τους μέλανας αμυγδαλοειδείς οφθαλμούς και τας τοξοειδείς οφρύς».
Με αφετηρία τις πολυσχιδείς όψεις, την επίπονη εργασία κεντητικής με αντικείμενο μια παράδοση του νησιού που συνεχίζεται ως σήμερα και με πεδίο συνομιλίας τη φόρμα και την ύλη, τα μοτίβα και τους συμβολισμούς του παραδοσιακού αμοργιανού μαντηλιού, του φουτά, σχεδιάστηκε ένας εικαστικός διάλογος μεταξύ παλαιότερης και νεότερης δημιουργίας, με πηγή έμπνευσης το γυναικείο μαντήλι της παραδοσιακής ενδυμασίας της Αμοργού. Η έκθεση, σε διοργάνωση του Δήμου Αμοργού και της Δημοτικής Κοινωφελούς Επιχείρησης και επιμέλεια της αρχαιολόγου και ιστορικού της τέχνης Ίριδος Κρητικού, μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη της παρουσίαση στο Λαογραφικό Μουσείο της Αμοργού, εγκαινιάζεται την Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2023 στις 19.00 σε διοργάνωση του Δήμου Αμοργού και της Δημοτικής Κοινωφελούς Επιχείρησης, στο ατμοσφαιρικό Βρυσάκι της Αθήνας.
Ο τίτλος της έκθεσης προτείνεται από την επιμελήτρια ως ένα ανοιχτό πεδίο συνύπαρξης παλαιών και νέων συμβάντων και εικόνων, ανοιχτών διαλόγων ελαφριάς ύλης και αιωρούμενων επιτόπιων περιπάτων του βλέμματος και του νου, δίνοντας διακριτό τόπο σε πολυσχιδείς προσεγγίσεις και σε προφανείς ή και αθέατες συγκλίσεις και εσοχές μιας εκλεκτικής διαχρονικής εξιστόρησης που επιβεβαιώνει και ενδυναμώνει την οργανική συνέχεια της ελληνικής πρωτογενούς δημιουργίας.
«Η ζωτική σύνδεση του φουτά με την παραδοσιακή αμοργιανή γυναικεία ενδυμασία και την κεντητική παράδοση, με το Αμοργιανό σπίτι και τη γυναικεία υπόσταση αιωρούμενη μεταξύ θεατού και αθέατου, επιτρεπτού και απαγορευμένου, η κατανόηση της επίπονης χειρονακτικής διαδικασίας και η αποτίμηση της ενδοχώρας του μοναχικού γυναικείου χρόνου, η διάσωση ενός πρωτογενούς αλφαβηταρίου συμβόλων και η αποτύπωση της διαχρονίας που διαπνέει τον διάκοσμο και τη χρήση, αποτελούν τους κύριους άξονες αναφοράς και έμπνευσης των συμμετεχόντων εικαστικών από ολόκληρη την Ελλάδα αλλά και από την Αμοργό, που εργαζόμενοι με διαφορετικά μέσα (κεντητική, ύφανση, ζωγραφική, γλυπτική, decoupage, μεταλλοτεχνία, design, ψηφιακά μέσα, εγκατάσταση κ.ά.), σύγχρονες και παραδοσιακές τεχνικές, χειροποίητη διαδικασία και πληθώρα υλικών, δημιουργούν πρωτότυπα έργα ιστορικής και ενδυματολογικής αναφοράς με εξέχουσες διαφορετικότητες. Τα έργα τους τοποθετούνται ως μικρές εμβόλιμες πτυχές παρουσίας και διαλόγου ανάμεσα στα μόνιμα εκθέματα του μουσείου», σημειώνει η Ίρις Κρητικού με αφορμή την παρουσίαση της έκθεσης.
![](https://artpointview.gr/wp-content/uploads/2023/11/FOUTAS-PASCHOU-1-scaled.jpg)
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Στην έκθεση συμμετέχουν:
Ειρήνη Βεκρή, Μαίρη Γαλάνη-Κρητικού, Χάρις Γαύρου, Μαρία Γέρουλα, Ειρήνη Γκόνου, Κρίστι Γρηγορίου, Μαρία Διακοδημητρίου, Ειρήνη Ζαΐμη, Κατερίνα Καλιτσουνάκη, Τίνα Καραγεώργη, Δήμητρα Κωνσταντινίδη, Μαρία Κώτσου, Σοφία Λαμπροπούλου, Λούλα Λεβέντη, Βαρβάρα Μαλτέζου, Μηνάς Μαυρικάκης, Ποθητή Μεντρινού, Άγαθα Μίγγου, Φραντζέσκα Μπούτση, Αλέκα Μυρίλλα Σοφία Πάσχου, Βιβή Περυσινάκη, Κλάρα Πουλαντζά, Ιφιγένεια Σδούκου, Ελένη Σιούστη, Νίκος Τριανταφύλλου, Κλαίρη Τσαλουχίδη-Χατζημηνά, Εύη Φωστιέρη, Νίκος Χιωτίνης.
Η έκθεση πραγματοποιείται με τη στήριξη της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και με τη στήριξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Στο πλαίσιο της έκθεσης, ξεναγήσεις για μικρούς και μεγάλους, ομιλίες και εκπαιδευτικά εργαστήρια παραδοσιακής αμοργιανής κεντητικής για ενήλικες, ενισχύουν με τρόπο διαδραστικό την ουσιαστική έννοια της κατανόησης της εξακολουθητικά αναβλύζουσας παράδοσης και την πολύτιμη διαχρονία των μέσων, των κωδίκων και των συμβόλων έκφρασης.
Το Σάββατο 25 Νοεμβρίου & το Σάββατο 2 Δεκεμβρίου στις 11.00 θα πραγματοποιηθεί σύντομη ξενάγηση από την επιμελήτρια ενώ θα ακολουθήσει εργαστήριο παραδοσιακής αμοργιανής κεντητικής διάρκειας 2.5 περίπου ωρών από την συμμετέχουσα Ειρήνη Βεκρή.
Το εργαστήριο παρέχεται δωρεάν στους ενδιαφερόμενους με τη στήριξη του Δήμου Αμοργού, με θέσεις περιορισμένες και δήλωση συμμετοχής για μία από τις δύο προγραμματιζόμενες ημερομηνίες απαραίτητη (τηλ επικοινωνίας: 6976 712159).
Την Κυριακή 3 Δεκεμβρίου 2023, με αφορμή τη λήξη της έκθεσης, θα πραγματοποιηθεί στις 18.00 μικρή αμοργιανή γιορτή με ξενάγηση από την επιμελήτρια, ενώ χαιρετισμό θα απευθύνουν η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Αμοργού κ. Πόπη Δεσποτίδη και εκπρόσωπος του Υπουργείου Πολιτισμού.
Εγκαίνια έκθεσης: Πέμπτη 23.11.2023 19.00-22.00
Γιορτή λήξης & ξενάγηση: Κυριακή 3.12.2-23 στις 18.00
Διάρκεια έκθεσης: Πέμπτη 23 Νοεμβρίου – Κυριακή 3 Δεκεμβρίου 2023.
Εργαστήρια κεντητικής για ενήλικες: Σάββατο 25 Νοεμβρίου & Σάββατο 2 Δεκεμβρίου στις 11.00 (για συμμετοχή: 6976 712159).
Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 12.00-20.00 με ελεύθερη είσοδο.
Διεύθυνση: ΒΡΥΣΑΚΙ, Βρυσακίου 17, Πλάκα