Οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή βρίσκονται σε φάση αναδιάταξης
Με αφορμή την αμυντική συμφωνία στη ΜΕΚΚΑ της Σαουδικής Αραβίας
Η υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν στη Μέκκα αποτελεί μία σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη που κανείς δεν μπορεί να προσπεράσει, ανεξαρτήτως της εξέλιξής της. Αν και οι τρεις χώρες επιμένουν ότι πρόκειται για μια καθαρά αμυντική συμφωνία, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι πρόκειται για την αρχή μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας. (Σημειωτέον ότι Πακιστάν και Σαουδική Αραβία έχουν και στο παρελθόν συνάψει συμφωνία).
Η συμφωνία προβλέπει στενή στρατιωτική συνεργασία και διαβουλεύσεις σε περίπτωση επίθεσης εναντίον ενός από τα μέλη της, κάτι που αρκετοί σχολιαστές παρομοιάζουν με τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς ωστόσο να αποτελεί τυπικά αντίστοιχη συμμαχία.
Γιατί τώρα;
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες του Κόλπου επαναξιολογούν τις παραδοσιακές εγγυήσεις ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πόλεμος με το Ιράν, οι επιθέσεις των Χούθι και η αβεβαιότητα γύρω από τη στρατηγική της Ουάσιγκτον έχουν οδηγήσει αρκετές περιφερειακές δυνάμεις στην αναζήτηση συμπληρωματικών μηχανισμών ασφάλειας. Ωστόσο εδώ αναδύεται ένα ερώτημα: είναι δυνατόν αυτές οι τρεις χώρες να έχουν προχωρήσει σε αμυντική συμφωνία χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του προέδρου Τραμπ;
Τι σημαίνει για την Ελλάδα;
Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη από την Αθήνα. Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει αμυντική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, αποστέλλοντας συστοιχία Patriot για την προστασία κρίσιμων υποδομών. Η νέα συμφωνία δεν αναιρεί αυτή τη συνεργασία, ωστόσο δείχνει ότι το Ριάντ επιδιώκει να διευρύνει τις επιλογές του και να οικοδομήσει ένα ευρύτερο περιφερειακό δίκτυο ασφαλείας.
Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη σημασία της περαιτέρω εμβάθυνσης σχέσεων με χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία (Η Ινδία βρίσκεται σε διαρκή διαπάλη με το Πακιστάν) με τις οποίες ήδη αναπτύσσονται στρατηγικές συνεργασίες σε επίπεδο άμυνας, ενέργειας και τεχνολογίας. Η διατήρηση ισχυρών διμερών σχέσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περιοχή όπου οι συμμαχίες εξελίσσονται διαρκώς.
Ένας κόσμος πιο πολυπολικός
Πέρα από τη συγκεκριμένη συμφωνία, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας Μέσης Ανατολής που επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία στις επιλογές ασφαλείας της. Οι περιφερειακές δυνάμεις δεν επιθυμούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά στις μεγάλες δυνάμεις, αλλά επιχειρούν να δημιουργήσουν δικά τους δίκτυα συνεργασίας.
Το κατά πόσον η νέα συμφωνία θα αποκτήσει ουσιαστικό στρατιωτικό περιεχόμενο ή θα παραμείνει κυρίως πολιτικό μήνυμα θα φανεί τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, είναι ήδη σαφές ότι οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή βρίσκονται σε φάση αναδιάταξης.
