Η κρίσιμη κάλπη της Κυριακής στη Σαξονία -‘Ανχαλτ, το ακροδεξιό AFD και η… Ρωσία

Την Κυριακή, 6 Σεπτεμβρίου, οι κάλπες σε ένα κρατίδιο με μόλις δύο εκατομμύρια κατοίκους μπορεί να προκαλέσουν πολιτικό σεισμό σε ολόκληρη τη Γερμανία. Στη Σαξονία-Άνχαλτ, στην πρώην Ανατολική Γερμανία, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προηγείται με ποσοστά άνω του 40%, αφήνοντας αρκετά πίσω το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα.

Εάν οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν, δεν θα πρόκειται απλώς για ακόμη μία μεγάλη εκλογική επίδοση της γερμανικής Ακροδεξιάς. Θα δοκιμαστεί στην πράξη το περίφημο πολιτικό «τείχος προστασίας» –η Brandmauer– που έχουν υψώσει τα υπόλοιπα κόμματα αποκλείοντας τη συνεργασία με την AfD. Και το αποτέλεσμα θα φτάσει πολύ πέρα από τα όρια του συγκεκριμένου κρατιδίου.

Υπάρχει όμως μια δεύτερη ιστορία πίσω από αυτές τις εκλογές, η οποία τις κάνει ακόμη πιο κρίσιμες. Η Γερμανία οδηγείται στις κάλπες της Σαξονίας-Άνχαλτ την ώρα που η αντιπαράθεσή της με τη Ρωσία κλιμακώνεται επικίνδυνα και οι γερμανικές αρχές μιλούν πλέον ανοιχτά για υβριδικές επιχειρήσεις στο ευρωπαϊκό έδαφος.

Πριν από λίγες ημέρες, το Βερολίνο απέδωσε επισήμως στη Μόσχα την ευθύνη για την απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε. Το μη επανδρωμένο αεροσκάφος έφερε εκρηκτικά και εντοπίστηκε κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροπλάνο. Και η επιλογή του συγκεκριμένου αεροδρομίου έχει ιδιαίτερη σημασία.

Το αεροδρόμιο Λειψίας /Χάλε δεν αποτελεί απλώς ένα μεγάλο πολιτικό αεροδρόμιο. Είναι σημαντικός κόμβος στρατιωτικών και στρατηγικών μεταφορών για τη Γερμανία και το ΝΑΤΟ και έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Από εκεί πραγματοποιούνται στρατηγικές αερομεταφορές βαρέος υλικού, ενώ το αεροδρόμιο αποτελεί κόμβο της εφοδιαστικής αλυσίδας προς την Ουκρανία.

Η απόπειρα επίθεσης σε ένα τέτοιο σημείο αποκτά επομένως εντελώς διαφορετική διάσταση από μια απλή παραβίαση της ασφάλειας ενός πολιτικού αεροδρομίου. Η γερμανική αντίδραση ήταν άμεση. Το Βερολίνο ανακοίνωσε το κλείσιμο του ρωσικού γενικού προξενείου στη Βόννη και του Russian House στο Βερολίνο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στάθηκε στο πλευρό της Γερμανίας, εξετάζοντας πρόσθετα μέτρα και κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Η Μόσχα αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε ανάμειξη. Χαρακτήρισε τις γερμανικές κατηγορίες κατασκευασμένες και έκανε λόγο για εσκεμμένη πρόκληση του Βερολίνου. Η αντιπαράθεση πέρασε γρήγορα και στο διπλωματικό πεδίο, με τη Ρωσία να καλεί τον Γερμανό επιτετραμμένο στη Μόσχα και να προαναγγέλλει αντίμετρα. Σήμερα η ένταση κλιμακώνεται ακόμη περισσότερο, καθώς η Μόσχα ανακοίνωσε ότι θα κλείσει παραρτήματα του γερμανικού Goethe-Institut στη Ρωσία.

Την ίδια στιγμή, οι γερμανικές αρχές ερευνούν νέες περιπτώσεις δολιοφθοράς σε ενεργειακές υποδομές. Μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο καταγράφηκαν δύο περιστατικά στο ηλεκτρικό δίκτυο, στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία και στο Βρανδεμβούργο.

Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής απόδειξη ρωσικής εμπλοκής στις συγκεκριμένες υποθέσεις – και αυτή η διάκριση είναι σημαντική. Το γεγονός όμως ότι οι έρευνες διεξάγονται πλέον μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της αντιμετώπισης υβριδικών απειλών δείχνει πόσο έχει αλλάξει το περιβάλλον ασφαλείας στη Γερμανία. Και εδώ ακριβώς οι εκλογές της Κυριακής αποκτούν μια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα διάσταση.

Η άλλη ματιά προς τη Ρωσία

Στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου η AfD μπορεί να αναδειχθεί πρώτη πολιτική δύναμη, η σχέση με τη Ρωσία αντιμετωπίζεται από σημαντικό μέρος της κοινωνίας με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Η AfD ζητά να σταματήσει η γερμανική στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία και τάσσεται υπέρ της αποκατάστασης των οικονομικών και ενεργειακών σχέσεων με τη Μόσχα. Στην ανατολική Γερμανία, μάλιστα, η στάση αυτή όχι μόνο δεν φαίνεται να της κοστίζει πολιτικά αλλά αποτελεί ένα από τα στοιχεία της απήχησής της.

Γιατί; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στον σημερινό πόλεμο. Τριάντα έξι χρόνια μετά την επανένωση, η Γερμανία εξακολουθεί να μην έχει μία ενιαία ιστορική μνήμη της Ρωσίας. Στα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, δεκαετίες συνύπαρξης με τη Σοβιετική Ένωση και τα σοβιετικά στρατεύματα δημιούργησαν μια εξοικείωση με τη Ρωσία που δεν υπήρξε ποτέ στη Δύση. Υπάρχουν οικογενειακές και πολιτισμικές μνήμες, αλλά και η ανάμνηση των στενών οικονομικών δεσμών και της εποχής της φθηνής ρωσικής ενέργειας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ανατολικογερμανοί είναι συλλήβδην «φιλορώσοι». Σημαίνει όμως ότι ένα μέρος τους δεν συμμερίζεται στον ίδιο βαθμό την αντίληψη της Ρωσίας ως εχθρού και αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη δυσπιστία την πολιτική αντιπαράθεσης με τη Μόσχα.

Πάνω σε αυτή τη διαφορετική ιστορική εμπειρία πατούν και άλλες δυσαρέσκειες. Παρά την επανένωση, οι οικονομικές και κοινωνικές διαφορές ανάμεσα στα ανατολικά κρατίδια και τα δυτικά δεν εξαφανίστηκαν ποτέ πλήρως. Η δημογραφική συρρίκνωση, η φυγή νέων ανθρώπων, οι χαμηλότεροι μισθοί και κυρίως η αίσθηση ότι οι μεγάλες αποφάσεις εξακολουθούν να λαμβάνονται «αλλού» έχουν αφήσει ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα. Η AfD κατάφερε να εγκατασταθεί ακριβώς μέσα σε αυτό το κενό. Γι’ αυτό και η κάλπη της Κυριακής δεν θα μετρήσει μόνο τη δύναμη της γερμανικής Ακροδεξιάς. Θα μετρήσει και κάτι βαθύτερο: πόσο διαφορετικά εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται τη Ρωσία η ανατολική και η δυτική Γερμανία, σε μια στιγμή κατά την οποία το Βερολίνο και οι ευρωπαϊκοί του εταίροι θεωρούν ότι η ρωσική απειλή δεν περιορίζεται πλέον στο ουκρανικό μέτωπο.

Εντυπωσιακή η αντίφαση

Από τη μία, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ενισχύει την άμυνα, προστατεύει κρίσιμες υποδομές, αντιμετωπίζει drones και δολιοφθορές και ζητά ευρωπαϊκή απάντηση στις υβριδικές επιχειρήσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει ότι θα απαντήσει συλλογικά.

Από την άλλη, σε ένα κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, ένα κόμμα που ζητά επαναπροσέγγιση με τη Μόσχα μπορεί την Κυριακή να βγει πρώτο με μεγάλη διαφορά.

Ίσως γι’ αυτό η Σαξονία-Άνχαλτ έχει ξαφνικά πολύ μεγαλύτερη σημασία από το μέγεθός της. Γιατί η Κυριακή δεν θα δώσει μόνο μια απάντηση στο ερώτημα πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει η AfD.

Θα δείξει και πόσο βαθύ παραμένει το ρήγμα μέσα στη Γερμανία για τη σχέση με τη Ρωσία – ακριβώς τη στιγμή που η σχέση Γερμανίας και Ρωσίας μπαίνει σε μια νέα και πολύ πιο επικίνδυνη φάση.

Με αφορμή  άρθρο της Καθημερινής και πληροφορίες από Reuters και γερμανικά μέσα.