Γαλλία, η τέλεια καταιγίδα: Ανάμεσα στις αγορές ομολόγων και τα οδοφράγματα.
Μια τέλεια καταιγίδα φαίνεται να σχηματίζεται πάνω από τη Γαλλία. Στους δρόμους, η κοινωνική δυσαρέσκεια μεγαλώνει και στις αγορές, οι επενδυτές στέλνουν το δικό τους μήνυμα για το χρέος και τα ελλείμματα της χώρας.
Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παράδοξο που απειλεί να μετατραπεί σε βαθιά πολιτική κρίση. Οι πολίτες βγαίνουν στους δρόμους ζητώντας περισσότερες δημόσιες δαπάνες, την ώρα που οι χρηματοπιστωτικές αγορές πιέζουν την κυβέρνηση να περιορίσει τα ελλείμματα και να συγκρατήσει το χρέος.
Ανάμεσα στις δύο αυτές απαιτήσεις βρίσκεται ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος από τη μια πλευρά δεν έχει πολλά πολιτικά περιθώρια και από την άλλη υπάρχει μια κυβέρνηση η οποία δεν μπορεί να εξασφαλίσει ευρεία κοινοβουλευτική υποστήριξη.
Οι πρόσφατες μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις, στις οποίες συμμετέχουν επίσης εκπαιδευτικοί και άλλοι εργαζόμενοι, ανέδειξαν τη δυσαρέσκεια για την κατάσταση της δημόσιας εκπαίδευσης. Ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα στις σχολικές υποδομές και ανεπαρκής χρηματοδότηση αποτελούν βασικά αιτήματα των διαδηλωτών. Οι κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από αποκλεισμούς σχολείων, απεργίες και συγκρούσεις με την αστυνομία. Ωστόσο, πίσω από τις διαμαρτυρίες για την εκπαίδευση αναδύεται ένα πολύ ευρύτερο πρόβλημα: ποιος θα πληρώσει το κόστος της δημοσιονομικής προσαρμογής που θεωρεί αναγκαία η κυβέρνηση;
Το χρέος που ανησυχεί τις αγορές
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της γαλλικής στατιστικής υπηρεσίας INSEE, το δημόσιο χρέος έφτασε στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026 τα 3,6 τρισεκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 119% του ΑΕΠ. Πρόκειται για ένα μέγεθος που περιορίζει σημαντικά την ευχέρεια της κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει νέες κοινωνικές παροχές.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η ανησυχία των επενδυτών εκδηλώθηκε με μαζικές πωλήσεις γαλλικών κρατικών ομολόγων. Η απόδοσή τους αυξήθηκε, πλησιάζοντας το 5% για τους δεκαετείς τίτλους, επίπεδο που είχε να καταγραφεί σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα. Με απλά λόγια, η Γαλλία καλείται να δανείζεται ακριβότερα. Και όσο αυξάνεται το κόστος δανεισμού, τόσο περισσότερα χρήματα απαιτούνται για την εξυπηρέτηση του χρέους, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για άλλες δημόσιες ανάγκες.
Οι Financial Times περιέγραψαν την κατάσταση με έναν χαρακτηριστικό τίτλο: «Η Γαλλία ανάμεσα στην αγορά ομολόγων και τα οδοφράγματα».
Η κυβέρνηση σε δημοσιονομικό αδιέξοδο
Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιέν Λεκορνί επιχειρεί να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου στο 5,4% του ΑΕΠ το 2026, αρκετά υψηλότερα από το όριο του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Οι προτάσεις για περικοπές δαπανών και αύξηση εσόδων συναντούν, όμως, ισχυρές αντιδράσεις.
Εδώ βρίσκεται και η πολιτική δυσκολία: οι πολίτες διαμαρτύρονται για την υποβάθμιση δημόσιων υπηρεσιών, ενώ οι αγορές ζητούν μια αξιόπιστη πορεία μείωσης του ελλείμματος. Η κυβέρνηση δεν μπορεί εύκολα να ικανοποιήσει και τις δύο πλευρές. Στο παρελθόν, οι γαλλικές κυβερνήσεις μπορούσαν να εκτονώνουν μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις με πρόσθετες δαπάνες ή οικονομικές παραχωρήσεις. Σήμερα, αυτή η δυνατότητα έχει περιοριστεί αισθητά. (Σε πολλούς Έλληνες, αυτή η εικόνα των οικονομικών παραχωρήσεων θυμίζει τις εποχές που κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, πιεζόμενες από κοινωνικές αντιδράσεις, άνοιγαν τον κορβανά. Με λιγοστές εξαιρέσεις, οι πρόσκαιρες πολιτικές διευκολύνσεις υπερίσχυαν συχνά της δημοσιονομικής σύνεσης. Γνωρίζουμε πού κατέληξε αυτή η πρακτική, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζουμε τις διεθνείς συγκυρίες και τις άλλες αιτίες της ελληνικής κρίσης. Η γαλλική οικονομία, πάντως, διαφέρει ουσιωδώς από την ελληνική)
Η σκιά των προεδρικών εκλογών
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη καθώς η Γαλλία πλησιάζει στις προεδρικές εκλογές του 2027. Η Μαρίν Λεπέν και ο Εθνικός Συναγερμός επιχειρούν να εμφανιστούν ως δύναμη δημοσιονομικής υπευθυνότητας, προτείνοντας σημαντικές περικοπές δαπανών. Στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, η Αριστερά αμφισβητεί τη λογική της λιτότητας και ζητά διαφορετική κατανομή των οικονομικών βαρών. Το πολιτικό σύστημα δυσκολεύεται να διαμορφώσει μια κοινά αποδεκτή απάντηση.
Η αβεβαιότητα αυτή επιβαρύνει την εικόνα της χώρας στις αγορές, καθώς οι επενδυτές δεν εξετάζουν μόνο το ύψος του χρέους αλλά και τη δυνατότητα μιας κυβέρνησης να εφαρμόσει την οικονομική πολιτική που εξαγγέλλει.
Γιατί ανησυχεί η Ευρώπη
Η Γαλλία δεν είναι μια οποιαδήποτε ευρωπαϊκή οικονομία. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη της ευρωζώνης και ένας από τους κεντρικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια παρατεταμένη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο γαλλικό χρέος θα μπορούσε να επηρεάσει και άλλες χώρες, αυξάνοντας την πίεση στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γαλλία βρίσκεται ήδη μπροστά σε μια κρίση αντίστοιχη με εκείνη που γνώρισε η Ελλάδα την προηγούμενη δεκαετία. Η γαλλική οικονομία διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει πλέον περισσότερα εργαλεία για την αντιμετώπιση σοβαρών αναταράξεων. Ωστόσο, η ανησυχία δεν περιορίζεται πια στους οικονομικούς αναλυτές.
Η νέα γαλλική κρίση αποτυπώνει ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίλημμα: πώς μπορούν οι κυβερνήσεις να διατηρήσουν ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και κοινωνική συνοχή, όταν τα δημόσια οικονομικά τους βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση; Στη Γαλλία, το ερώτημα αυτό δεν τίθεται πλέον μόνο στα υπουργικά γραφεία. Τίθεται ταυτόχρονα στους δρόμους και στις αγορές.
Ελβάν: Ο 17χρονος που έγινε πρόσωπο των κινητοποιήσεων
Είναι μόλις 17 ετών, αλλά έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα των μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία. Ο Ελβάν, μαθητής του παρισινού λυκείου Jacques-Decour, έγινε γνωστός μέσα από ένα βίντεο στο οποίο υπερασπίζεται με αξιοσημείωτη ευχέρεια λόγου τα αιτήματα των συμμαθητών του.
Η δημοσιότητά του εκτοξεύθηκε στις 6 Οκτωβρίου, όταν, στη διάρκεια διαδήλωσης στο Παρίσι, αγκάλιασε και φίλησε στο μάγουλο τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, ηγέτη της Ανυπότακτης Γαλλίας. Η σκηνή έγινε αμέσως βάιραλ.
Ο νεαρός δηλώνει ανοιχτά τον θαυμασμό του για τον Μελανσόν, ενώ η παρουσία του στα τηλεοπτικά μέσα και στα κοινωνικά δίκτυα τον έχει μετατρέψει σε μια από τις χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες της νέας γενιάς διαδηλωτών.
