Κλιματική αλλαγή: Χάσαμε την ευκαιρία ή υπάρχει ακόμη χρόνος;
Η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνεται, ενώ η ενεργειακή μετάβαση προχωρά πιο αργά απ’ όσο απαιτείται. Ωστόσο, όπως επισημαίνει δημοσίευμα της Deutsche Welle, η καθυστέρηση δεν σημαίνει ότι κάθε προσπάθεια είναι πλέον μάταιη.
Έντεκα χρόνια μετά τη Συμφωνία του Παρισιού, η αισιοδοξία έχει δώσει τη θέση της στην αγωνία. Οι καύσωνες, οι καταστροφικές πλημμύρες, οι πυρκαγιές και η ξηρασία δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων, απειλώντας την υγεία, την παραγωγή τροφίμων και την πρόσβαση στο νερό.
Παρά την ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας, ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο εξακολουθούν να καλύπτουν περίπου το 86% της παγκόσμιας πρωτογενούς ενεργειακής προσφοράς, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα. Ο καθηγητής Μαρκ Μάσλιν, από το University College London, περιγράφει εύγλωττα αυτή την εξάρτηση: η ανθρωπότητα εξακολουθεί να καίει καύσιμα σαν να βρίσκεται στον 19ο αιώνα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον πόσο μπορεί να περιοριστεί η υπερθέρμανση. Σύμφωνα με την εκτίμηση του ΟΗΕ που παρουσιάζει η DW, η υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα θεωρείται αναπόφευκτη. Η προσπάθεια στρέφεται επομένως στον περιορισμό της διάρκειας και του μεγέθους αυτής της υπέρβασης, με στόχο την υποχώρηση της θερμοκρασίας έως το τέλος του αιώνα.
Όσο περισσότερο παραμένει ο πλανήτης πάνω από το όριο, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να ενεργοποιηθούν μη αναστρέψιμες, αυτοτροφοδοτούμενες αλλαγές. Η εκτεταμένη καταστροφή δασών και η απόψυξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους μπορούν να απελευθερώσουν επιπλέον αέρια του θερμοκηπίου, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέρμανση.
Υπάρχουν, πάντως, λόγοι να αποφεύγεται η παραίτηση. Οι ανανεώσιμες πηγές επεκτείνονται, ιδιαίτερα η ηλιακή ενέργεια. Το 2025, ο άνεμος, ο ήλιος και τα υδροηλεκτρικά κάλυψαν περίπου το 34% της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής. Η μετάβαση συμβαίνει, αλλά δεν συμβαίνει αρκετά γρήγορα, τονίζει ο Μάσλιν.
Εδώ εντοπίζεται και μια βασική αδυναμία της κλιματικής πολιτικής: οι κυβερνήσεις σχεδιάζουν την προσθήκη καθαρής ενέργειας, χωρίς πάντα να προβλέπουν πώς θα περιορίσουν την παραγωγή και τη χρήση ορυκτών καυσίμων.
Μια ομάδα 57 κρατών επιχειρεί να επιταχύνει αυτή τη διαδικασία μέσω συγκεκριμένων σχεδίων μετάβασης. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι αρκετοί εθνικοί σχεδιασμοί επαναλαμβάνουν παλαιότερες δεσμεύσεις, χωρίς αυστηρότερα χρονοδιαγράμματα.
Το συμπέρασμα του δημοσιεύματος είναι σαφές: έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος, αλλά παραμένει ουσιαστικό περιθώριο δράσης. Κάθε ταχύτερη μείωση εκπομπών μπορεί να περιορίσει τις μελλοντικές καταστροφές. Η έκταση της ζημιάς εξακολουθεί να εξαρτάται από τις αποφάσεις του παρόντος.
Με πληροφορίες από τη DW