ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. Τα τραγικά «παιδιά-θαύματα» που έσβησαν νωρίς

Η ιστορία της κλασικής μουσικής είναι γεμάτη από πρόωρους θανάτους, αλλά οι περιπτώσεις του Βασίλι Καλίνικοφ (Vasily Kalinnikov) και του Χανς Ροτ (Hans Rott) ξεχωρίζουν για τον πολύ άσχημο τρόπο που κόπηκε το νήμα της ζωής τους, τη στιγμή που άνοιγαν τα φτερά τους.

Ο Βασίλι Καλίνικοφ (1866-1901) γεννήθηκε στη Βόινα της Ρωσίας. Ήταν γιος φτωχού αστυνομικού υπαλλήλου. Αν και η οικογένειά του δεν είχε την οικονομική άνεση, ο πατέρας του αγαπούσε τη μουσική και του έμαθε τα πρώτα στοιχεία χορωδιακού τραγουδιού. Το ταλέντο του ήταν εμφανές: στα 14 του, ο νεαρός Βασίλι διηύθυνε ήδη την τοπική εκκλησιαστική χορωδία.

Το 1884 κατάφερε να γραφτεί στο Ωδείο της Μόσχας. Η φτώχεια του όμως ήταν τόσο ακραία που δεν μπορούσε να πληρώσει τα δίδακτρα. Αναγκάστηκε να μεταγραφεί στη Σχολή της Φιλαρμονικής Εταιρείας της Μόσχας, η οποία του πρόσφερε υποτροφία στο φαγκότο. Για να μην λιμοκτονήσει, ο Καλίνικοφ δούλευε ασταμάτητα: Έπαιζε τύμπανα και φαγκότο σε θεατρικές ορχήστρες. Έκανε αντιγραφές μουσικών χειρογράφων για πενταροδεκάρες τα βράδια. Ζούσε σε παγωμένα, υγρά υπόγεια δωμάτια, γεγονός που κατέστρεψε ανεπανόρθωτα τους πνεύμονές του.

Το 1892, ο διάσημος Πιότρ Ιλίτς Τσαϊκόφσκι άκουσε έργα του, εντυπωσιάστηκε και τον πρότεινε για τη θέση του διευθυντή ορχήστρας στο Θέατρο Μάλι της Μόσχας. Ήταν η μεγάλη του ευκαιρία. Όμως, μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο, η φυματίωση τον χτύπησε σκληρά.

Αναγκάστηκε να παραιτηθεί και να μετακομίσει στην Κριμαία, ελπίζοντας ότι το θερμό κλίμα θα τον σώσει. Εκεί, μέσα σε συνθήκες απομόνωσης και ανέχειας, αυτό το παιδί -θαύμα έγραψε την επική 1η Συμφωνία του. Πέθανε στις 11 Ιανουαρίου 1901, μόλις 24 ημέρες πριν κλείσει τα 35 του χρόνια. Το τραγικό είναι ότι η Συμφωνία του σημείωσε τεράστια επιτυχία στο Βερολίνο, τη Βιέννη και το Παρίσι λίγο μετά τον θάνατό του, φέρνοντας χρήματα που ο ίδιος δεν είδε ποτέ όσο ζούσε.

Ο Χανς Ροτ (Hans Rott) γεννήθηκε στη Βιέννη και ήταν γιος ενός διάσημου ηθοποιού της εποχής, ο οποίος όμως έμεινε ανάπηρος μετά από ατύχημα στη σκηνή, βυθίζοντας την οικογένεια στη φτώχεια. Ο Ροτ σπούδασε στο Ωδείο της Βιέννης, όπου μοιραζόταν το ίδιο δωμάτιο με τον μετέπειτα κορυφαίο συνθέτη Γκούσταβ Μάλερ. Ο μεγάλος του δάσκαλος, Άντον Μπρούκνερ, τον θεωρούσε τον πιο ιδιοφυή μαθητή του, παιδί- θαύμα, ειδικά στον αυτοσχεδιασμό στο εκκλησιαστικό όργανο.

Το 1880, ο 21χρονος Ροτ ολοκλήρωσε την 1η του Συμφωνία σε Μι μείζονα. Αναζητώντας κρατική υποτροφία για να επιβιώσει, παρουσίασε το έργο του στην κριτική επιτροπή της Βιέννης, επικεφαλής της οποίας ήταν ο πανίσχυρος Γιοχάνες Μπραμς.

Ο Μπραμς, ο οποίος ήταν γνωστός για τον συντηρητισμό του και την αντιπάθειά του προς τον Μπρούκνερ (τον δάσκαλο του Ροτ), επιτέθηκε στον νεαρό με απίστευτη σκληρότητα. Του είπε κατάμουτρα ότι το έργο του είναι σκουπίδι, ότι δεν έχει ίχνος ταλέντου και ότι «καλύτερα να παρατήσει τη μουσική και να βρει άλλη δουλειά».

Το σοκ κατέστρεψε την ήδη εύθραυστη ψυχολογία του Ροτ. Τον Οκτώβριο του 1880, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με τρένο, ο Ροτ έβγαλε ένα περίστροφο και απείλησε έναν συνταξιδιώτη που προσπάθησε να ανάψει πούρο, λέγοντας ότι «ο Μπραμς έχει γεμίσει το τρένο με δυναμίτη για να με ανατινάξει!».

Διαγνώστηκε με παραληρηματική παρανόηση και οδηγήθηκε σε ψυχιατρική κλινική. Εκεί, η κατάστασή του χειροτέρεψε. Χρησιμοποιούσε τα ίδια του τα μουσικά χειρόγραφα ως χαρτί τουαλέτας, λέγοντας ότι η μουσική του δεν αξίζει τίποτα. Πέθανε από φυματίωση στο άσυλο το 1884, σε ηλικία 25 ετών.

Ο Γκούσταβ Μάλερ έγραψε αργότερα για αυτόν: «Είναι αδύνατο να εκτιμήσουμε τι έχασε η μουσική στο πρόσωπό του. Η Πρώτη του Συμφωνία φτάνει σε τέτοια ύψη ιδιοφυΐας που τον καθιστά τον πραγματικό ιδρυτή της Νέας Συμφωνίας».