Οι Βαλτικές θωρακίζονται: Στρατιώτες, όπλα και οχυρά στα σύνορα με τη Ρωσία
Νέα αμερικανική στρατιωτική δύναμη κατευθύνεται προς τη Λιθουανία, ενώ Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία χτίζουν νέα αμυντική γραμμή στα ανατολικά σύνορα του ΝΑΤΟ. Καταφύγια, οχυρά, αντιαρματικά εμπόδια, συστήματα κατά των ντρόουνς, ακόμη και θωρακισμένες ενεργειακές εγκαταστάσεις συνθέτουν την εικόνα μιας Ευρώπης που προετοιμάζεται πλέον για κινδύνους που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζαν ίσως και αδιανόητοι.
Στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης, η έννοια της «αποτροπής» αποκτά πλέον πολύ συγκεκριμένη μορφή. Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα ανακοίνωσε ότι νέα δύναμη Αμερικανών στρατιωτών βρίσκεται καθ’ οδόν προς τη χώρα, επιβεβαιώνοντας τη συνέχιση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας σε ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Ο ακριβής αριθμός των στρατιωτών της νέας εναλλαγής δεν ανακοινώθηκε. Από το 2019, ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν στη Λιθουανία εκ περιτροπής τεθωρακισμένο τάγμα περίπου 1.000 στρατιωτών. Και οι στρατιώτες αποτελούν μόνο ένα τμήμα μιας πολύ μεγαλύτερης εικόνας.
Μια νέα γραμμή άμυνας στη Βαλτική
Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία κατασκευάζουν από κοινού τη λεγόμενη Baltic Defence Line, ένα εκτεταμένο σύστημα αμυντικών εγκαταστάσεων κατά μήκος των συνόρων τους με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία.
Σκυρόδετα οχυρά, αντιαρματικές τάφροι, συρματοπλέγματα και τα γνωστά «δόντια του δράκου» —τσιμεντένια εμπόδια που χρησιμοποιούνται για να ανακόψουν την κίνηση τεθωρακισμένων— επανεμφανίζονται σε ένα ευρωπαϊκό τοπίο που επί δεκαετίες πίστευε ότι είχε αφήσει τέτοιες εικόνες πίσω του.
Μόνον η Εσθονία σχεδιάζει έως και 600 μικρές οχυρωμένες θέσεις. Σε καιρό ειρήνης, μεγάλο μέρος των εμποδίων θα παραμένει αποθηκευμένο, ώστε να μπορεί να αναπτυχθεί γρήγορα σε περίπτωση στρατιωτικής απειλής.
Ο δηλωμένος σκοπός, βέβαια, δεν είναι η προετοιμασία μιας επίθεσης αλλά το αντίθετο: η αποτροπή, ώστε οποιαδήποτε πιθανή στρατιωτική επιχείρηση εναντίον εδάφους του ΝΑΤΟ να γίνει δυσκολότερη ήδη από τα πρώτα μέτρα.
Η Λιθουανία εξοπλίζεται
Η Λιθουανία, με σύνορα τόσο με τη Λευκορωσία όσο και με τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ, κινείται ακόμη ταχύτερα. Στη διάρκεια της τελευταίας τριετίας έχει αγοράσει αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας περίπου 2 δισ. ευρώ, υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Βαλτικής. Στις αγορές περιλαμβάνονται συστήματα πυραυλικού πυροβολικού HIMARS, αντιαρματικοί πύραυλοι Javelin, τεθωρακισμένα οχήματα JLTV, ελικόπτερα Black Hawk και πύραυλοι AMRAAM για συστήματα αεράμυνας NASAMS.
Για το 2026 έχει εγκρίνει αμυντικό προϋπολογισμό περίπου 4,8 δισ. ευρώ, ή 5,38% του ΑΕΠ της, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην αεράμυνα και στην αντιμετώπιση των drones. Δεν θωρακίζει όμως μόνο τον στρατό της.
Όταν ένας υποσταθμός ηλεκτρικού γίνεται «φρούριο»
Ίσως η πιο χαρακτηριστική εικόνα της νέας εποχής βρίσκεται κοντά στο Καλίνινγκραντ. Εκεί κατασκευάζεται ένας κρίσιμος ηλεκτρικός υποσταθμός, τμήμα της ενεργειακής σύνδεσης των Βαλτικών με την υπόλοιπη Ευρώπη. Μόνο που δεν μοιάζει πλέον με μια συνηθισμένη εγκατάσταση ηλεκτρισμού.
Προβλέπονται ισχυρές περιφράξεις, αισθητήρες που μπορούν να εντοπίζουν ακόμη και υπόγειες κινήσεις, ενισχυμένο σκυρόδεμα γύρω από κρίσιμο εξοπλισμό και προστασία από drones που μεταφέρουν εκρηκτικά. Βασικά συστήματα θα υπάρχουν εις διπλούν ώστε η εγκατάσταση να μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και έπειτα από επίθεση.
Η προστασία της ηλεκτρικής ενέργειας αντιμετωπίζεται πλέον ως μέρος της εθνικής άμυνας. Και αυτό ίσως είναι το στοιχείο που δείχνει καλύτερα πόσο έχει αλλάξει η ευρωπαϊκή αντίληψη περί ασφάλειας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Δεν αφορά πλέον μόνον στρατιώτες, άρματα και πυραύλους. Αφορά ηλεκτρικά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες, υποθαλάσσια καλώδια, δρόμους, γέφυρες και εγκαταστάσεις που κρατούν μια χώρα σε λειτουργία.
Οι τρεις μικρές χώρες της Βαλτικής βρίσκονται γεωγραφικά πολύ πιο κοντά στη Ρωσία και αντιλαμβάνονται την απειλή διαφορετικά από μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης. Γι’ αυτό και επενδύουν στην άμυνα με ρυθμούς που πριν από λίγα χρόνια θα φαίνονταν αδιανόητοι.
Τα νέα οχυρά της Βαλτικής δε σημαίνουν ότι ένας πόλεμος είναι αναπόφευκτος. Δείχνουν όμως ότι η πιθανότητά του έχει πάψει να θεωρείται αδιανόητη. Κι αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που όλοι σκεφτόμαστε.
