Ντελφίν Σερίγκ (Delphine Seyrig): Η ηθοποιός που αρνήθηκε να μείνει απλώς η ωραία γυναίκα στην οθόνη
Υπήρξε μία από τις πιο αινιγματικές παρουσίες του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Έπαιξε για τον Αλέν Ρενέ, τον Λουί Μπουνιουέλ, τον Φρανσουά Τρυφώ, τη Μαργκερίτ Ντυράς και τη Σαντάλ Ακερμάν. Είχε εκείνη τη σπάνια ιδιότητα των μεγάλων ηθοποιών: μπορούσε να γεμίσει την οθόνη σχεδόν ακίνητη. Όμως η Delphine Seyrig δεν αρκέστηκε ποτέ στον ρόλο που το ίδιο το σινεμά είχε κατασκευάσει γι’ αυτήν. Κάποια στιγμή πήρε την κάμερα στα χέρια της και άρχισε να κοιτάζει από την άλλη πλευρά.
Υπάρχουν ηθοποιοί που θυμόμαστε για έναν ρόλο. Και υπάρχουν άλλοι που αφήνουν πίσω τους έναν τρόπο να υπάρχουν μπροστά στην κάμερα.Η Ντελφίν Σερίγκ ανήκε στους δεύτερους.
Γεννήθηκε το 1932 στη Βηρυτό, κόρη Γάλλου αρχαιολόγου και Ελβετίδας μητέρας. Μεγάλωσε ανάμεσα σε διαφορετικούς τόπους και πολιτισμούς και, όταν στράφηκε στην υποκριτική, η πορεία της την οδήγησε μέχρι τη Νέα Υόρκη και το Actors Studio του Lee Strasberg. Η μεγάλη στιγμή ήρθε το 1961.
Ο Αλέν Ρενέ την επέλεξε για το «Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ» , μία από τις πιο παράξενες και επιδραστικές ταινίες του μεταπολεμικού ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Η ηθοποιός είναι σχεδόν υπνωτική. Κομψή, απόμακρη, αινιγματική, μοιάζει να κινείται ανάμεσα στη μνήμη και στο όνειρο. Η χαρακτηριστική φωνή της, οι κινήσεις της, ακόμη και οι σιωπές της δημιουργούν μια γυναικεία μορφή που δύσκολα ξεχνιέται.
Η ταινία την έκανε διάσημη. Της χάρισε όμως και μια εικόνα από την οποία θα προσπαθούσε για χρόνια να ξεφύγει: εκείνη της αιθέριας, αριστοκρατικής, μυστηριώδους γυναίκας.
Δύο χρόνια αργότερα, πάλι με τον Ρενέ, έδειξε πόσο μεγαλύτερο ήταν το υποκριτικό της εύρος. Στο «Muriel» υποδύθηκε μια γυναίκα σημαδεμένη από τον χρόνο και τη μνήμη και κέρδισε το βραβείο γυναικείας ερμηνείας στο Φεστιβάλ της Βενετίας.
Ακολούθησε μια εκπληκτική διαδρομή. Έπαιξε στον Γαλαξία και στην Κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας του Μπουνιουέλ στα Κλεμμένα φιλιά του Φρανσουά Τρυφώ, συνεργάστηκε με τον Joseph Losey, τον Jacques Demy και τη Μαργκερίτ Ντυράς. Στο Τραγούδι της Ινδίας της Ντυράς η παρουσία της γίνεται σχεδόν φάντασμα. Και το 1975 έρχεται η Ζαν Ντιλμάν της Σαντάλ Ακερμάν. Εδώ η Ντελφίν Σερίγκ κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Υποδύεται μια χήρα στις Βρυξέλλες, εγκλωβισμένη σε μια καθημερινότητα από μαγείρεμα, καθάρισμα, ψώνια και ατελείωτες επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Δεν υπάρχουν μεγάλοι μονόλογοι ούτε θεαματικές εξάρσεις. Η ερμηνεία χτίζεται μέσα από τον τρόπο που διπλώνει ένα ρούχο, ετοιμάζει ένα γεύμα, κάθεται σε μια καρέκλα.
Και όταν αυτή η σχολαστικά οργανωμένη καθημερινότητα αρχίζει ανεπαίσθητα να διαταράσσεται, η Σερίγκ κάνει τον θεατή να αισθανθεί την αλλαγή πριν ακόμη καταλάβει τι ακριβώς έχει συμβεί. Εκεί φαίνεται ίσως καθαρότερα το μέγεθος του ταλέντου της: η ικανότητά της να μετατρέπει την ελάχιστη κίνηση σε γεγονός.
Την ίδια εποχή, όμως, η Σερίγκ είχε αρχίσει να θέτει ένα διαφορετικό ερώτημα. Τι σημαίνει να είσαι γυναίκα μέσα σε μια βιομηχανία που αποφασίζει πώς πρέπει να φαίνεσαι, τι ηλικία πρέπει να έχεις και ποιες ιστορίες δικαιούσαι να αφηγηθείς;
Έμαθε να χρησιμοποιεί τη φορητή βιντεοκάμερα και, μαζί με τις Κάρολ Ρουσοπούλου και Ιωάννα Βίντερ έγινε μέρος της ομάδας Les Insoumuses. Στο ντοκιμαντέρ “Να είσαι όμορφη και να σωπαίνεις”, η Σερίγκ έκανε κάτι απλό αλλά, για την εποχή, σχεδόν ανατρεπτικό. Άρχισε να ρωτά άλλες ηθοποιούς! Η Τζέιν Φόντα, η Σίρλευ ΜακΛέιν, η Μαρία Σνάιντερ και πολλές ακόμη μίλησαν για τους ρόλους που τους προσφέρονταν, για τη γήρανση, για τις σχέσεις με τους σκηνοθέτες, για τον ανταγωνισμό που το σινεμά κατασκεύαζε ανάμεσα στις γυναίκες. Η γυναίκα που είχε υπάρξει αντικείμενο του βλέμματος γύριζε τώρα την κάμερα προς εκείνους που δημιουργούσαν τις εικόνες.
Το 1982, μαζί με τις Ρουσοπούλου και Βίντερ, ίδρυσε το Οπτικοακουστικό Κέντρο Σιμόν ντε Μποβουάρ, με σκοπό να διασωθεί η οπτικοακουστική μνήμη των γυναικών και των αγώνων τους.
Η Σερίγκ πέθανε το 1990, μόλις 58 ετών. Άφησε πίσω της μια εντυπωσιακή φιλμογραφία, αλλά και κάτι δυσκολότερο να αποτυπωθεί: μια διαρκή άρνηση να επιτρέψει στους άλλους να αποφασίσουν τι ακριβώς ήταν.
Ντίβα, ηθοποιός του θεάτρου, πρωταγωνίστρια του ευρωπαϊκού auteur cinema, φεμινίστρια, δημιουργός βίντεο, ακτιβίστρια. Ίσως γι’ αυτό εξακολουθεί να μοιάζει τόσο σύγχρονη. Το σινεμά την έκανε εικόνα. Εκείνη πέρασε ένα μεγάλο μέρος της ζωής της προσπαθώντας να ανακαλύψει ποιος βρίσκεται πίσω από την εικόνα — και ποιος έχει το δικαίωμα να την κατασκευάζει.
Ντελφίν Σερίγκ (Delphine Seyrig, 10 Απριλίου 1932 – 15 Οκτωβρίου 1990)
