Γιατί γράφουμε τόσο περίπλοκα; Πέντε κείμενα για την τέχνη της απλής γραφής
Το δύσκολο δεν είναι να γράψεις καλά με την πρώτη. Είναι να καταλάβεις τι δεν λειτουργεί και να έχεις την υπομονή να το ξαναγράψεις.
Ο βρετανικός Economist προτείνει πέντε κλασικά αναγνώσματα για όποιον θέλει να γράφει καλύτερα. Το κοινό τους μυστικό; Λιγότερες λέξεις, καθαρότερη σκέψη.
Πόσο δύσκολο είναι να γράψει κανείς απλά; Πολύ περισσότερο απ’ όσο φαίνεται. Γιατί πίσω από μια καθαρή πρόταση συνήθως κρύβονται σκέψη, διαγραφές, διορθώσεις και η δύσκολη απόφαση να εγκαταλείψουμε τις λέξεις που εντυπωσιάζουν αλλά δεν χρειάζονται.
Ο Economist επανέφερε πρόσφατα μια παλαιότερη επιλογή του με πέντε κείμενα και βιβλία για την τέχνη της καλής γραφής. Και, παρότι γράφτηκαν σε διαφορετικές εποχές, καταλήγουν περίπου στο ίδιο σημείο: γράφω καλά σημαίνει σκέφτομαι καθαρά και σέβομαι τον αναγνώστη.
Πρώτος, αναπόφευκτα, ο ‘Οργουελ. Στο περίφημο δοκίμιό του “Η πολιτική και η αγγλική γλώσσα (1946)” πολεμά τις νεκρές μεταφορές, τα κλισέ, την πομπώδη γλώσσα και τις περιττές λέξεις. Η γλώσσα, υποστηρίζει, δεν είναι απλώς τρόπος έκφρασης. Μπορεί να αποκαλύπτει τη σκέψη — ή να τη συγκαλύπτει.
Οι Τζόζεφ Ουίλιαμς και Τζόζεφ Μπίζαπ στο Style: Lessons in Clarity and Grace, (“Ύφος: Μαθήματα σαφήνειας και κομψότητας”), αντιμετωπίζουν τη γραφή σχεδόν σαν αρχιτεκτονική: πώς χτίζεται μια πρόταση, πώς συνδέεται με την επόμενη, πώς δημιουργούνται ρυθμός και συνοχή χωρίς περιττό βάρος.
Ο Ουίλιαμ Ζίνσερ στο κλασικό On Writing Well, (“Η τέχνη της καλής γραφής”) υπενθυμίζει μια αλήθεια που οι περισσότεροι γράφοντες γνωρίζουν αλλά συχνά ξεχνούν: το καλό κείμενο γεννιέται στο ξαναγράψιμο. Η πρώτη εκδοχή σπανίως είναι και η καλύτερη.
Ο Στήβεν Πινκερ, στο The Sense of Style, (“Η αίσθηση του ύφους”) εντοπίζει έναν διαφορετικό εχθρό: την «κατάρα της γνώσης». Όταν γνωρίζουμε καλά κάτι, ξεχνάμε πώς είναι να μην το γνωρίζεις. Θεωρούμε αυτονόητα πράγματα που για τον αναγνώστη δεν είναι — και κάπως έτσι αρχίζουμε να γράφουμε για τον εαυτό μας.
Την πεντάδα συμπληρώνει το Merriam-Webster’s Dictionary of English Usage, (“Το λεξικό αγγλικής χρήσης Merriam-Webster”) που αντιμετωπίζει τη γλώσσα όχι σαν απολίθωμα αλλά σαν ζωντανό οργανισμό, αμφισβητώντας αρκετούς από τους «απαράβατους» κανόνες που κληρονομούμε.
Πέντε διαφορετικές προσεγγίσεις, μία κοινή υπενθύμιση: η απλότητα δεν είναι φτώχεια ύφους. Είναι αποτέλεσμα δουλειάς.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ του artpointview: Υπάρχει μια σημαντική επιφύλαξη για τον Έλληνα αναγνώστη. Οι συμβουλές στις οποίες αναφέρεται ο Εκόνομιστ γεννήθηκαν μέσα στην αγγλόφωνη παράδοση της γραφής, που ευνοεί τη λιτότητα, τις σύντομες προτάσεις και την οικονομία στους επιθετικούς προσδιορισμούς. Η ελληνική γλώσσα έχει διαφορετικό ρυθμό, μεγαλύτερη συντακτική ελευθερία και μια μακρά ρητορική παράδοση. Η σαφήνεια, επομένως, δεν σημαίνει ότι όλες οι γλώσσες πρέπει να γράφονται με τον ίδιο τρόπο. Σημαίνει κάτι απλούστερο και δυσκολότερο: να μην αφήνουμε το ύφος να εμποδίζει αυτό που θέλουμε να πούμε.
Τίτλος: What to read to become a better writer
