Τσρες: Το άγριο νησί της Κροατίας που αντιστέκεται ακόμη στον μαζικό τουρισμό
Ένα νησί της Αδριατικής με μεσαιωνικά χωριά, κρυμμένους όρμους, δάση, ελάχιστη κοσμικότητα και τους εντυπωσιακούς γύπες που πετούν πάνω από τους γκρεμούς του. Το Κρες μοιάζει να ανήκει σε μια Κροατία που δεν παραδόθηκε ακόμη ολοκληρωτικά στον τουρισμό.
Όταν λέμε «διακοπές στην Κροατία», οι περισσότεροι σκεφτόμαστε το Ντουμπρόβνικ, το Σπλιτ, το Χβαρ ή τις εικόνες των γεμάτων ιστιοπλοϊκά ακτών της Δαλματίας. Υπάρχει όμως και μια άλλη Κροατία. Πιο ήσυχη. Πιο άγρια. Λιγότερο φωτογραφημένη.
Στον κόλπο του Κβάρνερ, στο βόρειο τμήμα της Αδριατικής, βρίσκεται το Cres – Τσρες, ένα από τα μεγαλύτερα νησιά της χώρας και συγχρόνως ένα από εκείνα που διατήρησαν σε μεγάλο βαθμό τον φυσικό τους χαρακτήρα. Δεν είναι το νησί στο οποίο πηγαίνει κανείς αναζητώντας beach clubs, ξαπλώστρες σε σειρές και νυχτερινή ζωή. Πηγαίνει μάλλον για το αντίθετο.Για να βρει χώρο.
Στο βορρά υπάρχουν δάση με βελανιδιές, ενώ νοτιότερα το έδαφος γίνεται πιο γυμνό και πετρώδες, με ξερολιθιές, βοσκοτόπια και πρόβατα. Στις ακτές, απόκρημνοι βράχοι πέφτουν στη θάλασσα και ανάμεσά τους κρύβονται μικρές παραλίες και όρμοι, αρκετοί από τους οποίους προσεγγίζονται ευκολότερα με τα πόδια ή από τη θάλασσα. Και κάπου εκεί βρίσκεται ίσως η γοητεία του Τσρες.
Το Λουμπένιτσε κρέμεται πάνω από την Αδριατική
Από τις εικόνες που δύσκολα ξεχνά κανείς είναι το μικρό χωριό Lubenice, σκαρφαλωμένο σε έναν εντυπωσιακό βράχο περίπου 380 μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Πέτρινα σπίτια, στενά δρομάκια και από κάτω το βαθύ γαλάζιο της Αδριατικής. Στη βάση του βράχου βρίσκεται η παραλία Sveti Ivan, με λευκά βότσαλα και νερά που αλλάζουν από πράσινο σε βαθύ τιρκουάζ. Η πρόσβαση από το χωριό απαιτεί κατάβαση με τα πόδια — και φυσικά την αντίστοιχη ανάβαση στην επιστροφή. Εναλλακτικά, φθάνει κανείς από τη θάλασσα. Δεν είναι ακριβώς η παραλία όπου κατεβαίνεις από το αυτοκίνητο κρατώντας καφέ και πετσέτα.
Το Τσρες έχει όμως και κάποιους εξαιρετικούς μόνιμους κατοίκους.
Τους γύπες Griffon, με άνοιγμα φτερών που μπορεί να πλησιάσει τα τρία μέτρα. Στους γκρεμούς του νησιού επιβιώνει ένας από τους σημαντικότερους πληθυσμούς τους στην περιοχή του Κβάρνερ. Είναι μάλιστα μια εξαιρετικά ιδιαίτερη περίπτωση: τα πουλιά φωλιάζουν στους απόκρημνους βράχους ακριβώς πάνω από τη θάλασσα.
Στο μικρό χωριό Beli, στον βορρά, λειτουργεί κέντρο προστασίας και περίθαλψης των γυπών, όπου μεταφέρονται τραυματισμένα ή εξαντλημένα πουλιά με στόχο, όταν αναρρώσουν, να επιστρέψουν στη φύση. Και αν κάποιος είναι τυχερός, μπορεί να τα δει να αιωρούνται σχεδόν ακίνητα πάνω από τους γκρεμούς, χρησιμοποιώντας τα θερμά ανοδικά ρεύματα του αέρα. Μια εικόνα που κάνει το νησί να μοιάζει ακόμη πιο μακρινό από τον υπόλοιπο κόσμο.
Μικρά χωριά αντί για μεγάλες μαρίνες
Η ίδια η πόλη του Τσρες έχει ένα παλιό ιστορικό κέντρο με στενά πέτρινα δρομάκια, μικρές πλατείες και σπίτια που θυμίζουν τη μακρά βενετσιάνικη παρουσία στην περιοχή. Το Valun, πάλι, είναι ένα μικρό ψαροχώρι στη δυτική ακτή όπου το τραπέζι μπορεί να στηθεί σχεδόν πάνω στη θάλασσα. Και στο νότιο τμήμα βρίσκεται το Osor, μια μικροσκοπική ιστορική πόλη στο στενό πέρασμα ανάμεσα στο Τσρες και στο γειτονικό Λόσινι. Δεν χρειάζεται κανείς να «κάνει» πολλά στο Τσρες. Να περπατήσει. Να κολυμπήσει. Να φάει ψάρι ή το γνωστό αρνί του νησιού. Να κοιτάξει λίγο περισσότερο τη θάλασσα. Πράγματα εξαιρετικά απλά, που όμως στα δημοφιλή ευρωπαϊκά θέρετρα γίνονται όλο και δυσκολότερα.
Ίσως τελικά αυτή να είναι η μεγαλύτερη πολυτέλεια που μπορεί σήμερα να προσφέρει ένας τόπος. Όχι ένα ακόμη πεντάστερο ξενοδοχείο. Όχι ένα beach bar που πρέπει να κλείσεις εβδομάδες πριν. Αλλά χώρο, φύση και την αίσθηση ότι ο τόπος εξακολουθεί να υπάρχει και όταν φύγουν οι επισκέπτες.
Μετά από όσα συζητάμε τα τελευταία χρόνια για τον υπερτουρισμό στη Μεσόγειο — και ιδιαίτερα μετά τις εικόνες από νησιά που κινδυνεύουν να χάσουν σταδιακά τον χαρακτήρα τους — το Τσρες θυμίζει κάτι που κάποτε θεωρούσαμε αυτονόητο. Ότι ένα όμορφο νησί δεν χρειάζεται υποχρεωτικά να γίνει «προορισμός».
