Ηνωμένο Βασίλειο: Πόσο λάθος τελικά ήταν το BREXIT και οι επιπτώσεις στην οικονομία της χώρας;

Η αποτυχία του Brexit, όπως αποτιμάται σήμερα από τη συντριπτική πλειονότητα των οικονομικών αναλυτών, των διεθνών οργανισμών αλλά και της κοινής γνώμης στο Ηνωμένο Βασίλειο, μπορεί να συνοψιστεί στο ότι κανένας από τους κεντρικούς στόχους ή τις υποσχέσεις της εκστρατείας του 2016 δεν υλοποιήθηκε, ενώ αντίθετα προκλήθηκε σοβαρή και μακροχρόνια ζημιά στη βρετανική οικονομία και τη διεθνή θέση της χώρας.

Σήμερα, η πλειονότητα των Βρετανών (σε ποσοστά που συχνά ξεπερνούν το 55-60% στις δημοσκοπήσεις) θεωρεί ότι το Brexit ήταν λάθος. Η χώρα εγκλωβίστηκε σε μια ιδεολογική ψευδαίσθηση κυριαρχίας, η οποία στην πράξη μεταφράστηκε σε χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο, μειωμένη διεθνή επιρροή και οικονομική απομόνωση.

Βασικοί άξονες της αποτυχίας

Μείωση του ΑΕΠ. Σύμφωνα με επίσημους βρετανικούς φορείς ( Office for Budget Responsibility), το Brexit συρρίκνωσε το βρετανικό ΑΕΠ κατά περίπου 4% σε σχέση με το πού θα βρισκόταν αν η χώρα παρέμενε στην ΕΕ.

Γρφειοκρατία. Η έξοδος από την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση επέβαλε τεράστια γραφειοκρατία, δασμούς και καθυστερήσεις, πλήττοντας ανεπανόρθωτα τις βρετανικές εξαγωγές προς τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας.

Η Ψευδαίσθηση των «Δισεκατομμυρίων για το NHS»

Η υπόσχεση ότι η χώρα θα εξοικονομούσε 350 εκατομμύρια λίρες την εβδομάδα για να τα επενδύσει στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) αποδείχθηκε ότι ήταν ένα οργανωμένο ψέμα. Αντιθέτως υπήρξε απώλεια φορολογικών εσόδων λόγω της οικονομικής επιβράδυνσης και κόστισε στο κράτος πολύ περισσότερα από όσα γλίτωσε από τη συνδρομή του στην ΕΕ, ενώ το Σύστημα Υγείας αντιμετωπίζει σήμερα τη μεγαλύτερη κρίση υποστελέχωσης στην ιστορία του.

Έλλειψη Εργατικού Δυναμικού και Πληθωρισμός

Η αυστηρή απαγόρευση της ελεύθερης μετακίνησης Ευρωπαίων εργαζομένων δημιούργησε τεράστιες ελλείψεις σε κρίσιμους τομείς (υγεία, εστίαση, γεωργία, μεταφορές). Αυτές οι ελλείψεις, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος των εισαγόμενων προϊόντων, οδήγησαν σε εκτόξευση του πληθωρισμού και της ακρίβειας για τους Βρετανούς πολίτες.

Αποτυχία στις Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες

Το αφήγημα της λεγόμενης Global Britain με βάση το οποίο η χώρα θα υπέγραφε εύκολα νέες, περισσότερο επικερδείς εμπορικές συμφωνίες με χώρες όπως οι ΗΠΑ, κατέρρευσε. Οι ελάχιστες συμφωνίες που επιτεύχθηκαν (π.χ. με την Αυστραλία ή τη Νέα Ζηλανδία) προσφέρουν μηδαμινό όφελος στο ΑΕΠ, ενώ η πολυπόθητη συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Πολιτική Αστάθεια και Μετανάστευση

Το Brexit προκάλεσε μια πρωτοφανή πολιτική παράλυση με συνεχείς αλλαγές πρωθυπουργών (Κάμερον, Μέι, Τζόνσον, Τρας, Σούνακ), υπονομεύοντας τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας. Παράλληλα, παρά την υπόσχεση για «έλεγχο των συνόρων», η καθαρή μετανάστευση προς τη χώρα άγγιξε επίπεδα ρεκόρ τα επόμενα χρόνια, απλώς άλλαξε η σύνθεση των μεταναστών (λιγότεροι από την ΕΕ, περισσότεροι από χώρες εκτός ΕΕ)

Τώρα πως θα επιστρέψουν στην ΕΕ;

Η πλήρης επιστροφή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (το λεγόμενο “Breturn”) δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη. Πρόκειται για μια εξαιρετικά περίπλοκη, πολυετή νομική και πολιτική διαδικασία, η οποία πλέον συζητείται ανοιχτά στη βρετανική πολιτική σκηνή.

Η πορεία μιας ενδεχόμενης επιστροφής χωρίζεται σε τρία βασικά στάδια και προσκρούει σε σκληρές πολιτικές πραγματικότητες:

Η Στρατηγική του «Σταδιακού Reset»

Η σημερινή κυβέρνηση των Εργατικών υπό τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ ακολουθεί μια πολιτική «βήμα-βήμα». Αντί για άμεση αίτηση ένταξης, η Βρετανία προσπαθεί να μειώσει τη ζημιά του Brexit μέσω επιμέρους συμφωνιών. Στην επικείμενη σύνοδο κορυφής ΗΒ-ΕΕ (20 Νοεμβρίου 2026), οι δύο πλευρές επιδιώκουν πρωτίστως την ευθυγράμμιση στα υγειονομικά πρότυπα τροφίμων για να μειωθούν οι έλεγχοι στα σύνορα. Στα προγράμματα κινητικότητας για τους νέους . Στη σύνδεση των αγορών δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα.

Αν και οι Εργατικοί διατηρούν προς το παρόν τις «κόκκινες γραμμές» τους (όχι άμεση επιστροφή στην Ενιαία Αγορά ή την Τελωνειακή Ένωση σε αυτή την κοινοβουλευτική θητεία), κορυφαία στελέχη, όπως η πρώην υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς δηλώνουν πλέον δημόσια ότι το μέλλον της χώρας βρίσκεται εντός της ΕΕ.

Η Νομική Διαδικασία

Αν η Βρετανία αποφασίσει να επιστρέψει επίσημα, δεν υπάρχει διαδικασία «ακύρωσης» του Brexit. Πρέπει να ξεκινήσει από το μηδέν ως νέα υποψήφια χώρα που σημαίνει: Αίτηση Ένταξης: Υποβολή επίσημου αιτήματος βάσει του Άρθρου 49 της Συνθήκης της ΕΕ. Ομόφωνη Αποδοχή: Και τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να συμφωνήσουν ομόφωνα για να της δοθεί καθεστώς υποψήφιας χώρας. Διαπραγμάτευση 35 Κεφαλαίων: Το Λονδίνο θα πρέπει να αποδεχθεί και να ενσωματώσει όλο το ευρωπαϊκό δίκαιο

Το «Αγκάθι» των Νέων Όρων

Αυτό είναι το πιο δύσκολο κομμάτι για τους Βρετανούς. Η ΕΕ έχει καταστήσει σαφές ότι η Βρετανία δεν θα επιστρέψει με τα παλιά της προνόμια.

Η νέα ένταξη θα απαιτούσε:Υιοθέτηση του Ευρώ.Οι νέες χώρες-μέλη υποχρεούνται θεωρητικά να δεσμευτούν ότι θα υιοθετήσουν το ευρώ. Αν και οι Βρυξέλλες αφήνουν να εννοηθεί ότι υπάρχει μια σχετική ευελιξία για το χρονοδιάγραμμα, η ιδέα και μόνο τρομάζει μεγάλο μέρος του βρετανικού κατεστημένου. β)Ζώνη Σένγκεν.Κατάργηση των μόνιμων συνοριακών ελέγχων με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. γ) Απώλεια της «Έκπτωσης Θάτσερ» Η Βρετανία δεν θα έχει πλέον τη γενναία επιστροφή χρημάτων από τον κοινοτικό προϋπολογισμό που είχε εξασφαλίσει η Μάργκαρετ Θάτσερ, κάτι που θα της κόστιζε δισεκατομμύρια λίρες ετησίως. δ)Ελεύθερη Μετακίνηση Πλήρης αποδοχή της ελεύθερης μετακίνησης Ευρωπαίων εργαζομένων, η οποία ήταν το κεντρικό επιχείρημα των υποστηρικτών του Brexit.

Ποιο είναι το πιθανότερο σενάριο;

Το πιθανότερο σενάριο για τα επόμενα χρόνια είναι το «Μοντέλο της Νορβηγίας ή της Ελβετίας» (υβριδική σχέση). Αντί για πλήρη πολιτική ένταξη (που απαιτεί νέο, ριψοκίνδυνο δημοψήφισμα στη Βρετανία), η χώρα ενδέχεται να επιδιώξει την ένταξη στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) / Ενιαία Αγορά. Αυτό θα έλυνε τα οικονομικά προβλήματα του εμπορίου, αλλά θα ανάγκαζε τη Βρετανία να εφαρμόζει τους κανόνες των Βρυξελλών και να πληρώνει στον προϋπολογισμό της ΕΕ, χωρίς όμως να έχει δικαίωμα ψήφου και συνδιαμόρφωσης των νόμων αυτών.

Ηνωμένο Βασίλειο: Πόσο λάθος τελικά ήταν το BREXIT και οι επιπτώσεις στην οικονομία της χώρας;