Πριν από τη Sagrada Família: τα έργα όπου γεννήθηκε ο μύθος του Γκαουντί
Τρεις λιγότερο γνωστές διαδρομές για να γνωρίσετε τον μεγάλο αρχιτέκτονα της Βαρκελώνης
Τη δεύτερη εβδομάδα του Ιουνίου, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ πραγματοποίησε το πρώτο του παπικό ταξίδι στην Ισπανία, επισκεπτόμενος επί έξι ημέρες τη Μαδρίτη, τη Βαρκελώνη και τα Κανάρια Νησιά. Μία από τις κορυφαίες στιγμές της επίσκεψής του ήταν η πανηγυρική λειτουργία για τα εγκαίνια και την ευλογία του πρόσφατα ολοκληρωμένου Πύργου του Ιησού Χριστού, του υψηλότερου τμήματος της Sagrada Família, γεγονός που καθιστά επίσημα τον εμβληματικό ναό της Βαρκελώνης την ψηλότερη εκκλησία στον κόσμο, με ύψος 172,5 μέτρα.
Η ημερομηνία, 10 Ιουνίου, μόνο τυχαία δεν ήταν. Συμπληρώνονταν ακριβώς 100 χρόνια από τον θάνατο του Αντόνι Γκαουντί, του αρχιτέκτονα που ανέλαβε το έργο μόλις έναν χρόνο μετά την τοποθέτηση του θεμέλιου λίθου, το 1882.
Από εκείνη τη στιγμή, η επαγγελματική αλλά και προσωπική ζωή του Γκαουντί συνδέθηκαν άρρηκτα με τη Sagrada Família. Από το 1914 και μετά αποφάσισε να μην αναλάβει καμία άλλη παραγγελία, εγκαταστάθηκε σε ένα μικρό εργαστήριο μέσα στο εργοτάξιο και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στο έργο μέχρι τον θάνατό του.
Παρότι η Sagrada Família υπήρξε το έργο της ζωής του, τα περισσότερα από τα υπόλοιπα εμβληματικά κτίριά του σχεδιάστηκαν και ολοκληρώθηκαν παράλληλα με αυτήν.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η Casa Milà (1906-1912) και το Πάρκο Γκουέλ (1900-1914), δύο δημιουργίες που αντιπροσωπεύουν την κορύφωση της αρχιτεκτονικής του πορείας και, μαζί με τη Sagrada Família, αποτυπώνουν το μοναδικό δημιουργικό του σύμπαν σε τρεις εντελώς διαφορετικές κλίμακες.
Και τα τρία αποτελούν σήμερα απαραίτητους σταθμούς για κάθε επισκέπτη της Βαρκελώνης. Ωστόσο, όσοι σκοπεύουν να ταξιδέψουν μέσα στο 2026 θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για μεγάλες ουρές και ιδιαίτερα αυξημένη επισκεψιμότητα, καθώς η πόλη γιορτάζει το Έτος Γκαουντί (Año Gaudí) με δεκάδες εκδηλώσεις, συνέδρια και ειδικές εκθέσεις.
Υπάρχει όμως και ένας διαφορετικός τρόπος να γνωρίσει κανείς το έργο του μεγάλου Καταλανού αρχιτέκτονα: να αναζητήσει μικρότερα, λιγότερο γνωστά έργα του, όπου μπορεί να απολαύσει την αρχιτεκτονική του χωρίς τον συνωστισμό. Αυτό απαιτεί λίγο καλύτερο προγραμματισμό, καθώς αρκετοί χώροι λειτουργούν μόνο με κράτηση και έχουν περιορισμένο ωράριο.
Η προτεινόμενη διαδρομή διαρκεί περίπου μιάμιση ημέρα και συνδέει τρία έργα που προετοίμασαν την πορεία του Γκαουντί προς το αριστούργημά του, τη Sagrada Família.
1. Torre Bellesguard
Ο Πύργος Μπεγιεσγκουάρντ αποτελεί ίσως ένα από τα καλύτερα κρυμμένα μυστικά της Βαρκελώνης.
Βρίσκεται στην αριστοκρατική συνοικία Sant Gervasi και κατασκευάστηκε το 1900.
Η τοποθεσία διαθέτει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς εκεί βρίσκονταν τα ερείπια του μεσαιωνικού κάστρου Bellesguard, που είχε ανεγερθεί το 1408 για τον βασιλιά Μαρτίνο Α΄, τελευταίο μονάρχη του Οίκου της Βαρκελώνης, της δυναστείας που κυβέρνησε την Κομητεία της Βαρκελώνης από το 878 και αργότερα το Στέμμα της Αραγωνίας έως το 1409.
Ο Γκαουντί εμπνεύστηκε από το γοτθικό παρελθόν του τόπου και χρησιμοποίησε το έργο ως εργαστήριο δοκιμών για πολλά από τα χαρακτηριστικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής του.
Εκεί εμφανίζονται για πρώτη φορά οι χαρακτηριστικές παραβολικές καμάρες από κόκκινο τούβλο στη σοφίτα, τις οποίες αργότερα αξιοποίησε με μοναδικό τρόπο στην περίφημη σοφίτα της Casa Milà.
Ανάλογα, οι πέτρινες καμάρες που στηρίζονται σε κεκλιμένους κίονες στη γειτονική γέφυρα του Bellesguard προαναγγέλλουν λύσεις που θα συναντήσει κανείς αργότερα τόσο στο Πάρκο Γκουέλ όσο και στη Sagrada Família.
Από το 1944 η κατοικία ανήκει στην οικογένεια Guilera, η οποία εξακολουθεί να κατοικεί σε μέρος του κτιρίου. Άνοιξε για το κοινό μόλις το 2013.
Πέρα όμως από την αρχιτεκτονική του αξία, ο πύργος προσφέρει και μία από τις ωραιότερες πανοραμικές θέες της Βαρκελώνης.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται αποκλειστικά με οργανωμένες ξεναγήσεις μικρών ομάδων και απαιτείται κράτηση.
2. Casa Vicens
Η Casa Vicens θεωρείται το πρώτο μεγάλο έργο του Γκαουντί.
Χτίστηκε μεταξύ 1883 και 1885, την ίδια περίπου περίοδο που ξεκινούσε να εργάζεται στη Sagrada Família, ενώ τα σχέδιά της είχαν εκπονηθεί αμέσως μετά την αποφοίτησή του από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων της Βαρκελώνης, το 1878.
Την ανέθεσε ο χρηματιστής Μανέλ Βισένς ι Μοντανέρ, ως θερινή κατοικία για την οικογένειά του στην τότε μικρή πόλη Gràcia, η οποία αργότερα ενσωματώθηκε στη Βαρκελώνη και σήμερα αποτελεί μία από τις πιο ζωντανές και ιδιαίτερες συνοικίες της.
Όπως συμβαίνει συχνά με τα πρώτα έργα ενός αρχιτέκτονα, η Casa Vicens επηρεάζεται έντονα από τα κυρίαρχα ρεύματα της εποχής, όπως ο Οριενταλισμός και ο Νεομουδέχαρ.
Ταυτόχρονα όμως αποκαλύπτει ήδη την εμμονή του Γκαουντί στη λεπτομέρεια.
Το εσωτερικό του σπιτιού αποτελεί πραγματική πανδαισία χρωμάτων, υλικών και διακοσμητικών στοιχείων.
Ξεχωρίζει ιδιαίτερα το μικρό δωμάτιο καπνίσματος, μόλις δέκα τετραγωνικών μέτρων, του οποίου η εντυπωσιακή οροφή είναι διακοσμημένη με μουκαρνάς, τις τρισδιάστατες γεωμετρικές διαμορφώσεις που χαρακτηρίζουν την παραδοσιακή ισλαμική αρχιτεκτονική.
Σήμερα η Casa Vicens ανήκει σε ιδιωτικό ίδρυμα, το οποίο αποκατέστησε το κτίριο και το άνοιξε στο κοινό το 2017.
Η επίσκεψη είναι ελεύθερη καθημερινά και αξίζει να συνδυαστεί με μια βόλτα στη γειτονιά της Gràcia.
3. Η Κρύπτη της Colònia Güell
Η Κρύπτη της Colònia Güell βρίσκεται στην κωμόπολη Santa Coloma de Cervelló, σε μικρή απόσταση με το τρένο από τη Βαρκελώνη.
Η περιοχή αναπτύχθηκε ως βιομηχανικός οικισμός γύρω από το μεγάλο υφαντουργείο του επιχειρηματία Εουσέμπι Γκουέλ, του σημαντικότερου προστάτη του Γκαουντί.
Το 1898 ο Γκουέλ ανέθεσε στον αρχιτέκτονα την κατασκευή της εκκλησίας του οικισμού, όμως οι εργασίες άρχισαν τελικά το 1908.
Μετά τον θάνατο του Γκουέλ, το 1918, το έργο εγκαταλείφθηκε και ολοκληρώθηκε μόνο η κρύπτη.
Το 2005 η UNESCO την ενέταξε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η σημασία της είναι τεράστια.
Εδώ ο Γκαουντί πειραματίστηκε με πολλές από τις στατικές και κατασκευαστικές λύσεις που αργότερα θα χρησιμοποιούσε στη Sagrada Família.
Μεταξύ αυτών ήταν και τα περίφημα ανεστραμμένα μοντέλα με κρεμασμένες αλυσίδες, μέσω των οποίων υπολόγιζε τις πολύπλοκες καμπύλες και τις δυνάμεις που θα δέχονταν οι μελλοντικοί θόλοι και πυλώνες του ναού.
Αξίζει να αφιερώσει κανείς τουλάχιστον μισή ημέρα στην περιοχή.
Εκτός από την έκθεση που εξηγεί αναλυτικά τη σχέση της Κρύπτης με τη Sagrada Família, μπορεί να γνωρίσει και άλλα αξιόλογα κτίρια που δημιούργησαν για λογαριασμό του Γκουέλ σημαντικοί Καταλανοί αρχιτέκτονες, όπως οι Francesc Berenguer i Mestres και Joan Rubió.
